장음표시 사용
41쪽
minoribus aut minus grauibus altera laborat. Huius rei in antecessum fidem faciet haec obseruatio mea. Qui prout dentiam diuinam, & futurorum contingentium aut liberorum certam veritatem , & notitiam negant, Epiciis
rus , Democritus, & Athei omnes, iidem in totum tol-Iunt causam finalem , omnesque ex illa demonstrationes diuinitatis rident, illudque verissimum essatum opus na-- esse opus inteletuentia. Qui enim fieri potest,inquiunt. finem primam causarum & altissimam esse, quae nullibi, quae nihil sit quae precario,&tota aspensa pendeat ex B-turo 3Iis dissicultatibus Philosophia Peripatetica, & Christiana succumberet nisi finem aliqua ratione praesentem,
α extantem diceret,cum primam causarum iubet nos credere. Nec alia ratione impiorum, nedum cachinnos , sed neque vim argumentorum licci essugere. Instarent
enim inuincibiliter : si nihil in se finis sit, nec ullibi extet, qua vi efiicientcm causam im Eit, & immotus omnia mouet 8 Has salebras euadendi, & hos nodos secandi , via r io superest, a praesentia & existentia finis in agente , aut alios dirigente intelligentia, unde imperium sibi comparet, dc exerat in omnes causas. Si hanc finis extantiam ut sic loquar,dc praesentiam in aliosum in se nihil. lest , summoueas, quid de fine veri statues d de essicientia de ordine finis valet, urgentius est
argumentum,de futurorum contingentium δέ liberorum certa veritate, δc notitia. Cui illam fundamento astruemus si nihil substernas praesens quo nitatur. dum nunc M ab aeterno praenuntiatur certo suturum Nec minus
frigidum dc dilutum est, si ex tua definitione respondeas. illud futurum esse quod erit aliquando, ordine omninbpraepostero, si quidquid aeternum dc praesens magis asituro , quam istud a praesenti pendere yellis. Hoc enim perinde est ut in eodem exemplo haereamus ac si dicas Snem causarum nobilissimam, totum a futuro nulla sui parte, aut ratione exstare, etiam dum cauta munus obit. .
Sane si quibus ita philosophari visum est, sibi placeant, aegrὸ aliis 3c sapientibus satisfacient. Sed istud quasi velitando dictum sit, uperosius tota Disputatione secunda discutiendum.
42쪽
Explicatur vera notio Libertatis, tum uniuersim, tum sigillatim , creata , or increata, RE M aggredimur obscurissimam, in qua praecipuum
suae causae robur ponunt qui Scholae nostrae litem mouent Recentiores. In hac enim parte Dogmatica, sicut ' in morali, variae sunt vices contendentium, & diuerssbellorum exitus. Vti enim supra diltinximus axiomata duo, totius Theologiae Moralis fundamenta , unum de potiori jure possidentis , quod Probabilistae usurpant, sibi assumunt, atque eo uno putant se aduersariis seperiores; alterum de tutiore parte in dubiis eligenda, quo veluti telo ineluctabili pugnamus, & Victoriam speramus: ' non dissimilis est cbntrouersiarum ex Dogmatica Theologia apparatus,& euentus. Quaecumque in nos intorquentargumenta Aduersarij, a libertate depromunt, quibus no refellendis, de dissoluendis insudamus. At contra, Dei scientia tota stat pro nobis r ut meritd dixeris Thomistr-cae Scholae armamentarium, & fatis felicitὸr secum agi putant Recentiores', si quae desuminus inde argumenta, Vtcumque eleuent, solqtionibus repetitis a definitione futuri quod erit aliquando , quae nulli, nec aeterno , nec Praesenti fundamento nitatur; ac proinde merὰ sit voluntaria & commentitia, nihilo sectius, quam si finis causalitatem constituas, etiamsi nec in se , nec in alio quoquam subsistat. Itaque cum in libertare humana, Aduersarii totum suae cauta & Theologiae fundamentum sta-rilant , nos in scientia diuina ponamus, ex hac duplici Disputatione, licebit aequo Lectori de utraque Theologia iudicare. Siquid enim habent veri, aut certi, debent
acceptum reserre alterutri horum principiorum. x
Hoc etiam habemus commodi, quod superior de probabilitate Disputatio , isti omnindpr luceat de libertate,
ex perpetua, quam inituri semus comparatione volumeatis ad intellectum, &libertatis Iad rationem , non to
to suo ambitu, nec quatenus conspicuam per se habet
43쪽
veritatem inleslectus, & inde euidentes elicit Concluso nes, quibus necessarib assentiatur , sed quatensis ex principiis probabilibus, verisimiles infert assertiones , quibus vel nullum, vel opinatiuum, & probabilem praebet assensum. Quidquid ergo de vario statu mentis probabiliter opinantis dictum est , mirum quantam lucem asserat controuersiae de libertate et hoc enim prim3 conueniunt. quod utramque a nobis extorserit una iustie defensionis necessitas aduersus Theophilum Ramaudum. Monuimus tres ab illo authore in nostram Familiam .ec Scholam exaratos stylo ferreo librosi primum de im- munitate Cyriacorum, cui duabus Apologiis responsem est: alterum de Epistolari consessione, seu absilutione moribundi, quem prima Disputatione discussimus : Ω- Perest tertius quem primum in nos edidit hoc titulo Caluin; us religio bestiarum. Clim nemo lut habet adagium repentε fiat summus . sed perindἡ mali ae boni progressus variis constet gra- dibus , quibus excrestat in maius, & ad summum perueniat i mirum est primos huius hominis morsus adeo acres fuisse , & odium in Dominicanos ita primo impetu exar-ssse, ut librorum in nos primum edito, haereticis & bestiis accensuerit. Trigesimus serὸ essiuxerat annus a scriptione adeo atroci, Dominicanorum silenti j. quo potuint mansuescere, & mitigari quamlibet exasperatus in illos animus i sed nec ab ista modestia & patientia, neque ab ipsis tempore, quo nihil deliniendis animis , & doloribus , essicacius, flagrans illud odium quicquam remisit : sed quasi ipsis remediis recruduisset, langε atrociorem libel- 'lum edidit, post: tantum temporis interuallum, in eos qui unam modestiam, qui silentium primo oppositerant. Sed ut ad istum veniamui de Religione bestiarum, &Caluinismo, quo hos arguit, & reos peragit extin libertatis praedefinitionibus aeternis, & temporariis praemotionibus. Hanc calumniam validὸ depellemus responsionibus ad duos huius Authoris libellos, quibus de libertate agit 1 adiungam etiam solutionea parsiuneningorum
44쪽
Examen prioris libri , cui Timitus, Religio, bestiarum.
CV M omnia suo bono constent, ut inquit Seneca ἰvitem fertilitas commendet, equum robur & Velocitas ad cursium, & in quoque optimum sit cui nascitur suo censetur: cum quilibet nostrum duas quasi perinas induamus, 'hominis unam, Christiani alteram , quid in utraque optimum In homine quidem ratio, qua antecedit animantia, Deum seqititur : hoc proprium homini bonum, caetera cum animalibus fatisque communia stini. Quid vero in Christiano. praestat 3 Fides quae per dilectionem operatur. Hinc amosces, erudite Lector, quo in nos suerit animo Theophilus qui nec Catholicos esse velit , neque homines, fidem nobis adimat & rationem. Vtramque vindicabimus aduersiis apertas, & atroces C
Vt silmmam libri complectat, & refellam, semotis nugis & conuitiis prope infinitis 1 bestiis nos & Caluinistis:
annumerat . illorum, nos Levitiae , seruitutis, ferociae omnium denique vitiorum participes, horum. impietatis Merrorum nos reos facit, oKextin rum, Ut putat humanam libertatem: sed nos ab utraque calumnia vindicabo aperiri. constituta nostra de libertate sententia, & ad tuum, erudite Lector, iudicium total controuersia appello. Ad per istam liberetatis notionem,& notitiam, tria tuis. ocalis sibijcio, ne e illius originem, essentiai' & proprietatem. Si originem libertatis te ira , a triplici unis uersalitate naturae intelligenti eximia cum in Tho. variis locis repeto. Certuna est quaecumque materiae immersa sunt, praeter alia vitia, ad determinatam persectionis, ut boni speciem arctari. At natura intelligens omnig m periae expers, latissimε patet, & nullo cohibetur termino, seu essentiam eius, seu iudicium, seu appetitum spe , ctes. Vniuersali infinitate gaudet, qua potest fieri omnia , illa ad examen vocare, illa vi)ubet, aud conueniti.
45쪽
potest, illo uno satiari: caetera illi indifierentia sunt: unde nascitur libertas, cuius iam originem indicauimus, &indὸ essentiani, & proprietates inuestigabimus. Eius prima & immediata radix, est illa vel capacitas , vel plenitudo, qua omnes perfectiones continet, vel actualissimἡ, ut Deus, vel potentia, ut anima rationalis infusia corpori, vel medio modo, ut Angelus, a Deo primo creationis instanti speciebus instructus, omnia est Partim actu, partim potentia. Ex hic uniuersalitate essendi, emergit secunda , qua potest infinita intelligibilia
decurrere, examinare, expendere singula , & in omnem
Hinc tertia nastitur appetitus , & voluntatis vasta illa intercapedo, mundi spatiis, & ambitu longὸ maior, qua infinitum bonum capiat, illo uno satiari possit', atque imde , limitata, & creata bona omnia infra illam iacent. Ab his existit independentia & dominium in media, quibus se, staque ad ultimum finem referat. Inde tandem Cori- sequitur proprietas indifferentiae, non estraenis&absolutae, sed temperatae ordine finis. Breuissimὸ libet talis progressum, radicem Sc pa tes, distinximus : & licet argumenta non desint, quibus probare possem , quaecumsue a me dicta sunt, & demonstrare eum fuisse omnium sapientiam consensium; ipsamet nuda relatio vim habet apertissimae demonstrationis. Viderer bruta, Τheophile imitari, si dubitarem hanc liber talis notionem habere quidquam cum bestiis comune, ac Proind, per summam iniuriam, nobis religionis bestiarum
Quid quati a bestiarum genio alienum magis, natura omnium perfectionum capaci Iudicio rerum omniunt 'arbitro Appetitu ad bonum infinitum nato ζ 3c prono pQuid illa independentia a bonis priuatis 3 Quid indifferentia ad media, seu absolutam velis , seu temperatam ordine finis 3 Quid horum inest nobis commune cum brutis An omnia cile; omnia iudicare, omnia possunt appetere An eminent rebus λ: An utuntur illis cum indisserentiae. An eligunt iuxta finis ex entiam 3 Quid ergo nobis bru- eorum nomen, & consortium obijcis3 Si hanc obloquendi licentiam tibi arrogas, quid saluum , 3c tutum erit . a
tui calami i tua linguae licemiit At tu , ii ι quis, magna-
46쪽
fieentissim h de libertate loqueris, sed abiectissimὰ sentis :subijcis. illam necessitati, implicas compedibus praedem initionum, & praedetermi irationum ineluctabilibus. Sed cuinain subi jcio hanc libertatem 3 An fato, seu causerum secundarum dispositioni An astrorum dissiuuio 3 Deo, tuquis , quod perindὸ est , ac si subijceres alicui creatae &finitae virtuti : neque enim alia ratione primae, quam secundae causiae vis, aeterminare potest citra perniciem libertatis. Cui similem facitis Deum Non credebam causam uniuersalissimam omnis gradus entis, libertatis , & contingentiar, ac necessitatis , iuxta cuius uer naturae ius , iniuriam fore libertati. Non existimabam, eum in cuius perinde manu sum voluntates nostrae, ac penes nos ipsos, qui ita liberum actum essicit, ac si nos ab illo independenter ageremus, nos ad brutoIum detrudere conditionem.
Certe sapientum omnium sensus, ad nostrum ac- cedit, a tuo, Theophile , remotissimus. Vnus Omnium nomine loquatur Seneca. In remo nati sis mur Deo parere tibert-i est. Audi eumdem , vis tibi omisnia μεθώre , μό- e re rationi. Audi Augustinum de Tullio dicentem, quae etiam de te dici possint: scilicet quod ut homines faceret liberos, facit sacrilegos, dum eos subtrahit unius libertatis studio a diuina prouidentia, & vera dependentia. Ergo aliena ab omnium sapientum mente loqueris, cum obijcis nos libertatis hostes est , quod illam Deo ibijciamus, vel quasi eius
vicariae rationi, & sapientiae. Si ethnicos spernas in hac re, vel suspectos habeas, quos scio alias te adorare , audi Augustinum, voluntas ero sanios, quo liberior,ta eo tiberior, quo Quina s*tia 6biectior. Audi D. Thomam, & a eius authoritatem spernis, pondera rationem. Voluntatis diuinae in eo elucet omnipotentissima virtus & essicacia, quod res fiant, quas Vult, & eo- .dem modo quo statuit : ac proinde si praedefiniat , aut praedeterminet actus liberos, eius essicacia porriget se.& ad substantiam & ad modum & ineuitabiliter liberE
47쪽
Caluino refellitur Caluinismi calumnia
OVr D a me expectas Theophile Totam controaersiam ad illius subsellium revoco, cuius unicum conistra nos, & Bannem, iudicium urges. Vis nos omnind. . Causa cadere iudice Caluino, cuius asseris nos principiix assentiri, ac proinde debere consecutiones admitrere Haec est unica vis riti libelli, ab exordio ad tertiam Diatribam , seu pag. 46. a Diatriba sexta usque ad calcem , id est a pag. I 6.vsque ad 18o. nugaris vel passim &indistriminatim mordes nos cum Caluinistis. Tota Vis , aut v .rius totum venenum est a Diatriba tertia usque ad sextam Per Io o. paginas, quibus veluti SUHs eumdem lapidem moues. Consentit, inquis, Bannes principis Caluini. ergo non debet consecutiones negare, quibus tollitur liberum arbitrium. Possem Theophile, ad haec respondere validissimδ, & totum tuum libellum uno Verbo euertexe. Omnes sere haereses natae stat,non ex dissensi principiorum , sed a conclusionum deductioner Pod possem demonstrare omnium haeresiam exemplo. Instar sit omnium Arianismus. Nonne cum Catholicis, Arius contra Sabellium agnoscit emanationem Verbi a Patre, & Spiritus sancti ab utroque;Quid inde infertὶ Distinctionem naturarum. Debentne Arianismi accusari Athanasius Lalijque Catholici, quod principio corrueniant cum Arrio, quasi non possint conclusione dissentire Ita ad rem no- 'stram: plura principia, fateor Scholae nostrae, & sectat 'Caluinianae communia:agnoscimus efflcaciam diuinorum i et decretorum & auxiliorum. Ille vult esse libertatis nostra, ruinam, & id prae se fert , nos constantissime negamus: adc tu vis nos,quasi obtorto collo ad partes Caluiuianas tra here3 Sed id tidi prius accuratὸ ins iendum erat,qui nam nostrstm magis consequenter ad uu principia sentiant:α
Conaris totis his tribus Diatribis multis nodis nos implicare, ex hoc uno capite petitis, quod cum CaIuino, neniamus. Nolo anxie Eoa nodos soluere,. validi,
48쪽
DEpvLs Io CALVINIs MI. II omnes uno ictu praescindam, idque iudicio Caluini ad 9uem unum appellas. Refers ex ipi apertissima loca, ex libro primo Institutionum cap. I p. nain. s. Idque habes tui libelli pag. r. Adamiim ante prolapsionem libero arbitrio fuisse praeditum,& voluntatem eius in Utramque paseeem fuisse flexibilem. Hoc unicum verbum, omnes tuas machinas calumnias contra nos instructas ditatuit. si aliud addas non minus certum, eo statu innoce tiae, quo libertas ex Caluino vigebat, non fuisse immunem a praedefinitionibus diuinis , sed nec a subordinatione illius virita, eatas, ta operas prouidentia quae
in actu continuo versatur, cui nihil fortuitum, quae Praefixit naturae ordinem: haec enim omnia, 36 ferό reliqua, quae Urges ex Caluino,non sent nata ex corruptIon peccati sed ex lege statuta diuinae prouidentiae. Atqui Caluinus censet, cum huiusnodi praedesinitionibus aeternis, cum illa usicacia diuinae prouidentiae, libertatem humanae voluntatis futuram intactam, & inuiolatam rErgo Caluinus ipse, cuius iudicio nos vis damnari, ab-sbluit nos a siti erroris consortio. Nam si qua ratione vis inuitos in illius secietatem nos trahere, non potes, nisi assensu principiorum, quibus dicis , nos cum illo conuenire. Admitto quod asseris : sed memineris, nihil nos cum illo habere concordiae, aut conuenientiae, nisi in illa si bordinatione causatum secundarum ad prouidentiam diuinam, quam agnoscit in statu innocentiae, ac prinde nulla ratione laedere ex se libertatem censet. Vide qud
abierit illa tuorum argumentorum moles 3 Unico verbo
centum paginis tui libri spongiam induxi unica responsione.
Potes profligatum praelium instaurare, si dicas Caluinum non sibi constare, & uno loco euertere quod aliliastruxit i bene est: cur ergd urges nos dictis Caluini, quasi consequent/r loquentis, clim fatearis sibi apertὸ contradicere Quamvis hoc duplici responsis, satis seperque unum bestiaνώm conuitium omninbdele uerim , tamenne videar vllam subtergere difficultatem, singula accuratius examinabo. His omnibus praefidiis munitos,& a tuis calumniis immunes , adhuc bestiis
Caluinistis accensbs. Mhil hactenisi , inquiit, dixim lumus neget. Putabam diceres, qud bruta non perue-
49쪽
niant. De brutis iam lis consecta est, ipsorum stuporem. tibi improperarem,si ignorare te putarem, nullam brutix Competere ex sex dotibus, quibus monstrauimus libertatis progressum constitui. De Caluinistis nunc pauid accuratius. Q id apud Cal- . uinum legisti; quod accedat ad libertatem , quam statui timus 3 Inquisiuit -ne originem illius in illa uniuersalitate 'naturae , Sc adhaesione aὸ sium mum bonum Attigit ne in '. dependentiam a bonis finitis , aut in illa imperium ρ Di stinxit ne indifferentiam absolutam, dc temperatam Z Ni hil horum nequidem per somnium venit illi in mentem. Qua ergo ratione dicis nobis cum illo communem esse de libertate sententiam 3 Addo quae magis Vrgeant, aut minus cauillari possis. Admisit ne Caluinus legitimam sensus compositi&diuisi distinctionem , qua Vna SS. PP & Theologi usi sunt ad conciliandam libertatem, &coit tingentiam rerum cum praescientia Dei Voluit-ne, aut potuit capere sensium compositum, iungere actum actui, diuisum autem potentiae ad oppositum λ Nonne dixit in Antido. super . Cano. Sess. 6. hanc interpretationem esse Sophistarum inuentum Censitit necauta uninersatissimae&infinitae essicaciam, ad omnes gradus &ad libertatem ipsam pertinere 3 Addo etiam quod iam indicaui, ipsem Caluinum censere, subordinationem nostrae voluntatis ad primam, in statu innocentiae futuram citra ullam liberatis jacturam : Ergo non minus iniuste nos
Caluinistis , quam bestiis annumerasti. Et si nihil aliua
opponerem tuis accusationibus, possem hanc exercitationem concludere, quia iam satis superque demonstraui meras esse nugas aut calumnias.
gustratur mens Thomistarum de Libertate, triplici collatione cum Hareticis, aliisque
, Catholicis. SE v placet rem operosius tractare. In primis ex constituta a nobis libertate, facilὸ cognosci potest, qui
fit cuiusque Scholae de illa sensus , quidnam discriminis
50쪽
intersit sententiam noliram inter,& reliquas non soldia Caluini starum , sied etiam recentiorum omnium. Medijsiimus inter duas extremas Molinae, &eam quae Ian senio tribuitur, & hi omnes a Caluino differunt. Aliam enim, Cum Haereticis,& Catholicis disputandi rationem sequora tua diuersissimam. Plurimos video , qui malunt Haereticorum audaciam confirmare, & vires augere, quam de contentione, &.de nimio contra Catholicos ardore, quicquam remittere. Nihil pensi habent, Haereticorum res Promouere, dummodo ipsorum societatem suis inimicis Dbij ciant. At ego contra , nollem certam victoriam de Catholicis referre ,,cum aliquo Haereticorum commodo,& gaudio : & hoc etiam illis emolumentum, & superbiendi cautam eripiam, quod Catholicorum nonnulli largissime suppeditant, dum totis viribus nituntur , in illorum gregem propellere, non contemnandam Ecclesiae Portionem , eorum qui vim , & nomen pietatis seruant. PARAGRAPHs PRIMvs. Ν
Recensentur tres de libertate sententie.
TR r p L a x est hac de re sententia, duae sent ex-
item ae , tertia media. Prima est Iansenio, secundam tuetur Molina, tertiam Thom istae. Ian senius docuit necessitatem cum libertate stare, ac proinde amorem increatum, quoDeus suam bonitatem prosequitur, vel creatum, quo Beati & caelites eidem bonitati adhaerent, liberrimum esse : quod liberum sit, non quodcumque voluntarium, quod inest etiam brutorum actibus; vel nostris indeliberatis, sed cum perfecta adest cognitio objecti, perpensis eius obiecti meritis, &eo quo dignum est assectu prosequimur, necessarib, si summὰ & infinite bonum sit,indisserenti, & contingenti,
si limitatae & finitae, sit bonitatis. Huic primae opinioni secunda extreme opposita est Molinae, & asseclarum , qui libertatem in indifferentia absoluta ponunt, rem qu1m- Cumque amandi, vel non amandi, aut etiam odio habemdi, nulla limitatione recepta etiam a fine, qui hoc ipso libertatcm tollit, quod de indifferentii aliquid ausetat,