장음표시 사용
252쪽
De Corpore in Genere. C. VIII. 24
minus certum est in ea esse materiam aetheream, una cum aere, cum eo momento quo Claudebatur sphaera, ei inesset. Attamen clausa, & in plano horizontali polita , non resistit motui, qui si imprimitur , - nisi pro copia argenti qua
constat: unde sequitur materiam aetheream, quae est inclusa, non sequi motum sphaerae , adeoque argentum non minus ac vitrum facillime aetheis rea materia permeari. Sed quia non permeat argentum, per lineas rectas, & forte partem motus sui cum mollioribus argenti partibus etiam communicat, ideo argentum non est pellucidum. s. III. Refraaio fit in radiis lucis , cum oblique ex pellucido corpore in pellucidum tranteunt densius aut rarius. Sic radii ex aere aquam subeuntes refringuntur, quia oblique in aquam incidentes veluti franguntur, quod figura sequens clarius ostendet. Radius lucis
ut AB aerem permeans, & oblique incidens in laevem superficiem corporis pellucidi, ut FG frangitur in puncto incidentia: B, ita ut cum recta linea DBE, quae perpendiculariter superficiem secat, faciat angulum CBE minorem quam angulum ABD , quem faciebat in aere
Cum perpendiculari. Mensura autem eorum angulorum invenitur descripto circulo ex puncto B, qui secet radios AB, B C. Nam perpendiculares AD, CE , ductae ex punctis intersectionis in rectam lineam DE, & quae vOeantur sinus angulorum ABD, CBE, habent
inter se certam quamdam rationem; quae eadem semper est in omnibus inclinationibus radii incidentis, in eodem corpore pellucido. In vi-
253쪽
tro sunt circiter ut 3 ad 2, & in aqua, ut 4 ad 3.
6. Cum autem omne corpus, recta motum ,
tendat semper in eamdem partem moveri, ni liquid obstet ; omnis radius oblique cadens in1uperficiem corporis pellucidi recta pergeret, nisi quid obstaret. Itaque quo ma)or est resistentia corporis, in quod radius incidit, eo magis recedet a recta linea; quo minor eo minu S. Aed e)us rei experimenta & regulas proferre per institutam brevitatem non licet. Ad eundi sunt
qui de Opticis scripserunt, & praesertim vir maΣimus V. Newtonus.
I . Refractio autem non ex speculatione dum taxat, sed ex manifestis experimentis constat. I. Immittatur in aquam baculus rectus, fractus illico videtur; quia, nimirum, ex baculi parte in aquam iminera radii in aerem venientes franguntur , ubi ex aqua exeunt; facisintque ut videatur alibi baculus esse, quam ubi est. II. Si in vasculum injiciamus quidpiam facile conspicuum, deinde retrocedamus, eoque in loco subsistamus; adfusa aqua, quod cerni non poterat iterum conspicuum sit. Scilicet, radii, dum
aerem solum permearent, recta ibant, & ob vasis oram ad oculos nostrOS pervenire non poterant; adfusa verti aqui franguntur, ita ut radius restactus eo puncto quo eae aqua exit jam in oculos nostros incidat, cum antea supra oculos transiret.
gignitur lux, in homogenea materia per undas sphaericas progredi; at cum homogenea materia non est , sed talis ut motus celerius ex altera parte progrediatur, undae sphaericae esse nequeunt,
254쪽
De corpore in Genere. C. VIII. 249
verum figuram habent, pro variis spatiis, quae
motu successivo, temporibus paribuS, permeantur. 19. Hinc possumus rationem reddere refractionum, quae in aere, hinc ad nubes & superius
porrecto, fiunt, quarum refractionum mirabiles sunt effectus. Harum enim Ope saepe cernimus obffecta, quae alioquin ob terrae convexitatem laterent; quales sunt Insulae remotae, aut Ca-Cumina montium, quae a navigantibus prospiciuntur. Indidem fit ut Sol & Luna oriri videantur, antequam revera oriantur, & serius
ao. Sed est experimentum facile, quo ea refractio manifestior fit. Si, nempe, Telescopium cuipiam loco vinculis adnectatur, ita ut spectet objectum millenis aliquot passibus remotum, ut turrim aut domum ;& variis diei horis objectum illud per Telescopium cernatur, ita ut semper immotum maneat , non eaedem odecti partes oculis obVersantur, e rmione medii Telescopii; sed matutinis & vespertinis horis , cum sunt maximi prope terrae superficiem vapores, Objecta videntur effie altiora, adeo ut dimidia eorum pars aut aliquantb amplius non sit Telescopio opposita; circa meridiem vero, dissipatis vaporibus, objecta videntur depressiora.
2I. Haec autem videtur esse ejus rei ratio. Notum est aerem qui nos ambit, praeter aereas particulas proprie dictas, & quae in materia aetherea natant, particulis aqueis calore subvectis impleri. Constat etiam certis experimentis aerem minus esse densum, prout altior est. Exempli causa, qui flaccidam vesicam , eamque Cla
in radicibus a issimi montis inspiciunt, dein
255쪽
de in juga montis ferunt, vident eam magis tu gere in Iugis, quam circa radices; quia, nempe , in summo monte rarior aer eam minus eX-triinsecus premit, quo fit ut contentus in vesica aer rarefiat. Certum etiam est celeriorem esse
respirationem, in altissimis jugis, quam in prO- fundissimis vallibus.
a 2. Sive autem particulae aqueae &aereae participes fiant, impetu materiae aethereae , moidsquo creatur lux , sed minus celere elatere sint praeditae; sive occursu suo impediant progressionem motos, per aetheream materiam; necesse est aereas & aqueas particulas in aethere volitantes, circa terrae superficiem, ad magnam us que altitudinem, undarum lucis progressum morari.
23. Itaque figura undarum , haec aut similis esse debet, qualis in subjecta figura cernitur si A sit cacumen conspicuum Turris. undae quae hinc nascuntur latius extendi superiora versus debent, arctius inferius; adeoque plus aut minus quo inferior, aut altior est unda. Quo posito, sequitur necessario omnem lineam, quae undas ad angulos rectos secat,superiorem esse puncto Λ, excepta ea quae horiZontali perpendicularis est.24. Si ergo BG unda quae lucem ad spectatorem defert, qui in B, & BD sit recta. quae secat eam undam perpendiculariter ; cum ea perpendicularis linea sit ipse radius, qui oculum spectatoris subit, ub antea demonstratum est; liquet punctum A conspectum iri quasi esset in linea recta B C, ac proinde altius quam reVera
256쪽
De Corpore in Genere. C. VIII. 2s I
as. Similiter si Terra sit 'AB, & extremitas
Atmosphaerae G D, quae non videtur esse supersi cies sphaericae figurae plene terminatae, cUm aer, quo altior est, eo rarior sit; undar luminis so- IariS quae veniunt, exempli causa, ita ut, dO- nec nondum adtigerunt Atmospheram CD, re cta linea ri E eas perpendiculariter secet; eaedem, inquam, undae subeuntes Atmosphaeram celerius progrediantur necesse est, in astioribus
locis, quam in iis qua sunt terrae propiora. Itaque si C R est unda, quae lucem fert in spectato rem qui est in A, pars qus C erit maxime omnium progressa; & recta A F, quae eam undam per angulos rectos secat. & quae ostendit locum adparentem Solis, transibit supra verum Solem, qui cerneretur per liueam A E. Igitur contingere potest ut cum fise vaporibus cerni nondum poHet, quia A E incidit in convexitatem Terrae, conspiet Cuus tamen futurus sit refractione lineae AF. 26. Veritin angulus E A F vix umquam dimidio Gradu major est, quia tenuitas Vaporum
magnam mutationem non adfert undis materiae aethereae. Praeterea hae refractiones omni temporc eaedem non sunt, praesertim in altitudine duorum aut trium graduum, quae varietas oritur ex varia Vaporum ex terra evectorum copia. a . Hinc etiam fit ut interdum remotius Objectum post minus remotum lateat, interdum conspicuum sit, spcstatum ex eodem loco ac prius . Sed hoc clarius patebit ex eo quod jam
observabimus, de radiorum Curvatura.
28. Ex iis quae hactenus diximus, liquet progressum particulae undae aethereae vocari solere ra-
257쪽
dium. Hi autem radii cum recti sint, in hom geneis pellucidis; incurventur necesse est, in
aere non ubique aeque raro. Sequuntur enim necessario lineam, quae ab oriecto ad oculum, omnes undarum pri gressiones angulis rectis secat, ut linea A E B in priore figura, quae linea ostendit quae corpora interposita oblectum abscondant, quae cerni patiantur. Quamvis enim apex Turris A videatur elatus ad D, attamen nou cerne-xetur ab oculo B, si Turris H interesset, quia curvam lineam AE B secat. Sed Turris E, quae est infra eam lineam, non potest obstare quominus cernatur apex A. Prout autem aer Terrae vicinus superat altiorem densitate, curvatura radii REB augetur; adeo ut aliquando radius transeat 1upra cacumen E, quo fit ut oculus qui est in B, csrnat apicem A; aliquando vero idem radius intercipiatur a cacumine E, quo fit ut apex Aex loco B cerni non possit. 29. Haec, aliaque plura de refractione habet Chr. myonius, in libro Gallico de lumine, quem harum rerum curiosiores adire poterunt
I. Nier qualitates sensiles, quae ope Iucis de- 1 prehenduntur, nullis magis adficimur, quam Coloribus; quorum jucundissima varietas ita ocu los pascit, ut iis adspiciendis vix satiari possimus. a. Hinc factum ut duae res diversissimae in hoo negotio confundantur; id, nempe, quod sentimus cum eo quod est in radiis lucis, aut Objecto colo
258쪽
De Corpore in Genere. C. IX. 2s 3
rato. Vulgo enim existimant colores esse nescio quid, quod est in radiis lucis, aut adhaeret superficiei objectorum; exempli gratia , virorem herbarum & foliorum , inesse herbis & foliis, eodem
modo quo a nobis sentitur.3. Si tamen in animum revocemus quod de ratione, qua sensitiones in nobis excitantur, diximus, rem alio modo se habere facile intelligemus; praesertim si iis adjunxerimus id quod de Luce, initio Gap. VII. dictum est. Quando enim
videmus colores, nihil fit extra animum nostrum praeter haec: I. incidunt radii in corpus coloratum S cum objectum permeare nequeant, ad oculos spectantium resiliunt: a. aut incidentes in corpus acre densius, ut in aquam, ex eo refracti & reflexi oculos nostros feriunt: 3. oculorum nervoS Coin movent, itaque motus ad cerebrum defertur.
Hactenus nihil est, quod simile sit ei rei quam sentimus, cum virorem, eXempli causa, nos videre dicimus. Quid enim simile habent particulae aethereae , a corpore colorato ad oculos reflexae & ner vos concutientes, cum Coloribus p Motus, reflexio , refractio aut dissipatio radiorum concussionervorum referssntne etiam id quod colorem vocamus h Igitur nihil est extra animum nostrum simile sensationibus Colorum. . Itaque distinguendi sunt Colores, quatenus sunt intra nostram mentem , qua notione nihil sunt praeter sensationes a Coloribu quatenus considerantur ut quidpiam quod inest objectis; quod
est modificatio quaedam corporea. ex dispositione superficiei corporis pendens. Priore 1ensu, Co-Iores nulla ratione definiri possimi,ut caecus natus
259쪽
definiri. Posteriore, ex conjemara possumus suspicari Colores sitos esse in dispositione superficiei corporis, quae describi aliquo forte modo potest. Verum ex descriptione Qusnodi nemo intellexerit quae sensatio inde consequatur: ut ex sola sen, satione nemo collegerit qui sit situs, quae figura, ct magnitudo partium quibus superficies quae videtur colorata constat. Haec nihil habent inter se natura adfine. sed sunt ab omnium rerum opifice, pro arbitrio, Comuncta. Ne haec habeantur dumtaxat pro consectariis eorum quae de sensationibus statuimus, quamquam non dissitemur talia esse. obstant manifesta experimenta ex re ipsa petita. Exempli causa , videmus in guttis pluviis splendidissimos c lores violaceum, caeruleum, viride, flavum &xubrum; cum manitestum sit, ex natura aquae pluviae, nihil ejusmodi inesse aquae. In Prisimate vitreo eosdem cernimus Colores, si certa ratione oculis opponatur. Itaque non necesse est in ipso objecto id esse quod sentimus. 6. V erum distinguunt Peripatetici Colores in
adparentes & veros; & veros quidem aiunt esse eos qui constantes sunt, dum objectum Ior tum integrum & sine corruptione manet; qualis est viror in herbis & foliis, qui semper in iis Cerrinitur, donec flaccescant atque exsiccentur; falsos vero qui mutato aliquantulum rei, quae Co Iorata videtur, situ, evanescunt, quod in pris- imite videmus fieri. ε . At ea distinctio, licet recta haberetur, non obstaret quominus ex colore Iridis, & Prismatis id colligi possit, quod modo dicebamus. Nam si sola refractio, di rectegio lucis ex guttis pluviis aut
260쪽
De Corpore in Genere. C. IX. Esr
vitrea materia excitant in nobis sensationes Colo rem vividissi mas ; nihil obstat quominus dicamus ut certos Colores in superficie corporum cernere videamur, postulari dumtaXat certam superficiei asperitatem, qua fit ut certi radii lucis, unde nascuntur illi Colores, ad oculos nostros refectantur. 8. Hoc tantum interest discrimen, quod superficies corporis colorati, undecumque spectetur, modo lux ad locum in quo est spectator reflectatur, eumdem circiter Colorem referat; pluvias vero guttas &prisma, in singulari quodam situ, esse oporteat. Verum hoc ex diversitate Colorum non oritur, sed ex eo quod Iridis guttae & Prisma Certum tantum in locum lucem refractam reflectant, aut transmittant. 9. Est praeterea aliud experimentum , quo constare potest colores Varios videri, prout v rie moventur nerVi Optici. Ut enim videmus unum eumdemque cibum non eamdem sen sati nem in variis hominibus excitare, cum aliis sit gratus, aliis ingratus, quia aliter movet organum gustus: ita quoque noVimus unum idemque objectum non eamdem coloris senationem creare in diversis oculis. Testatur de se yae. Ruhaisus, Cum dextrum oculum telescopii diuturniore usu delassassset; inde factum esse ut quando lutea oriecta adspiceret Oculo dextro, ea non amplius videret ut antea. neque etiam qualia oculo sinistro adparebant. Similiter quod viride oculo sinistro videbatur, idem dextro spectatum videbatur ei multo magis ad caeruleum colorem