Joannis Clerici Opera philosophica in quatuor volumina digesta Physica, sive De rebus corporeis libri 2. posteriores. Operum philosophicorum tomus 4

81쪽

De Plautis 9 Animalibus. C. v.

ducit in mare , ex eo subinde adsuefaciens'. Delphini pariunt catulos, decimo mense, aestivo tempore , interim & binos. Nutriunt uberibus, sicut balaena, atque etiam gestant foetus infanti 1 infirmos.. 26. Alii ova emittunt variis temporibns , &variis modis, ut observarunt naturae rerum Curiosi , quibus tamen per omnia credere necesse

non est. ' Ρ eraeque feminae innumerabilia in mali, stagnis, ac fluviis OVa ejiciunt, quorum maximam partem mares ejusdem generis, aut aliorum, devorant. Quod nisi fieret, impi rentur omnes aquae piscibu S. Quae non absumuntur, calore excluduntur, alia citius, alia serius, piscicuisque ex ovis elapsi magna celeritate natare incipiunt, sine ulla matrum cura. t Torpedo octogenos foetus habens invenitur, eaque intra se parit ova praemollia, in alium lo-Cum uteri transferens , atque ibi excludens. Si mili modo omnia , quae cartilaginea adpellantur. Ita fit ut soli piscium & animal pariant &ova concipiant. Silurus solus omnium edita cu-s dit ova, saepe & quinquagenis die u8, ne absumantur ab aliis. Ceterae feminae in triduo excludunt, si mas adtigit. Haec Plinius. 27. Idem auctor est. Ranas parere minimas Carnes nigras, quas gyrinOS Vocant, oculi& tam tum & cauda insignes : mox pedes figurantur, cauda findente se in posteriores. AMPImque,inquit ivle ,semestri vita pesolvuntur in limum, nullo cernente , in rursus vernis a ιis reuascuntur quae fue-3 re et

82쪽

re; naturae perinde occulta ratione, cum omnibus annis id e veniat.

28. Sed Pliniam in multis falli & generationis ordinem invertere docuit experientia. Sperma Ranarum , e lacu sumtum , vitreo viae exceptum , radiisque solaribus expositum , sequens exhibet spectaculum. I. Cernuntur ova, in quibus mediis est' globulus nigricans , instar seminis Catapaeiae minoris: Et globulo est , intra putamen ovi, liquod albicans circumfusus. II. Apparet fissura quae dam, in medio globulo nigro. III. Pars a

terior globi obtusa manet, posterior acuitur.& aliquantum loco movetur , relinqvstque exiguam cavitatem. IV. Ranula erumpit ex ovo, &, cauda remigante , in aquis natat... Est instar vermiculi crassi , obtus6que cap te. V. Nescio quid quod ex capite & pro luberans primum conspicitur , sensim manescit. VI. Oculi adparem, adhibito Micros pio , satis ampli. VII. Rotundum cernitur Oris vestigium , quo injectum gramen adtinmgunt, ct forte aliquatenus sugunt. VIII. Appendicula , intestiuo similis . in aquam delapsa , cedit illis in alimentum. Sunt qui exi-

stiment excrementum esse ranularum, quod iterum sorbeant & concoquant. IX. Mac lae adparent per cutem sparsae , striaeque in cauda. X. Pedes posteriores erumpunt, quorum digiti etiamnum sunt tenui membrana invoIuti. Anteriores, in membrana interea Iatitantes, dissectione cernuntur. XI. Pedes anteriores e pediuntur ', eoque tempore Ra

83쪽

De Planiis by Animalibus. C. V. 79

nuta , cui cauda est longa , quatuorque pedes , Lacertae haud absimilis est. XII. Cauda sensim angustior fit, & Rause corpus, quod membranula involutum erat , eam exuit. XIII. Cauda tandem deponitur , Ranaque, expeditior facta, nullam postea mutationem fatitur.

29. Verum quidem est quod ait Plinius, Ranas instante hieme in limum resolvi; tum enim frigore enectae putrefiunt. Sed falsum est easdem vere sequente nasci, quae enim tum Cernuntur ex OViS aestate antecedente depositis nascuntur , cum calor aeris ea potest exclude

3o. Sunt qui mirabiliora narrant de Piscibus in terra natis, & fodiendo inventis, quod in Melita Insula fieri & deprehendi aiunt. Sed primo vix est credibile eos Pisces, in terra esse natos; cum in dura nasci ne ueant, neque etiam in molli qua diluerentur. Secundd potuit, ubirerra compactior est, olim fuisse stagnum, quod exsiccatum fuerit, piscibus in luto haeren-ribus ; quibus postea superimposita fuerit terra , unde fit ut fodientibus se se osse

rant.

3 i. Non potest objici qoliditas eorum Corporum , quae nonnumquam sequat lapidum durl- . tiem; aut mollities, qua in pulverem facile interdum comminutimur. Facile enim potest fieri ut salia terrestria, aut minerales succi, ita poros piscium subeant; ut eos indurent, instar lapidis, nam & multa alia salsis fontibus immisese lapidescunt. Facile etiam contingit, ut ex

Nie. Steno in Ep. de Cane Carcharia.

84쪽

sccentur tantum, adeo ut vehementius compressi in pulverem abeant. Ossa i ne diutius cocta, cornuaque cervi philosophice, ut loquuntur, calcinata, magnitudinem quidem & figuram servant non admodum mutatam; quamvis stlabilia sint, ut ex tactu liquet.

r. Xternis etiam quibusdam accidentibus, C. Ates in varia genera dividuntur. Prima distinctio , judice Plinio , ' pedibus maxime constat; aut enim aduncos ungues habent, aut digitos, aut palinipedum in genere sunt, uti Anseres & aquaticae sere aves. Aduncos ungues habentes carne tantum Vescuntur, eX parte mugna. Verum haec Omittemus, quae ad corpori Avium intimam dispositionem cognoscendam nihil faciunt; eaque trademus quae, prae ceteriS, in avibus singularia sunt. a. Ut a capite incipiamus, partibus externis omissis, si os estractum sit, conspiciendam se praebet dura mater , quae totam cerebri massam arcte complectitur. . In auteriore parte , ubi cerebrum in duo hemisphaeria dividitur, sinus est in longum extensus, qui tamen nulla falce in interstitia demissa, minus profunde cerebrum subit. Deinde ubi haec membrana cerebrum, & cerebellum separat, duo sinus ad latera formantur, quibus quartus, ut in aliis animalibus ., addend as , - sed.

85쪽

De Phantis N Animalibus. C. V. 8 c

sud magis ad posticam capitis partem vergens.

3. Dura matre amota, Occurriti ita mater Valde tenuis, neque crebris vasorum plexibus, ut in

aliis animalibus, distincta, sed subtilissimo fibrarum eontextu Constan&: Ambit cerebri superficiem planam ct aequabilem, nullisque gyris &amfractibus praeditam.

. . q. .Si ad ipsum cerebrum accedamus, praeterquam quod dosunt avibus c9rpus casio vi, fornix& corpora striata ; cerebri figura, involucribus, icollata quadrupedum&hominis cerebro, inversa videturo Cum enim in homine & brutis corticalis pars cerebri exterior sit, cui substrata est medullaris; in avibus inferior cerebri compages , quae: mole crassiore constat, corticis loco est,. membrana vero extima & superior ventriculum concamerans , medullaris est. Ventriculi, in

Hominis & Quadrupedum cerebris, intra & prope fundum; in Avibus superius, & juxta ora exteriorem, siti sunt. s. Discriminis hujus quidam hanc rationem iexcogitarunt, quod tu cerebro perfectiorum animaliui non modo oriantur spiritus animales; sed etiam varie moveantur, multiplicesque usus praestent. In parte , nimirum , corticali gignuntur, atque in medullari , quae subjectata satis ampla est , circumaguntur , Variisque cientur motibus. In Avium verti Cerebro locus quidem est satis patens generandis spiritibus animalibus, sed vix in eo circumagi pos sunt. Nempe, inquiunt, Avium cerebra muneribus Phantasiae aut Memoriae non multumi Occupari videntur. Existi ant eos , ad tue das functiones animales, in medulla oblongata

86쪽

potissimum versari , atque inde per reliquum corpus defluere. Ac sanc ad medullam oblongatam duae sunt, ut jam diximus, insignes protuberantiae ; quae tantae sunt, cum reliquis Cerebri partibus collatae, ut paene alterum cerebrum videantur.

6. In medio caudice medullari , cui protuberantiae memoratae utrimquc ad nascuntur, rima

est ad infundibulum pertin Sens, ad quam utriusque ventriculi orificia dehiscunt, ut videantur serositates illac e cerebro defluere. Conjiciunt nonnulli hasce cavas prominentias, in volucri-hu S, corporis callos Vicem supplere, atque in iis varie spiritus animales moveri. Cum autem in Avibus spirituum animalium usus totus fere, ut judicant, ad facultates sensitivas & locomotivas perti eat, non ad Memoriam aut Phlintasiam praecipuus eorum locus ibi esse debuit, unde quam citissime in reliquum corpus defluere possint, hec ullus alius aptior est cavitatibus illis medullae oblongatae adhaerentibus. . Sed cum varia hic sumantur quae incerta sunt, quae de facultatibus, nimirum, Hicuntur, ope spirituum animalium functiones suas exer- Centibus . ne jam de formatione eorum spirituum , & receptaculis quibus continentur dicam; conjectura haec non est eodem loco habenda, ac quae oculorum constant testimonio. Cavendum in primis ne res ipsas hujusmodi conjecturis adcommodemus, cum conJecturas ad reSexigi oporteat, quod tankn saepe faciunt Philosophi. 8. Arteriae Carolides , quet ad Avium majorem cerebrum sanguinem evehunt , usque adeo

87쪽

De Plantis S Animalibus. C. VI. 8 r

exiles sunt, ut nulla sit proportio inter eas, &perfectiorum animalium arterias. Trunci earum intra Calvariam , sine divaricatione ulla , inplexus retiformes , eodem quo in aliis animalibus modo, juxta glandulam pituitariam adscendunt, & recta cerebrum petunt , VasOmamque

exiles quasdam propagines cum ad externummus ambitum , tum per interiores recessus distribuunt. 9. Ad latera rostri, Nares in Avibus animadverti observavimus antea. Praeter tubum, qui ad pulmones pertingit, ' in intimis earum par

tibus, cernuntur tubuli mςmbranacei, vesica rum instar. Ad summam partem, ex anteriore parte cerebri, duo feruntur nervi, quorum membrana eX membranis cerebri, medullaeό

ipso Cerebro trahitur. Hi nervi usque ad initium rostri porriguntur. Itaque tubuli illi vi; dentur esse, in Avibus, organa olfaeras, pinquam enim odorata corpuscula ad eas perven

runt, eas subire videntur , & nervos eo usque porrectos agitare. In Hominum vero & Qua drupedum Capite, supra narium tubos, Os est cribrosum, multis foraminibus insigne; quibu non duo, sed plures, iique admodum eXiles nervi feruntur, & tunicae narium intima operienti inseruntur; quo fit ut ea narium membrana se rsui odoris aptissima sit. IO. Itaque hoc quoque, ratione ossis cribrosi & nervorum olfactoriorum, est inter homines,& aves discrimen. In homine per foramina ossis cribriformis ex integumentis cerebri plures qui

88쪽

narium membranam. At in Avibus duo sunt dumtaxat, in osse anteriore cerebri, foramina, per quae duo nervi ad rostrum seruntur; sed, pro mole AVis,. mriores, quam singula nervorum humanorum fila. ii. Si cranium Avium pluribus foraminibus pateret, irrumpentis aeris copia. offendi posset Cerebrum, Volatiisque impediri. Imo soramina illa in Aquilis , arte aucta , dicuntur obstare quominus tam alte sese efferre queant. Ac sane si nimiam acris copiam voJauteS, adverso vento , naribus e ciperent, vix possent cursum te

nere.

I a. Consideratu digna est avium Trachea M. feria, ad quam aer ex naribus fertur Cum in Hominibus & in Quadrupedibus. musculos voci formandae necessarios cUnamus ijammae Tracheae adnexos, in Avibus, juxta longitudinem saepe protensi sunt, . & plura etiam sunt ita. Aquila musculorum paria, paullo supra Arteriae divaricationem. i Observatus est in nonnullis. musculu*, e faucibus ad summum thoracem porrectus. Ubi desinit Trachea, fit ossea, amplia' inrque m reteptaculum aeris insens. Mox di viditur in duos ramos cartilagineos , deinde

membrana eOS.

Tet. In Cygno mirabilis est asperae Hrteriae structura. t Per colli longitudinem juxta Oe-sophalium porrigitur, donec ad Sternum perveniat, in cujus capsulam se incurvo fluxu recomdit. Postquam vero pervenit ad imam hanc care

89쪽

vitatem, reflectitur, egrediturque angustiis Ster ni, atque in elaviculas medias adicendit, quibus ut fulcro nixa ad thoracem flectitur. Si eontigerit Cygnum, aut aetatis, aut naturae vitio, carere Sterni capsula. aspera Arteria recta procedit, breviorque est quam in aliis Cygnis. Λntequam autem ad Thoracem & illic sitos pulmones perveniat, laryngem format cum osse Hyoide, lata membrana Vestito, & fistulam referente. Postea, priusquam pulmsnes subeat , in duos ramos divaricatur quod sin aliis, Avibus observate est ) Bronchiis non absimiles , umidiores medios, & qua pulmonibus viciniores sunt a

gustiores. L

Iq. Humana quidem aspera Arteria in ra mos & Bronchia dividitur, Sed postquam pulmonum substantiam ingressa est. At Musmodi esse debuit Crgnorum Trachea , ut possent

vivere, quemadmodum Vivunt. Cum enimo stagnorum fundo victum petant , nec ta- med aquam subeant toto corpore : indiSebant primum longissimo collo , ut eo pertinsere possent, corpore exstante ex aqua. Deinde. Cum saepe per dimidiam fere horam, collum m. fundum aquae extendant , pedibus in altum elatis coeloque obversis; ex ea Arteriae parte, quae est in Sterni capsula , quasi ex penu quodam, spiritum hauriunt. Denique copioso aere opus erat pulmones per bifidos ramos implente, ut tantum corpus, Vesicae instar, aquae super

nataret.

I s. . Adnexi sunt Tracheae Palmoues. In Λ- natibus pulmonum munere funguntur vesicae r

G. Busias in Anat. Anatis.

90쪽

86 PHYsIC m. LIB. IV. membranaceae, ad ventris inferiora porrectae, quod status vehementior per Tracheam immitas ast oculum ostendis. Quod proxime Trachete conjunctum id rubicundioris coloris. cf., & dorso adhaeret atque hoc proprie dictus Fulmo. habetur. In Aquila se similiter pulmo est coloris rubri, qui ad renes usque descendit extremis Bronchiis, & abdominis mediam capacitatem late occupat ; adeo .ut aer preutrumque soramen' immissus , quod vix pilum admittens in abdon hia hiat, quaquaversum hu-Jus cava impleat. Quod etiam in aliis Avibiis coonitur.

16. Neque hoc frustra machinatus est rerum omnium opifex, magna enim illa aeris copia , qui turgent Avium corpora, muliti leviora fiunt, quam si exigui essent pulmones , & Corpus totum crassioribus & compactioribus carnibus constaret. Praeterquam quod pennae levissimae sunt, quae aerem Verberand, ne cor

pus quidem, pro sua amplitudine , grave.estri quia tam solidum non est, ac Quadrupedum

Corpora

I . Non defuerunt qui contulerint Ventrisu-lorum & intestinorum, in variis animalibus, disepositionem, ' qui poterunt ab harum rerum C-riosioribus consuli. Cum nulla fere avis tam singularem ventriculi dispositionem nacta sit, ac Gallinae, ejusilemque generis aves, quae granis, vescuntur , eam hic paucis describemus, omissis . aliis Mibus.