장음표시 사용
51쪽
quam unicam esse contendunt libertatis essentiam. Nulli harum sententiarum Schola nostra adhaereti quia prior nimis restringit libertatem , imb reipsa tollitualtera nimis laxat, & dilatat. Vnionem ad summum bonum per amorem beatiscum,negamussormaliter liberam .esse, sed constituimus esse fundamentum libertatis tab alte,
ta opinione duplici capite differimus;in primis indifferem. tiam facimus proprietatem , non essentiam , deinde nihil repugnare dicimus libertati, seu indifferentiae, sebordinationem ad finem, qua temperetur,non minuatur vera indifferentia , quae ad libertatem pertinet. Idem enim est progressus, & ordo intellectus discursiui, & liberae volun talis : nam sicut ratio disturrit a principiis ad conclusiones, ita voluntas a fine ad media progreditur ι hoc dis crimine , quod principiis conclusiones sint ut plurimum
necessario connexae, iecus media finibus, quibus ut plurimum contingenter appendent, sicut conclusones pro . babiles suis praemissis. sed omissis aliis huius comparatio. nis egregiae partibus, qua mire haec materia illustratur hanc tantum conuenientiam, rationem inter & liberum arbitrium urgeor quod sicuti ad rationis Vim, nulla ratione pertinet, male ex principiis conclusiones inferre. ita nec essentia, neque pars, neque ςxtenso, sed potius desectus quam accessio est libertatis, ex fine constituto
salὴ media eligere: proinde eleetiis ordine finis praeteria
misso, vitium est libertatis, non natura. rQuid ergo essentiam libertatis constituet, cuius radicem & fundamentum possiimus in unione necessaria ad finem, & proprietatem in indisserentia temperata a fine 3 Iam diximus libertatis naturam esse in independentia, & eminentia supra bona finita, & vina regendi. Nam sicut bello victoria comparari potest, di sortitudine, aut prudentia militari, aut Marte, aut arte, ita etiam libertas est quaedam vis inuicti animi; ωιctrix ma. Iomm y rectrix bonorum, quae neque ut dicebat Epictetatus, violentiam pati, & Vix etiam resistentiam potest , quae supra omnia eminet , unico soli bono infinito si1bdi ta: a caeteris independens est, aut illorum domina, idiaque duplici via, qua victoriae comparantur; videlicet virtute , quia capax Dei, & boni infiniti, repellere potest ad arbitrium, quidquid illo minus est. Virtuti astutiam adis
52쪽
Potest bona quaecive creata, notare aliquo defectu, ac proinde cum indifferentia amanda proponere. His ita constitutis euidens, est inter extremas sententias nos medios , ab eaquam tribuunt nonnulli Iansenio primam, & multo longius a Caluino differre, qui omninbinter se non conueniunt: nam Caluinus vult actus etiam indeliberatos eme liberos, ea libertate quae sussiciat ad malitiam peccati, quod nunquam lan senius semniauit, cdm ad libertatem exigat persectam rei notitiam & ponderationem: Ergo saltem noc discrimen intercedit praeter caetera quae subiungam. tros veto ad libertatem exercitii, indifferentiam obiectivam intellectus, & formalem voluntatis requirimus.s ut incipiam primam Petri calumniam amoliri) quae nascatur vel ab obiecti finiti, vel ab ipsius principij defectu. Voluntas capax infiniti boni, solo increato clarὰ cognito satiari, si1bijci, vel necessitari potest , caeteris finitis seperior est , nisi per ignauiam se dei jciat. Imo
quando sito infortunio, libertatem in bonum infinitum exercet, & Deum obscure cognitum potest non amare , ex infirmitate, aut ignorantia potius est, quam ex ulla libertatis persectione: quia dimidiatam, & tertiatam, ac penδ nullam bonitatis infinitae notitiam habet, Se per effusas caligines libertate aliqua ex parte infelici, amorem infiniti boni, malo sito οῦ vel siispendit, vel in sestidium mutat. Adei, verum est, libertati locum non esse, nisi obiecto vel principio defectus insit, & bonum quod sib-jicitur amandum,finitum sit, vel cum aliquo detectu mixtum , vel si infinitum sit, obuoluatur tenebris, & U-
Hinc ergo nascitur indisserentia obiecti, & intellectus, quae ubique adest i si visionem beatam, aut actus indeliberatos excipias quia nihil in obiecto est, quod rapere necessarid possit affectum. Hinc obvia est responsio ad primam Theophili calumniam contra Bannem. Affingit illi, & aliis eiusdem instituti Theologis, libertatem ponete in indifferentia intellectiis. Ne id quidem per lamnium cogitauimus : sed omnium nostrum sensus est, vo. Iuntatem caecam sequi iudicium intellectus, quod eum indifferentia proponit prosequenda esse omnia unita bo-
53쪽
na, imo & infinitum obscure cognitum. Et si deliberatδagat, nullam illi posse necessitatem inijci, nisi a Deo rea uelata facie viso, ut rationem bonitatis infinitar habet. Semove hoc obiectum, voluntas est expers necessitatis, l& libertatis compos, quae per absolutam potentiam amo lneri nequeat, stante iudicij indifferentia, non quod illa sit ipsamet libertas, sed illius radix, ad quem libertas necessario consequitur, nulla vi semouenda. oc fateor, malὸ vos habet, quia aegrὸ sertis opponi vobis praesidium illud hactenus vestris argumentis inui- Elum. Nam qua ratione illud impugnas Fraude &ca Iumnia. Ais prim5,nos loco libertatis sussicere iudici j ii, idisserentiam. Μera est impostura aliud est libertatem nasci, & esse inseparabilem ab indifferentia iudici j, aliud esse omninb idem. Primum admittimus , secundum peris negamus. Quid mirum, si posita indifferentia iudici j , non possit tolli indifferentia, seu libertas volantatis
Nonne communis est etiam apud vos sententia, ita caevicam voluntatem , & subinde adeo connexam esse intellectui, ut nulla ratione Voluntas queat quidquam appetere, nisi praeeat cognitio, quae non solum appetenda ostendat, sed etiam praescribat, qua ratione filii erosequenda νQua ergo necessitate voluntatem antecedit intellectus, eadem huius indifferentiam obiectivam, voluntatis libertas, & indifferentia conseqaetur.
At, inquies, Caluinus admittit indisserentiam Iudieij .& negat voluntatis. Quid tum ZErgo debemus sequi Caluinum errantem Ille gratiam edicacem censet repuginare libertati: proptereane cum Pelagio gratiam essicacem negabimus, ut in tuto sit libertas, vel libertatem negabimus, ut salua sit efficacia gratiae Addo, Caluinum hanc quaestionem non attigisse. Saltem Theophilus nullum ex illo affert locum, quo id significet, imo lib. a. Institutionum cap. 3. indicat necessitatem peccandi in nobis illi similem, quae viget in daemonibus, vel in Deo se amante. At certum est, neque, Deo iudici j indifferentiam praeire sitae bonitatis amori, nec in daemone am' tecedere odium Dei se torquentis: Ergo etiam in viatore indifferentiam iudicij tollit, neque aliam iudicandi de Prosequendis rationem admittit ab ea quae insit brutis ad mali fugam, vel boni prosecutionem. Ex quo ergo capite constar,
54쪽
eonflat, Caluinum libertatem euertere seruata iudicij iii differentia, cum ab exemplis, quae adhibet Dei neclaiario boni, aut daemonis necessario mali, absit cum libertate iudicij indifferentia ρ. Ergo frustra tertia Diatriba Vrges conuenientiatri Bananes cum Caluitio;quandoquidem hoc latissimo discrimi ale distant iudicij necessas & indifferentis, unde in voluntate nascatur par inditarentia, aut necessitas affectus , nisissimum enim est, quod obtrudis , secundum Bannem, etiamsi ereptum ni dominium actionis, tamen iudieij indifferentiam saluam esse,imb hac seruata nunquama erit actionis dominium. Qimd Diatriba quarta latὸ urges uno verbo euersum est Catamus, inquis, rumis e caciam prouidentia infensam esse tibertati: at tu admittis eamdem e caciam misino, morque ergo liberi rem tossitis. Sed iani responsium est: Caluinus a te relatus pag. 42. & iterum pag. s8. M- , mittit essicaciam gratiae stare cum libertate in prima in stitutione innocentis hominis, ergo ex natura sua nqnexcludit libertatem. Falsia est etiam secunda propositio. Frustra ergo laboras in urgenda conuenientia Bannes cum Caluino, quando quidem etsi conueniant. in essicaui a secundum statum innocentiae, neuter tollit libertatem. Si tuorum aromentorum tantum rationem haberemus , nihil a me dictis addendum esset: quia adeo ape χε & validδ tuta sunt, ut nihil supersit dissicultatis ex illa quarta Diatriba, verum ut mentem huius haeresiarchae aperiamus paucis notam , & tibi saltem penitus incognitam , & subindE pateat, Thomistas & Catholicos omnes a. Caluino distare. PARAGRAPH vs Sacv Nous
'. a Summa Caluinismi, ct quibus disserat a
ID ex eius doctrina arimo tanquam certissimum,nemis pedidei iustificanti, qua una putat constare salutem no- stam, quatuor dotes asserere. Primb vult solis electis eximiam: secundo semel illis datam nunquam petuq
55쪽
ει corrumpi: Tertio suae incorruptionis afferre certam Hecto notitiamr quarti, non alia ratione vult fidem fal- rare iustos, quam persuasione certissima, sibi adeste has tres gratias, P destinationem praeteritam, iustitiam praesentem, & perseuerantiam suturam. .s ignorat
fidem his quatuor dotibus instructam, apud Catilinum esse proram & puvim Z Nec alia habet principia, unde
deducit quaecumque de necessitate, aut libertate exclusa aneo otio 1alutis auerit. Inde enim euidenter inseri pri- imo, peccata electorum Omnium esse Venialia : quia quamlibet grauissima sint, nunquam gratiam , aut fidem incorruptam tollunt : Ergo siant venialia ex eventu. Ea
enim venialia dicunt Catholiti, quae gratiae non repugnant , & secum illam patiuntur. Vide Belarminum conia trouersia de fide iustificante. ' . Inde inserunt secundo; nulla peccata posse salutis perieulum creare fideli, quia nulla auserunt fidem iustifi cantem. Inde deducum tertio, Sacramenta a solis ele- .ctis recipi, quia sunt ligna certissima triplicis priuilegii, iam explicati, & sunt tessera qua obsignat Deus suis eleaeis praedestinationis e iustificationis, & perseuerantiae dona. Vide Belarminum I. lib. de Sacramentis. Fiinc inserunt quartb nullum reprobum vocari serio a Deo, vel recipere gratiam,aut ad illam disponi.Ratio euidens est ex primo principio;quia gratia iuxta Caluinum,nihil est, ni si fides iustificans propria electo , certissimum faciens de sua praedestinatione, &c. Atqui reprobus, non potest sibi certa, & vera fide persuadere se esse electum; neque Deus dat gratiam , ut ingerat errorem, Ergo reprobus nullam a Deo gratiam serio recipit, & xepugnat etiam illi in sensu diuiso saluari, quia non potest illi obuenire salus , nisi persuasione vera sitae praedestinationis: Atqui illa est omnino impossibilis 1 Ergo reprobo nulla superest yia salinis. Inde deducunt Christum mortuum esse pro solis electis : pro his enim mortςm subijt, qui sunt capaces 'larae fidei iustificantis: Atqui solis electis competit nutusmodi fides, cum nihil aliud sit quam persuasio vera praedestinationis. Hinc tandem & vltim δ, inferunt, siciat necessarib damnantur reprobi, quia sunt incapaces fidei
etiam in sensu diuiso , ita necesserib saluantur electit
56쪽
DEPvLs Io CALVIN1sMI. 1 a quia habent in se certissima signa, quibus conuincunatam vellent. Haec est propria Caluini de nostia fatu-
delibertate sententia. Quaero a te, Raynaude, quis Catholicorum, quis Τheo- Iogorum assentitur huic Caluini Theologiae principio Mconclusionibus quae inde deducit λ Negas-ne esse vera- quae ex illo retulimus 3 Consule Bel arminum, lege ipsi Lmet Caluinistas.& videbis &agnosces . me nihil illis im- Ponete, sed te sycophantam agere, si nobis illius pestilentanimae doctrinae consortium improperes . &haec fit sicient ad tui libelli damnationem.
. Collatio nostra sententia cum Hiera Lansenis
NON dubito quin aegerrimὸ seras, hac Thomistarem
mini Caluinaltis collatione, creptam tibi in poste mim facultatem obtrudendi nobis nomen, & errorem Caluinistarum. Credo etiam tibi molestissimum te qu'd sim ostensiurus , nos adhuc a Iansenio distare ut statim ostendam , dum ad tua, tuorumque argumenta respondero. Hinc enim apud sapientes constabit vos' Immerito Ignoranter asserere Thomistas, in omnibus idem penitus cum Ιansenio sentire. Verdm ut tua is norantia cinanibus pateat alteram instituo collatione Iansienij ,&nostrae, ac tuae doctrinae, qua validissime depellam , quam singulis Diatribis, ac pen Epaginis obiicis
omnimodam cum Iansenio cognationem doctrinae.Hanc etiam tibi obijca', & qua ratione meae respondebis accui Latiom, tuam vicissim resellam. Nisi Ian senium dimi diatum agnoscas; aut si totum decurristi a capite ad calcem , non potes ignorare, illum suam ex uostra ac vestra, doctrinam conflasse, hoc discrimine, vel ordine. quod in statu innocentiae, totus est pro Molina, neque ullam Adamo datam , aut paratam gratiam in statu innocentiae praeter lassicientem, &euentu & ex voluntatis determinatioru caeciicem: in statu naturae corruptae M
57쪽
Thomistas accciiit, & Vnam gratiam natura essicacem admittit, &praedicat.
Vtrique Scholae, bis diuersis sensibus se adiungit, Ptiricipiis concors, sed conclusionibus imprimis a tuis longissime abest. Qii id quid Molina dicit de gratia
Christi meritis comparata, transfert Iansenius in gratiam primo homini, & Angelo datam. & admittit liberrime , quaecumque ex vestra sententia deducimus, & vos, negatis. Haec enim est summa Argumentorum nostrorum, quibus vestram gratiam impugnamus. Nisi deturalia, quam generalis & sussiciens, quae det posse, &non, velle, quae determin tionem nostrae voluntatis expectet, de ab illa fiat essicax, & a potentia deducatur ad operationem, sequitur primo, gratiam sussicientem ab essicaci ex solo euentu distingui : mequitur secundd, quemlibet nostrum se discernere , & habere quo glorietur, contra it Iud Apostoli. Quis te discerni38 Et quid habes, quod non accepisti P Sequitur tertio, praedestinationem non es se electionem gratuitam ad gloriam, ante praeuisa merita , aut non esse certam, nisi ex praescientia, Atqui haec sere omnia sint falsa & erronea . etiam apuὸ vos. Quid ad haec recentiores quid Iansentus licet enim ,
principio conueniant, tamen diuersssimi sunt consequentiis. Vnde Molina, & asseesae, negant maiorem, nempὁ haec tria sequi ex vestra gratia, dc conceditis minorem, scilicet haec fere omnia falsa, & erronea esse. Iansienius vero aperth admittit maiorem, & negat minorem. Concedit , inquam, haec omnia necessario, & euidenter consequi in statu naturae integrae: sed negat pro eo statu falsa esse, aut periculosa ι imo contendit esse ipsissimam S. Augustini doctrinam. Hinc Angelos docet praedestinatos ex Praevisis meritis , praeuentos sola gratia Hissicienti, quam ipsi essicacem fecerunt, se ipsos discrevisse, habuisse quo floriarentur: nec putat ullum , huiusinodi consecutionius ex gratia siissicienti, subesse periculum erroris : quia quaecumque ex Paulo , & ex SS. Patribus, afferri solentce gratuita phaedestinatione , de differentia gratiae essica cis & sussicientis, non habent locum, nisi in natura corrupta & redempta : Ergo vestris principiis consentit, &dilhat consequentiis. Eamdem concordiae aut discordiae nobiscum viam init .
58쪽
pro ibat fusissime inuitas, non ldm argumentis, sed etiam llibris, neces litatem gratiae natura suae Scacis, quam iam ex Augustino admittimus. Sed si proponas argumenta, tuae nobis obijciuntur , diuersissim8, & praesertim secunum quod a plerisque exponitur respondete quod nega- mus concedit; negat, quae concedimus. Sic eadem contra virosque soluam algumenta, quae congeritis. Si gratia emeax natura sua , sit ad quodlibet opus bonum neces saria, Ergo nulla datur gritia sussiciens , Ergo determinatur voluntas necesntio, nec habet potentiam expeditam ad oppositum, Ergo ad ibertatem non requiritur necessario indisserentia, Ergo voluntas necessitatem pati potest cum libertate: Atqui haec omnia falsa sunt. Quid ad haec Thomistae 3 Concedunt statiam naturat sua efficacem neeessariam esse ad actuali ter bene operandum , sed negant inde tolli gratiam sussicientem, quae dat posse bene operari, negant a gratia natura sitia essicaci voluntatem necessarid determinari, & non habere potentiam expeditam ad oppositum t negant pariter, ad libertatem non requiri necessarib indifferentiam, quamvis indifferentia a gratia ex natura sua essicaci, liberὸ, α imsellibiliter reducatur ad actum ., non necessitando volun- ratem, sed emetendo in ipsa libertatem, non minus quam i sta voluntas creata: non enim Deus laedit, sed producit libertatem in voluntate creata. Quid ad haec Ianse-nius Zi Concedit , in statu naturae corruptae, esse necessariam gratiam natura sua evicacem , ad quodlibet opusci es bonum : & admittit ea Omnia quae deducta sunt, scilicetε- χ c tolli stratiam invictentem, a gratia essicaci voluntateitati irnecessarid determinari, & non habere potentiam expeμ ε μditam ad oppositum, & credit cum necessitate stare posse libertatem, quae tamen omnia Thomiste negant. Obheses ne nobis in posterum, Theophile , cum Ians nio coriansum, demonstrato euidenter discrimine, quo perinde ab illo secundum sensiim a nobis relatum, & ipsi
a multis attributum, in statu naturae corruptae, ac tui, in statu innocentiae distamuς. Quamvis non . desint, qui eu ,
hic parte benigne sensu Homistico exponant. Se Aquae illa paucis perstrinximus. sinas tota Disputationc .
59쪽
. . Origo libertat s confirmatar testimoniis σε Ar. gumentis D. Thoma. , 'NE frustra videar Disputationis titulo pollicitus, me
D. Thomae mentem de libertate humana explicatu-xum, &desensurum; placet nedum expressis ex illo verbis , sed Argumentis etiam prosundissimis, quae hactenus diximus de causis, & genuina ratione libertatis, confirmare & locupletaIe. PARAGRA pHvs PRIMUS. I
Probatur prima radi x, ct causa libertatis, in interpretatione Articuli primi ex quaestio ag.
de Veritate. O et Amrs S. Doctor variis locis de hoc argumento
disputet; nu uam tamen fusius & elegantius prosecutus est,quam laudata quaestione 23. & et . & prioris articulo I . ubi naturam intelligentem tribus donat,& o nat , ex immunitate a materia repetitis dotibus, seu amplitudinum speciebus: quarum prima euadere possit intellectus in omnia, specierum quas recipit de rebus beneficio ι unde exurgit altera iudicij, & cognitionis, qua de omnibus quorum speciem, seu rationem praehabet, sta- . . tuit & decernit: Inde existit tertia, appetitus cuiuscumque boni fruendi, aut utendi capax, & idoneus. Ex histribus amplitudinum speciebus , seu iunctim, seu seorsim sumptis,elicit S.Doctor,& demonstrat arbitrii libertatem. 'Primam prosequitur quaestionis 13. art. I. alteram iudicij, quaestionis sequentis art. I.2. & 3.postremam vero Volun- eatis capacitatem quaestionis superioris art. . Primi loci quem modo interpretandum suscipimus, haec summa est. Cognoscentium nauata hoc differt a caeteris; quod istae uniformae inditae addicantur, eaque constent; illa vero ex immuni ate a materia ,Iad omnia latissime pa-
60쪽
teat, omnium tormis assiciatur, duplici facultate, intellectu nempe, & voluntate: quae hoc maxime d istant, quod cum utraque in eadem subitantia spirituali, ut loquitur D. Thomas, radicetur; I suo nomine, Brutum quoque aliquo modo comprehendit, diuersa tamen sit illarum' ad res comparatio. Cognitio quidem ad illas refertur , Ut in cognoscente, voluntas vero ut in seipsis existunt.
Prior habitudo spiritualis sebstantiae est ad res quas pe- nξs se habet non quidem secundum lesseproprium,Vt quidam antiquorum semniabant, qui terram, aquam,non
nisi lassidem Elementis percipi posse fingebant: sed praehabet secundum speciem, seu rationem abstractam a comditionibus , quibuscum extra intellectum reperiuntur. Ea vero comparatio cognitionem constituit, in hoc positam , ut cognitum secundum sitam rationem sit in co-' gnoscente eius specie & similitudine: informato. Sed cum ratio rei absoluta ab omni concretione mate-- riar inesse possit uni sebstantiae immateriali , ideo cogni-cto illi soli asserenda est, aliisque corporeis sebstantiis neganda : nam gradus cognitionis, seu actiux, seu passiuae , id est , seu vim cognostitiuam, seu intelligibile obiectum
attendamus, metienda est ex immaterialitate: ut qud stubstantia longius i materia recesserit, ed sit aptior recupiendis , &essicacior percipientis rerum speciebus , scopportunior etiam ut plenius intelligatur. Vnde duo manifeste eliciuntur, cum res est eiushaodivi nihil habeat nisi plane immersium materiae, scuti lapis, qui forma constat omnino materiae astricta, & illigata . expers est omnis cognitionis, tum activae, tum passivae :nec ad istam potest assurgere, seu intelligibilis fieri actu, nisi crassitie materiae detersa, spiritualis euadat, & in
Cognoscente recipiatur: non prout jacet in uni uerso, renatura rerum : sed secun*m suam. rationem absolute simpiam: ac proinde tan o nobiliori modo, quam in se,' quanto magis abstracto , menti inexistet. Sed cum aliarum rerum cognitio metienda sit ex sui prima cognitione , per propriam sebstantiam quae naturalis , 3c maxime accommodati obiecti vim & locum habeat: hoc singulare sibi Deus vindicat, sicut innuit S. Doctot,vi su stantia diuina sit nedum primum di sed etiam totum,& paz diuinae scientiae obiectum, quo caetera continean r.