장음표시 사용
201쪽
De Corpore in Genere. C. II. I97
ultima eam sequatur. Uerum si res ita se haberet,
oporteret corpora quae moventur omnia, aut globos Circa axem suum a S, aut annulos λrm,re; quod dici nequit, cum i ii numera corpora angulosia variis agantur motibUS. 7. Ul. Si Omnia essent plena corporibuS, non possemus intelligere qua ratione fluida, sive liquores, in perpetuo motu esse queant. Neque enim possunt liquidorum particulae perpetuo situm mutare inter se, quit' spatiola vacua relinquaut quae enim materia pollet se se aptare tam subitis dc tam variis mutationibus pororum, Ut eos perpetuo ad curatissime impleret ξ Nullus est liquor, cujus partes perpetuo dividantur, aut potius sint actu in infinitum divisse, ut implere ponsint omnium figurarum poro S. 8. Haec aliaque, ad ostendendum dari spatium sine corpore, proferuntum. Alii Contra EXtensionem & Spatium,& Corpus unum idemque esse, hisce &similibus argumentis, contendunt. I. Si diligenter consideremus Ideam Corporeae naturae nobis obversantem, ei ita extensionem conjunctam esse deprehendemus , ut num ratione ab ea divelli queat. ' hoc quidem argumentum ostendit Extensionem esse corpori ementialem, seu corpus non posse intelligi sine Extensione; sed propterea non sequitur Extensionem non posse esse sine corpore. Exempli gratia, motus sine spatio intelligi nequit, nec tamen quisquam motum & spatium unum idemque esiste dixerit.
9. II. Spatium est ni T. aut aliquid: si sit
nihil, corpora spatio sejuncta oportes esse contigua, quandoquidem nihil inter ea interjacet.
202쪽
198 P Π v s r c Ag LI B. IV. Si sit aliquid, quaeritur corpusne sit, an spiritus ESi corpus esse dicatur, Extensio & corpus unum idemque sunt; si spiritus, mus adfirmationis requirentur argumenta . Sed alii reponunt temere sumi quasi exploratum nulla esle Entia praeter solida, seu corporea; di spiritualia, seu intelligentia. Merum spatium neque corpUS est, inquiunt, neque spiritus.
io. III. Vacui adversarii quaerunt an spatium vacuum sit substantia' an vero accidens ξ Si sit substantia, quae sit qus natura λ bi accidens, cuisuriecto inhaereat ξ Respondentibus esse merum nihil, objiciunt meri nihili nullas esse proprietatus , spatium autem vacuum, eX Corum senten
tia qui id defendunt , posse commensurari , ideoque non poste esse nihil. Quis enim dixerit. exempli causa, nihilum esse centum cubitorum λVerum alii duplici ratione hisce interrogatiunculis respondent. Sunt qui non dubitent dice-xe spatium cs e. substantiam sta plicissimam, aut cujus unica nota sit proprietas; quod, nimirum , extensum sit, in infinitum , quo fit ut , Omnia corpora admittat. Ac sane nomen Substantiae , cum definiatur cruod per se est, seu nulli inhaeret subjecto , seque Convenit mero spatio, ac solido corpore pleno. Alii vero negant se scire quo nomine spatium adpellari possit, nam sub tantiae nomen obscurissimum iis videtur: Quaerunt enim, cum Deus, Spiritus finiti, & Corpora Jubfumiae dicantur, an uno eo--.demque sensu tria, illa nomine sinstantiarum nuncupentur, an diversis p Si univoce Deus, Spiritus; finiti & Corpora subsantiae dicantur. hide. sequetur tria illa convenire inter se, una e1
203쪽
De Corpore in Genere. C. II. I99demque natura, sed differre tantum variis sub- nrt e modificationibus: ut Tilia, Populus, ct
Salix, quae uni voce arbores dicuntur , Conveniunt natura arborea , discrepant tantum modificationibus eidem naturae communi inhaerentibus. Quod nemo tamen concedet. Si Deus, Spiritus finiti & Corpora aequivoce dicantur ab stantve, quare ea VOX . de quocumque Entis genere proferatur , eadem definitione explicatur ξ Profecto dum voces , quibus utimur, non satis intellisimus , R ideas abstractus Cum realibus confundimus; multa nobis scire videmur quae nescimus, ut in Logica non femel ostendimuS. II. Itaque omnibus expensis, cuin sentiamus
obversari nobis ideam Spatii sine soliditate, quamvis soliditas sine spatio non sit, agnoscamuS Πecesse est esse Ens quod sit extensum, sine soliditate; quod neque corpus sit, neque spiritus, prout eae voces intelliguntur ab omnibus; quod omnia corpora ambitu suo contineat. Est hujus Entis idea simplicissima, cum nihil praeter puram Extensionem in eo intelligamus, neC proinde ullam requirit definitionem. Eam ideam sensibus & animi meditatione haurimus , cum omissa omni soliditatis consideratione de Spatio cogitamus, aut distantiam quampiam consideramus quam corpore occupari aut ignoramus, aut non cogitamus.
ia. Ut dilucidius fias quod modo diximus, de inutilitate definitionis Extensionis, aut Spatii, expendenda est definitio ejus vulgaris, quam Cap. l. hujus Libri adtulimus, & qui Extensum esse definitur haberi partes exfra piaraei. Si quRII ramus
204쪽
Dr Corpore in Genere. C. III. ao D
idem utraque voce videatur intelligi. Soliditas enim est ca resistentia, quam sentimus in Corpore, qua obstat alteri Corpori loco id dimoventi; solemUsque dicere Impenetrabilitatem esse proprietatem, qua Corpus excludit aliud Corpus ex eo loco in quo est; quod non fit , nisi resistentia quam memoravimus. a. Distinguenda est autem Soliditas a Dagiis, nam cum prior sita sit in eo quod quodvis Corpus alia omnia ex loco in quo est excludit, Durities est firma, cohaesio partium, qua fit ut eae partes aegre divelli possint, & molem quamdam conficiant, cujus figura dissiculter mutatur. Sia . . durum dicimus marmor , qui a nobis nonnifi aegre & magna vi dividitur ἔ molle contra, quod
facile dividitur, & figuram amittit levi conatu, ut cera. Sed Soliditas, de qua hic sermo est ,
non minus Convenit mollibus corporibus, quam duris; neque enim minus exeludunt alia Corpora ex si alio quod occupant, quam . durissi
3. Soliditatis idea ita est adnexa Corpori; ut ab eo nulla ratione divelli queat. Fingamus
enim duo Corpora in se invicem recti linea mom veri , sed inter ea occurrere tertium Corpus; , quod neque sursu m; neque deorsum; neque ad fdextram, neque ad sinistram elabi possiti; peocnssionoe duorum aliorum ; duo haec Corpora
quantacumque sit eorum Vis, numquam conjurse
gentiar. Non possumus intel Iigere Corpus inter- positum amittere Soliditatem, ita ut duo alia se invicem tangant ; quin simul intelligamus Coispus id in nihilum redigi Potest quidem ex C f. pore aliquid elabi ita ut c densetetr num
205쪽
2o2 P H Y s I C m. LIB. U. condensatione fieri potest: ut duo Corpora, in se invicem mota, interpositum aliud cin nihilum re
q. Hinc intelligimus magnum esse discrimen
inter extensionem corpoream, & spatii meri ex- . sensonem. Extensio enim corporea est cohaesio sive continuitas partium solidarum, . separ bilirm & mobilium ; spatium Verti merum est contiauitas partium non solidarum, inseparabi- Iium & immobilium. Nemo negarit posse intelligi spatium, in quo nihil sit quod resistat, . aeque perspicue ac intelligimus extensionem solidam Corporis s. itaque haec non debent inter se
Ex cohaesione autem partium solidarum, nascitur quidquid fit impulsu mutuo ac resistentia corporum, non ex mera eXtensione. 'bi enim ponamus hinc Corpus solidum , illinc vero merum sine soliditate Spatium, deinde Corpus solidum moveri; nihil quidquam Corpori moto .rςsisteti, & Spatium purum quacumque movea. tui penetrabit. Cum Corpus durum movetur i nfluido, attamen hoc resistit aliquatenus, quaris. vis ad latera Corporis moti dilaedat, & resist rei seque ac durissimum corpus, nisi discedere liceret. Sed ubi nulla prorsus statuitur soliditas, duo Corpora mota adverso impetu, nullo discedente, nec resistente, perfectissime corium
6: Quaerunt Philosmphi, unde oriatur Soliditas, seu cohaesio partium, juxta se invicem positarum, ac proinde resistentium Θ Cui quaestioni responderint' acutissimi viri proseremus, in nun posse respoud ostendemus T: I. Fuein
206쪽
De Corpore in Genere. C. III. Eo 3
I. Fuere qui vellent partes Corporum ita inter se cohaerere, quia, cum sint ramis & uncinis praeditae, inter se facile ita implicantur, ut divelli nequeant. Verum quaeritur etiam quid eas particulas ramosias, & uncinis praeditas solidas, si sin- gulae seorsim spectentur, faciat. Si respondeas
non es2 ulterius quaerendum, eas enim particulas 'sua natura esse solidas ; ea resp0nsio eodem recidet, ac si diceres te rationem soliditatis isnorare. Nam quando quaero quare Corpus sit divisibile, si quis mihi resiponderet natura sua esse divi iis; quid hoc tandem sibi vellet, nisi eum, qui ea responsione uteretur , rationem divisibi litatis ignorare λ8. ΙΙ. Alii cum memoratae responsionsi infirmitatem viderent, dixerunt nulltim este vinc lum, quo partes juxta st invicem haereant , praeter quietem. Sed cum quies mera sit cessatio motus , ut alibi demonstrabimus; qui potest fieri,
ut mera privatio tantam vim addat particulis cor' poreis p Non possumus capere, cum singula CO
pora naturi sui sint mobilia, neque uni loco magis adfixa, quam aliis, cur eo non possint, amissa quiete, deturbari. Vel minimus motus perfectissimam quietem vincet, cum corpus non sit natura sua praestitutum, ut in certo loco maneat.
9. ΙΙΙ. Igitur hac responsione eversi , alii pressionem aeris I materiae subtilioris causam esIeVSoliditatis contendunt. Observant omnia corporra solida ambiri aere, aut saltem subtiliore materia, quorum particulae vehementer quaquaVerrsum motae comprimunt solidorum corporum su perficiem; itaque non quietem resistere vi mo, venti, .sed contrariam motum. I 62 . Io. Ali-'
207쪽
Io. Aliquot experimentis sententiam han Ram confirmant, quorum duo potissima pro feremus. Si sumatur globus concavuS , metal- Io duriore constans , & in duo hemisphaeria divisus, conjungantiatque qua committuntur cereo limbo, ne aer subeat, dum aer contentus educetur pneumatica Machina: tam arcte conjungentur duo illa hemisphaeria, ut ne , maxima quidem vi, si recta line1 trahantur utrimque, divelli possint. Si vero aer subierit , facillime separantur. Hinc autem colligunt causam tam ar-
etae unionis, hanc fulisse; quod, nempe, hemisphaeriorum externa & conveXa superficies ae- re ambiente premeretur, cum intrimiscus nulla pressit, esset: Itaque ne vim quidem maxima potvice vinci impulsum particularum aerea Tum undique externae superficiei globi concavi ,
incumbentium; 1ed ingressio aere & internam superficiem premente ue minima vi adhibita , he misphaeria separari. II. Contra. si Carpionis vesica sumatur, & aere impleatur ac claudatur accurate filo, tum immittatur machinae pneumaticae., ex qua aer educatur; . vesica disrumpitur ; quia cum acre interno Pmmatur , externus nulluS premit. Unde iterum colligitur vis aeris corporibus incumbentis, eaque comprimentis. I a. Si ergo statuamus corpus esse nequaquam porosum , aut saltem nonnullis in partibus carere plane poris , quod negari nequit ; existimant ae rem & materiam subtiliorem aere, ejus partibus Gincumbentes, easque motu perpetuo prementes eas. ita cogere, ut divelli nequeant; atque hinc
208쪽
De Corpore in Genere. C. III ao
I 3. Verum ab iis I. quaeritur, quid ipsiam sub tiliorem materiam premat, ita ut singulae ejuς partes dolidae fiant λ An materia alia subtilior, &hanc iterum alia, ac sic in infinitum p Ut hoc
fieret, oporteret es te materiam non modo in inia
finitum divisibilem, sed etiam actu in infinitum divisam, quod nemo quasi compertum adsumere ausit.
iq. 2. Si pressio aeris causa esset cohaesionis particularum Corporum solidorum, hoc tantum sequeretur corpus solidum non posset divelli petiineas rectas oppositas, ut hemisphaeria eo modo distrahi nequeunt. Sed ut si hemisphaeria e latere pellantur, faci l limes unguntur, non Ob- sistente aere: ita etiam corporum solidorumpartes sic divulsae, nullo negotio separari possent, quod tamen non fit. Fluidum, nempe, ambiens
facile succedens in singulas relicti a solido spatii partes , nullo modo ei motui resistit; neς proinde ullum corpus p Rrri posset, quod non facillime ita divideretur. Is . Igitur hinc sequitur redditam Soliditatis ,
rationem nullam esse. Sed neque ulla etiam asferri potest, si adtente rem consideremus. Definitur enim soliditas, cohaesis partium, . qud sit ut aegre divellantur. Sed quid in hac delinitione intelligi potest voce pars λ Estne pars diu b iis in alias λ Si hoc dicatur; quaeretur quid 'artes , in quas dividi potest; connectat, adeoque
eadem circa Soliditatis causam dissicultas Occur . ret. Si indivisibiles partes intelligantur, ei positioni opponentur demonstrationes, quibus divisibilitas in infinitum probari solet. Itaque cum vox par=s. quando de Soliditatis causa astut, de I. 7, nisi i
209쪽
PHYsICAE LIB. U. niri nequeat; ssique revera obscurissimae ideae adnexa; quid inde sequitur, nisi boliditatis rationem nullam reddi posIeῖ Certe cum de ea nitimur loqui, ne intelligi in V quidem quid nobis velimus. '16. Ut quam hoc sit dissicile, imo vero impossibile clarius intelligatur, consideremus A quam & ejus concretionem. Particulae, quibus 'constat Aqua, ita sunt a se invicem divisite, ut vel minima vis ad eas separandas lassiciat; & cum sint in perpetuo motu, nullo modo secum invicem cohaerere statui possunt. At fingamus frisus vehementius oriri, illico partes antea facile divisae, & perpetuo commotae, quiescunt; nec divelli possunt, sine vi satis magna. Quicumque inve- .niet vincula, quibus eae 8artes sistuntur, & con- ' junguntur , is profecto invenerit arcanum aute- hac prorsus ignotum. Sed quamvis hoc inventum esset, quaereretur ab eo, quid vinculorum ipsorum partes conjungat, , ade6que iterum in easdem angustias conjiceretur. I7. Hinc sequitur, quandoquidem essentialis proprietatis Corporum causam & rationem nullo modo intelligere possumus, Corporeae substantiae nullam dilucidam & adsequatam ideam nobis Oh versiari. Quo posito, hinc etiam sequitur frustra Phliosophos tentare Physicae Systema Mathem, licum & plenum conficere. Ignotis enim prin- Cipiis rerum corporearum, necessc est non hoc modo. sed & infinita alia, quae hinc pendent, ignorari, ac proinde demonstrationis Mathema -ticae spem omnem abjici
210쪽
D LX iis quae antehac diximus , . satis adpa Ita ret Corpus esse natura sua divisibile; adeoque nullum tantae tenuitatis fingi posse, quod non intelligatur partibus constare. Attamen quia sunt hac de re inter Philosophos.
Controversiae , paucis iterum de ea nobis age dum est a. Sunt autem circa corporis divisibilitatem tres sententiae. r. Sunt qui contendunt corpus
constare punctis Mathematicis, plane indivisibilibus , quod sint omnibus partibus destituta. II. Alii dati ejusmodi puncta negant, sed esse tamen
atomos volunt, hoc est, particulas tantae soliditatis, ut quamvis partibus non careant, prorsus indivisibiles sint. III. Alii denique non modo omni corpori partes inesse censent, sed etiam separabiles, saltem divina potentia. . Qui puncta Mathematica propugnant v
riis nituntur rationibus. quarum pauculas proferemuS, cum jam ea sententia a plerisque reji- ciatur. I. Ponamus, inquiunt, . duo corpora inaequalia, quae hypothesis rejici nequit. Si possent ambo dividi in infinitum, sequeretur , numerum partium, quibuS alterutrum constat, aequalem esse numero partium alterius; ac proinde ea corpora esse aequalia, quod est hypothesi contrarium. Sed respondent alii minori corpori , si toties dividatur ac mu , totidem quidem