장음표시 사용
111쪽
a5. Heus ut in meos a orsarios Mindiealbo, uakosas iaci ar, et eonMema in is mea manu Doriam tuam quam purissma expurgabo, omna Mannum tuum auferam su6. D tibi judices reddam, quatis otim ha8ui', M Uliarios, qualis principio, ac postea Mocaleris urbati Iuliae, eiMisaa Melis. Ω7. zion aequisara, Uuaque respiscemea fusuia r
&8. Somea Mero et improbi Imia pro labuntur a Das defectores conscia tur. as. Eoa enim pudebit HMorum, quoa appulsis, MMoa hortorum poeniactu, quoa eliguis. 3o. Erisia enim scut quercus, cujus folia Geida rura, et Melm horaua aqua carens;
112쪽
ARGUMENTUM. orditur ab aureae aetatis, qua pietas et pax universa inter omnes gentes regnaturae sint, descriptione II, a. 3. 4. . In qua quum inducerentur gentea exterae sese ad cultum Iouaa excitantes; vates eam adhortationem ad suum populum convertit II, 5. , quem profanae superstitioni, avaritiae, deastrorum cultui deditum, verbo, adeo corruptum describit II, 6. 7. 8. , ut Iovam tot et tantia sceleribus poenas severissimas irrogara et cultui idolarum finem sacere oporteat. In earum poenarum comminationo maxima concionia Pars versatur II, λ - IV, 1. , intemmistis querimoniis de procerum rectorumquo populi impietate et mulierum Iuxu atque mollitie. Exstincta vero mala progenie, aetas succedet felicissima, ad cujus de- , scriptionem redit IV, 2. usque ad M. Quo tempore hanc concionem 'ates habuit ma Iudaicas pacatas forentesque suisse, quales Usiae vel Iothami emporibus suerint, arguunt quae de auri et argenti copia, atque de equorum curruumque multitudino, II, 7., nec non de mulierum fastu et ornamentis IV, 16 - 24. legimus. Vernm et idolorum cultum tunc riguisse, docent II, 8. ao. Quae omnia primis Ahasi regnantis annis congruunt, cui tempori et GEsENius hanc concionem assignat. Super
113쪽
lludici auctor eviticere conati P. Prior Catratis Il. liarie dε-
ultimo ruiti re Ni .loli: arri atrant m in historia illustratuma I. G. Eiori u RN legittar rilli di,gia vel erunt poetarum Hebraicorum edita a Car. Guit. Jusaei hac epigraphe: --men ait - hebriat her Dichιkuns Giss. 18o9.) p. 295. seqq. CL dia Hebriaifohen Propheten Don l. G. EIctinoiis P. I. p. 159. seqq. a. Quae quatuor prioribus hujus Capitis Versibus
continetur seculi aurei descriptio, totidem verbis legitur apud Micham, Iesaiae aequalem, IV, 1 - 4. Celebre illis temporibus vaticinium fuisse apparet, utroque vate, uti credibile, antiquius: vanum igitur, disquirere, ab eorum utro illud priu, sit prolatum. I. D. MICHAELIs tamen et GEsEsius a Micha primum illud prolatum existimant, quod in ejus vaticiniis post Vs. 3. eodem tenore continuatur. Eichhornii conjecturam, esse Versus u. 3. 4. ab aliena manu vaticinio, quod Versa demum qninto incipiat, praemisibs, pluribus argumentia resutavit Geianius. n'n' Futurum es, μει, ut Deut. XII, II. infra III, 24. IV, 3. locisque innumeris aIiis. ci'u:n PUerisma dierum, i. e. laturo aliquo tempore, ut Genes. XLIX, I., ad quem l ν '.
114쪽
an Isine diariam. Nam aureum seculum, cujus h. I. sequitur descriptio, ultima mundi aetate rediturum sperabant; unde Hebraei tradunt, formula la'nari delignari mn , a Messas. CL. ἐσχατα τῶν ηαερων Hebr. l, Ω., et ισχάταιι Petr. I, 2o. l P a Stabitutis, firmiter constitutus erit, ita ea vox a Sam. Vil, u6. de domo L familia, et a Reg. II, 45. de throno firmiter standalo dicitur. Anλη-BENEI. indicari putat, Bructuram aedis sanctae suturam ellosirmam et stabilem, ut semper si duratura in omne aevum, neque ullam expertura vallitatena; nam vox t za, inquit, adhibetur de re durante et firmiter consistente, balique suae innitente. mna domuε, tempIi, aedis,DDas, montanum illud, quod uibs Hierosolymitalia lito complexa est ambitu, praecipue non, potior et allἰor urbis pars ejusque λοφος, colus, ut eum vocat Iosephus de Bello Iud. VI, 6. , Moria mons, vid. a Chron. III, 3. coli. XXXIll, 35.; sedes cultus do vani. De montano tamen integro, cujus partem faciebat mons templi, hic cogitandum
esse, suadet Vs. 3 , ubi diserte idem illud per monem et ni roseirmam, id est τὴν κατω πόλιν, urbem inferiorem, stam in eoiaa, Zioni ad septentrionein opposito, post Syrorum tempora, Aera dicto, Josepho τὰ βορειον κλίμα
Ps. XLVIlI, 3. , decIaratur. Etiamsi enim hi colles ab
invicem divisi essent; solent tamen V. Τ. scriptores promiscua illos vel inter se conjungere, vel de ita divisim loqui, uti sert orationis suae argumentum; quae ratio est,
eur passim, ut Ps LXXVI, 3. LXXVIII, 68., te tam Ἀ-dieeiur Zioni. PL. LXXXVII, I. vocantur 'n, montes facti. viri'a In Dertica montium, Ps. LXXII, 16. JARcAr: is in illo monte, qui censeri debet princeps moritium, si pro dignitate sua inter se comparentur. omnibus aliis montibus majoribus, et sanctitatis fama celebrihu', illela portor et celebrior habebitum n ua ad n elatior eouibus reliquis, super omnes colles eminebit, ratione dIgni-aef. Vtis. Ε talis.
115쪽
talis. Recte ΚΙΜcIII: is Commemorat montes, quod gentes Deos suos iii montibus excelsis colero latebant. M Jancniris Majua erit signum, quod fiet in isto monte, quam signa, quae facta si Hii in montibus Sinai, Carmel, et Thabor. d' a ba Et con uent ad eum cinontem omnes gentes, i. e. , ut bene Iarchi explicat, congregabunt sese, concurrent ad eum tanquam sumina. Hebraeis idem plane eIi, quod Latinis con vera, ubi de inultorum hominum ad locum aliquem conventu est sermo; eodem significata verbum occurrit Jerem. XXXI, II. et LI, 44. Mi-cuAELIs in SuPPDmm. P. 16O7., cui adsentitur Koppius, vertit: aminus Didebuint et prospiciens iarum omnas populi,
eonserens Arabicum bHo tacere, silandere. Displicet ei
metaphora, o fluere ad montem.' Verum non est nimis urgenda haec comparatio; multitudo tantummodo hominum ad montem catervatim migrantium illa exprimitur. Sic VIRGILIus quoque Georg. IV, 558. apes con Mers arbore
summa dicit. Eandem tamen, quam Michaelis proposuit, interpretationem exhibet Syrus: m, spectabum ad eum Omnas gantes. Sensus, qui sub his imaginibus latet, est: cultum Iovae, vatis tempore in Palaestina tantummodo notum, in Posterum per totum orbem propagatum iri. Chaldaeus: 'imbv ribuo, vann 'rim2 1U An et con reant se, ut cuisum religioni m) peragant DPer eum omnes genιes. Idem praedicitur insi a LX, 5. Jerem. III, II. 3. oeia' d'vν quidam reddunt a lo3, polentes, Populos, qua significatione Ps. LXXXIX, 5 I. sumendum ost, ubi Ethan dicit, se in Inu suo portara di Uv 'a' 'SI, omnes potenses popu/os; vid. quoque infra XIlI, 4. derem. XXV, 14. Rectius vero alii di an significatione frequentiore, pro mul ε, capi urs; cf. Vs. a. ultima verba. Ih Venisa, vox hortantis et excitantis, ut Graecorum δευτε, Latinorum aguas ut infra Vs. 5. Hos. VI, 1. In omissum
116쪽
otatam est , ut saepitu in hac phrasi, veluti Ps. XXIV, 3.
Nich. IV, 2. eoll. H. I., Mich. IlI, I.; suppletur infrant, s. Vid. GLAssii milia. S. L. I. Tract. I. c n. XXXIX., edit. Dath. WALTnEni mi es, p. 3O. edit. Schula.' Nostrum Iocum imitantur aeremias XXxI, 6. et Zacharias - VIII, 2I. II. O doceat nos viis suis, s. vias suas idem loquendi modus infra XXV, a. Num. V, 6. Ezech. XVIII, Io. , i. e. rationem ipsum colendi et per eum cultum selicitatem consequendi; ita sumitur quoquo' intra XLVIII, 17. ChaIdaeus:
m amititimus in familia Hus, ut sequamur ejus institutionem et disciplinam, et infra XXVI, v. 8. PLXXV, 4. Io. Chaldaeus: αι ambule-' mus in doctrina legis Vtia. t arcu 'a Nam a none, sedo cultus Jovani, et coelestis sapientiae, es. Vs. a. na I NX Exu in tuusio, es infra LI, 4. ΚΙΜctu: sellaec sunt verba Prophetae, non populorum, quasi dicat: cur dicent gentes r. agis' ascendamus p quia de Zione exibit lex et praeceptumia omnibqa populia; docens vero erit rex Messias, de quo , Va. seqv. Eundem, qui hic, Hierosolymas et momis mouit Parallelismum vid. infra XXXVII, 3a. taria' i'a Iudicabis inter gentes, i. e. dissidiaestriun componet, easque ad pacem adducet scilicet judex. . Eum ΚΙΜcux regem Messiam futurum exstimat. Alii Jovam,
. quibus lavet Iocus infra LI, 5. , ubi Jova se suis brachiis' populos judicaturum promittiti Darguει, i. e. arbiter pacis erit mutila populis, sive insermumo populoo, ut , ante-d DP hic Et idem quod Genes. XXXI, 37. 'di H, Iim Iudises in Dr noa ambo, et Iob. IX, 33. , nec aliter , vertendum est Num.. III, 4o. Εαech. Xx xlV, 17. Verbum 'n' propr. demo Jobaoia, haud raro dicitur de judice, qui interloquitur, si demonstrationem Deia nune Mio nunc ali parii ; vid.
Genes XXX, 38. Iesaj. XI, 4. Job. lX, 38.; parallelum La igitur
117쪽
igitur QKivcmr is Quodsi inter duos popuIos disi iderit, rem deserent ad regem Messiam, qui erit omnium popularum dominus, isque Iitem inter utrumque dirimet; quare bella studiaque militaria plane cessabunt. Id quod vates altero hemistichio eleganter sic expressit:
Hadios Dos in Momaras, et Mnescia fuas in fagore. ut recte Vulgatus vertit, quod ULERONYMua ita enarrata Momne bellandi studium vertetur ad pacem, et pro discordia erit in toto octe concordia. Gladii mutabuntur in vomeres, et lanceae in lalces, ut omisso furora bellandi agriculturae laeviant, et uberrimaa facibus messea iacent. Quema
modum Uud VIna UM Georg. I, ω7. de Praeparatio ead bellum dicitur:
D eur a rigidum fateas eo tantur in angam ret Aeneid. VII, 645.
Vomaria huc, re faleis honos, huc omnia a fricassis amor a recoquum patrios fornaci a snsiae nec non apud OVID*M TU. L, 699. rcula .abam, Merrius in piaci lieonas, cs. Joel. IV, 1o. ; ita, cum pacis studium depingit noster, contraria istia imaginibus dieit. De militaribus armis in rustica translatis MART1 ras Lib. XIV. igr. 34., cui inscriptio : Falx - ense: Max ma Daria ducis praeidos cun ira reo Agricotas nuuo sura, miruis ante fui. Talia pertinent ad aurei seeuli descriptionem, ut infra XI, 9. nos. II, am Zachar. IX, Io. nn Eans, i. e.
Constabunt, instrumenta bellica liquefacta recudenti P eligonem verterunt non pauci interpi etes, Iudaeos sequuti', verum fine veterum auctoritate, praeter Symmachum, qui 1 Sam. XIlI, Io. σκαφεῖον vertit. Plerique reddunt Momer, praeeuntibus veteribua omnibus. At ex a Sam. XIlI, IO. 21.
118쪽
apparet, ne 'inn esse Momerem, a Mari, a rε, PN vero ab eo diversum instrumentum: fortasse cuidar aratri s
Vomeriam plura genera: Culter vocatur. Praedensam, Priusquam proscindatur, torram secans, furorisquo oleia Mestigia pras ruans incisuris, quas resumma in Grando mordaal Domeri U Falce' quales sunt, quibus utuntur in putandis vitibus et arboribus. Verbum 'E enim do Mittam amputatione usi irpatur infra V, 6. Levit. XXV, 3. 4.
coram austram ensem, gentea nota amplius armis inter se pugnabunt. voci, ex emendati ino ' praemittitur in C
diei bus et libris editis, ut habent Alexandrini, Syrus, Them lotion, Chaldaeus, et Michas, Cap. Iv, I. Sed omittendum potius est; nam in oratione poetica particulao eopulativae languent. AN Ad, h. I. contra vertendum, ut Genes. IV, 8. Exod. XIV, 5. Num. XXXll, a 4. q,n ' π Neo Mura bella ac Uceno, non amplius artea heuinas exercebunt. 5. Domus 'Geobi visa I Haec verba quidam tribuunt gentibus, quae quum divinae l. a aequitatem et suavitatem essent expertae, Judaeoa hortentu ut ipsi quoque inventae pacis commoditatem capiant. Ita JAacEI: cin, ν'UR' mT'ren, gentea Ei,nt eis, Iudaeis. Distant tamen haec verba longius a superiora gentium oratione cri. 3Θ, quam ut connecti cum ea commode queant. Alii hane orationem iaciunt Iudaeorum se mutuo exhortantium. Ita Chaldaeus: dipur dicσω qui Homus Iacobi, L qui do domo Iaeota lanti Verum illud
Eleona de suo addidisse interpretem patet. Quae sequuntur, satis diserte docent, inde ab hoc Versu prophetam loqui, atque popularibus suis demonstrare, indignum esse, ut ab ipsia contemnatur et negligatur ille Deus, ad quem colendum aliae gentes, dummodo ejus notitiami consequutae essent, summo eum studio consuxurae sinti, Ita Huaoso
119쪽
Mus: ἰ, Post vocationem gentium et ostensionem montis Domini super verticem montium, ad populum suum, id est, populum Judaeorum, qui appellatur domus Iacob, pr Pheta convertitur, et hortatur eos, ut, qui in tenebria versantur erroris, lamen suscipiant veritatis et ambulent in lumine Domini. ΚIMcHI: tillaec sunt verba prophetae ad suos aequales. i Quia supra Va. 3. dixerat, gentes laso mutuo exhortaturas, ut ad montem domus Domini ascendant, nunc ait: vos, quibus id incumbit, et praeceptum est, agitas ambia mus in lumius Domini. η , adhortantia est vox, ut supra I, 18. Dum ait prima pluralis persona, ambulemus, sociat se illis, ut supra I, 9. Domus, i. e. familia, Iacobaea. Hebraeorum n I, planos odnt Arabum simul tantorium, s. domum et familiam, s. tribum, in tentoriis habitantem, indicati Utitur vales hae appellatione insolentiore, poetarum more, pro ulli lioro aer 'an, sive 'au diu, ut infra XLVIII, 1. n nr 'tri Liaea Iahomo, significantur leges ejus, qua ita tenebris erroria et inscientiae clarissimum lumen praeserunt menti, os. Prov. VI, 3. Ps. CXIX, Iob., ut adeo sensus sit, sequamur critium, leges Ieho Dae. Ita Chaldaeus: 'ri in doctrina legis Domini. Κoppius cum Clerico vertit: ambulabimus in lues faciei δε - . i. e. Deum propitium nobis reddamus per mores, favore ejus non indignos. Nam lux faciat alicujus, s frons serena, est gratia, benevolentia, Vid. Proverb. XVI, 15. 'ari 'hhra 'an ' Naquod statim explicatur a x' ). Similis phrasis est: fronto forona adisicere, apud poetas Romanos saepe obvia. Ex qua interpretatione haec verba arctius quidem cohaerent eum iis, quae sequuntur, hoc sensu: ita vivamus, ut Ie- hova nos iterum fronte serena adspiciat, nobis faveat, nam quia leges ejus negleximus, ille nos quoque neglexit Ἀ-ciem luam a nobis avertit). Sed obstat, quod vox ci an in aliis quidem loquutionibus, ubi poni debuit, saepe omissa, in hac 'I. Ss 'as ' N, uuaquam omissa reperitur. Phrasi
120쪽
amibutimus in Leo Domini alludi ad ritum celebrandi so-Iennia selii tabernaculorum, quum transacto primo festi die, appropinquante nocte, accingero se solerent ad Iaetitiam dron erisonis aquae, in qua solennitate tot accendebantur Iampadea, in eo loco, unde hauriebantur aquae, ut non esset totis Hierosolymis platea ulla, quae non eo-xuscaret ex ista illustratione, adeo ut omnes urbis incolae in oci luce ambulare, festique gaudio frui possent, conjectura est DETONoi I obfer ait. Sacri P. II. p. I9O. cs. PETR. ZonNII Biblioth. anaiquar. et exeget. p. 969. seqq. not.), docta quidem, sed quam dubito veram esse. s. Causam adfert proxime antecedentis adhortationis, populi scelera, ob quae Jova eum reprobavit. nn FUI 'χ 'a ηUν Nam tu, Iovat repudiasi populum ιuum, familiam Iambi cri. 5. . Oratio convertitur ad Deum, doquo antea semper in Persona tertia dicebatur; ex more poetico, vid. supra ad I, 29. ΗιERONYΜus: hQuumque quod hoc Vs. 5. Iegituo Ioquutus suisset ad populum Judaoorum, cernens impoenitena cor eorum, et animam in crudelitate durissimam; facit apostrophen ad Dominum et dicit: ideo eos hortor, ut ad te veniant, et inecum tuo lumine Pesemiantur, quia pro merito peccatorum suorum reliquisti populum tuum, domum quondam Iacob. Ita JAncui quoquo et KivcriI. At Chaldaeus: n'ri' Nn'l n ' Nupv' ri 'an 3 2, pris nam dereliquistis Menerandum et fortam, qui falseabis Mos, qui domus Iacobi estas Videtur verba hebraica eodem modo, quo recentiorum quidam, a cepisse, inter quos ΜIcuxnLIs, qui non improbat quidem interpretationem vuIgarem; sed mavult tamen, accentus Malarethieos relinquens, vertere: naim tu, familia Iacobas E eruisti populum tuum, i. e. religionem et mores, populo tuo proprio; deseris religionem patrum tuorum, et se queris superstitionem et scelera peregrinorum. Ita Saadias: