장음표시 사용
221쪽
perseverabit , amissά tantum determinatione moras. Hoc cum superiores Leges, tum experientia demonstrat; sed statuenduin est corpus moveri in Vacuo, nam dum per aerem fertur, Cum eo partem motus sui communicat, unde fit ut minuatur, etiam si PthiI aliud obstaret. q. ' Cum corpus durum motum incidit di- reae in aliud corpus durum quiescens, eAque aequale pondere ; transfert in hoc omnem suam motum, , immotum pori percussonem haeret. Consideranda sunt haec corpora quasi libere in quamvis partem mobilia, nullo alio im-
s. Sed δε alterum Corpus aequale moZeatur etiam, , per eamdem lineam recta eratur contrarium , permutant inter se motus. 6. Corpus quamvis parvum, ta quamvis haud magna celeritate motum , incidens in majus quiescens motum aliquem ei communicabit. Sunt &rationes, quibus aestimatur motus, quem secum invicem corpora dura concursu directo communicant ; sed quas non referemus, brevitatis Causa I. Puantitas motus duorum corporum augeri, minusve potes, per eorum occursum; sed semper remanet eadem quantitas versiss eamdem partem, ablata inde quantitate moiss contrarii. 8. Summa proauctorum factorum e mole cujuslibet corporis duri , ejusique celeritate , eadem semper est ante , post occursum eorum. 9. Corpus durum quiescens accipit majorem motum ab alio corpore duro , majore aut minore, per
222쪽
De Corpore in Genere. . C. V. 2Is per alicujus tertii , quod mediae fuerit quantitatis , interpostionem , quam si percussum ab is fuisset immediatὸ. Psod si corpus inte initum sit
medium .proportionale inter duo reliqua , fortis; me omnium aget in quiescens. Η sunt leges molds, quibus explicandis non immorabimur.
I . VII. Quaeritur de Quiete, quae est motui opposita utrum sit aliquid positivum an vero privatio dumtaxat molsis. Atque in hae posteriore sententia fuerant omnes Philosophi, anto Ren. Carte m. qui quia soliditatis causam solam quietem esse voluit, positivum quiddam eant esse contendit; sed perperam, ut videtur, quod 1equentibus rationibus ostenderunt nonnulli ex ejus discipulis. I. Fingamus Deum nunc globo motum in dere, quid opus est ab eo fieri ut motus sistatur λ Nihil profecto, nisi ut desinat velle globum moveri, sine ulla positiva volitione. Cessanti autem motui succedit quies neeessarid. ideoque nihil est praeter cesssationem , seu privationem
2. Inverso eodem argumento, fingamus globum quiescere , quid oportet a Deo fieri ut moveatur λ An satis est Deum desinere velle ut quiescat ξ Hoc certe nemo dixerit. nisi qui motum privationem quietis esse voluerit, quod est absurdissimum. Si enim dicatur moveri globus dumtaxat ex eo quod Deus desinit velle eum quiescere, sine ulla volitione positiva; quaeremus quot sint tum ejus motus gradus , nullum enim corpus movetur quin certos habeat ininus gradus. Quis autem intelligat certos Κ a mo
223쪽
ta. o P H Y S I C, IE LIB. U. motus gradus, cessatione sola divinae voluntatis. crearip . 3. Hinc etiam liquet, privationem esse quietem, motum Vero positivum quidpiam; nam privationis merae nulli sunt gradus, rei positivae
intelligi possunt. corpus autem quod q oscit
non potest dici magis aut minuS. quiescere hoptempore, quam alio, aut quam alia corpora; si verti moveatur , celeriuS aut lentius moveri dici potest, & habet manifesto varios celeritatis gradu S. 4. Concipiamus a Deo corpus creari, ea sollivolitione intelligemus corpus quietum creari,sine ulla alia Dei volitione; sed ut mOVeatur, opus est nova actione Dei, qua facit ut quod quietum erat moveatur. Itaque quies nihil est, motus ver, 'aliquissis, Quandoquidem quies mera est privatio,
hinc sequitur a minimo corpore moto posse Commoveri maximum quiescens, quod vidimus inter regulas motus tradi. Sed statuendum est illud esse in Vacuo, adeoque nihil motui obstare, praeter quietem; alioqui si motus contrarius obsit, .pro Iiribus utriusque motus, hic aut ille, superior in conflictu erit. Atque hoc adparet in navi, quae statuitur in aqua tranquillissima quiescere, & quae a minore multo Corpore movetur: liod fieret facilius in Vacuo, quia aqua resistit motui, qui Cum nave communicatur, quod non fieret in Vacuo. Aquam autem resistere ex eo liquet, quod navis aliquanto postquam mota fuit, desinat moveri ; quod non contingeret, nisi navis amitteret motum, eo Cum aqua communicato ; aut si aqua nod
224쪽
De Corpore tu Genere. C: V. 2 ast
resisteret, vel etiam motu suo navi&motum ad juvaret.
6. Sumatur tabula laevissima, aut planum aliud corpus durum; . deinde in id immittatur clavus ferreus, in mediam longitudinis partem; Qque planum postea aliquantum a perpendiculari linea deflectatur. Siderrea moles millies crassior clavo imponatur plano, uno aut altero digito supra clavum, deinde delabi per planum sinatur,
Clavus tamen non franSetur. Attamen Obsier
Vandum omnes partes' molis ferreae conj unctis viribus agere in partes clavi, Cum ferrea moles it solida & dura. Si autem nullo alio vinculo particulae corporum solidorum conjungerentur, nisi quiete; moles ferrea, quae est millies crassior clavo, deberet, secundum Cartesiam, pamtem aliquam molsis sui communicare cum partibus 'Clavi . quibus impingitur; hoc est, eum frangere, & praeterlabi, quamvis lentissimo motu in eum incideret. Itaque non est quies quae resistiti motui aliorum corporum , 8c proindo falso hoc posito statuitur quies esse quidpiam positivunt. . Observandum est nos hic loqui de Quiete in se spectata, non quatenus conjundia est cum situ, quo corpora ace invicem certis intervallis distant.bitus enim it corporis inter alia quiescentis est relatio quaedam, non mera privatio; & dum corpuS quiescit, eam relationem servat , quae nonem merum nihil.
225쪽
I. Dostquam de eo quod omnibus Corporibus I commune est, Materia , stilicet, egimus; ad id quo inter se distinguntur, quod forma dici solet, deveniendum est. Vidimus antea quid . Materiae nomine intelligant Feripatetici, qua cum nihil fieri possit sola, nulla quippe proprietate.
praedit1; ut orpus quodpiam procreetur, Opor tet, ut putant Scholastici, fiormam s Uami Lem accedere, qua singulae corporum species 1 1e invicem disterunt. Volunt Materiam suapte natura aptam esse ad excipiendam quamvis Formam; sed postquam haec ad Materiam accessit, tum effici certam Corporis speciem. ' Haec est eorum sententia summatim 1 pectata, nam quae ab iis dicuntur singillatim expendere longum esset& inutile. a. In hanc autem Formarum stibiantialium hypothesin descenderunt Scholastici, quia cum so lius Materiae ope, nullius rei rationem reddere possent, oportuit inveniri hypothesin, quae explicandis phaenomenis inserviret . . Itaque Lormas invenerunt i qus subflautiales vocant; qdia Iab antias esse censent, cum eo nomine vix Materiam dignentur. Ex his autem Formis existimant fluere omnes Corporum proprietates, Om -niaque naturae, phaenomena ; adeo ut si quaeramus unde oriantur quae in Corporibus ani .
226쪽
De Corpore in Genere. C. VI. 223
madvertimus , nos ad Formas substantiales
3. Certum quidem est omnibus Corporibus alia quid esse commune, &quidpiam diversum quo species inter se distinguuntur. Verum praeterquam quod vidimus, quod aiunt Scholastici de Materia communi, id esse prorsus inane I. Formae suae substantialis naturam nullo modo explicare posIunt , ut si quaeratur quodnam sit discrimen inter Formam substantialem Arborum, ex empli causa, & Brassicarum nihil reponere possint. Absurdum autem est hypothesin proferre, quam eXplicare non possumus; & multo satius
est fateri. rem sibi esse ignotam . quam ad eam
explicandam ignotiore uti hypothesi. q. I l. Nulla ratio erat statuendi Formam esse substantiam, magis quam Materiam ; imo verbhanc esse substantsam, illam Modum substantiae omnia suadebant. EXempli causa, ligno com-butio destruitur Forma, remanet Materia Crius pars in cineribus cernitur; quod autem spocie d structa superest, id potius substantiale esse censendum, quam quod perit. s. III. Ac sane Substantiam novam nasci, aut in nihilum redire nullo certo exemplo Coninstat; & creare novi quidpiam, aut substantiam in nihilum redigete Dei est, non Creaturarum.
Cum uritur arbor, ut eodem exemplo utamur,
nihil ligno fit., nisi quod in tenuissimas partes 'dividitur; sola autem divisione, substantiam in' nihilum redigi nemo dixerit ;& tamen sic destrubtur forma arboriS.
6. Itaque missis Formis Substantialibus Scholasticorum , aliud quidpiam quaerendum est,
227쪽
quod sit causa discriminis corporum. Recentior
res ergo ponentes communem esse omnibus cor
poribus jubstantiam extensam, solidam, Huisbμιem, mobilem N Aurabilem, omne discrimen
oriri ex varia hujus materiae dispositione Censent. Nempe, Pro Varietate situs, magnitudinis, motus , quietis, adhaesionis, ct figurae particularum tenuissimarum, quibus conteXta sunt corporat, . haec inter se differre.. 7. Obseruaudum enim est, quamvis Sinutam xia extensa ,. solida &c. sit. omnibus Corporibus. Communis materiam eam dividi posse in tenuis sim S partes . quae variarum sint magnitudinum di figurarum, Vtiri emoveantur, aut sibi invicem adhaereant, variclque situ sint positae inter se. Quod si ita est, nihil obstat quominus ponamus singulas corporum species vario genere particula rum constare; quarum textura fiat ea, quae in illis Cernitur, diversitasia Atque hac in re sita est. Corporum Forma, ut existimant Recentiores, quae Accidens est, non substantia.
8. Nec possunt alii objicere , si hoc ita sit,
Corporum species inter se non essentialiter, sed a cidentaliter tantum discrepaturas , quo fiet,
Ut Omdium rerum naturae. misceantuta ostendimus enim in Logica constitutionem Εsmenti rum , quibus Substantiarum species differunt, petitam ex varietate proprietatum,. quae illis in-- haerent non ex eo quod Subs pntias ipsas diversas in se esse norimuso Nec tamen propterea miscebuntur species, dum enim proprietatibus, illis disterent, semper secernentur. Varietate
substantiarum in se eas distingui qui quasi compertum ad firmant, ii multo amplius quam quod
228쪽
De Corpore' in Genere. C. VI. 22r
norunt dicunt; nec adfirmantibus, sine ratione adsentiri possumus. 9. Sunt tamen hic t ia Observanda. Primum, quamVis contendamus temere statui corporibus diversis diversas es te substantias; attamen contrarium, quasi ea ploratum, ae nobis non adfir- mari. Posset enim forte fieri ut diversae essent, & cum sit nobis intima earum natura ignota nihil est quod hac de re ut perspectum proferamus. Alterum, nobis ignotam esste causam λ- liditatis tenuissimarum corporis partium , non tiacus ac crassiorum molium. Sed etsi est causis ignota, res ipsia non minus certa est. Tertium H
denique, de figura, magnitudine & situ partium
tenuissimarum ,- quibus contexta sunt Corpora, ν& ex quarum textura nasci videtur omnis Core parum varietas, nihil fere nobis esse compertum. Cum enim eae particulae sensuum, etiam instruis mentis assi utorum, aciem fugiant, eas in se sp ctatas expendere non possumuS. EX phaenomenis dumtaxat, quales sint, colligere conjicien
IO. Hinc possumus duplex genus sit His tum, seu proprietatum in Corporibus distingue re; quarum ali te primitidae , aliae derivatae di- ci possunt. Primitivas vocamus eaS,-'u sese te sunt in substantia corporea, & nobis ignotae funt, ut est causa soliditatis. Atque has Scholastici solent plerumque vocare qualitates Oreui. 'tas. Derivatas vero dicimuS eas, quae primitivis fluunt ,& quae sensus nostros percellunt ut colorem, saporem, Odorem, &c. Quemadmodum has certo novimus: ita illaS: aut ponitus ignoramus, nec ulla ratione adsequi. p Κ r, sumus
229쪽
sumus;.aut suspicamur, Vel con)icimus tales esse, quales .aliquando a Phy scis describuntur. II. Nec male conJecerunt Phy sici Qualitates sensiles ex varia dispolitione insensibilium paraticularum oriri, quod aliquot argumentis proba bimus , & primo quidem Corpora certis particulis .esseaeontexta ostendemus. Attamen semper recordandum aliud esse conjicere, aliud scire,&posse fieri ut primitivae facultates sint prorsus extra cognitionum humanarum limites; I 2. I. .Ut sciamus an certis quibusdam particulis singulae Corporum species .constent, sunt dita luendae, &quid supersit inquirendum. Hoc autem fit ope Chymicae destillationis , aliarsimque Ghymicarum resolutionum; ex quibus notum est ax Utili corporibus varia oleorum & salium genera educi. .Quod umque enim destillatione disesolvi possunε, emittunt diverta olea & salia, unde. liquet diversis esse contexta particulis. I 3. II. Nee dubium quin alia quae non possunt destillari, si disssolvi possent, eadem nobis diver statis suppeditarent argumenta. Si enim lique- flant: aut in calcem redigantur, neque eumdem . 1iquorem, nec easdem scorias, nec eamdem calcem suppeditant, neque aliis corporibus mista idem omnia praestant; quae omnia videntur oriri ex diversitate particularum, quibus constant. i , Jam si quis quaerat unde fiat ut sint Corpo tibus variae ejusmodi particulae, nulla alia ratio. adferri potest. nisi Dei , omnium rerum Creatoris, Voluntas; quo initio factum est ut in vastissi-
extensione materiae multiformia conderentur corpora. Nam qui solo motu materiae, aut ato- morum concursu fortuito, formatam hanc rerum di
230쪽
De Corpore in Genere. C. VI. 227
diversitateri volunt. ii conjecturam proserunt, nulla plane verisimilitudine praeditam, adeoque merito spernendam. I s. Polita ergo divina voluntate, qui primigenia corporum textura confecta sit; multae, gravesque rationes suadent ex partium illarum tenuissimarum, quibus certae sunt figurae, varia dispositione , & quantitate, vari6que motu, omnes oriri corporum qualitates, quas derivatas vocavimus. Ante omnia, quaecumque adhibe mus experimenta & quomodocumque naturam corpoream versemus, nihil in ea cernere possumus; praeter particulas cert1 ratione sitas ,- aut 'motas, aut certae magnitudinis & figurae, aut certo modo adhaerentes fibi invicem. Quo qui- dem argumento, non potest demonstrari in Co
poribus nihil aliud 'esse ; sed certe hinc liquet nihil a nobis posse de eorum naturi adfirmari,
i 6. Innumera sunt experimenta, ex quibus lG' quet, varii partium dispositione, variari species
rerum, quorum aliquot proferemuS.
I. Aluntur Plantae & Animalia Tuccis , qui v riemisti &dispositi ita mutantur, ut partes solidas & fluidas Animalium & Ρlantarum AEnficiant. a suecis illis plane diverssis. Aqua pinvia terrae succis mista nutriuntur, exempli gratia P arbores 'variarum specierum, eaque vegetantum atque augentur, frumisque perpetya ejus adfusione sui. stentatae protrudunt. Itaque particulas aqueae, mutata dispositione, dum per ligni tubos fervisertur, fiunt lignum, frondes, fructus &c. Neque dixeris succos terrae, subeuntes tubos Arb ' rum, forma Arborum substantiali murari cui l. 62 forma