장음표시 사용
51쪽
legi,quae edita sunt antequam hi libri a me in publicum emitterentur . Nam ab iis quae biennio pbst edidit, deleta sunt ca omnia: & in eorum locum substi- ruta quq iam quae cum hac mea interpret tione consentiunt. cuius rei eo admonere lectores volui, nequis forte quae a me, ut suo iure potest Accepit Manutius, ea me ipsi stirripuisse suspicaretur. Profiteor enim, me non more multorum,quicquid ab aliis ac cepi. id semper ad a iustores ipses referre: clim contra quidam, qui mea impudenter compilauit, compilatum se a me impudentius conqueratur. e lius locus ex ijsdem epistolis riclaratus.
N a haec quidem satis intelliguntur, quae posta sunt in epistola prima libri secundi: Prognostica mea
oratiunculis propediem expecti. ait enim Manutius,
putare se, libellum significari, qui prognostica Cic
ronis de rep. coplecteretur. sed ego malo tenere quod scio, quam putare quod nescio . Scio autem Cicero nem interpretatu versibus Arati prognostica: ut constat e libris De diuinatione . quare no habeo dubium quin ea intelligat. meminit horum etiam libro ea Tundem epistolarum x v. his verbis: Equidem etiam pluuias metuo, i prognostica nos Zra vera sent. rana enin ρίmρχουσ1. Respicit autem ad illos versus: Vos quoquesigna videtis aquai dulcis alumnae, Cum clamore paratis inanes fundere voces,
Durdhue sinosntes 2 agna cietis. qui conuersi sunt ex illis Arateis,sed liberius id est,
Ciceronis more, H δειλαὶ γενεάὶ, ι θυαν ον iv, εξ υμτο- πατερες βοόωπ γρίνων. Hic quoque meam sententiam secutus est Manutius, in libris
quos biennio post horum editionem diuulgauit. M. A N-
52쪽
LIBER SECUNDUS.Corream ct explicatus locus e primo libro stotelis Se arte dicendi. in P. I. OKεs dicentis plurimum vi alere ad persita tendum ,& a magnis ac sapientibus viris traditum est,& res ipsa loquitur. Omnes enim facile adducimur, ut as enti mur iis quos bonis moribus prςditos esse opinamur. sed opinio & fama probitatis duobus modis compax ri potest . primum ipso genere ac ratione uiuendi; qtue certissimare honestissima est via. deinde etiam1pargenda eiusmodi sententiis oratione, quae significationem habeant animi ingenui ac liberalis,& ho nestatem omnibus aliis rebus anteponentis. prior ille modus ad rhetoricum artificium non pertinet. p sterioris cum ab aliis dicendi magistris, tum in primis ab Aristotele multa praecepta tradutur, qui etiam negat se eorum sententiae accedere , qui iis in libris quos de arte ediderant,posuerant, probitatem dicentis nihil habere momenti ad faciendam fidem. a quibus ipse ita dissentit, ut fere plurimum in ea positui esse dicat. Sed cum verba quibus hoc exprimitur, corrupta sint in eis codicibus qui non immeritb ce Wris emendariotas putantur: homoque doctissimus,
53쪽
qui primus vero ac serio praetulit facem omnibus Aristotelicam in eo genere doctrinam intelligere cupientibus, in eorum explicatione sui dissimilis fitille videatur : constitui primum ipsa philosephi verba proponere,ut leguntiar. deinde quia in eis muta tum putem, & cur putem, indicare: quo privstim , simul etiam sententia,quae illum,quem dico, summum vi rum latuit, facile intelligetur. Ergo ita Aristoteles:
Cυ ωαπὴ εmi τ πιθέογν ειν τητ ιυ verbis optimus in terpres accus tat eos qui, cum artem CXponeret, in arte, dicenti, integritatem collocabant. deinde, EID αμ αγλοριάνου νος το πιεινόν. hoc idem interpres
putat cit stomacho& contemptu illorum magistrorupronunciatum esse . sed profectb & valde coacta vi denir haec declaratio: &ipsemet, quasi hoc sentiens,
tia horii doctorum intelligi potest: qui nihil momet ad fidem faciendam habere crediderint quod maximam omnium ferme vim habet. Haec ille. qua: quam cohaereant, quam q. inter se apta sint, omnibus perspicuum esse arbitror. Egoqitae ille diuulsit, coniungenda duco: &quam scriptiiram ipse, cum reperisset e in illo sim optimo &antiquissimo libro, ratione eius se non dispicere fassus est,uerissimam esse statuo:
ri, deleo multis impressis libris auctoribus: atque ita lego denique: ου ,-ὼm-τεχνολον --πθέαπιν
πειντο ηεις. quid aute tam manifestum, quam istud, τα λειχιιι in referrir is autem est.
54쪽
est . in libris de arte scriptis. Particulam μον , ddidit,quia sine dubio plurimum ad fidem valent
eodem etiam libro, ubi ostendit rhetoriacen aequalem esse dialecticae: atque inter cetera arm-menta eius rei ponit id quoque, ut dialecticus adhibeat ad probandum duo instrumenta, syllogistauin&induectionem,sica rhetore adhiberi alia duo, quae illis respondeant enthymema&exemptu,non duoito quin ita legendum sit: Tio, , ii φυ-
culcata sitnt,rectὰ aberat ab aliis libris:-addita sunt ab iis qui, errore ducti, deeste siquid existimarent: clim tamen nihil desit. hoc enim dicit Aristoteles: Eorum quae faciunt fidem,qubd aut demostrent, aut demonstrare videantur, aliud syllogismum esse illud inductionem: quemadmodum & in dialeeticis. seentin vocare enthymema, syllogismum oratorium; exemplum vero, oratoriam inductionem. Verbum φαίνεθου, & vox Daeci: obiecisse errorem videntiar iis
qui aliquid praeterea addendum censiterunt. 'stis 2 vhiogenesin. -lutus locm Varron
cultu testimonio vss erat C A P. II.
PLINIi verba sunt haec e capite secundo libri septimi: Crates Pergamenus in Hellesponto circa Fa-rium genim homina fisse tradit,quos Ophiogenes vocat, sirpentum istus contata leuare sititor, est,manu imposta,venena extrahere corpori arro etiam nunc esse ba cos ibi, quom liuae contra ictus serpentum meaean
tur. Similis est in Astica gens Tys siorum fit, ut in is archides scribit,a 6 O rege dii, cuiu pulcrum. in parte
55쪽
in parte Syrtium maiorum est. Horum corpori in Lium 2it virus exitiale serpentibiu, ut cuius odore sopiarent eas. e os vero, liberasgenitos protium objciendi fauissimis earum : e r. seuere pudicitiam conis eum ex periendi: non prosetientibus adulterinosnguine natos firpentibus. Haec Plinius. qui chiri Varronis testimonio utatur, cuius scripta, maximo studiorum incommodo, desiderantur; ego autem ea,quibus hoc ipsum doctissimus ille scriptor exposuerat, verba repererim, Operaepretium facturum csse me duxi, si ea hic apponerem , ac cum Plinianis contenderem. Citat igitur haec Priscianus e Varronis libro primo renim humanarum: t habent Parij, qui vocantur ὀ κγωεις, est me Fica Vrsios. quorum ἰφιογενεις cum ambitrantur,sΨ-
positum esse aliquem in stirpe, ei admouent , ut pungat, colubram cum pupugerit,side genere fit, vivere si nons mori. In eodem: ε gdmota aspis cum pupugerit non occidat, sciat, ex Vrstorum stirpe esse. Sententiam illam, Fatria est, ubicunque bene est, acute a Lysia reprehensem. C A P. III. Qv 0 D in vetere tragoedia Telamonis filius Teucer dixisse traditur, Patriam esse cuique, ubicunque cuique esset bene; id etsi pulchre ac sapienter dictum videtur, profectuinque ab animo excelso ,& despiciente omnes acerbitates, quas homini obhcere fortuna posset : grauiter tamen &vere reprehensum est ab oratore prudentissimo,& acutissimo Lysia: de inon stratumque earii sententiam hominis esse de suis itantiim commodis selliciti, nectiae ad ciuilem communionem apti. non enim valde laborabit, quid patria sua fiat, quicunque eo erit animo, ut illius caritatem oppommitio as suta metiatur. solum ipsum, i,
56쪽
cui primum institit,& canum ipsum, unde primum spiritum duxit, diligat oportet, qui se bonum ciuem perhiberi vult: aut, si forid, cum alibi natus esset, ciuitate donatus est , eam imbibat opinionem, ut, nisi ciuitati bene sit, ne sibi quidem putet bene esse posse. Itaque Vlixes, ut est in fabulis, chm apud Callapsenem posset in omnibus deliciis vivere, tamen i lam asperam & Japidosam patriam suam antepositit etiam immortalitati: non ita faetiarus, si illam, quam diximus,Teucri sententiam approbasset. Verum ipsa verba, quibus eam exagitat Lysias, praestat, ut opi
nor, ascribere. Sunt autem in oratione aduersiis Philonem, hoc modo: Κου-οι φύσ μεν πιλῖταίus, γνώμν
Teucri, bonum quidem virum aliquado fortasse non dedeceat: bonum certh ciuem non decet. Est apud Ovidium sententia quςdam non valde dissimilis,nisi quod latius patet. ita enim apud eum Carmenta: Omne stomyrti patria est,ut piscibus aequor: Vt volucri vacuo quicquid in orbe patet. Sunt autem ii versus expressi ex illis Euripideis:
A L L O E N DI Verbum proprie admodum devenuste usurpatum esse a v eribus in eo sermone qui lcuandi ac minuendi alieni doloris caussa haberetur, c Varronis libri. iampridem Petrus Victorius
57쪽
3o M. ANTONII M v Rrri annotauit. acceptu autem id a Graecis vitietur. - . εω μι enim,aut παρηγρειν,verbii d verbo, est alloqui.
praeclare igitur Seneca : apud quem ita in Troado Vlysses: e lios parentes altiqui in luctu decet. Tibi gratulandum e r. quo exemplo haud scio an nulluin scriptoribus antia quis extet in sgnius,& illustrius. & est pro se id po ta ille praeclarior ,& vetusti sermonis diligetior,quani quidam inepth fastidiosi suspicantur. Allocutionem
etiam dixerunt m ρ ρ νη ut Catullus,
ud tu, quod minimum Iacissimumque est,
sua silatus es aeocutione 'N alloquiu, πιραμυωον. quod cum esset ignotius, data est occasio imperitis corrumpedi carminis cuiusdam Horatiani. quod cum in veteribus libris ita legeretur,4 issic omne malum vino cantuque leuato, Deformis aegrimoniae dulcibus alloqui , isti fecerunt, Desormis aegrimoniis, & dulcibus alloquiis . atque ita interpretati sitiat, moneri Achillem 1 Chirone, ut ad Troiam leuaret omne malum deso .mis aegrimoniae tribus rebus; vino, cantu, & iucundis sermonibus. Non autem id dixit Horatius: sed vinum & cantum vocavit dulcia deformis aegrimo- . .
niae alloquia, id est γλυκέα De Castisthene ct Philisto. lacus Ciceronis emen a stus, , declaraim. Capitales interdum a veteriabim ingeniosos didus es e. CAP. V. M. TvLI Ii verba haec sunt in epistola quadam , ad Q fratrem: itaque ad Callii rhenem Ur PDilist maredeo : in quibuου te video volutatum. Cassi Thenis quidem vulgare est notum negotium: quemadmodum Graeci
M'iquot locut vita: Siculm illa capitalis , creber, acu-
58쪽
pusillim et hucydides. Sed est apud me
liber vetus,in Mo haec ita scripta animad uerti: itaque ad casti enem O Philistum video: in quiba, te video volutatum. unde suspicor, pr sim quidem errore librarij bis pontum eae verbum, video, quod semel
tantum poni oportaeret. deinde aliquem,qui corrigore vellet, ex, vicieo,illo priori fecisse redeo . satis au tem erat delere. videtur enim Cicero ελλει Τικως,ut sepe alia ,locutus,hoc modo : Itaque ad Castisthenem. cr philistum; in quibm te video volutatum . magis, quod in iis quae antecesserunt, de duobus illis historicis nulla mentio est: ut ad eos redire dicatur. Se quitur in eodem illo libro: Callisthenes quidem uuia gare notum negotium : quemadmodum Graeci at quot : Siculim iste capitalis, creber , acuim,sem , pampusilliu Thucydides. clioni scriptura veram & emendatam esse iudico. Ipsitim enim Callisthenem dicit esse vulgare & notum negotium, id est, ae 3ταφροντονου πολλου αξιο; . negotiumq. ita dixit,ut Graeci interdum et Wῆγμα. Luciantis in asino: Σπω, ταφρον ν aut Theocritus: π& Cicero ipse alibi: Teucris illa, lentum
sane negotium . Vulgare autem & notum,triuiale, &in quo nihil admodum excellat. Horatius, ieiunus omachus raro vulgaria temnit. , Idem:
noto stitum carmen qγar. uod enim ibi notum dicit, paulo pδst vocat de me-io simplum. Iam illa verba, locuti sunt, quin melius absint, non dubito. hoc enim di sit, aliquot alios Graecos similes esse Calliinierus, i. non magni ipsis et quoq. preth. Nam quod a Manutio dictu scio,Calliasthenem locutum in historia non exquisito , sed quomodo vulgis querentur; introrunde id sumpserit: se com
59쪽
32 M. ANTONII MVnt Ticum ipsius scripta non extent: Cicero autem si se alibi aiat,eui' rhetorico more historiam scripsille. Dissentio etia ab eodem, in eo quod capitalem grauem, & capita rerum attingentem exponit. primum,
quoniam ii Philistus capita modo rerum attigit, plane Thucydidi similis non fuit . fuisse autem Cicero hic, & libro si cundo de Oratore, dc Marcus Fabius libro decimo docet. omnium autem optinabac luculentissime Dionysius Halicarnasseus , cuius verba melius erit asseribere: cum & admodum per uulgata non sint,& illud ostendant. Phili stum neq. grauem fuisse, sed humilem & abiectum: neque capita modb rerum attigisse, sed potius eo nomine reprehensum, quδd indes riptionibus quibusda pro pe otiosis nimis immoraretur. 5 Qi
Ilaec igitur, cur ei declaret tioni non assentiar, unae caussa est. altera, quod nomen capitalis eam vim habere apud Latinos non puto. fit, ut hoc loco
capitalem accipiam ingeniosum, &, qt paulo phst
60쪽
dicitur, acutupa. Id autem valuisse vocabulum illud apud veteres, docet Ouidius libro tertio Fino im qui de Minerva capta Merens , multasque eiu* appellationiis caussas proserens: hanc primam ponit, ii ctam videri posse capta, quasi capitalem: quod ingeniosa sit Versus,quiDus ea semesia cQtinetur,lii
Parua licet videm captae deluin a Mineruae, . .
Qua dea natali coepit haberesseo. Hominis in dubiis causa eLI. capitare voc 'M. ingenium siuers . ingeniosa Laea. x . neque me latet alibi Philisti breuitatem a Cicerone laudari. sed aliud est breuem esse, aliud capita rerum attingere. Brevitas quidem etiam in Thucydide,sallustioque laudatur. Fieri tamen potest, ut ille aliud quippiam secutus sit,quod me fugiati ne*ngo insus iudicio meu anteponi postulo. tantum,quid mini videatui , Verth ac libere dico: iudicium aliorum facio. Pauperunt cognationem a nemine libenter a os . Terent, loco astatus non dissimilis Menanssii. . t
oo homo impurus apud Terentium sebdo .le dc malitiose Phormio dicit, idcircb nollς Demi' phonem agnoscere,eam puellam, cui ipse se defen-Ibrem esse simulabat, tanquam cognatam sibi; qubdilla egens rellista ellet: id olim Menander vi ratim atque uniuerse, summa Gim et famia, dixerat: pro' minciaratque, dissicila & operosum esse, rime ire c*gnatum pauperis. neminem enim fateri, ubi qui quam eum, qui auxilij atauius in eret: pro'