장음표시 사용
81쪽
ritatem & sanctimomam : .ut sicut in mediis nihil praeter
finem ira nec in creatis quidquam praeter Deum amemus:
quod silmmae persectionis est, ad quam plurimum haec
opinio conducit. Vnde est excusindus author, si forte egerit paulo acrius in contrariae sententiae sectatores.. Et quamuis aliquam mediis bonitatem concedamus 'cum Thomistarum i nonnullis; dissert tamen 3. discrimine a conclusionibus, quod non sit cum bonitate finis necellario coniuncta, sicut veritas demonstratur conclusionis eum sitis principiis; sed ad sum um liberam. cum fine cognationem habet, non dissimilem consecutioni, qua probabiles opiniones ex locis Topicis,seu praemissis verisimilibus DiaIechica deducit Huc pertinet dustinctio mediorum ab Asturicensi & Naetario tradita, & ab illis accurate explicata Tractatu de libertate Christi, quam
mirum in modum illustrant. Qitaedam inquiunt,siunt media ex xei natura ad finem necessaria, & vix ab eius consequutione distincta qualia siunt erga Deum , & finem vitianum,illi adhaerete affectu . obediendi voluntate, adeptio- Me, i& vol-tate nunquam ab illo seiungi per peccatum, aut damnationem : huiusnodi unionem & consensiam, medi vocare licet, quod nos Deo ut ultimo fini, quasi quaedam vincula alligent; magis tamen reuera pertinent ad amorem necessarium finis , quam ad libertatis exerci- tium, situm in vera electione. H*c enim est tantum mediorum alterius generis a priore , nempe eorum , quibus cum fine nulla omnino abessentia, de . quasi perpetua connexio intercedit, sed tau tum libera, & ad si1mmum accidentaria, & ex aliqua e trinseca P0sitione necessariae qualis est mors Christi iii cruce ex pra cepto P tris , pretio sanguinis humanum g nus redimentis. Longe enim diuersa est cum fine ultimo,seu.cum Deo semine dilect', & possesso, in cruce moriendi. aut palendi praecepto . Patris, & nunquam ab eius oluntate distedendi necessitas Christo imposita et mors Crucis, s propria eius merita attendas, purum medium est, omnis expers bonitatis internae . nec per se cum salute humani generis coni exum, consensio autem. cum diuina vol intate, & peccati siga, res sunt cum Deo indiu duae, & ut ante dictum est. magis ad finem pertinent. P mi ad media, de quibus Proprie est electio, δe libeti
82쪽
eis exercitium , Ergo nulla licet Christo & Beato adsit inindifferentia ad peccandum , aut dissentiendum Deo, necdum imperanti, sed etiam consilienti, aut significanti . quid sibi futurum sit acceptius; libera tamen erit mor& crucis Chritho obeunda ex praecepto.
Sed qui id fieri potest, cum mors iusta obedientiae si
obeatur, peccato, si recutitur, ita si annexa, ut nulla ratione 'iungi possit 3 Sed in primis hoc qualecumque vinculum mortis in cruce cum obedientia , aut peccato, accidentario aduenit, ac proinde rei naturam Non mutat; neque ita obedientiam cum morte permiscet, quin mors
crucis semper sit medium, id est, electionis materia r ipsa vero obediendi, aut non peccandi voluntas, magis ad finis partes; quam ad genus mediorum pertineat: Ergo integra ad mortem crucis subcundam superest Iibertas , milia ad peccandum , aut Deo iubenti distentiendum. Cur ita ὶ Causam iam insinuaui, quod mors medij nullo modo per se, sed ad silmmum accidentario, & praecepti vinculo cum fine connexi rationem habeat, & seruet: dc ita affectus sit animus Christi, & Beati etiam impe abialis, ut soli fini adhaereat, nulla vero ratione medio in se ,& ex se : immo paratus sit illud deserere, & odisse, si ratio finis exigat. Ar inquies, nulla ad hanc mortem crucis praeceptam, reliqua est indifferentia : Ergo perit omnino libertas. Distinguo Antecedensi nulla 'siiperest indifferentia, ab Gluta & effrenis, concedo, nulla temperata ordine sinis, nego: Et praeter iam dicti ae dicenda , quae hanc solutionem confirmant, hoc maxime viget, quod Christias, aut Beatus, non magis a consilio Patris, vel minimo nutu, quam a praecepto potest recedere, unde ipse clamat qMaiunt ei piscitis facio fraveri qui non aliam voluntatem agnoscunt , praeter indifferentiam absolutam, pa-xum res suas promouent; cum praeter Sacrae Scripturae fidem, & contra apertam S S. Patrum mentem, Volunt Patrem aeternum nihil Filio praecepisse, nisi addant, nihil consuluisse: immo lamma cura illisiuam voluntatem o cultasse, ne eius libertatem omnino perinaeret: quia nulla maior subesse poterat in implendis , quae Pater significasset sibi fore gratiora. quam in iis quae praecepisset. Qui re ut nostro libetatori suam vindicemus libertatem, a
83쪽
mittenda est omnino distinctio mediorum insimiata, indifferentiae absolutae ac temperatae ordine finis. Neque ea responsio ad huiusmodi argumenta , disserta. communi solutione Thomistarum: nam praeter quod, ex Natario , & Asturciensi hausimus distinctionem me .diorum, ad propositum maxime necestariam ; cum im stant aduersiatij nullam inesse Christo indisserentiam , nec proinde libertatem ad mortem itissam crucis serotiam, aut omittendam, distinguit Alvares, omissionem crucissumi posse, ut habet rationem Nivationis, aut purae negationis: concedit posse omitti praeceptum Negative . non Privative, id est, ut cadit sub ordine finis, hoc enim , secunduml, idem est, quod peccare, & non posse peccare. Haec responsio cum nostra coincidit, Myt & illa Bannes,& Zumel, qui dicunt Christum posscio itere praeceptum Materialiter, non Formaliter, id est, fuisse indisserenteri ad rem praeceptam stinandum se, non ieduplicatiue, vecadit sub praecepto.
Potest explicari haec selutio,ei emplo c'nclusionis prob bilis,quae a necessima dissert, quod isti intellectus asstentiar, tum ut est i praemissis,tum etiam ut in se ipsa,abselute at- venditur. Nam quidemonstrationem ha t, iudicat temin se veram esse, conclusioni vero probabili Angelus ac sentitur, ut habet formam propositionis modalis, & iudicat rem, aut consequentiam, esse euidenter probabilem, 'non tamen adhaeret conclusioni, aut consequenti abselu-eὸ, ne se periculo filsitatis is licet. . tIta voluntas recta, & impeccabilis, non vult media ne
cessarid & absolute ut in se tat squod vocat Bannes, media , aut rem praeceptam Materialiter, Alvares Negotiue, nos absiautevtin se silmpi . Sed vult media, seu rem Laeceptam, Formaliter, Privative, dc ut sebsunt ordinius. Et ita necessitas, si quae se, non est nisi accidentaria,
nisi saeundum quide quae nihil impedit libertatem. Ex his constat, nostr de libertate sententiam, nihil disserrea communi doctrina Τhonustarium Sed de hoc arsinumuo pluras sequenti. -
84쪽
Alia comparationis partes rationis cum tibertate. VT ad nostra redeamus unde paulo longius rece*mus, tres disserentias annotauum. inter libertaten ,
seu vim electauam, & rationem, ut est secultas discurrens, quod haec propria sit homini, illa mo nobis sit cum Deo, di Angelis communis,unde oritur 3. disteremia, quod . conclusionibus sua insit veritas , linquisitione & cognitione digna ; Ac cum principiis necessario coniuncta, quibu/eomprehensis nequeat latere: media vero propria bonit incareant, & tantum ratione finis amentur, vel si quae illis concedatur bonitas, non sit tamen fini necessario con, iuncta, alias in finis conditionem 3c λrtem transirent.
Haec de disserentiis liberi arbitri j , & rationis L conuenientiae plures sint, & libertati illastrandae aptiores ,' rum prima & reliquarum ea est origo, nempe finem, aut finia appetitum id esse libertati, quod rationi principia , vel principiorum assensiimi ac proinde sicut praemisiarum assensus est causa essiciens Physice conelusionis, ad quam . l .
si euidens sit, necessario determinat. etiam quoad exercitium t ita intentiosnis electionem, ne dum moraliter, - sed etiam Physicὰ producit. Ex hac conuenientia infrinse ritur phares recentiorum obieissiones contra Scholam Mostram , & ea potissimum, qua contendunt. Gon lem , Constituta Praemotione in actibus indeliberatis, vel in in- tentione finis, quae ad summum non potest esse nisi mo--lis motio, et Merea sententia Praemotionis Physicae apud nos receptat Patet enim hoc argumentum nullum
esse, sicut & illud, quod repetit pluries Eugenius contra Gibim eum posita pramaotionein intentione finis, nih l
plo Gonetales &plurimum Thomistarum Capreoli, Soti, qui diuisionem gresiae in operantem & cooperantem,opud diuos Augustinum &Thomam frequentem Interpretantur de intentione finis , quae nos applicat ad persectam nucr n-, 6c Hectionem. e. prorsu mo , quo
85쪽
assensus principiorum, intellectum constituit aptum, ad inferendam conclusionem. Sed haec responsio illustrabiatur sequentibus conuenientiis. Quarum tertia est Iaaec; finem scut &principia seientiarum, duobus modis sumi posse, primo absolute, seiunis
do ut continent, aut praehabent conclusionem, & electionem mediorum . si principia lamantur priori sensit, peratinent ad habitum primorum principiorum 1 posteriori vero sensu spectant ad scientiam. Ita finis appeti potest ut quid bonum absolute, nullo respectu ad mediat iquatenus de illo consequendo cogitamus, ex essicaci iri
tentione illius potiundi, nos ad mediorum delectum ad . movemus. Ex Ii ac conuenientia solui possitim plura, quae obhciunt aduersiarij, ut suspecta, aut pugnantia de libertatis notione, quae totidem modis explicari potest, quunctus, vel habituν demonstrationis. Sicut enim discitra sum quidam ponunt in praemissarum assensu , ut virtute continet conclusionem, alij in deductione conclusionis ex praemissis; quidam Vero Vtraque parte componunt: ita Ruthor de libertate disserit. Uno loco libertatem explicat per amplitudinem status, altero per exercitium electionis, alibi ex utraque, tanquam ex partibus componit, re ea a dem, verbis diuersa est doctrina. rarta conuenientia est rationis, & libertati sin funda. mento immobili & actu necessario. Hod undamentum de libertast, nempe totam niti aliquo actu naturali, aenecessario, sicuti ianuae motum cardine immobili, α
Thomas probat nouem generibus argumentorum, quae raccurate collegit, & acriter impugnauit Aureolus, & -- .
1ide defendit Capreolus in . distines. 43. quaest. 3. Vt ex illa disputatione liceat agnoscere,ad commendationem,&gloriam opus esse, acri aemulo aut fido amico: utrumque Drtitus est D.Thomas passim in Capreolo &Αureolo,maxime de hac controue sa , quae est totius libertatis eardo . 'eumque ponit S. Doctbrin aliquo amore naturali, quo deinde nos ipses movemus ad exercitium , & vssim liberintatis. Hinc apud illum distinctis voluntatiς, ut indute
rationem naturae ad unum bonum summum & voluersale determinatae, vel ut habet rationem liberi ad multa. Hinc etiam expediuntur plures dissicultates,& repugna
tia obiectae nobis, quasi velimus Ebutatem state cum summa
86쪽
Amma & absoluta necessitate. Sed facilis est Responsio. Aliud de fundamento , aliud de actu libertatis sentiena dum, fundamentum libertatis summam exigit necessita: tem; secus est de actu & exercitio. Unde etiam apud
Deum, libertas in creaturis producendis, nititur amore necessario increatae bonitatis , cuius communicandae cauasa fiunt creaturae.
Hinc etiam existit s. conuenientia rationis, & libertatis: ouod utriusque Andamentum sit a natura, seu a Deo au-enore gratiae & naturae, qui nos determinat, & agit ad assensum principiorum , & amorem & intentionem viti mi finis, quibus nos ipsos agamus ad reliquos actus vitae linmanae & Christianae , eodem prursus ordine, quo ad imotum cordis a generante bgimur, & connituimur nostri potentes , ut ad reliquos actus & motus vitales nos agamus. Duplex enim a Philosophis, maxime a Peripateticis, &Τhomistis . distingui solet genus actionum via talium , quibus licet id commune sit, elici & prodireacticiue, a vitali iacultate, hoc tamen differunt primi geneiatis actiones, ab aliis secundi ordinis, quod ad illas ad amoueamur , & agamur ab agente immoto, atque ita conia ,stituti in actu, ad reliquas nos moueamus, & applicemus. re si priores posterioribus conseruntur, dicuntur fieiari in nobis sine nobis, aliae vero nobis iure singulari adscribuntur: quia ad illas nos admovemus cum deliberaiatione & consilio. Hinc disibluuntur innumerae obieetio nes utriusque Authoris contra nostram sententiam, potiesimum de conuersione, quae potest attendi, ut gratia operans & cooperans, seu Vt pura intentio finis, & vi in duit rationem electionis : priori acceptione, est in nobis. sine nobis, est iandamentum libertatis, sed caret illiuet exercitio , quod adiungitur per gratiam hooperantem, per electionem, & per actus , quos elicimus ex intentione finis: ad illos quasi passiue , ad istos libere dicimurinos habere: quod ex sequenti conuenientia fiet manife-ibus. Sexta ergo inter rationem, & libertatem conuenientia est quod ad finem ultimum , & ad prima principia, comparemur quasi ad virtutem superiorem , cui oporteat
parere, & sebijci, & quasi ab illa pati, magis ouam iis iram dominari , dc agere. Atque ex illa dependentia α
87쪽
1ubordinatione ad summum' bonum, nascitur potestas& dominium , & ius imperandi, aut utendi mediis priuatisque bonis. Hinc facile est defendere multa, quae repre henduntur in Authore, qualia sunt, nos a fine pati, poetius quam in illum agere, & dominari , nos ad illum quari passive habere , quae vera sunt, si conferatur ordo ad
finem, & ad media: quia illi subhci nos oportet, istis
dominari. Atque ut primam obseruationem concludam, & viam parem ad secundam: addo hanc septimam conuenientiam, in hoc positam; quod sicut principiis, maxime cum prima sunt, & immediata, citra omnem discursum assentimur, ex sola terminorum notitia, neque de illis vlla dubitatio esse potest,aut disceptatio, nisi ex mera tarditate nostri ingeni j , vel propter ignorantiam, aut pro- gerulam aliorum, qui certa aut euidentia quaeque nesciunt, aut negant: ita de bono, aut fine ultimo uniuer-sm, &de summo atque increato, nulla deliberatio aut electio, nullus libertatis actus , aut usis esse potest, nisi 'a coecitate mentis, aut infirmitate animi. Ideo Responsone ad priorem librum Theophili obseruatum est, nunquam exerceri libertatem citra desectum, vel rei quam spectat libertas,quae amore necessario adeo non est digna, ut praetermitti, aut odio haberi non possit, vel si obiecto de bono, quod liberum arbitrium exercet, nullus insit desectus , debet imputari agenti libero, quod interdum ignorantia, interdum infirmitate laborat& ex altero, aut ex utroque capite, deficit in aestimando, aut prosequendo, i ta sua merita silmmo bono.
mera obseruatio de duplici libertate
H Inc ad secundam obseruationem progredimur, qua Aduersariorum argumenta infringimus; duplicem esse libertatem, aut illius inuestigandae duas esse methodos , quas hi Authores, quibuscum diu utamus, cum graui veritatis dispendio permiscent ; quod nolint aduertere, aut dissimulant, a nobis insinuatam libertatis di-
88쪽
stinctionem , quae cilin nulla esset possit, nisi aliquis interueniar ilefectus . vel rei de qua liber est actus, vel principij a quo elicitur ι hinc manifestum est, duplex esse genus libertatis, unum ex meritis εbiecti, cui non debetur necessarius amor ; alterum voluntatis vitio, aut si velis
infirmitate. Hoc disserunt maxime illae duae libertatis species, quod prima, quae est a defectu obiecti, & a voluntatis in illud dominio, sit persectio quam vocant Theologi ,exiAnselmo, simpliciter simplicem , quae DeoeConueniat , qua denique cuique subiecto potiti praestet, quam carere ; alterius Vero speciei libertas, quae ex isnorantia mentis, aut ex infirmitate Voluntatis nascitur,
longissime abin a primi generis libertate. Licet autem huiusinodi desectus . non testant funditus libertatis , α
meriti aut demeriti vim , mancam tamen essiciunt: neque ad naturam, aut definitionem libertatis pertinent. Dum stimus in mortali corpore quod animam aggrauat,quamdam in amando summo & infinito bono, imperfectam libertatem experimur, quae non a rei conditione, sed nostro vitio nascitur: quod summum & infinitum bonum , aut nullo modo, aut obscurissime cognoscamus rnec magis vires ad illius amorem, quam ad apertam cognitionem , dum in via sumus, nobis sussiciant.
Ex hac libertatis distinctione, nata ab obiecti aut primcipij desectu, patet deceptio Theophili, qui unam libertatis rationem constituendam vult esse a nostrorum defectuum experimentis. Et quia Author quem defendimus , aliam tentauit viam, & semotis, quibus obnoxii sumus, & libertatem inficimus, vitiis, eius naturam astis principiis , i l est, a naturae intelligentis praestantia,& rerum creatarum . aut mediorum nulla put infima nobilitate, alte petijt, & germanam & genuinam cius imaginem expressit,inclamat, commentitiam , haret eorum er-νoribus corruptam, Platonis insomnjs consatam, pigmentis fucatam , denique nihil aliud esse, quam mendaciam , Umusterium iniquitatis. Sed hac secunda obseruatione, α distinctione duplicis libertatis veluti spongia delere facile est huiusinodi conuitia. Fateor non omnibus datum esse adire Corinthum , & reis rum causias agnoscere, suisque eas metiri principiis. Sed si hanc ad libertatem viam ineamus ,& paulatim ab exis
89쪽
perimentis, & praeiudiciorum praestigiis secedanius , eui dentissimum erit, quas libertatis dotes aut partes appo nit Theopli iliis , ut indiferentiam absolutams ad bonum Umatam,tibertatem ad em ultimώm, esse desectus, quibus semotis, nihil pereat verae libertati, sed longe purior &persectior euadat. Si experimentis locum demus, vix licebit agnoscere veram libertatis originem & essentiam, quae reuera nasci non: potest, nisi ex praestantia naturae
Intelligentis, silmmi & infiniti boni capacis , ac proinde superioris aliis quibuscumque bonis , in quae habeat dominium , quod digna non sint, quibus lubi jciatur, aut quae amet necessario, sed libere si velit,illis utatur. Haec vera est libertatis imago, quae Deo, Angelis & ho-
nibus conueniat. Quae vero nascitur ex altero capite ,
nempe ex principi j liberi impotentia, & gnorantia; licernullam, nec ausim,nec velim dicere,certe imperfectissima est. Ex hoc quasi bicipiti fonte, haurimus defectum esse libertatis, indisserentiam ad summi boni amorem , quem Ionge praestaret necessario amari, & deliberationem de ultimo fine, de quo ut de re omnino certa & iusta , sicut dicebat Sanctus Cyprianus, conueniret nullam esse, Scfieri consuliationem. Hinc etiam nostro malo bonum uniuersale, & infinitum, atque increatum s quod re unuinest) nempe Deum Optimum Maximum diuidimus in bonum uniuersim , & abstractὸ, quod satiet appetitum, Mbonum concretὸ , nempe Deum. Quod haec duo re ipsa unum, sic dividantur, nostrae ignorantiae & imbecillitatis, non conditionis, & naturae summi boni. Hinc fit mentem,&subinde voluntatem, seiuncto bono Vniue sali 1 diuinitate , po te in illud serti, ista praetermissa. Hinc aliquam experimur,& seruamus libertatem: sed maneam , sed periculosam, quae nostro malo prona sit , & sufficiat ad peccatum : sed si veris disputate liceat,felicius nobiscum ageretur, si boni uniuersim & increati, perinde apud nos seut re ipsa est unitas indiuidua, ita nec unum
ab altero, etiam cogitatione seiungeremus. 'Sed quam votis concipimus, &qua te uera nostrae naturae consentanea est, boni uniuersalis, & increati, cognationem, toto suo opere, prosequutus est Author,
quem Theophilus, & Eugenius infinitoriim errorum xeum peragunt, quod attenta magis natura libertatis
90쪽
' OBIER Tio Nrs III. DE LIBERTATE. 13
quam corruptela, quod boni uniuersalis spectata potius Unitate, quam diuisione a nobis ex ignorantia in malum nostrum conflicta , originem libertatis repetat a capacit
re, qua voluntas summi, id est i in creati boni compos esse potest; progressum ab adhaesione, & adeptione inchoata , eiusdem boni, a qua possumus. excidere; absolutam vero persectionem, a consecutione quae eripi nequeat.
Hi duo Authores existimant, inde a nobis negari ullam peccatoribus illesse libertatem, dum a Deo recedunt,& ildum abnegant, vel iustis & piis , dum postpositis
creaturis, Deum amant, & constituunt sibi ut sumanum bonum, &vltimum finem. Verum illis prius , ut suo, & Lectoris labori, tot argumentis parum necessariis sibi conscribendis, aliis legendis, nobis Vero resellendis parcerent, attendendum fuisset, quod nunc monuimus, Deum dupliciter posse appeti, nempe sub ratione boni , abstracte, aut concrete *niuersiilisa in illum
ferri peccatotes, & aliqua seruata libertate sub priori respectu, iustos sub posteriori, maxime qui habent adiunctam imprecabilitatem. Haecfigitur sit summa obseruationis secundae nostrae, qua plures inseinguntur obi ctiones, duas esse libertatis, quasi specie&, & rationes, multis capitibus distinctas, quarum una sit misectio simpliciter, altera secundum quid , illa posita sit in dominioe sipra rem, & ex rei desectu ; E. nascatur ex principio imperfecto, quod ignorantia & infirmitate laborat, illa potentiam peccandi, indifferentiam ad ultimum finem ,
dc de illo deliberationem vix patiatur, certe non cO ntianeat, ista vero admittat: unde prior Deo competit, Beatis, posterior peccatoribus, & impersectis. His omnibus duo addo ad solutionem plurim, argumentorum di nempe hanc secundam obseruationem reuocari posse ad seperiorem , trista septimam conuenie tiam, cui est addenda octava insinuata superius, eo liberiatatem conuenirectam ratione, quod sicut ista nata est do. ducere conclusiones ex principiis secundum. legitimas regulas, non vero illis praetermissi, quod defectui& vilita gis, quam rationi ascribitur, ita etiam libertatis ea eligere iuxta finis ordinem , eiusque defectus est, illum inbel elido ridineio Praetergredi. Secundum huic