장음표시 사용
541쪽
Αrauxo vi leatur improbare mutuam illam , auxit' praei vij cum nostro consensu, in diuersii causarum serie d Pelidentiam, ab Aduersariis insinuatam, &a Ioanne ΣSamsto Thoma , ex S. Doct. deprompram, ut merito illi vindicanda sit laus defensae nostrae scientiae prae Arauxo. Sed si hae coiitrouersia de Auxiliis videatur longius a esse a mente Sancti Doctoris, quam coartaneus illi Ioannes a Callisto Thoma, addiderim nanc iacturam aliqua ratio-'ne resiarcitam controuersia de Conceptione Virginis, quam
veridsi & strictias ad Sancti Doctoris sensium exposuerit, a quo Ioannes a Sancto Thoma creditur deflexisse, detor tis quibusdam interpretationibus , quae nullis Thomisti sProbantur, nequidem Salmanticensibus, qui quoad caetera Thomistae exactissimi, hac parte mi instituti decreto, & voto singulari a S. Doctoris sententia recedunt rsed pro suo religiosissimo candore, testantur sibi non placere Ioannis a Sancto Thoma interpretationem, quam uis ad illarum, & communem, ac piam opinionem ma-
xis accedat; quia vim infert Sancti Doctoris sensui, Millum obtorto collo trahit, quo ipse non cogitauit. Haec obiter volui Leistorem monitum , sed ad rem ho- 'stram. Ioannes a Sancto Thoma felicius enodat dissicultates de primo peccato, & de auxilio Iussicienti , quamvis altera magis intricatas nostra ex Cardinantae Lugo obseruatioGe. Eius dictis breuius , quam ipse seleat ubique fusissimus, ipso compendio , & quibusdam de nostro additis , lucem afferam. Commune est Patrum, & Theo-IOROrum inatum, Deum neminem deserere, nisi prius Afer turr cuius veritas aperta est, & explicatio facilis,
atque obuia, si hoc dictum interpretemur de Gratia sane incante, & habituali, quam semel collatam , cum Dei dona sine poenitentia sint, nulli aufert nisi peecatum praecedat, quo vel Physich depellitur ex anima Iusti, vel ea
Longὸ dissicilius id videtur posse intelligi de auxilio
actuali essicaci, ut a Deo negetur ipsiusmet culpae respectu, & merito, quae ex auxili j efficacis abscessu consequitur. Sed in illam etiam cadere boc dictum commune. non dissicile capiet, quisquis meminerit distinctionis superioris ad rem nostram accommodandae; primam ip- iam culpam homnis , de Angeli, nedum comitari caren-
542쪽
tiam gratiae actualis , sed etiam illi praeire secutritum D
nus causiae materialis, eodem plane ordine, quo corruptio , seu veteris formae abscessus, antecedit generationem , qua inducitur noua forma in materiam priore Va Cuam : quia nullo instanti, duas simul sormas iungere nequit, quibus perficiatur, & integrum ens componat. Atque ea antecesso primae culpae iuxta causae materialis
ordinem, satis est ex hypothesi Cardinalis de Lugo, ut libere illam admittat Angelus, aut homo iustus, & insons voluntarium censeatur impedimetitum apponer Gratiar primae actuali, & efficaci; sicut ex omnium sententia, dicitur sua culpa a Gratia sanistificante excidere , qui eo, quo negatur aut abscedit momento , libere peccat. Et tum adest peccatum, & inconsideratio, & utrumque liberum est, ac voluntarium. Λtque ita nostra voluntate, & culpa, opponitur obex Gratiae actuali essicaci, eius priuatione saltem eo genere. antecessionis prior, quo' diximus, corruptionem genexationi praeuiam esse, secundum ordinem causae materia-
iis , licet seneratio antecedat, alio genere cause formalis & essicientis. Sicut enim noua forma induci nequit, nisi in materiam aptam , & subactam, id est, priore, de quacumque alia forma substantiali vacuam 1 ita nec Gratia habitualis, nec actualis quaecumque inest subiecto deficienti, cuius culpa, cum sirus vices prius secundum g nus causae disponentis & materialis obeat , merito dici potest obex ad negatum auxilium, &eo senis dici, nos i Deum deserere, quia illum deserimus ,& apponimus voluntarium impedimentum auxilij essicacis eo mome in 'impatiens.
Hanc Qtutionem depromit Ioannes a sancto Thoma ex Angelico Doctore, & ad illam trahit non inuitum D. Augustinum. Equidem Diuus Thomas in caput I 2. ad Hevratos Lectione I 3. ad horum verbori interpretatio: Conte iantes ne desit Gr , ita babet. eam sessi deesse, sed omni μη quant G, se com municare, sicut nee sol deeΗ .eviis O cita statim sibi obijcit commune illud ,& milestissi. vim in hac controuerna Argumentum, cui dissoluendo insudamus 3 Srg - non time ex operibus , sed ex hoe, quod ab / πο-
543쪽
non ex electione Des , qu σή est errον Pelagi Huius dissicultatis humano ingenio insuperabilis selutio nem iubiungit: hoc ipsum quod quis non ponat obsta- Culum , ex gratia procedere ι si tamen ponat , di ad illud remouendum adiuuetur, hoc esse ex dono gratiae Dei vocantis per misericordiam suam , non gravium facientis, & cum a quibusdam remouetur illud obstaculum , hoc esse ex misericordia Dei, sin minus remoueatur ab aliis, esse ex eius iustitia. Idem sibi obl)cit Argumentum, quod tanti faciunt Aduersarij contra gent.c. Is'. cum nullus possit in finem ultimum dirigi sine auxilio gratiae, sine qua etiam nequit habere fidem, spem,&c. Non videtur illi imputandum , qubd iis operationibus, re virtutibus careat, cum Diuinae gratiae auxilium mereri non possit, nec ad Deum conuerti. nisi eum Deus conuertat: Nulli enim imputat quod ab alio dependet.Ad hoc Argumentum eandem adhibet responsionem. Licet, inquit, nullus per motum liberi arbitrij Diuinam gratiam promereri, aut aduocare possit, potest tamen ieipsum impedire, ne eam recipiat. Sicut Iob. a suidam dixerunt Deo , recede a nobis ,-&cap. 4. Vsi fise ni rebelles lumini: ac cum hoc sit in potestate liberi arbitrij impedire Diuinae gratiae receptionem , Vel non impedire, merito ad culpam imputatur impedimentum praebenti. Deus enim, quantum in sese est, paratus est omnibus gratiam dare; vult enim omnes homines
saluos fieri sed illi ili gratia priuantur , qui in seipsis
gratiae impedimentum praestant: sicut sole mundum it duminante, in culpam imputatur e , qui oculos claudi licet videre non possit, nisi lumine selis praeueniatur. His verbis Sanctus Doctor negatae gratiae causim te- fert in obicem, a voluntate auxilio praeuenienti appositum etiam concomitantem , licet aliquo priori naturae αcausalitatis antecedat, sicut pluries explicatum eit. Hanc vero solutionem valere etiam de primo peccato hominis , α Angeli, satis constat, tum quod Diuus Thomas uniuersim loquatur imputandum homini, si praedictis ope- Tationibus, & virtutibus careat: tum quia capite sequenti,
quasi sivi interpres addit a se dustum,in potestate liberi arbitrijssie, ne impedimentum gratiae praestet, compete v has, quibus naturalis potestas integra fuerit. De ius
544쪽
ergo ex metite Uiui Thomae obtinet nostra Resp n eo mutua dependentia eoncursus nostri, & Diuini. . Atque in eumdem sensum interpretari licet Α 31mnum lib. de Correch. & Gra. Nam cap. 4.& s. ex semip lagianis molethissimum sibi objicit Argumentum. Cum ergo &ipsa voluntas praeparetur a Domino, cur me Copripis, quia vides, me eius praecepta facere nolle, & non Potius ipsam rogas, ut in me operetur & velle De quo capite uaperiori dixerat, rectὸ corriperer, si mea culpa haberem, hoc est, si eam possem mihi dare, vel semere ipse, nec facerem,vel si dante eo accipere noluit lem: Hoe Argumentum aperte petit efficaciam auxiiij, & decreti diuini ex natura sua antecedentem , nam si penderet sius' pensa a nostro consensu. eb confugiendum esset Augustiis aio, quod tamen certe non fecit, ac proinde non asn uit, ad id necessariam Aduerariorum scientiam mediam.& ex illa solutionem Argumenti, ideo alio recurrit cap. sexto, & culpae hominis imputat, non acceptam perseuerantiae, vel auxilij gratiam efficacem. Ac proinde cap. 7. iuste eos corripi est, quia ex bona in malam vitam sita Voluntate mutati sunt. Licet verb rem ad praedestinatio,. Nem secretam reuocet, cur his, non illis det perscueram tiam, quibus dedit fidem, fatetur capite 8. se ignorare, Quia inscrutabilia lant iudicia Dei, saltem quoad promisesionem diuinam lapsius in peccatum. Non tamen Omnino excludit impedimentum culpae concomitantis, & aliquo genere prioris: eam enim insinuat cap. II. hic verbis, primus homo permanere ,si merit, quia dederat avi
r mur manere, sed quia noluit permanere. profereo ei-- AE est , --ε mentum fuisses: s permanere voluisset. Sensit ergo culpa sua non permansisse, atque adeo exculpa essicax auxilium non habuisse: idest culpa concomise tante, & aliquo genere antecedente. δEx iis Augustini locis colligit idem Author , si essicacia auxilij non constaret, nisi ex nostro conon se, frustra Augustinum defatigatum in ea soluenda dissicultate,quam profligare poterat uno verbo, si cum Aduersariis conuenisset, nempe hoc unum suri erat illi dicendum, quamvis idem pluribus detur auxilium,' essicax tamen hoc tam
eum nomine masse, quod unus praeuisus sit illi assensisse.
545쪽
& reliquis sisisse abiectum : at non ita Augustinus , quin potius eiusdem libri capite I L. auxilium efficax a sussicienti distinguit, & in illud refert infallibilitatem in agendo, ut quamvis infirma sit voluntas, illo tamen adiuta non deficiat; Ergo Augustinus essicaciam decreti non reperit ex praeui consensu, sed ex omnipotentissima virtute Dei. Eadem obseruatione subordinationis, seu antecessionis mutuae auxilij diuini, & nostri consensus soluit Argumentum molestissimum Aduersariorum . quo probant tolli auxilium sussiciens, si ad agendum essicax sit necessarium, quo voluntas applicetur: lummam Verb Argumentatio nas, & Responsionis hac forma perstringo Eadem ratione decretum, &auxilium essicax praeuium. necessarium est voluntati ad sitam operationem applicandae , qua ignis proximitas exigitur ligno comburendo inotra Spheram ut dicitur activitatis: Atqui si ea desit proximitas ignis cum ligno, siue longius distet, quam ex innata virtute possit in illud agere, deest omnino illi vis QS- ciens ad comburendam ex mera impotentia antecedenti, quod ea posita distantia ex sto genere vim non habeae idoneam ad ligni combustionem ι Ergo , si voluntati de sit auxilium , aut decretum essicax ad aerum, ex mera im- Potentia antecedenti,ab illo cessat, ac proinde nequit illi imputari, nec in laudem, nec in culpam, & vera catet ad illum libertate. - Hoc Argumento complexus sum, ac pene exhausi omnem Vim Argumentorum , quibus Aduersarij nunquam desinunt nos incessere, &iisdem ferὸ armis Ianse-nius , eiusque assectae nos impetunt, sortὸ Ρδd eam causarum antecessionem, vel ignorent, vel aspernentur, de Scholae argutiis adcenseant, a quibus putant abhorruisse sinctos Patres, &alienum esse a Theologorum grauitate illis uti ad has dissieultates euincendas. Sed quidquid sit, cum hanc obseruationem munitam Aduersariorum PD fragiis, ex vera Philophia Peripatetica, Theologicis etiam . argumentis confirmatam deprompserimus, & aliunde
oportunissima sit ditatuendae alias insuperabili dissicultati. non mihi religioni erit,si subiectae quaestioni adhibuero. Nego itaque utramque propolitionem Argumentit licet enim a simili in speciem exemplo des uctum sit, unde '
546쪽
rotam vim suam habet, dissimillimii ira tamen est, & vo. Iuntatem inter . & ignem discrimine constituto euata eL cet. Ideo igni longius a ligno semoto, quam possit init. lud agere, deest ad com furendum vis quae sussciens dici queat: quod , cum ad comburendum lignum sit tantum comparatus , vis illi innata distantia, & remotione loci in totum siuspenditur, ut nihil agat,aut agere possir, quo a ligno comburendo siba ipsi sit impedimento. Et ita inquit Ioannes a S. Thoma. etiam voluntati liberae contingeret ex impotentia metε antecedenti libertati noxia. s nulla adess t applicatio ad aliquem actum , & ab omni . omnino operatione suspenderetur quem defectum Ioan-Nes a S. Thoma vocat adaequatae . applicationis, seu ab omni actu abscellus, qui si contingeret, impotentia antecedenti , urgeretur voluntas. & tum auxilio sit Scienti destitueretur, sicut eadem impotentia antecedenti preis meretur intellectus, substracta quacunque cogitatione etiam prima : at secus est si applicatio , iuerit inada quata , id est quae non si data ad aliquem amatri determinatum. licet non excludat applicationem ad omnes Vs iuersim , plurimum vero differet, si adaequata, vel inadaeqtiata desit voluntati applicatio. Si enim priore urgeatur voluntas , laborat mera impotentia amecedenti, quae nullo modo est in manu mea , nec ex mera Volunta, re oritur, atque ita si illi caream , hoc accidit a voluntate extrinseca , & tum euadit mera impotentia ante- Cedens actum voluntatis, non consequens , quia nullus
datvς actus liber vi cuius tollatur huiusmodi applicatio Ri non ita se habet applicatio inadaequata quoad aliquem actum singularem, qui, cum voluntariε sit elicitus, vi ipsiusmet decreti & auxili, , est etiam Volunta-xius, δc liber obex', ne alia detur operatio , & applicario ad illam. At que ita, si desit, voluntaria erit, &consequens; quia sequitur ex ama voluntario, & ideo in manu mea est, nec deficit quidquam ab solitia necessariuin ad urimum actum, nisi quia Volo. in te elucescit discrimen voluntatem inter, &eterr Otumaligno gnem; quod enim igni desit principium sit Sciens.
non voluntati' ad agendum , ex alio diserimine repeten' dum est, nempe quia ignis arctata sit virtus ad unum conv
547쪽
ln; tas loci, antecedenti impotentia, nullomodo coia se quenti laborat, quia nullum ipse ponit obicem, cum ad alium actum non sit comparatus, quo priorem impediar. At longe secus se habet voluntas quae cum latissim εpateat, & plurium diuers generis actuum sit principium, attenta viai libere potest sibi ipsi impedimento esse ad
alios, ac proinde, si quae sit impotentia nascitiar ex actuum disiensione, qui eodem momento elici nequeunt : quare haec impotentia verids consequens, quam antecedens censenda est.
Et si contra urgeas, auxilium, & decretum efficax, seu applicationem ex ipsis praeire actui secundo. & ex illo negari applicationem ad alium actum , ac proinde , si d
sit, impotentiam mere antecedentem esse, non consequentem: Respondet subtilissim E Ioannes a sancto Thoma , duo summὰ obseruanda. Primum licet applicatio adactum natura antecedat, non tamen negari applicationem ad oppositu in ratione sui, sed actus ex illa consequuti. Quia duae applicationes, si quid repugnantiae ha- 'bent , ab ipsis actibus mutuantur, sicut diuersi motus opponuntur ratione terminorum . in quos tendunt: Euidens enim est, huiushaodi applicationes irritas fieri di sensione actuunt, qui componi nequeant. Et si istud non omnino satisfaciat lectori, adiunget, dum est aliud opportunius, & essicacius Argumento euando, auod , licet auxilium datum ad assensum v. S. antecedat secWndum genus causiae essicientis posterius t men elle astensu secundum genus materiae, & dispositionis disiensius impatientis, ad quem subinde consequitur auxilium, sicut generatio nouae formae ad antiquae corruptionem, & abscessum : atque ita ex voluntario actu consequitur carentia auxili j emcacis ad actum oppostuma
Eadem solutione, seu mutua antecessione auxilij, &consensas nothrae voluntatis , alias instantias depellit. F teor hanc nostram obseruationem, & ad rem subiectam vium , nonnullorum aciem & captum essugere ι & in hac re obscurissima nondum factum satis illis esse , sed attendant velim , hoc Argumento contineri, quidquid controuersia de praedestinatione de gratia, &c. habet ca-yginis & salabrarum , id tamen commodi habemus ex
548쪽
ipsi et Aduersariis, ut, si haec causarum antecessio stet,& capiatur, dissicultas devicta sit, quantum mortalis haec conditio ad ignorantiam, & renebras damnata patitur. Fortὶ illis depellendis aliquid noui illucescet : inia terim illud debemus duobus Eminentissimis ex Societa- te Cardinatibus, quorum dignitas est infra eruditionem , ut minus simus obnoxij perpetuis insectationibus Theophisi Rainaudi, aliorumque minus huic Theologo, quam luperioribus dissimilium. Rident Bannem, Muarem, aliosque Thomistas, quod fidem exigant ab iis , qui hane concordiam auxilij cacis , cum gratia negant 1e capere, aut intelligere posse. Verum si fides vlla sit Cardinatibus a me nominatis, qui maximam sane merentur, potest aliqua etiam ultra fidem interlucere euidentia, his duobus constitutis principiis, si stet mutua antecessio aurilium inter, & consensium nostrum, seu inter iudicium ultimum practicum, seu electionem salua est libertas, &in tuto posita ex Cardinali de Lugo: Atqui ex Bellarmi-' no obtinet illa duplex antecessio : Ergo non solum credi debet, sed etiam intelligi, & capi potest concordia nostrae hiartatis cum iii dicio praetico , & auxilio emcaci, ex principiis D. Thomae ab eius discipulis inita is id tandem observes , hanc auxilij, imo & decreti diuini antecessionem non esse temporis, sed naturae, causalitatis secundumessicientiae genus, cum nihil vetet ex Peripatetica l/biIosephia , alio genere causis consequi , hinc manifestum erit, &euidens, probὸ conuenire cscaciam auxilij,&iudicij praetici, cum libera nostra Operatione, Et cum ad hanc conse*iatur carentia auxilij, & iudicij practice essicacis ad actum oppositum, si ab ilio cestemus, & abstineamus, stabit ad illum vera potenria, nulla verb impotentia antecedens.
Hic omnibus accedunt verba Cardinalis de Lugo Disp. 8. de Poenitentia num. Isq. fuatur erra propriis a tiberavi eum praede natione, si semel possibilis mutu- να priori- , est e-μυ- : qmin pro isto priori, pro quo pracedie consens- p aestinanonem , non ante&gitur procedere a principio 'determinato , sed suom a
voluntate cum renitione ind erenti: Ergo .ntellitur procedere a principio potente utriamqMe lactum eticere.
Hactenus de Lugo. Id observo, cautissime locutum, dum
549쪽
uit, non intellir procedere pro iri priora , nempe instanti aquo, consensus secunditio genus unum cause praeit 3Iicet secundum aliud genus causae efficientis, principium sit determinatum , laed dixit non intelligi, nec tamen absolute negauit determinatum esse principium quocumque causarum ordine. PARAGRA. PHvs Q v INTV s.
Ex Valentia depellitur accusatio Caluinimi a
PLvRIMvM debemus tribus, aut quatuor celeberrimis ex Societate Theologis, Bellarmino, de Lugo,& vas quesio, cui addimus Turrianum Magistro consentieniatem , ut' in hac de antecessione causarum mutua secundum diuersem senus , controuersia horum omnium ope primam difficultatem de extincta libertate, de sublato auxilio susscieti, qua nos oppressbs,nec respirare aut euadere nos posse iliciamabat Carterius effregimus:nec minus fa
stus, elixque nobis praesto est quintus vindex Gregorius Valentia. ad profligadam alteram accusationem Caluinita mi , a laesa sanctitate Dei, ex praedefinirione actus peccaminosi, & concursu ad illum. Sed prius meum de hoc Scriptore a quo oppido ladiuuandi sumus , iudicium aperiam , collatione cum superius nominatis. Sane disseren-dῆ de rebus mixti generis, id est, quae ad Theologiam Scholasticam, & Controuersam aduersus haereticos huius temporis pertinent, nullus est E Societate. imo nec forte uniuersim Theologorum , audiendus magis Valentia illique anteponendus. Si has parres seiungamus, vincent subtilitate, & peri- tia in concertationibus Scholasticis Valentiam, Vasquea Suares, & de Lugo. Pax ilX, & fortὸ superior futurus est in disputationibus aduersus haereticos Bellarminus. At si Vtrumque, pugnandi genus misceamus ι'nulli suppar, aesertὸ caeteris est anteponendus: quia in Scholastica,quam multis annis Ingoli ad ij docuit, exercitatior est Bellar mino, quam lego apud ipsius vitae GScriptorem audiuis se tantum, nec unquam docuisse ilia Scholis. Suarem
550쪽
verb, Vasquem, & Delugo quoad Theologiam contr6- uersam facile vincet: quia in Germania Ingolstadij magnam vitae partem detriuit, & cum Lutheranis , ac Calvinistis diu multumque est exercitus hoc bello,a quo alij in Hispania, & Romae sere semper versati, cum longius a
fuerint, vix cum haereticis manus conseruerunt. Nullus vero dubitat, quin peritia disputandi, sicut & militandi . usu, sub sole magis, quam in umbra concertationibus
comparetur. φAudiamus igiturValentiam hac de re luculenter disputatem cum haereticis, quorum vires cominus explorauerat,& mentem accuratius inquisiverat. Ille igitur Disput. quaest. I'. puncto 3. assertione ata de malo culpae statuit, Deum nullo modo νd velle neque per se ne Me per aere dens; neque subinde ad illud concurrere ι cum eadem sit Concursus de voluntatis ratio, & illum ex ista metiri oporteat. Hanc ergo sancit Conclusionem, communem apud omnes Catholicos, nullo excepto, contra Caluinum, de Caluin istas: ' Sed antequam ad confirmandam assertionem accedati obseruandum monet circa constitutam Propositionem, quatuor conuenire inter Orthodoxos, & Haereticos, praesertim recentiores t ut per parenthesim notati Si de
uno controuersiam esse. Comaenit primum inter omnes malum culpae, qua malu est formaliter, nec sub humanam, nee diuinam voluntatem cadere. Secundo, omneS probant distinctionem actus peccati, ut est quid positiuum, ut subest malitiae peccati, quasi pars materialis, ad quam
arulli negant, Deum ut primam & uniuessalissimam causam voluntariE concurrere, quasi ad effectum omnipotentiae. Consentiunt tertio malitiam culpae, in se nulla ratione in diuinam cadere Volun ratem , nec praece Pto aut ebnsilio posse probare indicere& siladere, Quarto denique consentiuist, peccatum non posse in diuinam voluntatem sic referri, ut peccare& male agere di
His quatuor omnium consensu teceptis , unum ex Valentia superest capiar, quo totam cum haereticis controuersiam reuocat: 'νum se licet malum estpa in disi sem voluntatem cadere psit, sub aliqua ratione boni,quacintinentur aliquo re pectu peccati, aἀ quodpiam bonum: Ita