장음표시 사용
231쪽
22.8 P Π Y s I C IE LI B. U. formae in sit virtus ad milatrix, qu a partes aqueas sibi similes faciat; hoc enim est quod quJritur obscurius proferre, & incautis solutionis loco
obitu dere. Eadem ratio est. Animalium, quo- - rum pleraque Plauti S, .fructibus&aqua aluntur 'quae concoctionibus variis in Animalium substan '
17. Variae Plantae uno eodemque aluntur succo, ut varia Animalia iisdem cibis, atque iii succi , cibsve diversas Plantarum & carnium texturas conficiunt. SurculuS , . quod mira- bile. est, alienae Arbori inoculatus, eodemque succo nutritus , alias profert frondes aliosque fructus; ut ex una Arbore cernat tur pendere diuersia folia, & fructu S plurium generum. Quod non posset fieri, nisi sola mutatione disipositionis succorum, anagna fieret reis
8. II. Si una solvantur Vitriolum & Camphora, cernitur color expressu S essi corpore a I-bo, & liquor alius pellucidus. Addatur aqua communis, nullus ampliUS cernetur color. Cam-pborae odoratissimae omnis odor detrahitur si corpore odore carenti misceatur. Injiciatur aqua communis, solitus restituetur Camphorae odor. Haec autem non fiunt, nisi mistione particularum
19. III. Sablimatum destillatum vel potius sublimatum ex JEre & Argento, quae ambo ami- ferunt formas metallicas; & conflant massas fragiles , Coloris novi, possuntque humorem aeris . hibere; sublimatum, inquam, ejusmodi non sit, nisi partium mutatione. . a IV. M
232쪽
De Corpore in Genere. C. UI. 22sa . IV. Argentum quod est opacum, dum-le & fusile, vi ignis adhibita, &addito spiritu salis, redigitur in crystallum; quod differt a crystallo reliquorum metali Ordm, estque .pellucidum & fragile, & facilius multo liquesit quam Rrgentum. Praeterea hoc Crystallum, neque sali, neque metallo simile est, sed materiae corneae, estque, plane in pidum, cum solutio ax- genti sit amarissima, & spiritus salis acidissimus. ai. Innumera ejusmodi ex Chymicorum experimentis possent proferri , ex quibus liquet variis misturis particularum, permulta nasci Compora, varicique . dispositione earumdem incredibilem oriri diversitatem. Quod cum ita sit, non opus est. confugere.ad qualitates nemo quas , quae nihil habeant simile proprietatibus
eta. Isitur verisimilῖor muliti est Recentiorum sententia, qua volunt omnia specierum discria 'mina nasci ex sola varietate particularum, qui-.bus contegia sunt Corpora, quam Scholastico-rum; qui nescio quas substantias &qualitates Oc- cultas fingunt, quas describere nulla ratione pos. sunt. Sed interim tuto nemo adfirmavErit, ut , jam diximus, rem ita habere, ut aiunt Recon
233쪽
De divisone Sualitatum, V primo γλ'
dem de Luco. 3: V Erivatis Qualitates dividi 2lent in quini in que ordines; pro quinque sensibus quos
adficiunt. Aliae enim adficiunt visum, aliae auditum, aliae gusum, aliae odoratum, aliae tactum verum divisione non tam earum illustratur natura, quam ordo , secundum quem memoriae mandari possint, constituitur. Nemo enim ignorat lucem & Colores, exempli caussi, ad Acere oculos ; sed propterea omnes eorum naturam
non intelligunt. Est etiam in ea divisione haec utilitas , ut, secundum eam, Philosophi de iis Qualitatibus, vitandae confusionis Causa, agant, quod nos quoque faciemus; & a Qualitatibus quae vi sum percellunt initio facto , in hoc Capite de .
a. Ante omnia hic cavenda est vocis ambignitas, quae occurrit in omnibus Qualitatum 'sensilium nominibus. Igitur voce Lux intelli mus aut id quod sentimus; quando oculis apertis & recte dispositis obversatur corpus lucidum; aut id quod in lucido corpore est, &quod est causa sen sationis illius, quam in nobis deprehendimus. Haec toto coelo differunt, lux enim, qualem eam intra nos sentimus, est Mentis nostrae modificatio, quam describere non possumus, i i- magis quam alias sensationes, . iis qui numquam eam in se eXperti sunt i, quales sunt caeci nati.
234쪽
De Corpore in Genere. C. VII 23
Itaque hujus lucis naturam non quaerimus, sed tantum ejus rei quae hanc sensationem in nobis ,
. Scholastici existimarunt in corporibus inci- .dis idem esse quod in nobis, cum lucem sentimus; . sed eodem jure dixissent, cum acu pungimur &dolemus, eum dolorem esse in acu , quod tamen absurdum iis videtur Sed non minus absurdum erat fingere.id esse in re mere corporea , quod . in Mente nostra sentimuS. . Idem liquet e duobus certissimis expe-rimentis, quorum alterum vigilantibus, nullo eorpore lucido ante nos lato, alterum dormientibus accidit. Si noctu quispiam ictum graviorem oculis nostris infligat, constat innumeras seintillas oculis nostris obversari; quibus tamen a nihil est simile, in pugno ejus qui nos percussit. Etiam subiici evigilando & oculos aperiendo, .
emicant illico scintillax, in obscurissima nocte. . Imo vero quam saepe dormientes lucidissimam flammam, aut lucem Videre nobis videmur
Quod cum ita sit. apparet temere statui a Scholasticis quidpiam simile sensationibus nostris, in iobj ectis externis; cum sine ullo objecto lucido
praesente, sensationem habeamus lucis. Atque hoc de ceteris omnibus seu silibus Qualitatibus . . dicendum est. s. Ut videamus ergo quid excitet in nobis . sensationem lucis, & quomodo hoc fiat, consideranda primum est natura corporum lucidorum. Lucida est potissimum fia&ma, & materia quaevis ignita, in quibus hoc singulare est quod sint in perpetuo &vehementissimo motu; quod . in tamma. ipsi. i oculi deprehendunt, &- ' quod S
235쪽
quod ex consumtione materiarum ignitarum lisquet; neque enim aliter absumuntur quam divulsilone partium, adeoque rapidissimo earum
6. Verum si motus ille maneat in corpore lucido, neque ad oculos nostros recta perveniat enullam potest in nobis sensationem excitare. Oportet nervos oculorum nostrorum motu illo adfici, ut ostendimus Libro inperioret, ubi de missone egimus. Quaerendum ergo est quomodo ex corporibus lucidis, a nobis remotis, possit is mo-tus ad oculos nostros pereenire. ' . Hoc autem fieri nequit , nisi ope certae cujusdam materiae, quae sit a corpore lucido ad oculos nostros porrecta , & quae ab eo mota eum motum in nervos spectantium optic ς transferat. Ea porro transsatio non potest fieri motu MuS materiae, quae ab igne, aut flamma ad oculos nostros veniat ; ita ut particulae igne motae&ab ejus vicinia profectae oculos nostros subeant. Si enim simile quidpiam fieret, esset magnum intervallum inter accensionem cande lae & visionem lucis, si candela procul ab oculis remota esset; motus enim ejus materiae suc-' Cessivus, per ingens spatium, non sine tempore fieri ponet. Itaque movetur materia igni vicina, eaque aliam pellit, atque haec aliam, donec ad oculos nostros deventum sit; qua ratione, fit ut maxima celeritate motus ille ad nos pe
8. Nemo a tem dixerit, materiam ejusmodi subti l issimam esse non possis , quandoquidem materia in inlinitum est divisibilis, & est reipsa, nomine tabie te, aer, quem cernimus. - Imo
236쪽
De Corpore in Ge re. C. VIL 233
vero necesse est in interstitiis aeris , vel quae inter se particulae aereae relinquunt , esse materiam aere subtiliorem ; quandoquidem Con primi potest aer , quod non fieret nisi mate-ria ex aeris interstitiis , eaque aere subtilior egi- i
9. Nec defiant experimenta, quibus hoc ita confirmetur, 'ut revocari in dubium non possit. .
Exempli causa , ope pneumaticae machinae Gm . nis aer. ex vitreo Vase educitur ; ut adparet ex eo quod animalia amplius in eo vivere nequeant, &ex eo quod res, quas in eo aer pom
dere suo premebat, dilatentur. Spatium autem illud cum sit vitro pallucido cinctum, lucem ad nos transmittit; unde liquet id spatium plenum esse materia aere subtiliore, quae ex corpore lucido, sine interruptione, ad oculos nostros porrigitur. Alioqui nisi esset perpetua ejusmodi materiae continuitas, motus flammae trans vas i Iud vitreum postea ad nos, usque pervenire non possiet.
IO. Huc accedit quod plura corpora lucida a nobis eodem tempore cernuntur ; quod non posset, fieri si . materiam quampiam emitterent , quam ad nos pervenire oporteret turbarent. enim se invicem radii, dum decussatim spatia , inter nos & lucida corpora posita, permearent. quemadmodum duo flumina variis ex locis defluentia miscent aquas , . ubi Con
II. Sunt corpora quae lucem transmittunt, alia eam sistunt, quo fit ut horum interpositione corpora lucida videre desinamus , cum illa nou Obstent.. Rus rei causam hic non inquiremus, .
237쪽
mus, sed observabimus dumtaxat, ut corpora .
lucida Cernantur oportere eorum radios recta
ad nos pervenire; alioqui quamvis vicina illustrent luce stia , ipsa non cernuntur, quod interpositione corporis opaci liquet. Videmus, exempli causi . facem conclave luce sua totum collustrantem ; interposito Verci Corpore Opaco , facem videre desinimus, illustratos tamen parietes cernimus. Potest, nimirum, e parietibus ad oculos nostros reflecti lux per rectas lineas; sed e face, propter interpositionem opa
ci corporis, nonnisi oblique ad nos impelli potest.
ia. Ex hisce jam colligere possumus lucidis
corporibus moveri materiam quamdam tenuissimam , quae ab iis ad oculos nostros porrecta est, & quidem per lineas rectas ; Cum autem omnis motus sit necessario successivus, sequitur aliquo tempore lucem indigere, ut a lucidis corporibus ad oculos. nostros veniat. Nec possunt Philosophi huic rei opponere experimentum ex facibus procul accensis desumtum, quae eodem tempore cernuntur ac accenduntur ; distantia
enim illa nimis parva est , ratione rapidissimi
motos, quam ut interstitium ullum temporis deprehendi possit Argumentum etiam, quod ducitur ex Eclipsi Lunae, eadem de causa infirmum est; ' nam quamvis tum Eclipsin videamur cernere, cum Soli est e diametra opposita, in ea longinquitate, aliquot minutorum discrimen , animadverti non potest. I 3. Certum est sonum, ut postea videbimus, motu quodam successivo aeris, quo verberan
238쪽
De Corpore in Genere. C. VII. 23 s
tur aures nostrae, creari; sed magnum esse disi Crimen inter motum materiae qua lucis gignitur sensatio,. & aeris sonori corporis motu tremefacti, vel in exiguo intervallo liquet ; si enim Tormentum bellicum explodi procul cernamus, videmus flammam multo citius, quam sonum audimus. Itaque motus lucis multo lapidior
34. Sonitus , ex observationibus Philosophicis, intra minutum secundum, vel pulsationem arteriae, percurrit i8o jugera sex pedum ; lux vero plusquam sexies centies millies citius sertur, quod hac observatione constat. Aliqnot minuta lux absumit, ut a satellitibus Jovis ad
DOS Veniat, cum terra ab iis maxime distat, amplius quam cum maxime vicina est. Liquet adcurato calculo lumen absumere 22 minuta, ut magnum orbem permeet, qui 24 millia Di metrorum terrae patet, unde summa lucis vel citas intelligitur. Statuamus enim Diametrum eius orbis aequare tantum aa millia Diametrorum terrae, Cum prior Diameter permeetur lueeaa minutis; hinc sequitur lucem spatium mille terrae Diametrorum intra minutum unum percurrere. Diameter autem Telluris est milliarium 286s. quorum sunt as in gradu , ct quae singula complectantur a 282 jugera sex pe
Is . Lux cum oriatur e summo motu particularum quibus lucida corpora composita:
sunt, seu ea sint liquida, ut flamma, seu soli-da, ut pruna; rem aliter intelligere non possumuS, quam si concipiamus, singulas particulas objecti lucidi vehementissime agitatas quaqua
239쪽
versum aetheream materiam sic enim vocare possumus tenuissima Corpuscula, per quae lux ad nos, transmittitur 'i pellere, ut in ea prbiculares excitet undas; quales sunt quos in aqua, inje- .cto in eam lapide, gignuntur. Itaque ex singulis partibus oriecti pelluntur aethereae materiae particulae, quo fit ut omnes objecti partes videa
16 .Ut hoc melius intelligatur , quid Verisimillimum videatur paullo distinctius explicandum est. Cum sumuntur globi pares, constantesquo materia durissima , & juxta lineam rectam, ita ut contigui sint, disponuntur; cerni mus , percusso simili globo primo globorum , motum summi celeritate ad ultimum usque globum transire . qui ceteris globis relictis , quasi moti non fuissent, pergit moveri. Quo autem durior est globorum materia, eo magi S conspicuae est, & rapidior motis communica tio. 7. Attamen intra momentum, ac sine su cessione ulla, fieri nequit; nisi enim motus successive ex uno globo in alterum transiret, omnes fimul progrederentur ; quod tamen non Contingit, cum ultimus tantum, relicto ceterorum ordine, moveri cernaturi Praeterea Con- stat materias, durissimas, ut sunt Chalybs, vitium, achates, vim elateris aliquam habere, seu eo loco quo feriuntur aliquantum introrsum pelli, & in pristinum statum illico redire. Opus vero est tempore ,- ut ea mutatio in globulis
i 8. Possiimus autem statuere aethereas parti
culas esse dbrissimas, & quae pulsae vi elastica
240쪽
De Corpore in Genere. C. V. 23
quam celerrime in pristinum statum redeant Iloc tamen in loco, neque duritiei rationem., neque vis elasticae quaeremus, postea de iis acturi; istis est innumera corpora talia esse , qualem materiam aetheream statuimus. Elasticam vim ei inesse conjicimus , propter communicati nem sequalem motus, quae non esset si molliores essent ejus particulae ; communicatus enim cum variis globulis motus minueretur , nec posset ad tantam distantiam , mollium corpΟ-rum interventu, progredi. Cum vero sint et stica vi praedita, aeque celeriter in statum redeunt leniter, ac vehementius pulsae , ac proinde progressus lucis aequali celeritate perm
I9. Quamvis autem particulae aethereae non
sint ordinibus rectis dispositae, ut globuli in
ordine memorato, hoc non obstat quominus progrediatur motus. Quam in rem revocandum est in memoriam experimentum, e X quo
id constare videmus. Si, nempe, globus trihus aliis globis contiguus alio ita impellatur, ut tres illos pellat; in hos omnem suum motum transfert, immotusque manet. Qua ratione facile fieri intelligimus, ut una aethereae materiae particula pluribus incumbens eas omnes simul
pellat.2O. Non necesse tamen est statuere, cum Car teso, particulas omnes aethereas esse sphaericas. Satis est constare eas materia durissima, ad quod etiam oportet accedere molis paritatem; quia Cum motus e minori massa in majorem trans fertur, minor retrorsum aliquatenus redit, ut