장음표시 사용
121쪽
infamisi religionem xenιia tuis, o familia Iacob a J Sed praestat, nostro judicio, interpretatio prior. II UBI ANTIustis istud n in rinci ea, quod superfluit, reliqtilina videtur esse antiquae scriptionis, reliquist, Domias. Jesajas
non converteret ad Deum sermonem, Deo non nominato.
Atque lioc Dititi' erat tacitum judicium graecorum intem pretum, qui quidem abiere ad personam tertiam, reliquia populum Dum ἀνῆκε γαρ του λαον αὐτου τον οΔιον του Ἱσραήλ J. Haec plano significant, gentem Judaeorum a Deo relictum iri rein publicarnque eorum delendam tempore eo dem, quo gentes omnus legi, quae de Sion exibit, obsequentur. Sed in in est paragogicum, ut in n 'as, prae ricmus es. Malachia lI, 14. nnn I, Eedisti, Genes. III, II. Perlauae, ad quam oratio convertitur, nomon non diserte exprimi, poetis minime insolen p. Ceterum uidia proprium est verbum, quod adbiberi solet de Deo, populum aliquem ob eius scelera repudiante quasi, adeoque omnimoda mi lenia eum cumulante, vid. Jud. Vt, I 3. u Reg. XXI, 14. Jerem. Vil, 29. XXllI, 33. Oppos. Ioseam esse cismaliquo, a Reg. Vlli, by. Non igitur erat, cur u. E. O. PADLua ia MGnoriabat. Fala. V. p. 95. verbo Arabici .la a, contemptatua est, tribuens significationem, Nostra verba interpretaretur: quiando tu, Deus, ρυωδε α ιυiam eontemplaria; sententia jejuna et parum coit cinna. PIu-xibus illam interpretatiouem refellit, illustratis Iimul aliis locis, quibus Verbum uidia oecurrit, A. I. AaNOLDi in OMferoast. supra ad I, 8. Iaudati. p. 19. seqq. Neque quae Arnoldio reposuit Paulus ad suam interpretationem vindia eandim in dam Neven theolog. Aurnia anni 1796. p. Ita. seqq., nos ut ei allentia inur, persuadent. In eandem, quam Paulus protulit, opinionem incidit C. GUIL. MoEssLEn, qui in Dilsertati cui epigrapher μω- locorum nonnullorum Igψαa explicatu in Scitiorum interpretationis periculum, Viteberg. I 8o8. 4. eodem illo Arabico Ua , collato nostru in locum sic veruit Tia, Io , obferserasi populum ιuum, famia
122쪽
famulam Iacobi, fatera tam hariolis oriansalibus, PLA Aarorum insar, quam cum liberis nothis s. peregrinia foriMatem inire. Sed relinquendi, deferendi notionem,
qua h. l. verbum uidia veterea omnes capiunt, extra omnem dubitationem ponunt loca a nobis antea laudata. In ve horum urii ' ηNAU 'χ interpretatione dissentiunt. Nomen quod de loco pariter, sive de terris ad splis ortum,aa de tempore usurpatur, veteres Taro consensu de tempora
serra Mesra idolis αι ab inato; Saadias re inal populus risior indas aure quaerit Miam MNoria prioria). Videntur de illo tempore cogitasse, quo prisei Palaestinae incolae, Cananaei, idolorum cultores, terram tenuerunt. Eandem non dubito HIERONYMI sententiam fuisse, cujus haec sunt verbat is Redditque caussas, quare projecerit Deus populum suum, domum dacob, quis replesi fum, inquit, suarum in principio, auguribus, et somniis, cunctisque sordibus idololatriae. Verum recta monuit VITRiNGA, π p aperte oppositum esse τοῖο ti'nae,s, qvi Israelitis ad oecidansem habitarunt, hinc parallelismum sagitare, di da regionibus orientalacia intelligere. VNtringa ipso vertit: repleιi fum o risia di-nasorio magia quam Orientatis. Scilicet qui inter gentea exercebant divinationem, prae se serebant, se obsideri a Daemone, eoque repletos esse; id vero indieari exissimat verbo quasi voca technica, qua prophetae etiam Israelitici ut rentur, eum dicerent, se Iovae spiritu impleri De. c. Mich. III, 8.; cs Iob. XXXII, i 8. Quam interpretationem sequitur et DLaenuis, qui vertite αrtem diriniandi magia jariam, quam Syri. Verum nullo alio Ioco simpliciter Positum, eam, quam ei vitringa adscribit, ligniscati
123쪽
nam, obtinet. Michae enim Ioco, quem ille adfert, res, qtia propheta impletus dicitur, est apposita ri 2 'ni honin: N . LUDOV. DE DIE U Verbum N, V hic suinendum censet hauriendi notione, qua in N. T. versione Syriaca et in Targum in saepe occurrit, pro Hebr. INoe ; hinc vertit: quia hauserunt ex Oriamo, scit. praestigias, artes magicas etc. Minime tamen credibile, vel buli1 N E hoc silo loco alia significatione usurpari quam ea, qua centies in V. T. occurrit. DOEDERLEIN 'Π eodem, quo Veteres interpretes, sensit accipit vid. supra), et verba nostra sic vertit: dum a longo inri tempora tanto Rariolorum numero, quamo antiqui Palaesinas Populi, iatuntur. ove bum NAU, addit in nota subjecta, ri non implendi tantum potestatem habet, sed multu inia quoque, vid. infra Cap.
XXXI, 4. Iam l. e. familiam suam, impuMisse,
i. e. auxisse, adscitis multis orientalibus, primum est, quod exprobratur Iudaeis. Sensus non satis concinnus. CLE-nicus verba V elliptice posita existimat pror hes,ntirian 'on, plani fune Israelitae a Menia ex Orienes. In quo tamen nihil erat, cur a Deoxepudiari meruissent. I. D. Micii AELis vertit: pleni funuMento orian sali, quo significari existimat populorum orientalium superstitionem, quae ob inanitatem et noxam apte eum venti illo orientali Pernicioso possit comparari: con- serra jubet Iob. XV, 2. utam DPλω Mana respondebis rnum euro fe implebup ubi eurus indicat doctrinas vanas et noxias. Verum ubi de Meneo orientali, auro, est sermo, semper Orientalis scit. n , ventus, vid. Egecti.
nusquam dηῖ. Verte: rvieti fiant oriense, i. e. superstilionibus, artibusque malis orientis, s Orientalium subjecti, ut loqui solent, metonymia, qua locus pro re in loco con- lenta dicitur, e. o. Ophir pro auro inhirino, Iob. XXII, 24., eoalum pro Deo, Dan. IV, 23. Verbum Nita et constructionem per In admittere, patet ex loco I ech. XXXII, 6., ubi Iegitur z'p'tR', M a ei implebuntur Ea te,
124쪽
tso videlieet languine; et Jerom. LI, 3 l. ' avnimplebis Oenerem Dum da meis delicias. Κ1Mcui r 'NSnu p 'adu 'm' u son, Pleni fiam praestigiis magis quam orientatis; ci'aa 1 et 'livia junguntur et derem. XXVlI, 9. Mich. V, II. Srrorum et Chail aorum potissimuni superstitionea nomino cinia spectari, suadet locua infra Ιx, II , ubi miti Meia plane ut hic opponitur oriam, hoc modo: - 'NU 'DU, ut d N, Syri ab ortu, eι Phut thaei
ab Occidente. Supervacanea BRENTII conjectura, in quam
ipsam deinceps Hubigantius et Waliberus inciderunt, prou po legendum esse cidian, coII. Deut. XVIII, 16. Multo
minua probandus KOPPIus, qui conjicit, reponendum esse, vel, AT Δ''d R, Vel zηξDI 'C pN. '22 π, non di- iversi, uti videtur, a n'Ia IR Deut. XVllI, Io. I 4., proprie videntur esse ii, qui ex nubibus omina capιant, ab nubes, ut recta ABEN-Ε3RA ad Levit. XIX, a6., quia talis praestigiator nnv ana' cin un2 'a a va ,2nd', a icit nubos axumqtas Iguram et moιum, itideque de rebus futuris vaticinari gestit. Hic tamen per synecdochen universim hariolationes ea voce videntur indicari. Alii vocabulum nostrum reserunt ad I v, rim , cui nomini frui tomporis notionem tribuunt, ut, sit is, qisi obfer e tempora auilibet negotio apta, rige Mer, ut Lutherus reddit. Plura de hac voce disputavit CARPzoVIus in Anaratra
Ansiqq. II rr. ad Goo inum, L. IV. C. X. p. 54o. 54 I. ci,noibax Meαι Philis ah qui auguriis dediti erant I Sam. VI, a. . et Judaeae ab occidente erant, sicuti Syri ab oriente BinnosYMus: is Pro Philishum semper LXX alienige a interpretati sunt, id est, τους ἀλλοφυλους, nomen commune pro Proprio, quae est hodie gens Palaestinorum, quasi Phil skinoa, quia P Iiteram sermo Hebraicus non habet, sed pro ea Φ Graecorum utitur. Unde et illud, quod in Psalmis dicitur cum enumeratione gentium ceterarum LlX, 1 o.): Mihi adierigenas subdisi fiant, non omnea exteras nationes sed proprio Palaestinos significat. Ex malis his vicinia Israeliine artes malas didi.rant, vid. a Reg. XXI, 6. ,
125쪽
go interpretantur: et fiata exterorum plaudunt, i. e. illo-xum studiis, superstitionibus vitiisque mirifice 1 e oblectant, quemadmodum Romani, antiquae disciplinae tenaces, eo reptis temporibus Neronis querebantur; T cimo Annal. XI v, c. Io. reserente, IMMamulem sudiis exιernis degena- ναυ. pavi, sue, ut aliis Iocis scriptum reperitur, pso, i. q. Arabum et manua complosit, idque vel prae dolore, ut derem. XLVIII, 26. , veI prae gaudio et admiratione, ut Thren. II, 25., quo tamen loco de iis dicitur, qui de aliorum malis gaudent illisque illudentes manus complodunti Sed quum Arabicum verbum, recte obse vante GnsENIO, et denotet: percussu utrinqua manu asse ruis illi emtionam, inaugurationem cI. A. Schullens ad
Iob. XX, 22. et Silv. de Sacy ad Haririum p. 48. , malim
verba hebraea ita capere: dextras jungunt cum exteris, i. e. paciscuntur, Dedua ineunt cum iis, et eorum pravos mores superstitionesque imitantur. IARcili verbum p dfrauco - gallico a Gasre, i. e. delectari, pla re Ibi in aliqua ra explicat, ceterum autem hunc locum ad matriis
monia refert, quae inivissent Iudaei eum seminis aIienigenis, et superstitionibus deditis, e quibus liberi orti, matribus haud meliorea, patrum deliciaε. Ita jam LXX: Καὶ τέκνα πολλα αλλόφυλα ἐγενέθη αὐτοὶ . Syrus:
invia ciliania applauserunt. Pro quo scriptum est in Hebraeo IaapEthu, et nos vertimus ad Varum pueria aliaria), ut uitiorum in genta Judaea turpitudo monstretur. In tan-lum autem Graeci et Romani hoc quondam vitio laboraverunt, ut et clarissimi Philosophorum Graeciae haberent publico concubinos, et Hadrianus, philosophiae artibus eruditus, Antinoum consecrarit in Deum, templumque ei ac victimas et Iacerdotes instituerit, et ex eo Aegypti civitas
126쪽
eivitas ac regio nomen acceperit. Inter scorta qnoque in sernicibus spectaculorum pueri steterunt publicae Iibidini expositi, doneo sub Constantino Imperatore, Christi evat gelio coruscante, et insidelitas universarum gentiiun et turpitudo deleta est. Porro LXX conjugea eorum violatasello sigilificant, dum sitos alienos Iudaeis generanti Symmachus quodam circuitu et honesto sermone, plaudensis , eandem cum pueria turpitudinem demonstravit. Idem spectasse videtur Saadias: N assaelo peregrinorum eontenti μαι, delectantur. Iloi Eisnti in Obserναι. p. 16. verbum ptis abundandi sgU-ficatu, Aramaeis familiari, capiendum censet, hoc sensu: abundabunt Israelitas naιio alienigenarum, quibus vorbis poenas, quas ob nefariam superstitionem moriamque per grinorum imitationem daturi sint Judaei, deseritii existimat,q. d. r exteri hostes magno agmine in Iudaeam irruent
quumque antea Judaei mores gentium exterarum et supe
nitiones sollieito imitati sint, Deus justissimo lationis juro
usurus, per eosdem tuos exteros meritos a populo Judaioo repetet poenas. Sed poenarum comminatio Versu demum f. incipit. Sensum recto expressit Chaldaeus: NηExest ' Mantia in insutius, secundum instituta populorum ali Tum ambiadant. Mitto interpretationes conjecturasque do hoc loco plures alias, quas retulit refellitque Mic Enis in relamm. p. 179.. et Κocullaus in UinHelia p. x6. Cet Tum n 'II i. q. 'II 'II, quibus gemes emeraa signi
7. Connumerat peccata aIiat avaritiam, quae ad opes congerendas inhiat, et salium atque ambitionem, qua atruducti magnum apparatum bellicum coegerunt. lx N Nhun an 'en Genim reputa est terra Uus scit. Populi, quem
M. 5. reprobatum esse a Deo dixerat, auro eι argema.
naM- Ο a i. e. modus est, Nahum. Π, Io. IIl, 3. 9.T Guria ova conserendisti Quadrant haec exacto. in
127쪽
in statum norentissimum Iudaeae gentis et regni stib U atque Iothamo, qualis ille describit tir u Chron. XXVI, 5.
seqq. Divitiarum augendarum cupiditatem cum luxuria lEt morum corruptione plerumque conjunctam esse, quia Descit Birnore Mus: is Pulchre illud comma versiculi i Horatii, Epis. I, 2. 56.J: semper a Marus eget, aliis verbis propheta significavit dicens: es non est uenis the urorum ejus . non quod thesauri finem non habeant, sed quod possidentium animus noti impleatur. 'u d Equis, bella- toribu , quorum magnam copiam alero vetitum erat, De XVII, 16. N a P ' Neo modus est curribus υ , quorum vel ad luxum, Vel ad bellum usus erat; eorum lapud Iudaeos multitudinem graviter quoque reprehendit lMicha, Iesajae aequalis, V, 9. seqq.8. z ,3 N 'N' N Et reptita est terra ejus idolis, ut apud Israelitas iisdem temporibus, vid. HoL II, Io. VIII, 4. X, 1., eo tamen discrimine, quod apud Judaeos
Peregrinorum deorum cultus magia privatus, quam Publiacus esset; nam Iothamus et Usias Jovao cultores eranti Quare nomine quod generale est idolorum nomen, quo proprie res nihili, Manae signis cantur cs Ierem. II, II. Habac. II, 18. I90, VITRiNC A potissimum deos illos pa- nates dictos, quorum cultui gens Iudaea ab a
tiquissimis temporibus dedita suil vid. Genes XXXI, 19. et ibi noti spectari existimat. nivvc, operi manuum suarum sese prosernunt, eo progressi fiunt amentiae, ut adorent, quae suis ipsi manibus dolaverunt etfnxerunt cf. IIol . VIII, 6. XIV, 4. Mich. V, II. . v Ei idolo quod 'fecerunt, digui fui cs. Cap. XVlI, 8. , quae insania Iudaeis et exprobratur infra XLIV, 15. seqq.9. Subito transit ad comminanda supplicia tantia criminibus digna; quo in argumento prolixus versatur. 'N Deprimetur homo et humiliatitur Mir, quisque, cladium mole oppressus. Sunt, qui haec verba
128쪽
de adoratione, qua idolorum cultores idola venerati essent, iii telligant, et Ostendere vatem, latissimo patere hanc populi labem divinique nominis injuriam, quando non vulgo tantum Judaei qui hominis nomine sgniscantur), sed etiam principes qui viro, intelliguntur), co ruisse tironi ante mula deorum simulacra dicuntur. Utamen interpretatiotii obstat primum, quod verbum nusquam usurpatur de incurvatione corporis in adorandis idolis; tum, quod tota, quae sequitur, oratio in hoc decurrit argumento, sore, ut superbi humilientur, ita ut haec verba propositionem quasi generalem efficiant eorum, quae sequuntur. Eam, quam dedimus, interdelationem confirmant loca parallela, infra Vs. II. II., e V, 15. Consoliat Chaldaeus: lGIg ' pn es humiliabitur Ionio, et infrmabisur forat udo Mirorum et E N ubi in eadem occurrunt sententia, illud homines ordinia excellenilioris et centiatis, hoc Dilioris et gregarii significat; exemplum manifestum hujus oppositioianis habes Ps. XLIX, 3. , ubi ΣηN 'II τφ et U'Nτω esu respondet; vid. etiam Ps. IV, 3. Proverb. VIII, 4. Eodem modo Graeci situm αwiρ de Viro honorato, αν- θρωπος vero de homine ex plebe usurpare solent. ΑΜ din, Hun Sed us dimistas eis, imprecationis speciem habet haec oratio, sed est revera comminatio, quao et alias, voluti infra XLVII, 2. , per Imperativum essertur. Sensus: 'tu, Iova, non fines eos impunitos abire. Subaudiendum est 3 v, peccatum, post Nun, vid. Num. XIV, 19. Coll. 18., ut in rho, vid. Deuter. XXIX, 19. coli. Exod. XXXIV, 9. HIERONYIlus: ,,iri ergo dimisim eis. Pro quo LXX interpretati sunt: καὶ ου μῆ οἰνήσω αὐτους, id est, non dia mitiam eis. Si Deus loquitur, ita intelligendum est: quia tanta secerunt, nim parcam eis, nec tam innumerabilia peccata dimittam. Si propheta, sic sentiendum: ne ergo dimittas eis, qui tanta scelera perpetrarunt. Sed non dubium, prophelae haec esse verba, non sane in precantis suis vindictam, scd eam denunciantis et interminantis
129쪽
ut certissimam, nisi sua eain praevenirent et everterent xespiscentia. o. Nemo descendentia ad exterminandam malam istam progeniem numinis terribilem adspectuin sustinebit. Quem jam praesentem videns vates acclamat hominibus: N a Ingredere, ingredimini, rupem, i. e. speluncas rupium, d 'N nriuua, vs. Is., ut ibi lateatis.
Et abscondiae Dos in pulseers, i. e. 'B nlhnc2, Vs. 194 in cavernis stibi erraneis. n n' 'ns 'auta Pras pa re a ZoMae, quem sentietis contra vos manus asserre ultrices et armatas. 'ris summum metum et pavorem indicat, et
semper ses' de pavore Jovae dicitur, ut I Sam. XI, 7.ΩSam. SVII, 9. aisa Et prias reseentias majesvita Diae, quam horrendia prodigiis contra idola vindicabit.
Vox ''d melius vertitur re rentia lanam fgni sicationem verbum 'viri saepe habet e. c. Levit. XlX, 15. 32.), quam plendor, decus ; respondet enim τω 'ns. Describitur nimbostilis alicujus exercitus irruptio; sed rilina multo gravior, qua totus concutietur orbis, vid. Vs. 19. 2I. MVerius hic Cum I9. et u . Parallelus, nisi quod in nostro non additum, quod in posteriori biis subjicitur, Itaque Graecus Arabsque cum uno Mg. codico hebraeo si p- Plent, Lo thusque sequitur. Quid ergo nobis consilii Graecus solus, dubium, de suone, an interpolatus; nam Arabs non suus, sed interpres ex Graeco interprete, nequo testia adeo. Praeterea ex tot codicibos hebraicisJ unum citari, id quantulum 2 maxime quum exloni ad fidem graecam correcti scilicet. Sed et hoc vide, ut tres Versus, eonsulto sciteque, mIo varient; res eadem, Color non idem. KocnEllus in Vindiciis p. 27. II. In eo, quod reliquum est Capitis, praedicit pro- Pheta, quemadmodum illa omnia, quae in hominum judicio magni aestimabantur, ruitura sint adventante ultore Deo. d N mn a 'a v Quod ad oculos avitudinis,
superbiae sinusque cs. Ps. CI, 5. CXXXI, a. hominis,
130쪽
mii atur, dejicietur homo. Praesens pro Filimo, id. Octsblenne prophetis, sutura tanquam Praesentia videli tibiari. Ceterum verbum h. l. respondet nomini Posteriori : octo,ctini deberet convenire priori regenti, ut saepius, voliuiu Sam. X, 9. nuri, Uri 'a 'AN nn 'Σ, quod esset coni, a
se faeies belli, pro essens. Iob. XXX ll, d. dici 'non i multitudo annorum notam D 'ium fui Muι, pro ν'n', notam facit. Infra Cap. XXII, 7. 'inctan'' η'pnu, delectus Dautam ιuarum pleracle onecurribus, pro i. e. Iectissimae valles tuae curribus resertae sunt. Vid. quoque I Saan. II, 4. Ps. LXX v, 4. Job. XV, uo. et os BuxTORPII Thesaur. Grammat. L II. C.ip. X. Bq. feri. p. 429. 45o. STORBII ObserMatι. P. 36i. 362., ubi hujus idiotismi ratio fusiua exposita est; SCRRO EO Eii II tiat. L. N. Srntax. Reg. p. 29. et GEsENII Lehrgeb. P. 7 D. Atia ratione Κoci Enus haec explicat: is Quae in Tlere, inquit, verba exeunt, ejusdem formae Participia liabesiit, ut, fenescens vel perinde, humilis factus es; λα-
XVI, 8. ,huN i aviri mu'ς, arsea Hesbonis languidisimum. Quale scitum illud Virgilii: Trise lupus sabulis. Γλυκυή αληθεια, apud Plutarchum in Apophthegni Πι. Sed hἈ- .milis, L humile est ' sis, vid. a Sam. vl, au. Ps. U. XXX VIll, 6. Alexandrinus: οἱ γαρ οφθαλμοὶ Κυρίου , ὀ δἐ αν-
Θριοπος ταπεινός quati legisset: ,set 'N nin Ia n nro I. a thus ultra i item, accentu majori SMγδε - haιoavo et 3 nes impositoJ designatum, saliens, a proXima voce raptum ' huc transtulit, iit fiat rivi h sui; factum, in Malarethis, s sorte evenisset, vix Iaudaturus, si O more ad testes antiquos provocaturus, qui tuam verbo rici parti-eillam ' a Ttrant V Kocu Lnus. Et deprimeιur, Vs i 7. Job. 1X, II. Abitudo, i. e. spiritus altus, fastus, i. q. alias ab Iere in . XLVIII, I9., ut a 'a'ῆ iam, ProVerb.