장음표시 사용
601쪽
Disso tractum veI elivum edItiorem in extremis MO bitidis, quo in convallibus ibatur in Arabiam et Zoaram. Id convenit traditioni Eusebii et Hieronymi, quorum ille: Λουειθ, μεταξυ 'Aρεοπόλεως καὶ Ζοαρων, κωμη νυν καλου- ριον Αουε . Hieronymus: Et es usque hodia Micus inter
quiritanιur. Sed vocula μγ hio pariter redundat, ut in sententia praecedente, et negligitur a Ieremia in parallela sententia, XLVIII, 34. ' ω νοῦν', clamor fracturae, quo significatur clamor, qualis excitari solet tempore magni in-sortunii. Vix opus nolare, nomen ' Ira, quod in re, quae confringisur et excuιitur, propriam sedem habet, poni de elude quavis exitiabili. Per συντριμμα Vertunt Graeci, obvium etiam Rom. III, 16. De autem, quod nusquam
alias extat, et dubiam insuper formam habet, dissicilius dictu, quid proprie significet. Haud improbabilis sententia
eorum, qui ad ' ην excitare, reserunt, dueentibus etiam
illuc Syro, veteri Latino, et Aquila, posterius ii emisticla ivm huno in modum transferente: οτι α βασει τῆς Δουεὶθ ἐν κλαυθμῶ αναβμεται ἐν αυrω. οτι 'Ωρωνα, κραυγῆν συντριμμου ἐξαναγερουσιν, eritqtie tum geminata prima radicatis, loco tertiae. IAnci I Mociferabuntur interpretatur, et
Verbum 'vν Aramaicum esso ait, quod exstet in Chaldaiea translatione desaj. XVI, Io. et Jerem. XLVIlI, 33. : visal nbl 2 Doc arantur Doca sua. Neutro tamen loco in libris nostris editia Iegitur. Possit esse pro juxta illud infra XVI, IO. N, non haBebitur Mociferatio. Minus idoneum, ut sive quod Vs. 4. aderat, cogitetur, sive Babbinorum contendere et luigare, quod editiori istud et quiritanti voce nonnumquam solet fieri, sive ut al- lusum putetur ad nomina urbium in Moabitide, et
GEsENIO est pro excitabunt, scit. clamorem,
ejecta litera ' priori, pro more Aramaico, ut I in ropro va, ruo cruena. Susticiat, si veI dubia
602쪽
dubia manserit forma vocis Grammatica, rem tamen ipsam, quam propheta voluit, haud esse obscuram; eandem videlicet, quam expressit Ieremias, Cap. saepius citato, Us. b.,
verbis paullulum mutatis: ut ni *X magna .
Lub miseria extorti clamores audiemur. In qua Moabitidos parto sita fuerit olim urbs monstrari hodie non Potest; neque enim praeter nostrum et deremiam, scriptores Hebraei alii, aut antiqui ceteri, de illa quidquam tradide-xunt. An sit eadem, a. qua 'a,m dictus Sanbaltat, mehem. II, Io. I9. incertum, nec, si sciretur, magnopere juvareti . dos Epitus quidem Amiqq. L. XIII. c. i5. inter urbes Moabiticas 'Oρωνας quoque nominat, situm vero non desinit.
Quoniam derem. XLVIII, 5. descensis Non raim, post ciscensum Lubiιae proxime ponitur, et Va. 34. Zoari adjungitur Horonaim, credi haec poterit modico intervallo a Zoare absui Te, et tendentibus in Zoarem praebuisse transitum. 6. Explicat poeta rationes luctus incolarum Moabitidis. Arva et prata hucusque laeta fontibusque irrigua exareseunt et inculta jacent, sontibus ab hostibus obturatis et suppressis. ΗΕΣELIo vero et Auniv1LLIo hic Versus con- ' linere potius videtur caussam sugae et relinquendae priscae Tegionis; poni autem illam in aquarum desecta, ut nihiI. amplius superesset graminis in agris pratisque, et in sontium 'obturatione et suppressione, per hostem facta, vid. v Reg. III, 25., ubi Hebraei impressione in Moabitident faela arborea frugi seras cecidisse, agros Iapidibus opplevisse et sontes ob-- lurasse narrantur. 'χ Versus initio, uti alterum, quod se- , eundum hemistichium inchoat, pendet a verbis aN V, 'ab
An' n ne o di,' di Nam aquas Nimrim de lationes merae erum. Aquis Nimrim Videtur Iacua aut sons eum indoorto rivo significari ad Iocum Nimra, dictum, Num. 'XXXII, 3. et n)qa n n, Num XXXII, 36. Ios. XIIl, z7.. urbem in tribu Gaditarum, haud procul a Iordane. Mus urbis
603쪽
urbis ruinae, quae nomen Nimrein retinuere, Exstant Setallo ad austrum, ubi torrens Schoath in Iordanem insulti Vid. BuncKn nDT Din. Θr. p. 6o9., et libri nostr. d. bibl. Auert mah. vol. II. P. I. p. 273. et Vol. III. p. 55.
Pro nomine proprio di ' cI habuerunt interpretea Veterea omnes. Quae veterum consensiω nisi obstaret, non repudianda esset Aua1vILLII sententia, di 'ca esse nomen appe
Iativum. Etenim Arabibus et denotat. aquam siquidam, Ial rem, copiosam, unde div cI 'D forent aquas, tibi demum cumque in Moabitide huc usque inveniebantur, qαidas et uberes, quae sane, ubi exsiccatae fuissent, non potuissent sterilitatem non inferre, quae mox describitur. Liceret tum quoque per aquas non sontes modo intelligere, quos arena opplere solitos olim hostes fuisse, o Gen. XXVI, 18. et a Reg. III, u5. observat IlioΠAELIs, sed et valles h midas, arborumque fertiles campos vel immissa stam ma, vel admota securi, ab hostibus vastatos. Substantivum n Uτu, Masu ses, praedicati seu adiectivi loco positum, ex idiotismo Hebraei sermonis diritatem rei sortina exprimit, uti et praefixum , in Jerem. XLVIII, 34. xri etiar Exarescit gramen. Adulium gramen, quod illico possit demeti, atque adeo comburi, est ' Sri, Arabibus iisdem litteris. At , herbula, e gremio terrae nuper
egressa, quam appellant Arabes, et priue, quidquid inride et fuscosum sive herbis fuerit, sive et arboribus, uti docet Exod. X, r5. Arabicaeque consensus dialectus, in qua
Hebraeo respondens, de frondibus arborum ponitur. Notatu denique non indignum, breves questus, et Veluti singultus cumulari, nulla interposita copula, quod assectum prae dolore sestinantis in sermone aemulatur, tum Per gradus qliasi adscendere orationem, ut calamitas expingatur, qualem noster etiam Cap. XLII, 15. spectandam dediti
604쪽
Exaruerat, quod jam aderat, gramen; quod e terra puli Iaret, nullum est; qua demum cunque in parte, pristini
viroria ne minimum quidem cernitur.
7. Itaque inevitabili urgebat sugae necessitas. Quae Leet turbatissima suerit, incumbento hoste inopino simul et nequidquam repellendo, student tamen fugientes servara quidquid possent, oculisque reperirent sorte obvium. 32 3πhna bu cinnidini no v n nr Idcirco reliquum quod Deercu, et . quod lasa curas est, supra torrentem iis rabum Emoriam. Particula la Αν caussam indicat, cur sua secum, quoad licebat, properarent auferre, hanc nempe, quod e veteri patria nunc esset discedendum. Forma semi- .nina non occurrit nisi hic in Nostro, et parallelo Cap. Ierem. G. 36. Hebraeorum nonnullis est quod redianda fuersiae . Ita JAacui: N an nUv ὲm 'Mure , n in D avri an quoniram nimium feciι Moabus, i. e. modum excessit in maIis, quibus Hebraeos, suos consanguineos, asinfecerunt, fuerMeniet ei haec poena. Id sequutus videtur velus Latinus, qui posuit et fecMndum magnitudinem Operis,sortasse et Alexandrinus, qui interrogative ponit: καὶουτως μέλλει num quid et se faloanda es p Allia n ri'. idem Est quod i rea, fastis, coli. infra XVI, 6., ut
sensus siti quod fastuoso et insolenter seIe extulit. Sed multo aptiua nari r ea significatione sumitur, qua forma masculina 'dr persaepe in Hebraeo eodice occurrit, quidquia . in re aliqua fueria res tim. In vocibus est ellipsis relasiri 'ON, ut sit pro niεν resduum Mod Deerit, quae ellipsis est frequentissima. Post no- . . minativum aliquem debere intelligi, quisque videt. ADRI
vi Lxius hosem intelligit, ut sit: reliquum quod fecerat hostis, quidquid is, dum late praedabatur, intactum rei querat. Verum elsi Latine dicitur reliquum facera pro υ-ιinquara; dubito tamen, Hebraeoa ita loquutos esse. Malumus itaque nQv aequirendi, eo araudi significatu sumere, quae et Genes. XII, 5. XXX, 3o. Deuti Vul, II. 18. obtinet, ut
605쪽
iit sensus site reliquum ejus qliod a qui Deras Moabua aliori una est transportandum. Recte Chaldaeus: reliquum viam eorum. Saadias:
reliquum ejus quod germinaseis, quod protulit tellus; similiter ni v aderat supra V, a. Io. Apud Jeremiam XLVIII, 36.
legitur nitiv π nt ex quo suspicatur LoWTIUs, a nostro pariter positum esse, quod deinde errore transscri-hentium exciderit, aut n'IN, squidem in Syro sit transiit, in Chaldaeo Dolicibumur, et, suppIeta Jeremiana voce illa, paralleliamus utriusque hemistichii fiat plenior. Sed recte monet AuatvILLIus. in Syro haud dubio legendum esse Chaldaeum vero, quod per i tum fere Versum litteram textus Hebraei deseruerit, parum valere, ubi de veritate Hebraeae scriptionia agatur quaestio. Accedit, quod in Ieremia structi ira 'totius commatis valde discrepet, es nec in Alexandrino nec Latino, cognatisque MIT Hebraeis codicibus, indicium ullum illius sive sive reperiatur. In hemisticlito posteriore dubium, hos naan Moabitae abstulisse dicantur secum ea, quae proPheta proxime antea dixerat. Mosea voluerunt Alexandrinus, Hieronymus, Jarchi, Vitringa, Lo thus, et fortasso Syrtis quoque et Chaldaeus , quae interpretatio a rei supra narra- lao pertristi violentia non prorsus a Itona erit. Verum quum totum fero carmen in describenda Moabitarum fuga versetur; equidem cum Auri villio, Doederi inio, iteZelio, aliis, Noabitis tribui existimaverim, quod nunc vates dicit. As- portant opes suas securitatis caulla. Hoc igitur posito, dinrna Proprie erit curruum ejus, i. e. rea sollicite ab ipsis custoditae, opes quae sibi curae cordique erant. A rit s. in iacere, rueri, unde rin ps, munus, quo aliciijus curae et
perpetuo velut conspectui quidpiani subjicitur et committitur, et perfrequenter Davidi in Psalmis, λωλα praecema, mentis certe ab ocialis num qiuam dimittenda, nec non arias, deposuum, continue vigilibus tamquam oculis servandum, ne laedatur aut pereat, AURIVILLIus quod hic Iegitura
606쪽
Iegitur, nηps, rem quamlrara fugiema IM o Da - deviem significare existimavit. Quod quaesitum est et minus concinnum. Illo autem suas opes Imre, vel utira bna dispulsi Moabitae ardebant pertrahere. Quoniam Ana
et Mallia et torrens, per vallem desiuens, Hebraeis dicitur. non satis certum, uter significatus hic praeserendus. Poterit, opinor, uterque non male conjungi. Dissicilius autem, lo- eum ejiisque situm definire. Recedit Iongiua Alexandrinus,
qui vertit: ἐπάξω γάρ ἐπὶ τ ν φαραγγα Αραβα , e Syro,
quia voces Hebraeas retinuit, parum luela oritur; obscurum ast Chaldaei: terminus eorum furia mars oceidemate ιο ιHur is eis. Nec sibi constat i iERONYMus. Ubi dixerat:
is pro satietatis in Hebraeo Arabim, quod potest et . Ariabea intεIligi et Iegi Orabim, id est viIla in finibus eorum 'sita, cujus a plerisque accolae, in monte Horeb, Heliae praebuisse alimenta dicuntur, quod uomen propter ambi- gui latem transfertur et in corvos, atque occidentem locaqu.
campestria; dein Tubjiciti ,. torrentem salicum, Babyloniae ei pe numina, Ps. CXXXVII, 2.; .et denique: is sive vallem Arabum, Per quam pergitur ad Assyrios. Primum Placuit a. D. MICHAELI, transtulit enim Rabaninaen, qui ' 'a Reg. XVu, 3. 5. vocatur bria; alteram LoWTuo, qui 'habet: ιο ιδεε - of Viuoma in notis explicans: thiasis eo Bah ou. Au RIVILL ius tignificari putat torrontem S red, 'ra, Num. XXI, Ia. Deuti II, 13. per Arabiam transessuentem in mare mortuum; quippe qui jure merito dici potuerit ιOrrena Arabiam, et quem trajici necessa suerit his, qui a Moabitide tenderent ad Zoarae urbem, quorsum δε-gientes properasso Vs. 5. dicuntur. Verisimilius quod GE- aEN us conjicit, Aria esse eum torrentem, qui in te mino auctrali Moabitidis in mare mortuum nuit, a SEEetauio
i. e. equorum si uvius, sed a BuncKiian Dro Din. S . p. 674. vers. leuton. I adi et- MD vocatus, a castello hujus nominia. Decurrit per concavam vallem, quae
607쪽
xegionem Keret, quae veteris Moabitidis pars austraIis erct, a Daeriebat, veterum Gebalane, disterminat. 8. Dum incertae et periculosae fugae sese dant Mo hitae, veriti usquam sublinere, donec ultra sines oppressae ab hostibus regionis pervenissent, stetus ac ploratus latissima
circumserunt. IN u 'I Nam cir-
eumdas clamor limites Moabi; nulla para erit in tota ditione Moabitica, quae non luctu et clamore personet. Sins'iari derivetur a significabit eircumdat; si vero cum
Aua ivILLIo reseras ad vi multo sortiori confundia erit. Metas regionum. Hebraeos vocasse a primitivo bdia, Arab. quod montem fgnificat, consuetum, maximeque fidum veteribus populis terminum, nemo 3am ignorati Forsan et Graecia ορος, mona, et oρος, terminus, in origine assinea suere. eadem haud dubie erat urbs, quam EusEnius in momostes vocat 'Aγαλλεὶμ, illius aetate κωμη, Misus, ab Areopoli octo milliaria austrum versus, hino non valdo remota a Moabitarum austiali termino. Ἀγαλλα quoque dictam censet BELANDus, utpote quam aeque a Garam dos Epirus Antiqq. L. XIV. c. I. inter duodecim umbea Arabicas, ab Alexandro Magno expugnatas, memorati
Ad quod attinet, conjecit duNIus ad vers. La in.:N D 'Das, dicuntur Exod. XV, I 5., esse posse
lavri a quibus esib Irus , puteus, celebratus Num. XXI, 18., huncque adeo a Iesaja nunc indicari. Junii senistentia et Gesenio Verisimilis eli, quum situs extra limites Noobitic in deserto conveniat, et verba Cantici Num. XXI, 18. paraphrasin poeticam nominis ciAbN 'ira exhibeanti Repetendam esse in versione particulam 'ν antem, H, res postulat, et linguarum hodiernarum indoles, tametsi, consuetudine permittente Hebraei sermonis, haud opus erat, ut in textu poneretur. In ultimum in habet
Masma in editionibus vulgaribus, ut sit generis seminei
Pronomen suffixum, quod et veterea omnea exprimunt.
Reserendum erit vel ad gentem Moabiticam, vel ad praec
608쪽
dens nidiri. Sed monet AURIVILLIus, multo fore essicacius,
si n, Mappik illo destitutum, habeatur pro intensivo paragogico, figaturque accentus in penultima, ut Ps. Ili, S., nnλ' v, Ps. CXXV, 3., nnΕν, Iob. X, II. In Complutensi certe in in posteriore n ,,di et in pluribus codicibus
vid. DE-Rossii Schou. criti. ad Ioc. in utroque rin ΝΑMappik abest. Ita convenit cum parallelo nitu . Geminavit vates hanc vocem, ideo haud dubie, ut, repetita tristi minaesgnificationis voce, sonum ipsum ubique percellentis stridoris, auribus aeque legentium ac animis sentiendum praebereti Narmonicam imitatricem vocant poeticae Artis D elores, suntque in Hebraea poesi minime insolentes earundem vocum ejusmodi repetitiones, quoties major asseclusjusserit Genes. XLIX, 22. n ha bis ponitur, similiter Exod XV, 6. nrnr Nostro Vs. l. 'Σ, tum Cap. mox sequenti Vs. 7. et Lill, 7. ''s rins 'N' , lino in Deborae hymno Jud. V, II. quater legitur. Non erat igitur, cur Κoppius Prius tanquam ab elegantia stili poetici abhorrens, voluerit expungi. Graecus, ait, interpres non nisi semel posuit. At habet is ipso prius; et posterius, quod in vulgo edito desideratur. Habuit in textu hebraeo Syrus, qui σί - , unum post alterum transscripsit. Dabuit Chaldaeus, qui post P, D subjunxit PritSU. Habuit vetus Latinus, tametsi loco posteriori vertit: clamor ejus. Posterius supplendum censuit origines in Hexaptari editions Alexandrini textus, sive quod in Graeca quadam versiono alia, sive in ipso etiam Hebraeo sonte, repererat. Et in Complutensi editione legitur: συνῆφε γαρ η βοῆ το οριον σῆς Mωαβιτιξος, τῆς 'Αγαλλεὶμ καὶ ο λολυγμος αυτῆe, σου φρέατος του 'Κλειμ ολολυγαος αυτῆς, utrobique expresson nΝ,' illo, quod in Hebraeo bis positum. s. Caedes adeo seralis, ut occisorum sanguine vicinus exundet siuvius. n HAU ia ' Nam aquae Dimon replesae fanguine. Per I D'' eandem significari urbem, quaeri. a. dicta BGon, non est dubium, quum utroque nomine
609쪽
appellari solitam suo iam aevo testetur Ilieronymus, sitque
in linguia Orientalibus frequens, ut b et m, in nominibus potissimum propriis alternent. videtur autem propheta um hem, quam supra Dibon dixit, hic Dimon vocare, ut ali datur ad sanguinem, cujusmodi similitudines in sono
vocum Captare amant orientales. Non erat igitur, cur
CELLAnius Geograph. -ι.qq. T. II. p. 676. dubitaret, an disserente unica in littera, nomine potuerit urbs eadem d fgnari. Aquia Dibonia videtur Amoci iluvius designari, a cujus ripa septentrionali urbs illa haud procul sita erat; vid. Atiret nish. Vol. II. P. 'I. p. x69. In codicibus nonnullia Alexandrinae versonis 'Pεμμὼν dicitur, uti et in
Syro Ribun, nisi error scribae subsit, qui r pro ae posueriti
orba n sva n'EN plerique cum VATABLo interpretantur: cuidam DPer Dimon, i. e. Dimoni, addaiones, i. e. novoa rivos canaleaque recentea in ipsum Dimon; q. d. augebo Dimon sanguino interfectorum.' Aliis vero pra placet GnoviI interpretatio: issensus est, novas dabo caussas, . cur ita merito Vocetur is suvius; nempe quod al-Iudat ad n , ut jam monitum est. Alii nis: a non de aquarum incremenso intelligunt, sed de maIorum ac calamitatum accessionibus, quae praeter illam, quam Passurae sint, casedem, in Moabitas redundatura snt. Chaldaeus: consuuam
super Dimon congregationem exerciauum.
nc re in nr in Ezra -αbitarum leonem, leones, scit. constituam immittam, atque res O terrae. Leonnus h. l. vix dubium est significari hostes truculentos et saevos, ut d ob. IV, Io. Ps. XXII, ua. Nah. II, II. I 3. HIERONYMUs: is Quod ait: ponam super Dimon additamenta, et quaestionem sacere videbatur, quid esset, sequenti versiculo demoti stravit dicenar his qui in gerine de RIoab leonem, et reliquiis terrae, ut etiam qui fuga lapsi sunt, a bestiis consumantur DCL Levit. XXVI, ua. Ierem. V, 6. XV, 3. a Reg. XVll, 25. J. Quamquam et per metaphoram leonem , regem hostium, possumus intelligere, ut Potentiam ejus, quasi rugitum, nemo evaserit. Ita Chal-
610쪽
Chaldaeus, qui pro nr N posuit regem cum exercitu suo, quem Nebucadnegarem censet WTRiNoa, quoque appellatum aerem. IV, 7., indeque sinui collegit, Prophetam ad cIadem, a Babyloniis demum inserendam, quamque potissimum denunci et Jeremias Cap. XLVIII. respexisse. AURIVILLIUs leonem, Moabum appellari censet, tum ob priscam illius potentiam, tum adversus Israelitas vim esseram, tum et immanem, cujus accusatur Cap. seq. Vs. 6. superbiam. Ad Moabum vero reserens tanquam praedicatum, hemistichium posterius conjungit cum priori, hunc in modum: plenae jam fiant aquae Dimonia sanguine; juxtaque Dimonem vi auctiores suane, faciam his, aut per hos, qui eMaserint inter Potentea nuper et audaces Moabitas, quique ex Adama ιraxerunt origianem, Le. ne suga quidem se eripere poterunt, s qui primum hostium impetum sesellerint; sed sub fuga ipsa occidentur, fusoque sanguine n Ad a, augmenta, dabunt praetereuntinuvio. Quae quidem interpretatio artificiosior videtur. Neo admittenda DOEDERLINII explicatio: eumque rivum Dimonis irriguum faciam fugitiseia Morabuis a reliquiis Adamae, nempe sanguine eorum. toties indubia leonis significatione obvium, hoc solo loco positum putat pro mectabo, irrigabo. Nomine sunt qui urbem
intelligant, cui nomen olim Adama, ex Graecorum interia pretum pronunciatione, unam e quatuor mim de coelo ignε eversis. Quae sententia probatur ΚocΠEno maxime ideo, quod ri demonstrativo vox careat, Zephaniasque vates II, 9. eidem populo consimili sententia malum intentaveriti Sed nomen urbis illius constanter scribitur nu N, non
ut h. I. est, vid. Genes X, I9. XIV, 2. 8. lios. XI, 8. Neo
satis concinne Moabitica terra reliquum Adamae urbis vo
cata fuerit. Syri interpretia verba in Bibliis Polyglotii, ita sonant: inlara μgurabo super iis, qui e ferine ex Moabo; quasi pro Iegisset nari ML Sed haud dubium, pro latio legendum es