장음표시 사용
511쪽
ea illam ara accipimusὶ parentibus nostris, quὶm illa quae
postea generabitur. Ex quo sequatur, quod resurgemus eum tota illa earne, quam capiemus a parentibus, quia illa persectior,& purior est. Dices, illa caro se accepta a parentibus non sui sei et ad attingendum debitam quantitatem,verum est, di ideo resurget cum partibus pura bus quas habuit per nutrimentum, ut tra carnem quam accepit a parentibus iec dum debitam exigentiam quantitatis.
Vnde regula ea, T partes priores, semper sint puriores. Et ideo partes ex quibus homo primo nutritur, sunt puriores post panes quas accepit homo a palmitibus. Et hoe ideo 'uia
omne agens naturale in agendo tepatitur, &debilitatur,ucu tandem non ita periecte agit.Dices quid ergo dicis de pueris morientibus immedia: e post baptismum, in qua quantitate
resurgent sinco quod in illa quantitate quam attigissent ii vixistentusque ad tricet imum annum . Dico ultra quod istud non poterit fieri, misi per additionem materiae , quam Deus omnipotens addet secundum quod placebit ei. Ista quae dicta sunt, debent intelligi regulariter.quia caro accepta a parentibus, aliquando est impura propter infirmitates quas sorsan habet mater,& tunc non oportebit,T capiat carnem primo acceptam a parentibus, sed accipiet carnem quam generauit mr nutritionem, quae est purior ibite. Alia uia dcc. Dico, et doctor noster istam opinionem tenet, & ista est magis rationalis, scilicet piscedens quam is ues, quρ incipit ibi
alia via. Natura duo intendit restaurare deperditum, quod si per nutritionem, de attingere debitam quantitarem naturae suae Tune dicit ista opinio,u naturan agis intendit attinsere debitam quantitatem naturae suae,quam restaurare de perditum.
Ex quo sequitur et magis intendit dare sorti: id est supposto, partes per quas attinget debitam qualitatem, quam in- . tendat dare partes per quas restauratur deperditum. Probat, quia si natura magis intenderet restaurare partes. se uer tur quod natura nunquam permirtet et illas partes nitere, sed permittit fluere, ergo non tantumlotendit illas restau rara, quantum dare partes requisitas ad debitam quantitatem . Tunc ponit suam conclusionem. Homo resurget cum partibus quae primo intendebantur a natura ad attingendum debitam quantitatem naturae suae, siue illae sint puriores , siue non. Et quod si natura non dederit partes tu Dficientes, dominus supplebit sicut dictum est illas partes sicut ei placebit.
resurget eum partibus purioribus Ista alia dicit, quod resut set cum partibus magis intentis a natura, ut attingat debita quantitatem,sue sint puriores, sue non . Vnde panes inte tae ad attingendum debitam quantitatem. aliquando sunt
si obi j ei a itur sie,suppostis omnibus dictis. Immo
adhuensiquam resurget idem num et mergo ui edixisti. Antecedens probatur, quia nunquam homo resurget talis quali, suit in aliquo instanti uitae suae,& eapiatur hi ely talis, ut dicit identitatem, Se non similitudinem, ostendendo se, capiatur aliquod instans vita Sortis,&dicatur sic, in isto instanti Sortes est,&Sortes componitur ex anima,& talibus partibus,3e nunquam eum illis praeeis Eresurget, quia resurget in paucii cibus uel pluribus, uel saltem non cum omnibus illis. v militer, istud argumentum concludit uerum. Ideo ponitur talis propositio. Homo non resurget idem numero, capiendo identitatem naturalem proprie tibi praecise sunt eaedem par
tes quae suetunt in aliquo instanti signato.Dico tamen, τ homo resurget idemnnmero capiendo idelitatem numeralem
large die. Idem numero ea itur multis modis . Vno modo, mutisaia pro illo quod hλbςt praecile easdem parte quas habuit priui, di nulla: alia .Et sic utrum resurgemus praecisὰ cum illis par-- tibii, quas liabuimus in aliquo instanti uitae nostrae Non. Lece coelum, nonne redit idem numero propries sie, quia eum id Iis partibus quas habuit,hodie reuertitur.Vtrum resurgemus eodem modo Nou.sed resurgemus iidein numero, quia principalis pars manet,scillata anima,& aliquae paries u fuerunt.
Saurentur REsTATsoLvRRE ARGvria NTA. Arguitur se Homo non resurget cum partibus purioribus, ergo male
dicit. Antecedens probatur,quia sequeretur, quod Adam resum eret elim illa costa sua de qua formata ea Lua. Patet,quia illa erat prius in Adam in Eua. Pro de laratione istius argumenti, uerum est, quod Euasuit se mata ex cocta Ade. Dico ultra quod illa eo sta Ad tio costa Ada
erat costa deueritate humanaenaturae, nee intenta propter
suppositu Adae, sed erat superflua respectu suppositi Adae, sed finmari.
non respectu natur ε humanae ex illa generandae, licui di- ι neri erat cit ut de semine, iemen est aliquid superfluum illi suppotito de Merit se in quo est, sed est intentum propter generationem naturae hu nai mans, ut inde homo generetur, sic suit de ista costa Adae. suit data Adae non tanquam necessaria illi, ted i quam ne eeliaria speciei suae. Dicit ultra doctor, uisdista costa resurget in E ua,& non in Ada, quia non erat de ueritate naturae Adae. immo erat super ua tibi,& erat de veritateriatur Luae. Et quet cunque alia opinio adducatur, ista tamen est uerior. Si dicatur ut dicunt quidam, quod illa costa Adae erat de ueritate naturae Adae, tunc dicatur, ae t o illius domitius posuit liam costam in Adam. Dii scultas est hic quomodo potuit sot mari tam magnum
cortrus Eu ex tam patu a costa.Respondet Gresorius de Ari. in secundo dist.: . de a ponendo istam propolitionem. Non potuit Deus formare corpus Euae sub tali quantitate.&debita denstate, ex illa costa Ads nisi eum additione alterius iis teriae,quamuis pqtuis ea serinare ex illa eo sta unum eorpus magnum, tamen illud nimis rarum fuisset. Ideo notanter dicitur in debita destate, di quantitate.Similiter dicitur de panibus enumeratis, tr illi panes enumerati satiauciunt quin quae millia tiominum; hoc suit per uetam additionem mat
riae quam materiam dominus addebat scindendo, dcc. Quare Pisaeis Dis non dicitur Ψ Eua fuit iacta de alia materia quam de costa disiis Dicitur et non dicitur generata ex aliqua alia materia: quia .ecosta Ads primo intenta est ad generationem Euae sicut seme asa natura
Secundum argumentum auaerit, supponendo P homo re- -- surget cum partibus purioribus secundum debitam exigentia quantitatis:pono P eadem pars sit aequaliter pura in duobus,
ut puta, uenit uiuis homo qui comedit earnem meam, uolo
τ iit ita pura in alio, se ut in me: in quo resurget, uel in illo, uel in me ista citos Respondet doctor dii sicile est immo nunquam fuit, in eadem caro sit aeque pura in uno, scut in alio. Vnde semper purior, est in primo. ait ideo si quis nutri ictis
ex earne mea, nuquam erit aeque puram illo. ut in me. Dices,
non est impossibile licet sit diis cite: Respondet, uerum est lnun est impossibile. Ponamus ergo casum, uν eadem caro re qui illa ad debitam quantitatem,sit aeque pura in uno, sicut in alio, & requista ad quantitatem debitam, in quo resurget
Respondet doctar et, in primo resurget,& quando dieis, non rmaior ratio, T resurget in uno, qui in in alio. Dicit, tu, immo, unde anima intormat carnem,& anima habet maiorem habitudinem, &inclinationε ad carnem, quam primo informat, quam ad quamcunquae aliam carnem. Et ideo resurget in primo prodice magnam habitudinem quam habet anima primi ad illam carnem. Bonaventura dat una exemplum sunt dux S. Misatim puellae sunt sque pulchret siue diuites omnibus coditionibus iarae. positis: Sortes eapit istam postquam coepit istam, non plu, curat de alia, te est de anim anima potet informare illa carriti uel istam, informat istam,quo facio, non curat de alia insor manda. Ad aliud ponamus u sum generariis ex tali semine: aliut comedit carnes napas, ta inde generetur semeti: c ex italo semine alius homo in quo resurguit Dico, ae in primo.
QVAxsτro secunda quae est pulcherrima. Vt mi etii; nfernalis cruciet malignos tpiritus. Ignis infernali, est
ignis essentialiterdetentus, conteruatus a Deo incEtrum terrae multum terrestris: uel circundatus terrestrietatibus .eu
quibus est admixtus, propter quas no lucet. Ultra in isto igne infernali detin tur animae damnatae, F spiritus, idest an elidamnati, quae omnia uocantur spiritus, scilicet tam animae, quam Angeli mali. Pro declaratione est notandum quod omnes doctore , te eatholici, conueniunt, quod spiritus maligni cruciani ur in illo igne internali. De paruulis qui decedunt sine baptismo. est dissiculias, utriam crucientur is te interuali. vltra licet ista concluso sit catholica,quod ina: ani spiritus cruciantur in igne iniet irati,disii cultas tamen est apud doctores, quomodo patiuntur ab igne infernali, quia ignis infernalis est corporeus, spiritus,ec animae,non ita ut ita corpor est deo dissi cuia
512쪽
tas est, qualiter emporeum , seue est iste ignis , Diast agere in spiritum , in subtantiam non quantam , nutulam Quantitatem habeor, nullo modo sunt extens nec extensibiles Respondet primo sanctui Thomas, uod isti spiritus .ciantur in igne, ex hoc quod apprehendunt ipsum ignem esse ipsis disconuenientem, ita iubdex tali apprehensione qua apprehendunt se isnem sibi ipsς disco venientem,eausatur unaisistitia in eis. Is ud probat per Gregorium dicentem, quod aliquis ideo patitur,vel crueiatur, quia aliquid sibi disconueniens videt, ergo ex apprehensione disconuenientis,causatur tristitia, de angeli uident istum ignem sibi disconuenientem, ideo in eis causatur tristitia.& quod ita sit patet per Avicennam Quaerit Avicenna qualiter phantasia in somno, uel somnio dolet aut delectatur. onne experimur,ui in somnio ubi sola phantasia operatur apprehendit obiecta, de ex apprehensionibus obiectorum, sentimus delectationeis Somniare est phantaliam habere suas apprehensiones, uel operationes, de
ex hoe habemus dolores, uel delectationes, uelutitias: ergo apprehenso solius obiecti conuenientis, uel disconuenientia sussieit ad habendum dolorem, uel tristitiam. Contra illam opinio istin arguit doctor sic. Ista apprehensio qua apprehendit spiritia ignem esse cludisconuenientem, est uera uel salsa. Si ueta: ostende quom
do i ni, est disconuenient spiritui: unum corporeum qu molia erit disconueniens spiritui. Si dices quod salsa est: et go tria in conuenientia ex hoc sequuntur. Primum quod cruciabuntur apprehensione salsa, de non ab igne quod est inconueniens. Secundum inconueniens est, quia talis apprehensio salsa esset ab ipso deo: nonne Deus e sective cruciat istos di tali apprehensione eruciantur: Zca quo eas Tertio quod si non est a Deo, ab Angelo est: quod salsum est. Ponitur alia opinio Henrici de Gandauo, quae est, τ spiritus cruciantur igne infernali: qui licet ignis in sernalis ex natura sua non possit agere in spiritum, nec spiritus ex natura sua potest pati ab igne, tamen mediante uno habitu supernaturali,malignus spiritus est dispositus ad patiendum ab ipso igne Ista opinio videtur salsa, & eontra eam arguit doctor, quia illeniabitus se creatus a Deo, uel est habitus spiritu lis,vel corporalis, non corporalis. id est extensibilis, ut notum est, quia in subiecto inextens bili non potest recipi a ei dens extensibile.ille ergo habitus non potest elle corporeus nec spiritualis . Patet,quia angelus ex natura sua non potest nati ab igne, quia spiritualis est ipse angelus:& ille habitus est spiritualis per te: ergo per illum habitum non disponeretur ad patiendum. Praeterea item arguitur sic. Angelo simpliciter ex natura sua repugnat pati ab igne, ergo per habitum no poterit disponi ad illud quod est contra naturam suam totaliter,quia licet per habitum aliquo modo sumus potentes, notamen sumus potente, ad illud quod est contra naturam nostram,&quoa repugnat naturae nostrae, sed repugnat naturae gelorum pari ab igne:Ergo per habitum aliquem non poteriant ad hoc disponi.Praeterea angelus per te disponitur ad patiendum ab ipua igne, ergo ille habitus erit tota ratio recipiendi illam pinam in illo angelo, ergo illa petita magis recipietur in illo liabitu,quod en talsum, quia nabitus non recipit illam p an P na 'qua cruciantur sor maliter angeli, de Mnimae est tristitia, di tristitia non recipitur in habitu, sed inpotentia, scilicet in voluntate astae duae opiniones relinquuntur tanquam non sum eienter probatae. Ad quaestionem dico,&c. Respondet doctor quaestionem , & ponit primo isam propolitionernior maliter .sunt duae rinae quibus pinis crueiantur spiritus sormaliter, scilicet dolor, te tristitia. Vnde omne quod miciatu cruciatur, uel dolore, uel tristitia . Et ideo duo uolumus facere in hae quaestione. Primo quae disserentia est inter dolorem, de tristitiam. Secundo utrum spi-ilius habeant dolorem, uel tristitiam. Pro declaratione primi, puta de dolore ponitur talis propositio . Dolor est una passio quae solum in corpore recipitur secundo dolor est passio, uel pena qui in solo appetitu senstiuo recipitur, de non nisi in aliquo coiporeo, sed se est,quisd spiritus, uel angeli de aninis damnatae, non habent appetitum senstiuum, corporeum: & ideo nullum dolorem recipiunt. sed post resurrectionem ubi animae damnatorum rei ument corporasia, ibi erunt appetitui senstiui,& potetiae senstiuae ut nuc, ideo tunc post resurrectionem patientur dolorem non ut a
velimices qualiter causaturi uarina, quae vocatur dolor rPro declarat lene, dicit doctor primo sentensarum distina; oneptima. ubi loquitur de resurrectione, aliquod obiectum, id est illud quod potest apprehendi ab aliqua potentia cognitiua γ dicitur esse conueniens potentiae dupliciter aptitudinaliter. & actualiter . Aptitudinaliter res est coitu niens, uel disconueniens , 'uia quantum est ex se, & ex natura sua, conuenit, uel disconuenit potentiae, sic quod habita apprehensione circa illa, causatur tristitia, uel laetitia,ueleelectatio. Ex quo sequitur,quod dolor causatur in appetitu sentativo , ex apprehensione obiecti disconuenientis illi appeti tui, quod obiectum ex natura sua est sibi disconueniens . Istud practicetur per experientiam in omnibus potenti jssensiti uis, quam Primum potentia uisiua uidet aliquod obiectum, uel cit ea illud habet dele Litionem, uel dolorem dolorem ii sit visibile disconueniens, delectationem si sit co
vltra est notandum, quὁd est hic eoiitrouerςa inter doctorem,& Occbam, in tertio sententiarum, ubi loquitur de doloribus Christi. Puta s dolor solum causetur ex apprehensione obiecti disconuenientis, uel si obiectum concurrat ad causandum illum dolorem, ita quod partialiter causetur ab obiecto disconuenienti . Dicit Oecham, quod precis ea satur iste dolor ab apprehensione illius obiecta disconuenientis se, Quod obiectum nota concurrit partialiter ad undem. Doctor dicit, quod concurrit obiectum partialiter. Probat Oecham suum dictum : phantali aut dicium est, ea apprehensionibus obiectorum dii conuenientium, uel conuenientium,dolet,vel delectatur. tamen talis dolor, uel dei ctatio non causatur ab obiecto, di sic uidetur, quod dolor causetur solum ab apprehensione, & non ab Odiecto . Causatur ergo dolor ex apprehensione obiecti disconue
Ulterius est tintandum, quM mens doctoris est ista, quod
quaelibet potentia senstiua, siue interior sive exterior, est uere corporea, uere eatensa, non est, anima, nec corpus, sed ea aliquid compositum ex aliqua det et minata parte corporis, te anima, de in illa po entia, qtiet non est corpus, nec anima, recipiuntur omnes operationes sensititiae , & omnes palliones, ut dolor, & tristitia. unde scut homo non est anima, nec corpus .neque corpus, di anima,sed est unum totum compostum ex corpore,& anima, ita quod corrupto homine destruuntur omnes potentiae sensit iis . Et ideo si homo haberet dolorem: Deus non potiet conseruare illum dolorem in anima post mortem hominis,quia ille dolor non est natus recipi in anima, sed in potentia . Dices ii hoc esset verum, sequeretur, quod anima nullam operationem haberet circa actus sensti uos. Patet, quia potentia sensitiva nec est anima, neque corpus, ergo Sc. Respondet doctor, noster, quod licet potentia sensitiva, non sit anima, neque corpus, est tamen compositum ex tali determinata parte corporis, ta an init . Et ideo eum hoc stat, qu5d anima est principium sensationis, sed non pr dueit in se, sed in illo cuius est pars, scilicet inpotentiai et stiua . Vnde notandum quod potentia animae est ipsa nima, connotan o animal este principium talis operationis . Est hic notandum, quod quando loquimur de sorma totius, non est nisi ipsum totum .di dicitur ibrnia, quo a denominationem , & non quoad inibimationem : Mimatotius hominis, in humanitas . Contra, sorma inserina uerum est ibin a partis . Sed sernia totius non in iocinat, i ea denominat, ut homo dicitur ab humanitate. forma totius,
est serina sensitiva. De tris itia,& Doctor noster nune uult determinare de tristitia quid ste: quomodo causatur,&ubi recipitur. Primo dicit Augustinui quod tristitia est dissensio in his rebus,quae nobis nolentibus acciderunt.hoc eli dicere, quod tristitia est una mn quae causatur in nobi , quando aliquet res nobis eueniunt quai nolimus accidere . Tune quaeritu i , quomodo capiatur tristitia Ponit doctor argumentum . nulla est res dii 5 ueniens uoluntati uel spiritui, ergo nunquam uoluntas tristabitur,uel spiritus. Antecedens probatur, nam omnis res est conueniens uoluntati, si uoluntati plateat, A est in potestate uoluntatis, quod quaelibet resol placeat tergo qualibet res est sibi conueniens, de nulla disconueniens ergo uoluntas non
potest tristari . Re Met doctor ponendo propositionem
Nulla est res, quae actualiter , di ea natura rei, fit distonueniem
513쪽
uentem i voluntati, te εt ipsi se tui. rx quo seir iturqu5d rei dicitur disconueniens uoluntati , secundum rationem, idest secundum quod nolita est. Unde omnis rei in adi, est conueniens uoluntati,s uolaritati placet, ide: ivoluntas amet, de omnis rei est dis ociuemea: uolumari, si luntas nollet illam rem, uel odio habeat illam rem.Si dicat e5tra, ultimus sius puta Deus beatit. do a terna, ex natura sua est conueniens uoluntati nostra: ita iiiisdex sola appretieii cone illius, causatur delectitio in nobis ergo male die A. R spondet doctor in primo,&tetrio. quod uertim ea, quod ultimus finis beatitudo aeterna, aptitudinaliter est bene conueniens uoluntati, sed non actualiter: aptitudinaliter, id est ex se est conueniens uoluntati. Ex quo sequitur,quod dato, inquis haberet notitiam de Deo, in potestate eius esset aa- hue non diligere eum. Ex quo se ui inrcorollarium, et in potestate uoluntatis est, quoa aliquid sit tibi c5uenienι, uel disconueniens. Ex quo secuitur, quod non ince de potentii, sensti uix, quia aliquid ex natura sua est esineniens ipsis, ita quod facta apprehensione, circa illud causatur delectatio. Et ideo dicebat Aristoteles,quod potentiae sensitivae ducuntur. Appetitus sensitiuus ducitur, quia ex natum rei aliquid est sibi conuenient,quo apprehenso, non potest non delectari,sed non se est de voluntate. Et si dicas. Arguitui sic ange ii malieni, eo animae damnatae erueiantur in igne, di non nisi quia ille ignis de natura sua est eis disconueniens : ergo ali quid ex natura rei est disco mi eniens uoluntati animarum,ia spirituum. Respondet doctoriqud dantecedens est salsum: nam ignis infernalis nullo modo est disconueniens a elix, quantumcunque angelus iudicet ipsum esse obiectum visconueniens, contra beatum I Komam.Unde dato, quod iudic ret sie, adhuc non eget disconueniens . nis seeundum rationem. puta cruta est volitus. ut si dicat, istates est mihi disconueniens, vo o tamen tali illam. Ecce delectatur quis in horiquare quia uult istu di istud tibi placet. Exemplum de maetyribus, quasi ad epulas inuitatis cum ducebantur ad martyrium Vndes Gabriel esset positur in igne infernali, nullo modo torqueretur, nec cruciaretur etiam si detineretur perpetuo.Quare uia omnia sibi platerent, di sie iste ignis non est illieitu ut da latorum, nisi quia est nolitus. Ex quo se-ἔuitur,quod nullum est corpus quod eunque si illud, quodi disconueniens an lo, probitur hoc, quia nullum corpus est disconueniens alicui, nisi quia aliquod aliud comus est sibi conueniens, ex natura sua. Rursum quare est dileonue- meus lapidi, quia habet alium to eum tibi conuenientem, scilicet deorsum. lodo dicit doctor, qu bd nullum corpus ex
natura rei est conueniens angelo. Pater corpus uel locus nunquῖm est conveniens alicui, nisi tuta est conseruatiuus loca ri, modo nullum .st corpus,quod ex natura rei si conserua. tiuus angeli, di se nee erit conueniens, ex natura rei. Dices,
quomodo ergo iste ignis est disconuenient spiritui Respondet doctor, quia est noli tui,& hoc dupliciter, uno modo quoad deletionem. Alio modo quo ad immutatione. Dictum est, quod angelus apprehendet se esse in igne. 5e nulldetineri in igne. Ideo detentio illla est sibi distonueni x,quiae nolita ignis. ergo est disconueniens angelo, & spiritui, non ex natura rei, seis quia est noli tui. Et dicit,quod est sic nolitus, quod malignus spiritus apprehendit istum i nem.& nultdetineri in isto lene,&ex isto nolle sequitur tristitia. Dices unde uenit,quisa malignus spiritus nult detineri in isto iDe Re ndet do r propter diuinam seritenti Secundo propter potestatem iustitiae diuinae .Hoc est dicere, quod ex sententia diuina nult ibi detineri aertio nuli Deum esse potentem ad eum detinendum,& manifestum est, quod murmurat de sententia Dei & de eius potentia. Et duo sunt uitia, quae eum incitant ad ista, scilieet suderbia ineitat,& inuidia consummat .hoc est dicere primo ni perbia est in uolsitate:omne peccatum primo per se est in uoluntate. super tria consequitur unam existimationem , qua quis existimat esse supra alium: hoe est plus ualere, quam a lux ualet, propter quam existimationem contemnit alios . Ad propositum malignus Diritus habet tantam aestimationem de se, quod uoluit enis aequalis Deo propter istam aestimationem quam habent de se ipsis uenit contemptus sententia, Dei, & iustitiae Dei: inuidia consummat.Unde inuidete alicui, est nosse bonum alterius line ratione. Hoc notanter dieitur, quia aliquis potest nolle bonum alterius in aliquibus esibus. Vnde isti m lieni spiritus nolunt bonos spirii quos cognoscunt habere libertatem eundi quocunque uolunt, etiam nolunt Deum
habere tantam rotestatem detinendi eos.Quate hoc noluat, non est danda ratio. Deinde dici , quod ad istud nolle detineri in igne inclinataemio commodi hoc est ipsa uolukta .
connotando ipsam uoluntatem tendere, siue inclinari, ad suum conueniens , ad suum bonum, ad suum esse ad suum utile,& eommodum . Et dicunt, qui dista assectio Commodi est appetitus sub ratione appeti: ut . unde arpetita , ut appetitus est, & quaelibet res mundi, tendit ad tuum bonum , & conueniens, notanter dico appetitus , ut appetitus , &non ulli r, quia tune non oporteret se dicere. unde uoluntas tendit ad suum bonum, ut appetitus est. Lequia daemon posset se iacere praesentem isti, un isti corpori,&quod illud non potest facere . uidetur esse contra rationem commodi, uel contra a seruonem commodi, quae tendit iu suum bonum, di impeditur. Tria sunt ergo quae iaciunt ibi nolle detineri . sci icet superbia, inuidia, & aD sectio commodi. Dicit Grego.de Ari. in suo secundo,qua loquitur de obitinat mne angelorum . Duo sunt,quxsaeiunt obstinationem an lorum , ct animarum damnatorum. Primum est nunquam posse habere bonum uelle,quia dominus deliberauit , nunquam conci irrere cum angelis damnatis , ad bonam operationem . secundo non posse earere malitia , D ex istis desperat . Tertio cognoscit perdidisse felicitatem aeternam, & 'uod nunci uani re euperabit, cognost: ζ, quod pei petuo ibi detinebitur,ex hoc insurit spiritus impatientiae proptet quod perpcino in
Dicit ultra, quoduemini est, quod habet nolle detineri in isto igne. Dico quod duo sunt , quae praecedunt istud nolle. Primo detentio praecedit istud nolle . & apyrchei dit ibi detineri d. xmon, Ade istis sequa ut nolle ibi detineri , &id illud nolle , sequitur tristitia. Ex isto palsu uidetur hic mens doctoris noliri, ceut etiam Occliam discipuli sui . quod nunquini triuitia potest causati, uis me.
diame nolle. Et is dicas,contra, tristitia causatur mediante uelle, probatur, primo uolo , quod aliqui uellet amico accidere num, accidat malum, tristabitur iste, ta non nisimcdiante isto uelle: ergo di istula causatur aliquando mediante uelle. Respondetur bie, quod uerum eli, quod tristatur, sed dico, quod ista tristitia est mediante unci nolle, quod nolle multum repentinum est, quia quam pirmum Ap prehendo malum euenisse, sequitur unum nolle, ad quod nolle, se tuitu tristitia.
isto autem nolle &e. Dicit ultra doctor, quod ad illud nolle detineri hie,se.
quitur certitudo de euentu, idest sequitur appreheusso ereta qua apprehendit perpetuo ibi manete, di ex isto sequitur tristitia intrabilis. Et dicit doctor, quod istud oo e , est
nolle in ordinatum, quia est contra rectam rationem: contra uoluntatem Dei qui uult istum perpetuo detineri, & istenuit: ideo est' deordinatum, non tamen est peccatum, qui damnati non sunt plus in statu merendi, uel clemerendi, ideo
non plus sunt in statu peccandi. Ex quo sequitur, quod peccatum , & actus inordina: iis, licet pro eadem supponant, tamen aliam, & aliam con notationem Labent: unde actus deordinatus, supponit pro actu , connotando illum fieri contra rectam rationem, & se illud nolle, est huiuia modi. Sed pereatum, supponit pro actu eonnotando iulum seri contra rectam rationem, ta propter illum ordinari ad ponam . Iste est dissicultas , post tam istud notale est a ius deordinatus contra rectam lationem . Utrumlibete producatur ab angelo malo, nolo detineri, di a whendendo,quod perpetuo det mel r, nonne sit in pol nate angeli sui pendete actum istius nolle, uel habere actum oppositum , de secundo non est dubium, quia Delix non uolt concurrere cum illo ad bonum, sed est dissictilia, de primo . Breuiter dieo , quod ad istud nolle nece istatur propter culpam suam , ta demerita sua, tanquam ad illud quod est eausa suae poenae. Et dico, nucidi stati essitas pio uenit ab ipsa prima causa, scilicet a iam. Inde Delix praeuenit eum, ut beatum. unde in iustanti quo bonus mori tur incipit habere si uitionem,&uisonem diuinae essentiae& non potest hoe non habere Deo praeueniente, sic opposito modo de damnatis. vi quaeras,&c.l in aerit nune, utriam tristitia qua tristantur mali ni spiritu ,& animae damnatae ea uisentur ab isto igne.Res podet drictor daemone: sunt in igne,ia est ibi triplex detentio, qu dias ecti vhseu detinetis esse hue, &tale detinent esse uiuὶ est
514쪽
ipse Deus, itaquὁd nullum est corporeum, quod posset eo
ibi detinere e rective.&ideo a solo Deo ibi essective detinem mere turriunde aliquid dicitur detinere aliud dupliciter, uno mode avia duri est vhquia locat ibi eum. Alio modo,quia impedit eu ex eis r. re, postq) am est locatum ibi. Exemplum. si quis locaret me i-λt in una tuiti. ille qui duceret me illuc, effective me locaret, &Her postquam essem in turri, domu , N in zma, impediret me: nul
πιι Ioisior in modo tum lenis in seinalis detinet dimones. Pri- infern mo non iocat eo, ibi ei sective:noli enim trahit eos ibi, Vir si
etiam ignis impediat, quod maligni spiritus no exeant No, quia pollunt per omnia m via naturaliter transire: quid er- eo impedit Deus, ta sic Deus eis istiue locat eos in igne . Et ileeundo effective impedit eos ne exeant illum ignem. Et si dica ista conceduntur a doctoribus, i uod ignis detinet ibi a pelos,&damnatos .ideo maledicis, quo a solus Deus ibide-ιouis iam tinet. Dicit doctor, quod ibi est duplex detentio. Quaedamnas i m in activa, de est ipsius Dei ad detentuini Puta ad animam detentam. Est detentio passiua, qua anima detinetur, ideli detentiosor malis.vnde ista detentio formalis non est, nisi ubi prisentiale, sicut Angelus,qui est hic, est in isto aere praesentiali. ter, quia angelus est pixiens aeri .istud ubi pissentiale, est dolentio formalis: ignis ad angelum, est ubi praesentiale, quod uocatur detentio formalis,& ideo, quia ipsius ignis aditisum angelum locatum hic praesentialiter, est ista praesentialitas, seu ubi praesentiale: ergo ignis dicitur detinere sor maliter. i. ignis est locus praesentialis angeli deten: i. Dicit ultra doctor, nil maligni spiritus ibi in igne, te etiam animae apprehcndunt istas tres detentiones, quod scilicet Deus detinet eo ibi effective, apprehendunt,quod Pe petuo ibi detinebuntur, apstcbcaunt tertio, quod perpetuo ibi erunt l. r.esentialiter,& hoc est contra libertatem eorum,ti contra a affectionem commodi,& ideo sequitur ibi itistitiam trabili mediam ei tolle per quod nolunt ibi detineri. Ex quo sequi tu solutio quaestionis: puta quod ignis non deti. net ibi eis titue. Sed dubium est, utrum ignis causet istam tristitiam, εc uidetur, quod sic. Nam omnes doctores sacrae scripturae conce. dunt istam,quod maligni spiritus cruciantur igite, & hoc no est, nisi quia ignis caurat iliam tristitiam. Ideo dicit doctor pox talem regulam,quod obiectum tristabile, id est obi ctum nolitum,causat saltem partialiter tristitiam. Et ideo uidetur dicere,quod ienis qui est obiectum tristabile, te nolitum.causat particulariter tristitiam istam.
Est ibi notandum,quod est controuersa contra istum doctorem , ut a quod ignis causet partialiter tristitiam. Et arm uitur lic, uel ignis inquantum ignis, idest ex natura sua, caupat tristitiam, uel ignis inquantum nolitus est,causat ea. Non ex natura sua, quia dictum est, quod si Gabriel detineretur ex uoluntate diuina, quod nullo modo tristaretur:ergo ignis ex natura sua non causat tristitiam, nec ignis inquantu nolitus causat. Patet quia lenis inquantum notitus, non habet aliam utitutem causanui,quam si non esset nolitus: ergonsi magis causabit, quia nolit, uam ex natura sua: eigo ignis noerit causa triuitiae .Respondetur ad istud argumentum. istud argumentum non cogit.Lt breuiter, nunquam fuit mens dochum: m Oocis,quod obicctum nolitum habeat aliquam eausalitatem ko, respectu tristitiae. Dico ultra, quod pro omnibus passibus do. uti isti stoli , ubi dicit, quod obiectum tristabile causat tristitiam , tiamsi iis debent se intelligi , iupple mediate, hoc est, quod mediantes,. nolitione,& adprehensione eiu , causatur tristitia, & non, et immedia active causetur ab obiecto.Ostendendo istud, noeasum, quod aliquis dicat mihi socium meum infit mari, ii et mortuum esse,& uolo, quod non iit ita. auaero, an tristabimini, uel non tristabimini. unde uenit ista tristitias Non ab obiecto, quia obiectum non est, di se causatur ab apprehesone obiecti,& nolitione illius quod dicit accidisse obiecto:
contra uoluntatem anῖeli. xtit ibi disi cultatem. virum unus spiritus post idetinere alium angelum ei sective in aliquo loco sic. Nam non omnes angeli sunt aequalis uirtutis in natura. immo unus est persectior in natura, athri, & iste qui est persectior uocatur superior, & pol detinere minore. Quaeritur parua quaestio.Vtrum ex apprehensione, & nolitione alicuius obiecti, causetur semper tristitiat no quia non suis cit a phrehensio implex,&nolitio simplex ad causandutristitiam, sed renui titur apprehensio complexa,& nolitio co exa, apprehendo ignem. non causatur in me tristitia: nolo ignem non causatur tristiti sed oportet et pprehenda hoc
inesse illi,& nolo hoc inesse, illi tunc causatur tristitia, ua exvprehelisione complexa, di volitione compleaia exuprehensione mei detenti, & nolitione meae det tionis, & ce
ristitia potest catu i , & mediante apprnentione tonea, uel salsa,& media ute apprehensione vera.
Petit qualiter aliquid potest appetere mortem, uel infigat sibi mortem.Vtrum quia odit uitam suam Respondet doo.r, aliquis dicitur appetere mortem, idest separationem ani reseminae a corpore, non quia odit uitam , sed quia odit aliquid, D in m
quod est concomitans uitam, di iunctum uitae, a quo non potest separari, nisi per mortem,&per separationem uitae. Ex
sum, iste pauper est in infirmitate causata in derisonem populi: apprehendit, quod non potest separari ab ista derisone
mundi, uel infirmitate,nis per mortem. Tunc apprehendit mortem, re de per accidens odit uitam: pro quanto non po test separari ab illo quod odit, nisi per mortem. ideo odit per accidens uitan Sicut Deus effective facit in matione animae in corpus, ita continuat quandiu corpus est debite orgauinatum, di sicut ex tacto diuino anima ivsormat organit
tum corpus, di dispositum, ita etiam desinit informate ipsum non debite dispositum.
DE srcv Noo modo, consequenter est notandum, qu5d doctor uult declarare qualiter angeli cruciantur ab igne immutate, quia ignis urimo cruciat,quia detinet Secumo quia immutat. nunc de iecundo, scilicet de immutando determinat. unde primo dico, quod obiectum dicit immutate aliqua
potentiam,quia partialiter illa res cum potentia illa, causat aliquid in illa potentia, albedo immutat uisum meum, quia cisis albino cum potentia mea causex, uisionem signis o qu modo eruciat spiritus immutando , id est causa o noti- rarerum. tiam suam primo malignus spiritus est in igne: immutatur
ab it igne, id est babet notitiam ab illo igne, quae notitiaeaucatur partialiter ab igne . secundo apprehendit iste a pelli, detineri in illa apprehensione, apprehendendo ignem: .ec detinebor in ista apprehensione , dicit angelus , dc hoe
per actum reflexum . mediantibus istis duabus apprehensi nibus, sequitur unum nolle, per quod uult detineri in ii apprehensione ,ropter libertatem eius, Ac propter assectionem commodi &propter superbiam, & declasatur seut d claratum est. Postea in una apprehensio de euentu, idest apprehendit, Quod non solum detinebitur in ill . pprehensone ignis, sed quod perpetuo. Ex isto sequitur unum nolle,scilicet nolle detineri ibi perpetuo, di tuam apprehensionem habet per fidem, uel per reuelationem. quia lumine naturali hoc non notest cognoscere, sicut nec beatus potest naturali
lumine scire perpetuitatem sitae beatitudinis, nisi per fidem,
uel per reuelationem, ita quod proportionabiliter dicantu seut de alio modo, nisi quod mutemus detentionem in immutationem, uel apprehensionem, Ecce ergo quomogo cruciatur duobus modis.
Ibi est una dissicultas quam tangit unus doctor, propter . aliqua dicta Iob. utrum sit uerum, quod pei petuo detin bunt in illo igne, & uidetur dicere Iob, quod transibunt de calore nimio ad irigus nimium. Item maligni spiritus, qui sunt nobiscum, non detinentur igne. Iste passus Iob, glon
satur sic, quod omnia ista accepit Iob pro tristitia, sic quod
perpetuo tristitiam habebunt . ubicunque tuerint, tecus
dum exigentiam suorum peccatorum, unus magis,alius minus .Dico ultra secundum Bona uenturam, quod ubicunque
lint, sunt in igne. Et quod iste ignis non uidetur proptetraritatem suam.
O si quaeras,rce. IDices,quo modo ignis esiecti uripotest ibi detinere intellectum angeli,in illa apprehensiones
Respondet doctor, et uerum est,quod ignis partialiter cat sit istam apprehensionem cum intellectu angeli, sed in perpetuo detineatur in illa apprehensone, a quo est a Deo.dat exuplum doctor de intellectu agente & phantas est species quaest in organo phantasiae,&est species rei sensibilis. Dicie Aristo. r intellectus agens cum phantasmate, idest eum ira specie sensibili, causat speciem intelligibilem in intellecturassibili: tamen intellectus principaliter concurrit, di intelleus cognoscit secundum illam speciem, se species causat minus principaliter, & intelleias nimis principaliter: ita
ysidissicultat hie quando est ista prima : rehensio ignis,
quod angelus est in isto igne apprehendat istum ignem, no ne est in potestate uoluntatis,quod non apprehendat illum:
sed aliquid aliud,& per consequens ε non habeat οὐ istud
argumentum est eodem modo , sicu; de nolle etaneri ioiane,
515쪽
igne, nil imus spiritus uult detineri in isto lentinoone in iliato inlunti maligniti spiritus potest nolle ibi detinem non: a. a Deo pixuenatur, qui non uult concurrere: Deus uult punire unumquemque secundum demerita sua, ut iustum est , de quia hoe uult, ideo uult illos habere causas istarum pinnaria,
te appreheliso,& nolle sunt eausa isti ut poenae, ideo Deus uuli μι habere isti 'vit . Et licet istud nolle per quod a sesus uult detineri ibi, sit inordinatum, non tamen et ec
in tertio de dicit nunc doctor, quod differentia ea inter retium modum primi modi,& tertium modum secundi modita etinentur in igne, apprelicii luiu detineri, nolunt detineri in igne, ce tertium modum primi, scilicet nolle detineri in igne. Pro alio modo asmica ad detineri in apprehensione.Dicit do r. quod nolle cetineri in ista apprehenso ne ignis est maius,quam nolle,quo nolunt detineri dissi uitiue in igne, di iosequitur maior tristitia. Cuius ratio est detineti in i ta appreM-one igni est maius,quim nolle, quo nolunt detineri dis
finitiue in igne,&ideo sequitur maior tristiti duius ratio est,tati ieri in illa a rehensione is iis, in m is contra peri onem spiritus a monii, quam detineri ibi dissinitive
Quod ostenditur, daemon maris perscitur per cogniti
nes terum, quam per praesentialitates rerum: nonne magis Discitur intellectus recipiendo unam persectim intellecti Mena,quain unam praesentialitatem ergo magis tristatur per carentiam apprehensionis rerum, quam per carentiam praesentialitatis rerum. unde potentiae dicuntur perfici per suas proprias operationes:carere ergo illis operationi ι, est c
ora suis persectionibus. Ex hoc sequitur digerentia in quinto. Ex istis ergo sequitur, P nolle quo nuit perpetuo detineri in illa appretiensione est maius, quam illud nolle quo nula perpetuo detineri in illo igne. Est etiam disierentia, Sed Dicit ultra doctor, u magna est digerentia in istii duabus detentionibus: anima detinetur in igne et anima detin tur in illa apprehensione intenca ignis, & est talis, quia ignis ad primam detentioneni, nul in activitatem neque efficientiam habet:dices, ibi te ignis detinet non propria virtute, sed uirtute diuina. Arguitur se, ignem detinere angelos uirtute diuina, vel
est, quod Deus det aliquam uirtutem igni, qua ignis possit detinere, de istud est fili ismum, uel eii uoluntatem diuinam detinere ibi istos angelos in illo igne, εἰ sic uerum est. Et boeest, quod uult habere doctor noster hic, et so ad primam detentionem nullubest est x ignis: nullam habet efiici Etiam ille ignis Ad in secunda detentione, ignis habet aliquam es
scientiam,quia est obiectum apprehensonis, ut puta angelus apprehendit ignem, ignis portialiter concurrit cum intellectu ail est ad caui indum notitiam illius detentionis, ideo habet aliqu in efiicientiam .supple mediate ad 'istam detentionem secundam. Et si dicatur, ignis nonne habet activit tem ad tristitiam, dicebatur heri, quod ab obiecto tristabili. causatur tristitia,di ni est quod intelligitur mediate,&.uo
immediat quia mediante apprehensione, de notitione. CContra utrumue modum, εἰ lArguitur sic, si ine modus esset uerus, sequeretur, in omnes damnati sternaliter patientur. Patet,duia omnes damnati aeternaliter detinemur in igne, quia quilibet yerpetuo detinetur, disic, quod nulli permittitur exitus ab igne: ergo
aeternaliter detinentur,& ultra Eiem aliter detinentur: exsoaeternaliter cruciantur,& sic punitur quis pro uno, licui pro pluribus peccati . Pro solutione istiui argumenti. Ad primum respondet doctor, quod uerum est, quo omnes aeternaliter detinemur detentione formali, detentione praelevtialitatis, Qui perpetuo erunt in igne,ianqu- in loco praesentiali, di ideo quo ad detentionem pro sentialitatis omnes squaliter puniuntur, quia perpetuo ibidem detinebuntur,sed no omnes aeternaliter detinebuntur detentione effectiu hoc est dicere, quodno omne, habes,unt aequale nolle ibi detineri in illo igne,&per cosequens non omnes habebunt aequalem tristitiam. sed jeo, quod habebunt nolle malu , uel minus, secundum quod ma-pis,uel minus peccauerunt, de per consequos tabebunt m iorem, uel minorem tristitiam, quia ad nolle sequitur uintiati ergo ad irratu nolis, Gior uisus iudicii Pices, contra in potestate eorum est illud nolle habere: e R, in potestate eoriam est hic maius , uel minus nolle. Et sic. habebunt nolle, secunda quod placebit eis: ergo nolent habere ita intensum nolle, Nper consequens tantam. uel tantam tristitiam habere, de ite sabere trillitiam minorem, uel maiorem est in potestate eorum. Respondet doctor. non est in potestate istorum damnat . rum habere maius, uel minus noste,n agit intensum, uel minus intensum, quia hoc eu a uoluntate ciuina,quae ordinauit
istum habere perpetuo tale nolle.& istum detineri perpetuo in tali nolle, propter demerita sua, ergo uoluntas sua non est libera. Dices, emo necessitabuntur isti daemones ad illum ctum Di eo quod uerum est, quod uoluntas diuina propter demerita eorum, ex ordinatione sita praeuenit eos in omnibus suis actibus, quia quicquid agit causa secunda consormiter ad causam primam, non uiolentatur. Vnde uoluntatem diuinam praeuenire uoluntatem dinati,non est aliud, quam uoluntatem divinam uelle istant uomllantatem habere talem actum,& perpetuo ostendisti me o uolo,quod habeas talem tristitiam, & caulas eius. Dicit ominus. Vnde quando aliqua causa secunda aait sini uci ter uirtute caesae sui riori hoc non est agere contia uaturam suam.
Do exemplum, aqua nonne si sum ascendit ad su tenduuacuum uirtute euius uirtute causae uniuersalis sit pietis uacuit .virum uiolenter non, nec contra naturam tuam. Vnde quando aqua ascendit uirtute causae uniuersali , agit partialiter in uirtute sua, quia estpars uniuers, de ista causa uni. uersalis , est in omnibui. Elicio iuuat se adleuandum fur sum. Et quando dicis: ergo non remanet libertas eorum. n
so simpliciter, rem et libertas, ita quod si non praeuenirentur a causa superiori esiet libertas in potentia propinqua, α a praeueniuntur a cauta sit periori est libertat in pote tia remota. Modo isti actu: sunt mali,scilicet nolle detin ri in igne ex iustitia diuina. Verum est, sed non sunt pece ra. Et omnia ista uult hab re Scotui, in reportatis supra
Arguitur si angelus damnatus apprebendit apprehens ne i utensiua ignem , ex ista apprehensione delectatur .: ergo non habet tamam tristitiam sicut dicis. Patet antecedens, quaelibet potentia talem intellectus .videtur delectari in no
Rei Mei doctor ibi ad aliud. primi impresso. Dicit doctor, quod uerum est,quod ad apprehensionem intensam rei communiter sequitur dilectatio in intellectu, nisi sit imperidiens. modo dico , quod illa tristitia intensa in voluntate, quam habet damnatu , impedit omnem delectationem c ius cunaue rei, quia est ita intensa tristitia quod impedit omnem delectationem. Vnde sicut summa deiectatio, uel gaudium beatorum, ex ludi tonictem tristitiam ita intensa tristitia in damnari , excludit delectationem omniari, idest ii
pedit causam dele rationis, ne possint causare delectatio, , sciit corpus calidum immit ne fugi, ea ui et uigiditatem:
ita tristitia ne causetur delectatio.
Contra, apprehenso ista praecedit tristitiam: ergo tristitia
non impedit eam, & causalitatem ei m . Antecedens proba
xur, apprehensio alicuius rei. & cognitio, praecedit uoliti nem:ergo prius apprehendit lenem, quam nolit detine i in igne et ergo teri Respondet coctor ponendo resulam. Priornas & posterioritas naturae, nihil facit quo ad actiones
de nihil praestat. Et se dato, quod prioritate naturae ista
apprehensio praecedat, tamen simu tempore est illa a piehensio , de noliti, , de triuitia. Et ideo tune in pect- turisa delectatio. Istud notum est cognitis terminix. Nam praecedere natura , non est aliud , quam illud ex natura
sua posse esse , sine hoc: non est hoc ei se , sol hoe, sed Loe posse esse sine hoc , modo apprehenso posset esse sine
nolitione. bstantia, natura , tempore , re diis nitione praecedit accidens. . Metaphysi dicit AristoteL natura : idestia, inantia quantum est ex natura sua , potest esse ita ne accidente . Et stoici: . Natura , de tempore e
i Est notandum ibi quM saudium contrarium tristiti est, quod habetur de eo mi obiecto de quo habetur tristitia, ut gaudium e trarium de nolle delineo in igne est uelle dei tueri in igne . . unde si uolumus uidere p*udium ,
516쪽
ti tristitiam eontrariam, uideamus actus contrarios, ta de eodem obiectis. Lxemplum iste liuet rari, ec uult habere centum at reos in bursa, est irinati respectu primi, te saudium respectu secundi, esipaudiui rudi timuia impertinen , Ori a qua habent damnati de pyrebenti one, di nolle detineri e ludit omne gaudium contrarium, re impertinen . Restat soluere argumenta prim passa
Ad primum, cum arguis omne agens, est persectius pata, sed i pius non est se sectior spiritu: eiso non potest agere iri spiritum. Respondet doctor, salias uisum est, si ista pro iitio a ns ei persectius patro, est propositio mediata.
Ad cuius ueritatem duae conditiones requiruntur.
Prima, quod agens est nobilior suo cile tu, uel terminosor mali. Secunda quod ille esse s se, nobilior quini passum in quo rscipitur. Ilia secunda conditio descit ibi, quia tristitia, nolle, non sunt nobiliora avfelix recipientibus ipsa.Respondet doctor, quia istud postet dui diciter solui.& potest exprimi ista auctoritas D. Augustini omne agens est pers ux vasso idest quod agens inquantum agen est peri ius,&nobilius pallo, inquantum passum. Cuius ratio est, ouia posse aῖα re simpliciter est persectius, quam posse pati, uel recipere: in mo poste recipere: dicit imperfectionem. Vtrum Deus , ossit alluvid recipere nou. virum rogit avi esse, de se pose age reci it pei tactionem sed quia Aug.& Quando diei ultra quod Au .er i tes et capit istam proi titionem. Dico quod dato, quod Augustinus capiat, recipiamus uero solutiones . Dici tur tamen riopter reuerenta tanti doctoris: Augustinus uolebat dicere omne aseus aequivocum totale, ea nobilius passo, dc uerum est, quia illud agens arrio uocum torale, est ipse Deus. Modo tale agens, semper in nobilius passo de hoc uolcbat Augusti, nus, sic qui est ille qui causat tristitiam, tanquam assens totale, Deus Dat exemplum de intellectione, de phantal ma- te, ut vix supra, intellectus est mens persectius i Lantasma te. Phanta a coccotrit ad produ ionem i ciet: ed ignis ii 5 concurrit ad detentionem angelidi ii initi uelit igne. Terininus ibinialis actionis est illud, quod agens producit in passo, ut ignis quid cautat in manu naeat calorem calor est termitio ior malis actionis: Deli, quid caulatici istis si iri tibii, uisii iras. li' uistitiae sunt ter ini ibi males: hic a iiis, haec potentia: dem agens inquantum astem,ea persectius poten tia: Agens est duplicitet in actu, sciscet inacius bim ali, di ira Gu uiri uali, si in acti, sol ni qua do habet in semineirium agendi simili termino quid producit isti:, producit ca ditatem in manu. Vtrum igni, sit in actu tot mali ad hi ducendum diam se, quia habet catuli ratem: Sol producit caliduateni in manu me es in actuum uali, quia non habet titialiter calorem in se: uinum quomodo ea es tun ructa tui iusi, quia non habet ibi maliter calorem in se. Dices: Ai rei, de dimone quibus assiciunt ut immediat ei Dico quod assiciuntur bis,quae recipiunt, de recipiunt tristitiam, Ec nouxione mi a regula. Pio secundo argumento , unumquodque dicitur pati immediate per illud , quod recipit. Et patitur in diat E a causis illiui . Dicit August. quod illa quibus assiciuntur c mones , noli sunt is ora , sed similia corporibus . Hoe est l. sunt i militudines illorum , quibus causantur , de eausantur a corporibus: ergo sunt i milia eorporibus . Ad aliud a pumentum agens , de patiens dabent esse smus, istud argumentum in commune , uel simul simul rate virtuali , uti mathematica . illa quae sunt simul quoad contactum mathematicum , habent quantitates, dole-cundum illas se tangunt. Et sic, utrum se uerram,quod agens& patiens debeant se est. smia r Non , quia orium agit hic. Alia sunt simul multate uirtuali, sc sunt illa quorum unum potest agere in aliud. ignis quomodo ea simul eum illi, spiritibus fit multate uiri usi, re non mathematica, quia non potest tangere spiritu . Et sic cum dicitur, omne agens est smul eum passo debet intelligi est praesentnasso , uel piaesciuisitate mathematicali , uel uirtuali. unde quanto agens maiotem praesentialitatem requirit ad agendum , tanto maior est imperfectio in eo , dc ideo
iuud agent , quod digit in quacunque distantia est pers otia . Deus enim uou solum petr i i Hecto est ubi que . sed eum per primimiam, egentiam, perosam
Et si ascendero in coelum tu illic es, sici Quando finaliter arguis, omne avus in agendo assimilatsbi passum. Restondet doctor, Pod uerum est uni uocὀ, uel atqui uoce, idest omneuens ait milat sibi passum, id eii sit in passo, uel Hoducit aliquid, ouod habet tot aliter tune, assistat tibi uni uoce, quando agit in passo, quod sol maliter non habet assimi at tibi aequi uoce . Exemplum primi, ut de igne producente caloieni in manu . Exemplum s cundi , de sole pmducente calorem in manu, omite agens assimilat sta passum in seima , quando zgens est i te in actu formali , sed non quando est intc in actu vi tuali.
iudicium, cruciabuntur igne intonali. Notandum, et damnati resurgent in corpore, de anima res usormabit, quae ' Prius non intormabat corpus inarit mine ultum homines damnati, t. c.
Ad 'uxilionem patet e. e. I ii doctor talem proposito nem . Quydlibet quod secundum se est corporale, de animatum, potis pati ab igne duobus modis, scilicet acti ne intentionali, de actioue reali, scd se est, quod homi ue, damnati secundum te erunt corruptibile , licetnsiqui icorrumpentur, de habebunt ignem praeseutem: ei poterili pati ab illo igne duobus modix , sedicet actione reali, de
ultra est notandum, qudd doctores uocant actionem imtentrionalem,omnem actionem qua aliquod obiectum agit inpotentiam, puta producendo species, uel notitias , uel sensationes, ut albedo illa agit inuisum metim produce do species, e partialem, uisonem: ua actione s actione in tentionali . Sed actio realis est omnis alia actio qua non fit actio in potentia, uel organo , taut ignis comburi: ii
Ad propossimis . Isti habebunt ignem praesentem . Iste ignis potest acere dupliciter in istos dam tox prinio acti
ne i metitionii immolano tactum. nonne illa albedo in mutat uisum s ita: nonne etiam ignis immutat tactum meu Ita: sicut lapis immutaret, quia est unum tangibile , de lici mutat actione intcntionali calidum , trigidum, hum dum , de sceum : ista sunt ouecta tactus , immutat e so ignis tactum , causando speciem suam , de sensati nem tuam pari aliter. ignis etiam potest uere actione reali, cautando caliditatem producendo olorem, uel e liditatem in manu . Et se quandocunque habemus ista
ruatuor , uel unum illorum , scilicet calidum , frigium, humidum , de secum, uni fieri istae duae i, mutationes , scilicet realis , de intentionalis . Lstibi ditia
Vtrum damnati existentes in i ne recipiant caliditatem ab igne agente actione reali, de s ciem , uel sensationem actione intentionali CPotest etiam tun eccl uaerit quaestionem, uerum est, quM omne sensibile tactu potest habere duficem actionem, scilicet realem, te
Vt ni istaedi tactiones possunt sepaiari ab inuicem Cristuna sitiine alia Re ndet doctor, quὁdisiae duae actiones non solum per potentiam diuinam, sed etiam naturaliter possunts arari ab inuicem . Oaena tur, nonne ignis aget in lignum squaactiones reali . Vtrum actione intentionalis non, quia non e sat speciem in signo, nex sentationem i ergo istae duae actiones impliciter possunt i rari ab inuicem . Etiam diei id Gor , quod naturaliter potest esse actio intentionsis , ubi nulla , uel modica erit actio realis . Exemplum , ut
ponamus experientiam : habet aliquis manum multumii fidam , de ponat iuxta ignem , immediate habebit mirabilem dolorem une quaero in illo exemplo, a quo ea
satur, uel mediame q acticae cauta ita oriarii
517쪽
miὸ prinio est ibi frigiditas mirabilis: in manu Digiditas, te
olidit ac nonne repugnant. & contrariantur adinvicem' Nos rea se non uidetur, quod fuerit tanta caliditas in tam paruo teti. pote in manu mea,&ile uidetur, P iit ibi actio intention iis,&nulla uel parua actio realis. ω in in Actio ergo intentionalis, potest esse sine res i. Vnde est mens istius doctori , di omnium doctor in quod dolor, nunquam est nisi in potentiis sentiti uis,in appetitu sentit tuo, de causatur mediante apprehentione obiecti dii conuenientis. S delectatio mediante apprehensione obiecti conuenienti .
Vnde dieri doctor obietium est conueniens potentiae sensitiuae, ut dicitur ivi tetrio distinctione decim uinta, de dolore Christi, quando potentia sensitiva inclinatur ad illud, tan- quam ad petiectivum extrinsecum, Se disconuenieris, quando decimat ab illo. anquam a nocivo, de corruptiuo. Undepta: Aet ut istud in sensu , tactus, ta uisus. Nune potentia uitiua uidet albedinem et mediante qua actione s intentio nati. virum realis Nom quia non causat albedinem in visu meo, de tamen ibi est deled alio, uel dolor: dieatur, & practieetur similiter de telisu tactu . quod possint separari istae duae actione, uirtute diuina nulla est ibi dissicultas. Notum est, et Deus potest concurrere cum igne, ut agat actione reali,& no agat actione intentionali,& e contra quo iacto , separabu tur istaeduq a tiones ab inuicem. eun lo dico. &e.JUira latis QPrit doctor. virum dolor in potentia tactiva possit cauro iis se a sali; igne, dato quod ignis non agat actione rexii t ecceo de rem isnis non causat oliditatem in manu mea Vtrum posset tu
Mi re silominus causare dolorem in manu meas Respondet doctor quod ite dato,quod ignis. nu quam causaret caliditatem in carne,nihilominus tot entia tactiva posset habere dolorem, mediante apprehensione ealiditat , sibi disconuenientis.Vnde ista actio realis, nihil penitus latit adsentationem,&per consequens nihil peniciis facit ad dolo rem, sicut datum est exemplum de hadente manum frigida.
Istud posset Hare ostendi. Arguitur ite, nil iam potentia sensitiva percipitis si obiectum, nisi per medium sibi coniunctum: puta per carnem,quq est ei iuncta, et eo ubi calor non recipietur in illo medio coniuncto, non fit sensatio. Respondetur ad istud argumentum, quὁd uerum est, v ea το est medium coniunctum potentiae tactivae necesiario reusaum ad hoc,ui sat sensatio: ita quod scut ibeetes coloni recipiuntur per metarum, id est per aciem ita species eo loris recipiatur per hoc medium, sicilicet per carnem,& non obiectum, quia albedo no diffunditur H aerem,sed species eius. Verum est,nuod auodlibet sensibile, habet mediu per quod debeat caulare. uel diffundere suas spectes, ut albedo habet medium. scilicet aerem, per quem dissi indit species, te siebuta habet medici duplex, per quod di nudit i pecies tua
si licet medium separatum, scilicet aerem, & conitinctum, scilicet carnem per quae media oportet,quisd diffundat species sitas, tam in aere, quini in earne, di non se ipsum obiectum scilicet ignem, uel calorem suum. Declarat adhue hoe
doctor,ista est nota communiter in philosophia, quod exeellens sensibile corrumpit sensum, sed excellens sensibile inquatum est sens bile, non agit, nisi actione inretionali: ergo a ove intellectionali corrumpit sensum, Pro auctoritate, L st notandum.1 WεἰῖAD Primo quando dicitur, quὁd excellent sensibile corrumpit Hi, sensum, idest eiusat dolorem mirabilem in sensu, quod par tςt per experientiam, patet etiam, quod non corrumpat,
I M. quia post apprehensionem ipsus selis sensibilis excellentii,
iterum uideo alia sensibilia processu temporis: ergo m diante sola actione intentionali,causatur dolor, & non mediante reali. Vnde resula, omne excellens sensibile est ei se uenient potentiae sensitiuae, ut excellens uisibile est disconueniens potentiae ui suae quia ad apprehensionem eius, causat dot .
Lx quo se ruituriat stas a liquorum , quod stant duo indiuidua eius aem speciei, quorum unum erit conueniens potentiae sensitiuae aliud non, ut duo lumina, unum erit deleta bile potentiae ui suae,ut candela, de si Solis lumen poneretur, set disconuenien .se quo sequitur, v pet excellens sensibile, inquantum tri
te,non corrumpit ut organum,sed communiter eoncomitatquaedam actio realis, sicut in sensu tactus, per quam actionem realem, dissoluit ut sensus, uel organum.Oportet unum cogi
Lar quod sensus eateriores, non cosnoscunt, tuli iurui lauti
& non abstractiuδ,&inde est quia obiectum est semper debite approximatum sensui. quando est in tali distantia, potest sensus percipere illud,&non potest percipere, niti realiter existat, istud potest practicari de unoquoque sensu exteriori, de primo uideamus de sensu ursus. Virum semus uisu insitis Petri habeat notitiam abstractivam Platonis quem uicit anno superioris Dico quod non . virum sensu auditus Platonis habeat notitiam abstractivam soni organt, luem audiuerat in festo Pascitu in ecclesia nostrae dominae s Die, non & se de aliis iensibit, exterioribus est praesicandum: Ratio istorum est.quia sensus exteriores sola privsentia percipiunt ab obiecto autem praesente inquantum Praelem, non causatur notitia abiti activa, sed intuita ua.
Tertio dico, de e. Vult respondere ad arra, mentum, ponendo propositionεhane:probabile est, u damnatumst diem iudicii patiatur ab igne actione intentionali di no res uiritur. quod id ibi actiore ali , quae causet caliditatem incorporibus danina torsi: probat doctor dupliciter. Primonen est ponenda pluralitat sine necessitate, sed non est necessitas propter cruciatum istorum damnatotum ponere actionem iealem, quia ab illa non causatur dolor, sed ab actione intentionali retro non est ponenda illa actio realis. Actio realis bene corrumpit, sed non causae poena in quia quandocorumpit ut non est. Secundo probae non sunt multiplicanda mirabilia circa da natos. Sedit ignit
ageret in damnatos actione reali, multiplicaremur ibi miracula,quia miraculum esset quod ignis ageret causando caliditatem in ilia corpora, dc quod non corrumperentur illa eorpora:ergo ponendum ea ignem agere solum actione intentionali, de non reali.
Probo minorem & JLii notandum, quod omne animatum potest eorrumpi duplici corruptione. Corruptione intrins O,quaest peractionem qualitatum contrarium adiuuicem monne ealidum p test corrompere humidum radicate Sic corruptione intriuiis ea. Ego sum postus in igne, morior,& corrumpor corruptione extrinseca .lsti autem damuati nulla tali corruptione cor
Cum cauta.&αὶ Ponit doctor regulam . Omne illud, quod est eausa iuum
alicuius incompossibilis cum aliquo , illud ea corruptiuum illi ui . sed si e est, quod ignis est inductivus caliditatis in aliquo gladu, in quo en incompos libilis cum qualitate requisita ad uitam, quae uocatur qualitas complexionabilit, id est quae requiritur ad vitam: Ista qualitas complaxionabilis n5
est una quinta qualitas causata ex quatuor primis qualita- ..tibus, ut aliqua extimabant , scd est una qualitas, quae r qui ritur ad hoc,quod i .rma in sorii et materiam, quae caulatur ab ipsamet Mima, tu illo instanti, in quo torma inlot
Sidica die. Arguitur sic: sensiale actione intentionali, est ita eo -ptiuum, sicut actione reali: ergo signis agens actione intentionali non corrumpat, erit ibi miraculum rergo tu non iugi es miracula in damnatis Breuiter elud argumentum quae m. Vtrum dolor si corruptiuus rei, sicut est caliditas, de aliae actiones reales . Vnde breuiter multae fuerunt experientiae qualiter aliqui mortui sunt ex tristitia, de dolore , sicut dicitur de illo archidiacono , qui mortuu est dolore: et ' to dolor est ita Otruptiuus, sicut aliquod aliud agens naturale . Respondet ut breuiter ponendo talem inulam. Vir d. Nunquam aliquod agens actione intentionali, per circinus lis sit is, a quos producit contrariatur, nec est disconueniens quali- es istatibus naturalibus: ex quo sequitur, quod species ires biles, quae causantur actione intentionali , nunquam erunt . contrariae, nec repugnantes, qualitatibus naturalibus. Ex quo sequitur ergo quod mediante actione intentionali, nunquam aliquid corrumpitur, quia illa, quae producuntur actione intentionali , non repugnant qualitatibus naturalibus . Et per hoc soluitur quaestio. Vtrum sicut caliditas, &stigia itas, repugnant adinvicem, species sensibile istorum repugnant adinvicem s Non. Vtrum species au dini, , 5c species nigredinis, repugnant iam uicem: N5. Glia ruria per istud potest solui illa magna dissiculta sacrae scri--d pturae isti ut sancti Iob , ubi dicitur. Transibunt de iii.
gore nimio, in calorem nimium, sic debet exponi , non e quod corpus frigidum, te corpus calidum , simul agant a- rearia/ctionibus realibus, sed sumi agant acticine intentionali,
Pu Gl ex solum causantur ex altaret usione isto tum
518쪽
lectorum disconvenientium potest etiam exponi illa seriptura quod successive tristabuntur de calore. N irigore. Prima expositio melior est,&omnia ista uult habere Augustinus. Puta dolor causatur non mediante actione reali, sed medianteacitone intentionali causatur, siue illa corpora agant actione reali,siue non.
Dices, quid ergo illa,quae sunt dicta, qudd multi mortui sunt dolore ergo dolor est dissolutivus. Respondet doctor, uod istud quaereret magnum discursum: puta illam quae-ionem,qua iter phantalia iacit casum, id est quod mediantephantasmate actu phantaliae causantur aliquae qualitates, cuae sunt dii lutii et corpori . Et si dieatur, quod licet dolortor maliter uoia repugnet qualitatibus naturalibus , tamen uiri uiliter repugnaret,quia est causativa alicuius qualitatis, quae est disconueniens qua itatibus naturalibus.Et sic diceretur,quod dolotii 5 repugnat sol maliter, sed uirtualiterqualitatibus naturalibus, quia dolor mediante sensatione est causativus qualitatum, quae sunt incommis biles qualitatibus naturalibus, similiter quod phantalia mediante actu suo i ni Eso, causat qualitatem, quae est distolubilis corporis, uel dicit Avicenna, quod phalitas mala quantumcuitque tuerint intensa, se sola non fiunt causare illam dii promitionem qualitatum. d requiruntur aliae qualitates in nobis impressae a corporibus superioribus. Exemplum paliquis propter
phantasiam mεret,& eis citur in lirinus,alius quantumcunq; phantasietur non erit insimus, quare quia non fiunt in eo qualitates a corporibus superioribus.
.. intendit respondere ad quaestionem, & ad mem- brum principale,quod est tale virum ignis iii iemalis agat actione reat i in corpora damnator uvis ponit doctor tale c-n usionem.Non ess nobis certum ex sacra scriptura , Fis nis' non agat actione reali in corpora damnatorum. Ex quos equitur,quod illa, quae diccbat doctor,erant dicta probabilia:
puta.Vtrum agat, uel non agat actione reati,in corpora dam
Sed dices, postquam non est nobis certum tenendo, quod agat in corpora damnatorum actione reali, quomodo sustin. ri potest R.espotrit et doctor, tripliciter potest sussilieri. . .' Primo diceretur,quod agit in corpora damnatorum producendo caliditatem in illa, tamen producit talem calidita--d i his disconueniens qualitati uitae, de hoc uirtu Hai fri vindiuina, quV non concurreret cum igne secundum totam . .. iniuitatem ipsitu imis, Scibi erit miraculum... potest sci quod ignis aget secundum totam uirtutem suam, producendo caliditatem, quae est contraria.& reri ignans qualitati uitae.Vel qualitate uitae seu mixti, non exiliente, Deus sine ea miraculose conseruabit eos in uita, di magnum miraculum est. Et in hoc tangitur diis cultas, qu modo Deus posset facere,quod anima informaret corpus, sone quacunque qualitate mixti: ergo Deus potest simpliciter sacere animam in brmate corpus sine qualitatibus primis. Desis vim s. Regula est,quod Deus non subiicitur conditionibus natura-ι eisur em libus, idei conditionibus quas agens naturale, & natura re-ί - LM. quirit. Nam agens naturale non posset sacere, quod anima informaret corpus, sine dis ostionibus praeuiis . Ex quo sequitur, quod Deus posset iacere, quod anima informabiteor pia , ii ne quacunque organitatione accidentali vel praeuia. unde organi ratio stat in duobus t puta in debita proportione vel magnitudine qualitatis: & Deus sine istis p test sacere animam informare corpus. Sed non potest sacere Deus, quod anima in tormaret eorpus, sine orgametatione ellentia i quae consilit in debita compactione materiae, di
Per hoc soluitur illud argumetum magnum, quod Dei sit:
quantitas dii linguitur a re quanta ex parte Scot. Verum est, quod Deus potest separare quantitatem a sub- subiecto remanente verum est: sepat et ergo Delix qua tit/tem a corpore,separabit ominia aecidentia hominis: quia - - perte, alia accidentia non inhaeretit: nis per quantitatem, di sic separabit omne s qualitates: erso amina non plus informabit corpus.Nego: probatur, quia amplius non erit ibi
Verum est diceret doctor, accidentalis, sed bene essenti lis organizatio erit adhuc: ergo, dicunt, quod posset Deus
facete insor mare truticum. Nego, quia ibi non est organizatio essentialis.
Tertio modo potest fieri se, quis d ignis aget secundum
uiti ut produc do caliditate utensam, quae formaliter repugnat qualitati uitae , uel mixti . sed uirtute diuina pollunt simul stare adinvicem, S sic duo contraria in quibuscunque gradibus, saltem in pradibus remissu sunt compossibilia ad inuicem uirtute diuina timmo Qt siti coin summo. Vnde Christus habebat summum gaudium. & -- ώsummam tristitiam. Utrum aluo contraria, ut caliditas, Ecfrigiditas,quae uirtute propria agunt in se inuicem, poli unt ρ-
esse in eodem subiectos sic, uirtute diuina, &sie erunt mi- .raeula in hoc primo, quia ignis non agit secundum uiri
Secundo vanimatum stat 'sin qualitate necessaria uitae. Tertio quod duae sormae repugnantes flant in eodem subiecto, de in eadem parte adequate.Et quia ista possunt se teneri, quod ignis aetat actione reali in ista corpora, in terror εpeccatorum, potensaciliter,&bene teneri quid igitur ad dociorem. qui non uult ponere tot miracula circa damnatos.
Breuiter dicebat doctor. quod non sunt ponenda plura mi racula eiica damnatos, ubi paucitas potest saluari. Et quia ponere, quod ignis agat actione reali, est ponere miracula Gne necessitate, quia poterunt puniri sine ista actione reali: ergo non oporteuit ponere illa miracula. Dices volo, s ignis non agat, nonne erit miraculum s ergo saltem pones iuves quomodo pones pauciora miracula Est hic notandum, quod ipse ponebat pauciora miramis: tenendo, quod dolor causet qualita: em disconuenientem qualitati uitae . Ecce secundum, & sic non ponis pauciora
Illi notandum, circa hoe, τ dieit doctor, in longa uia requiretur ad ostendendum, T dolor causaret iliam qualitates
immo ibrie non e sat,& ii non causat, non erit miraculu.
Coiitra secundum articulum,&e.ὶ Contra ista facit dori aliqua parua argumenta. Arguitur Amisse: si ignis ibi ageret actione reali in corpora damnatorum, δε se. ageret eodem modo in corpora beatorum actione reali, si beati essentinian quo destialsum. Item etiam si damnati ibi dolerem solum exactione intentionali, eum talis actio intentionalis esset in beatis ergo sequitur,quod beati ibi dolerent,quod est salsum. Respondet doctor dupliciter ad istud
i 'timo quod uerum est, quod ille ignis ageret in beatum actione reale, ita quod eius sensus tactus perciperet cali su is aretu
D co secundo,quod illa oliditas. nunquam esset disco :ρ. ueniens. tactui beatorum propter summam dispositionem quam habebunt beati in omnibus sensibus suis. Ex quo uult habere doctor quod sensibile maxime est disconueniens sensui,quando est excellens sens bile Sed respectu sensuum be torum nullum esset sensibile excellens . N ideo nullum est et sensibile disconuenient,& se licet per ei per et ilia, non tamei Meera dolor, quia dolor est ex obiecto disconuenienti. Alia solutio, quae uidetur melior. Prima:dolor in appeti- ια - .s tu sensitivo est mediante aper chensione sensus . Dicit ul- muri inniri, quod quilibet appetitus sensitiuus beatorum quietarus est summa delectatione sensibilis illius sensus : sensus guttus est quietatus inde lactatione maiori, quam quodcunque genus tale posset facere,& cum illa non est compossibilit dolor in illo sensu.nisi Deus saceret miraculum, ut dictum est.Vnde causetur ista delectatio missis sensibux: uidebitur postea. in una quaestione: dolor non causatur insensu, sed in appetitu sensitivo. Dicit doctor perhoe notandum, i sensus importat duo. s. potentiam apprehensivam.& potentiam appetitium 'menti 'quia cuilibet potentiae eognitiuae correspondet uix appetiti praγensi Gua Intellectus est potentia intellectiva,& uoluntax sibi respo rem ex det, de sic sensus uisus, smul comprehendit potentiam coeni suutivam,&appetiti uani Leideo quando dicitur, quod doror νω. non causatur in sensu, idest in pot&ia apprehensua, sed in appetitu, idest in potentia appetativa. Secundo arguit se doctor , omnis operatio alicuius potentiae est lim delectabilis et ergo omnis sensatio , quae est operatio potentiae sensitiuae , erit delectabilis illi potentiae se ostiuae,& per consequens nulla erat sensatio dolorosa. DN, Respondetur ad istud argumentum, quod alicuius pote tiae duplex est operatio : quaedam est operatio delectativa, di quaedam est operatio dolorosa . Delectativa ad quam sequitur delectatio , quae est eausativa delectationis, quae delectatio contra Occham est una pax sio realiter disti atali operatione. Gregorius in primo in materia stultio ne quatit. Vtrum
519쪽
. 'Vtrum tristitia,&e. Alia est dolorosa non quia ipsa sit ipse dolo contra Gre-sorium,&Occham, sed est causatiuiis doloris. Tune dicit doctor,quod ista est salsa: omnis operatio potentiae est delecta. bilis ipsi notentim immo aliqua est disconueniens quia dolorosa est, suppleuirtualiter:quia est causativa alicuius disco uenientis:puta doloris. Praeterea arguitur se tertio . Operatio uel sensatio non est disconuenietis naturae sed appetitui, di appetitus est propter naturam:ergo si non sit disconuenies naturae nec appetitui, pro toto isto argumento capiendum est unum exemplum de infirmo, infirmus iligit quod est conueniens natutae: scilicet potionem amatam, quae est conii nienς naturae. 8c disconueniens appetitui sensitivo, Operationes non sunt disconuenientes natur mergo no appetit ut, appetitus iugit , & Iura appetit potionem amaram . dicit Scotus in tertio distin .is .ubi agit de doloribus animae Christi, quM appetitn , saltem gustu di tactus,appetunt quae sibi
conuenietitia sunt, siue sint conuenientia naturae sue non. o sum ealidus,quaero aquam frigidam bibere, 'vae est e veni ens appetitui,& dii conueniens naturae. Res ndet doctor qu uerum est, quod operatione , uel sensationes quae sunt conuenientes appetitui, aliquando iunt conuenient ex naturae de per acciden ,pro quanto natura conseruatur in apietitu sentit tuo. Natura hominis nonne sc conseruatur in ti,sibili biis: de quod est disconuenienx appetitui quandoque aliam est disconueniens naturae pro quanto ibi natura conseruatur Dicit Scotus in tertiori uod sensus tactus non sola nereipit caliditatem, si igiditatem, humiditatem, & sccitate, sed percipit omne quod est disconueniens natur . Dat ex plum, quando Christus uerberebatur, Utrum sentiebat dolorem, ita quod erat obiectum ibi disconueniens rutrum humidum, calidum, stigidum uel si ecum a quo eausabatur ab ista operatione, uel abi sta carne sic se liabente contra conveni tiam naturae, Se se causabatur in sensu ta x, qui non solupercipit illa quatuor prima , sed omnia disconuenientia naturae,& quia is et operationes carnis erant disconuenientes naturae: ideo causabatur dolor mirabilis.Sic de uulnerat ione suo modo facta per ense ita. Ad primum argumentum principale. dicit Aristote Leopleoriim . ae omnis pallio est corruptiua, di diminutiva substantiae:ergo si in damnatis erit pactio: quia patiantur uel intentionaliter,uel realiter: diminuitur substantia te sie tandem erunt corrupti. Respondet doctat, et istud argumentum est mastis pro nobis, tenendo in ignis non agat actione reali: sed solum Milone intentionali Ecce dictum est, v ner actionem intentionalem non corriam tui natur quia speetes notantineompossibiles qualitatibus naturalibus. Irico ultra πilla auctoritas intelligitur de passione reali et puta cluicquid halitur passione reali diminuitur eius substati a supple dis p
sit tu quia corrumpuntur qualitates conuenientes naturae.
Et ideo corrumpit naturam dispositi uer quia est opinio doctoris nostri,'' accidentia ni quam possent corrumpere, nee generare substantiam. Et ideo Glicitas quae producitur ab igne non potest producere substantiam: sed bene qualitate quae requiruntur ad substantiam uel quae sunt dispositione, requisitae ad eonseruandam naturam meam dico ultra et dato et essent corruptiuae substantiae, Deus suspenderet actionε istorum corrumpentium se,ae non corrumperent. Secsidum argumentum est solutum.
Iκe x distinetionem quadragesmaqui
tam,Quaerit doctor. Vtrum anima separ ta a corpore possit intelligere quid itates rerum idest ipsat res quas intelligebat quado erat coniuncta corpori. de est hie notandirin, τ anima quandiu est in corpore, dupliciter cognoscit res,ituitiue,di absti active. Abstractive per species intelligibiles, quae recipiunturo , μὰλ in ipso intellectu,& id quaerit duo ista quaestio. Vtrum it -- ρι- ιο- ωcies per quas anima intelligebat res quando erat eo oria a m corpora, Vtrum maneant postqvim separata est mi et cis π. M . Secundo, dato 2 ille species in eant, ut tum Ferulas
species possit anima separata intelligere.
Ilao solutione istius est notandum ut dicit Motur,duplici- S tara i ter species recipiuntur in intellectis nostro. Quaedam per in re lectu, duiutionem id est quas Deus produxit in intellet iu nostro, sicut pluiserereri dictum est,u3 Deu in principio cieationis angelorum, ptO- Dp .m induxit speciem edent' diuinae in intellectu eorum: De his uuetiecti . non esi hic ad proposit uni. Alio modo recipiuntur species intelligibiles naturaliter in nobis: de sunt duplices, uuidam sunt de rebus marctialibus, de quaedam sunt de rebus immaterialibus, tunc ponitur talis propositio. Nunquim species in ira Dei intelligibiles producuntur, & recipiuntur naturaliter in in-- ῶtellectu,nisi mediante notitia intuitiua rei. Dico u ira quod recisum- species intelligibilis, primo recipitur in intellectu possibili, n notareta quando habetur de rebus materialibus,sie producitur puta Dinressi T res materialis uel sensibilis, producit si diem sensi, item sine inimii in est quo organo tensus exterioris: ipsa res ientibilis produ- --uia ιcit mediantes satione speciem in organophantaliae duae uo so catur phantasia. I unc illud, & phantali eum intellectu age bis . te, producum speciem intelligibilem, in intellectu pos ibi iuta ite iunt tres species. Species seni bilis, phantasma, & species intelligibilis, S hoc loquendo de re materiali, Nomnia ista in instanti sunt.Vnde in illo instati in quo sensus uisus uidet albedi nem, in illo niuanti causatur species sentibilis, sensatio phantasma, actus pliantasiae, species intelligibilis, & iuintellecto causa sitit r. Et omnes istae notitiae sum notitiae intuit lux.ynde est regula, et quandocunque potentia inserior RUMa de sicut senius, me uitiue aliquid cognoscit, etiam omnes potis D o nitiae superiores , sicut est phamalia, de intellectus, in tu uiue gnol cent,&de hoc debit intelligi illud dictum Aristois. son ib. ae nihil cii in intellectu,quin prius tuerit insensu. Debet in . se do intelligi quo ad i.otitias ierunt materialium uel sens bilium, terii deliae intellectus nunquam cognoscit rem sensibilem, niti uinsensus habuerit sensationem et rca illam, prius natura. telisita, Sed de rebus immaterialibus aliter cautatur species intelli Os. gibilis: causatur immediate ab obiecto,inediantu notitia in- 2 modo cellectiva Lxemplum,habet iiitellectus meus notitiam intel in re felecti ut dealbedine, nonne intellectus pol cognoscere illi no Ora in ii titiai actum reflexu ita intuiti uecognoscedo ilia intuitiue 1eriata in causatur species intelligibilis de illa notitia. Et haec omnia debent intelligi pro statu uax: idest quandiu anima est coniuncta corpori corruptibili, sici quandocunque est coniuncta ite non pol est intellectus habere notitiam de aliquo sensibili, nisi mediante aliquo sensu. Tangit. libet diis euitatem, Di bis istan ille species intestigibiles maneant hac notitia transeti me d-at oeuela tu traui eunte. Exemplum sensus cognoscit albedinem & pbantasma simul cognoscit,& intellectus smul,& eausantillae tres species sentit tua, phamasma, di intelligibilis. Tunc quaellio est virum istet species te maneant notitia transeute. Ponitur talis propolitio, pecies iensibiles non manent, uel si mauerit,dicit Grego. non diu manent actu transeunte r Ethoe uolebat habere dominus sanctus Augu de Auleenua. unde si in aliquo doctore inuenitur species transeunt acta transeunte, debet intelligi de speciebus sensibilibus. Alia propolitio: phantasma,species intelligibileς, manent astu tra leunte. immo diu manent, nonne dormiendo habemus mirabiles actu , & non nisi mediante potentia phantasae cum sp ecie phantastica uel phantasmate conclusio ergo nostra est . alta Omiles doctores tenent uni tormiter,u, species intelligi- - ν - les manent in intellectu actu transeunte. Excepto Henrico de Gai auo, qui negat omnes species intelligibiles.
Notandum ur species intelligibiles sunt ponendae, quia empta habemus notitias abstractivas in absentia obiecti. Et illa notitia abstractiva causatur non ab intellectu solum .ergo aliud tequiriturion obiectum,quia obiectum sorte est corrupi imerso aliud,quod non est aliud quam species intelligibitis: ultitia istae species manent,ut dictum est. - Sed est dissicultas utrum istae species intelligibiles dican- omina, tur habitus .Respondet doctor Fnon, capiendo habitum pro δέ prie qui generatur ex actibus frequenter rei teratis. Contra in multis passibus Arist istς species aliquando uocantur habi-O O, O . Dicit doctor, uocantur habitus propter conditionem ha 'bitus roprie dicti.Vnde habitus proprie dictus, est qualitas
de dimelli mobilis a subiector etiam jecies intelligibiles sunt dissicile mobiles a subiecto,& sic sunt permanentes uehabitus: in hoc descit Occham, qui negat species intelligibiles,ut distinguuturabitabitu. Ecce argumentum, quando intellectus aliquid intelligit: mediante illa notitia generatur unus habitus, εἰ mediante illo habitu, intellectus potest ha- re notitiam rei . Quare ergo ponis istas species tutelligi biles
520쪽
la lex distinctat ab habitu proprie dicto Breuiter di quod
in I rio nunquam intellectus cum habitu exit in actum, in absentia f., hae ab obiecti, nisi pecAbus necesiario eocurrentibu . Unde speciesia M. intelligibilis persectiori modo ei similitudi rei, quam iit habitus,ec ideo magis concurrit cum intellectu, quam habitus.
Ex omnibus istis habemus, ut de mente Aristo. est, species iunt permanentes, Sc habent conditionem habitus quoad permanentiam. Vnde tam species sensibiles,quim phan.
talma recipiuntur in organo corporeo. & ex natura eorum
sunt ex rensibiles , de exiensae : ideo nunquam.recipiuntur in anima, nec pollunt: ideo anima separata a corpore, non plus remanent istet species in ea, belle autem species intelligibiles. Matur ex hoc arguo scieonsequenter doctor ratione uult pro 'ciei inici bare, specie, intelligibiles maneant in intellectu, de F anis sit iram mamilia habere intim potiaeparationem a corpore, per trum re in πιυ tam i ciem, uel species Et sic tot matur argumentum, intel-- p lectu, reei it speciem intelligibilem, ta ratio recipiendi speciem in te uisibilcm non eii coniunctio animae cum corpore, ergo sine illa coniunctione anima cum corpore, teli habe re istas species .minor pio batur sic, intellecius recipiti speetes intelligibiles mcxtentas, de inextentibiles , coniunctio animae cum coipore, non poteti esse rati ob recipiendi illas sp mes . ergo sine tali coniunctione poterit anima recipere
illa, i pecies. Dices, bene uolo et intellectus sine ista colunctione anime ad corpus, pollit habere de recipere species intelligibiles. Sira
Pei eas non potest tutelligere.
M--ia dcciatatione, se probatione istius, est notandum , Ῥῆ. cisa his memoria in te: ectiva,de qua hic uolumus loqui, noMea ali--M- is qua potentia distincta ab intelier . sed memoria siti ponit - id Q. intci:ectit,connotando trium intellectum habere specie intelligibilem, uel obiectam praesens. Tuticarguitur sic, ubi ea memoria completa te persecta, potet 1 et Ieatius memorandi: sed post separationem animae
a corpore est memoria completa: quia est intellecius cum specie intelligibili: ergo poterit exite in actum, de intelligere. quamuis ic paratu a corpore.Huic consonat intentio phil sophi. lila probat adhuc doctor etiam de mente Aristotelis,
puta T specie, maneant, de ae anima separata possit habete
notitiam pet illam speciem. 'at et dicit Aristo.eum commentatore. Psi operatio rei perit,res ipsa perit, de non est ponenda.Sed anima manet ii- ne coniunctione ad corpus, de non paleii mancre sine oneration quia destructas, operati ibus rerum .destruitur sub tia: ita anima non destruitur,ergo Me operatio . de sic poterit Utelligere separata. Item dic t Arist tertio de anima, lscientia, quae capitur ibi pro spξ ntelligibili,ex se na: a est emanere, di non corrumpi, de est in subiecto incoit aptibili, puta in intellectu: ergo ipsa habita in intellectu, non uidetur quomodo debeat eorrumpi, sed et debet esse permanem. Est .m . noxandum V Arist. in lib.de anima sispe numero, immo ut in . pluribus, uocat speciem intelligibilem scientiam, de habitu, , T intellectus per scientiam ister speciem intellia gibilen Hii, primo: de est in actu essentiali ad exeundu
tu actum accidentalem. scin operationem.' Aliquid dieitur esse actu essentiali,quando habet principium pioductivum operationis. Huic etiam consonat dicta Hieronymi dicentis:discamus in terris,quopiam scientiare- manebit in c lis,ergo mens eius est in anima propter separationem a corpore, nihil perdit de illi. quae immediate ante illud initam habuit. Habitus ergo acquisiti non deperditi ante mortem manebunt. similiter dicendum de speciebus, de det: iri ut.bus moralibus acquisitis quia manebul in anima pol separationem a corpore.
Contra hoe uidentur aliquae dubitationes . Nunc doctor utra de . per modum dubitationis,facit quatuor argumenta Adpr terminina , Dandum r non maneant species in anima uel intellectu post
munmani B Elptimo sie arguitur . di in anima ima separationem essent plures species intelligibiles, uel per omnes intelligeret, νι-- ι- uel per unam, de uon per aliam, sed neutrum potest dici . prime. ruis non D: dctur in per omnes, quia non uidetur i intellectui
possit simul sic plura intelligere: nec magis pertuna quam per
aliam, quia species intelligibiles sunt ei Da agentia natura. tia & intellecti it est passivum naturale. Ideo uidetur ut omnes agant simul t. sciret u, per omnes intelliget. solviturni Pro solutione isti u .istud a gu. est commune apud docto. - . r. dicia. i. in a. tractat hoc Gita. d. doctor tu isto loco, Unde doct. luit istud argumentum ueniendo uel respiciendo pretei se ad rationem agentis naturalis, quae est natura agentis naturalis .ae passo debite approximato: de non impedito, agit necessario necessitate naturae. Et facit distinctionem,quia ueloesisti speciet intelligibile sunt x.Iualis uirtutis, de intelis lectus ad quamlibet habet similem inclinationem, desedicit u si ista hypothesis esset uera, ae per omnes simul, intelligeret uel per nullam. Dicit ultra, u ista hypothes s est salsa. . et οἴε sint aequalis uirtutis, de ui intellinus habeat aequalem inclinationem ad omnes. Nam ista spes sunt diuersarum rerum: ideo nousunt aequalis uirtutis, uel non sunt aequalis uirtutis illas spocies. 5c tunc illa quae erit perlectioris uirtutis. dummodo sit smilis inclinatio intellectus, mouebit intellectum ad agenduti sie intelliget non ner omnes: sed per illam quae persectiori
Arguitur se, illa quae erit persectioris uirtutis, mouebit;
et o semper mouebit: dc alia quae erit minoru uirtutis, nun
. Respondet Scotus ad hoc in x. distin. nona de locutione angelorum. Et similiter Greg.de Arimi. te ponit talem regu lam. Aliquid dicitur esse liberum dupliciter. Vno modo pose deessentialiter, de sic sela uoluntas est libera per se de eis ea tialiter. Secudo modo aliqui dicitur liberum partieipatiunides quia potest imperari de subiicere imperio uoluntatis: tunc ponit regulam.Intellectus est potentia libera participatiue et de omnia quae sunt in intellectu , sunt libera raraici- a by patiue , ut habitus , species intestigibiles , quae sunt in i intellectu. dupiatior Tune ad propositum, eum urguis, uel intellectus intelliget
per omnes uel per unam, de aliam non. Dico ut intelliget ie- ca cundum imperium uoluntatis. Vndes uoluntas, non uelit tot u intellectum intella gere ristam, non intelliget. Si tiolum asuelit intellectum intelli pere per istam de non per aliam, ι telliget, quia omnia ista Hibiant imperio uoluntatis. Die et, ntra, uoluntas non potest habere imperium suum circa aliquid, nisi illud stetit cognatum: sed ista species non est cognita ab intellectu, ergo uoluntas no n imperabit intellectui uel niti: etat peritam, εἰ non per aliam. Respondet doctor in fine. a.dis. 2. tibi soluitur argu de cogitatione quomodo cogitatio est Peccatum. Dicit ibi cogi- tatio non est peccatum nis sit imperata a uolunta: e, de si ede re illicita illa cogitatio. Dicit ultra ad hoc T imperetur a uoluntate, non requiritur et ut praesens in ratione obiecit. i. non oportet s)st cognita, i u sit praesens in ratione actus illa cogitatio: ita similiter de illis speciebus. i. non oportet
ui sint praesentes in tone obiecti: sed suilici tui sint praesentet
in ratione cognos cendi:uel in ratione intelligendi. Vnde ali. is,
quid dicitur esse praesens uoluntati dupliciter : uno modo inlatione obiecti qui ait id est cognitum . Alio modo quia est sim, ita ii, ratio iser alii , uel uirtualis cognoscζndi, speci ςsi r tio dis Mis. ω
nonior malis, sed iii riualis cognoscendi, Quia est causativa notiti eum intellectu, te notitia est ratio sol malis' cognoscodi: quia est naturalis similitudo rei.
Praeterea intellectio, εἰαὶ Quaerit istud secundum argu.unum dubium, anima separata potes intelligere per species intelligibile . uerum est.Vtra intellectio quam anima habebit separata a corpore, sit persectior quam illa quam habet coniuncta corpori. Respondet doctor aliquid dicitur esse persectii m. dupli ster: uno modo positiuὰ.alio modo permissiue . unde aliquid esse persectum permistitie, non est aliud quam rationE illi ii, inueniri in aliquo perfecto, de sic conceditur et animal, est di sectVis quὶm musca .i sa ratio animalis inuenitur in aliquo animali, quod est persectius musca. Ad propositum, notitia quam habet anima separata est persectior permis liue, notitia quam habet in corpore hoe est
dicere, ux raro notitia inuenitur in aliqua notitia, quae notitia est persectior, quam sit notitia quam habet anima in corpore, quia inuenitur in notitia Dei de angelorum. Alio modo aliquid dicitur esse persectum positive . Vnde persectum postiue est quod est tale in sua litate.Tunc dico. aliqua notitia animae separatae a corpore, positive est periectior ni iam sit aliqua quam habet coniuncta cum compore. Dico iecundo maliqua quam habet coniuncta in eo
pore est persectior sinpliciter posti utiquam aliqua qua habet quando esseparata a corpore. At nos in .
Vnde posset soluta gumentum, quando tu quaeris, t e.J perse a do. Ad argvica notandu et notitia dicitur dupliciter melior, di persectior.