장음표시 사용
381쪽
ῆntercluderetur. Etenim experimentis ab Hallo malles, & Marsali institutis edocemur, in data marinae aquae quantitate, v. gr. libra, salem contineri dilsolutum , hira 32. partem ponderis ipsius aquae adaeque trigitur 32. aquae marinae libris falis libra continetur rquoniam igitur pes cubicus Equae TO. libras ponderat; in singulis peὸibus cubitis aquae marinae duae , cc am-vlius salis librae.eontinentur . Secundum Marrotricalculum per sequanae alveum Parisius quotidie fluunt 288. COO. COO. pedes cubici aquae e Sequana igitur singulis 24. horis sub terra deponit 176. O . Um. libras salis r harum aquarum dimidium aquis pluviis demus ; adhuc supersunt 288. librarum salis muliones quotidie a solo Sequana in subterraneis canalibus depositae , quae si per 36 s. dies multiplicentur, erit
massa salis annua Ios. I 2O. OOo. OOO. 1 alis librae . Confer modo Sequanam cum Maragnone α quanta
salis massa quotidie a magno Para sub terra deponatur , dc mirabimur μ . v
84. Quae pro hae dissicultate solvenda , ac promae pro fontium a mari per subterraneos canales de- ivatione sustinenda adducuntur , sunt hujusmodi. I. DIaris fundum esse naturale colum, seu clibanum a natura ipsa eo locorum ad aquas purifieandas paratum, per cujus poros, sicuti per plantarum , atque animantium corpora transeuntes humores salem tuum deponunt. Secundo, solam marinae aquae graVitatem sum cere , ut aquam a sale jam purificatam ad fontium, & fluminum capita per subterraneum canalem premendo elevet, eiusque pressionis beneficio aquam in fundo maris ad subeundum colum , talemque deponendum adigi. Tertio : quam plurimas voragines absorbentes, & eructantes in maris fundo circumquaque supponi jure merito posse ; cum non pauca earum vestigia prope littora agnoscamus: hus ulce enim
naturae esse dicunt Scyllam , Caribdim , & quae in mari septentrionali prope Lapponiam , in sinu Perli- eo, in freto Μ a gallanico, in Eurypo, & alibi pal-
sim observantur maritimae voragines, & abim : qua rum aliae aquam absorbent , per terrae interiorem massam disribuunt, ut exposito tam modo ad fontium.& ssuminum scaturigines perveniat; aliae vero eam reddunt, & eructant : atque per secundi hujusce generis voragines pars aquarum per ablomen
382쪽
tes voragines excepta , una cum toto sale Ope per-c0lationis,. seu potius evaporationis jam deposito red- Itur , atque in mare iterum refluit . Quod quidem in hunc moἡum fieri concipiunt: capacissimi voragi- .um absorbentium canales aquam perenniter exCispiunt , per mediam tellurem inse3 continentis superficiem deserunt : sed jam inde a mitris lando in angustiores semper, & angustiores canales, quasi arbores , distribuuntur . A qua in angustissimis hisce canalium ramis excepta , ob vehementem subterraneum calorem magna ex parte in vapores resol Vitur et immensa haec vaporum vis sursum ad sontium capita ascendit , & colligitur residua aqua, cum totum depqstum salem in sese habeat , gravior est , quam marina aqua in serior r pondere igitur suo refluit , redeorsum iterum praecipitatur; ravior tamen haec aqua aliquando quidem per eosdem canales in maris fundum , & in eamdem voraginem redit , per quam in Tellurem & canales introierare ut plurimum tamen in canales , &. voraginem a prima illa distinis ctam refluit, atque exoneratur. Si erimum; hujusmodi vorago erit absorbens , ct insimul eructans si secundum ; aqua sub continentem per absorbentem voraginem fluir, per eructantem vero refluit . Atisque haec sunt , quae ad nodum solvendum ab hujus opinionis auctoribus in medium afferuntur. sa)' 8s. Verum , si eandi de loquamur, hypotheses quidem ingeniose multiplieantur, facta non adducuntur, neque experimenta , ex quibus tantum quaestionis, & dissievitatis solutio pendet. Atque, ut a primo incipiamus , quam itur bic , quonam argumento probe tur , fundum maris esse naturale illud colum ad aquas' purificandas aptum Quandiu ejus existentia non prohetur; verae dissicultati adhibetur solum m io so do possibilis , & arbitraria . Secundo : Angusta nil is illius clibani , atque coli foramina ab O
structionis periculo nunquam expediuntur , semper que remanet solvenda disti cultas . Exempla a plan-lais , de animantium corporibus toto caelo a casu nostro distant: in iis enim vel sales in foraminum, &
383쪽
eoli parietibus non deponuntur, sed per poros libere transeunt, ec in sudoris tandem formam per ese
tremam cutem egret diuntur, ut communis etiam experientia docet; vel siqui praedictis parietibus adhaerescunt , ii ab aliis heterogeneis fluidis , suecis , &humoribus , qui per eoidem canales fluunt, solvuntur, & una cum iis deseruntur et plurimarum enim specierum humores per plantarum , & animantium Corpora , poros , canales fluere res adeo certa est , ut id probare operae pretium non sit et neque minus indubium est , divertos liquores , aut humores , diversa etiam dilolventia extitere: omnia tamen in re nostra desiderantur r eadem marina aqua idem semper eoum premit, transmittitur , fluit, & refluit: nihil ergo est , a quo depositi sales , atque pororum parietibus adhaerescentes solvantur. Terιio: Probandum etiam esset, aquam eo frigoris statu, quo hyenae exissit , majori ejusdem salis quantitati solvendae, oc in sese continendae parem esIe, quam illa sit, quae communiter in ea contineatur dissoluta: si enim ulteriori solutioni non est, in obfructiones iterum incidimus: si ulterius dissolvit , sal per refluentem,& affluentem aquam aequaliter distribuetur , neque Una erit alia gravior . suarto: In surnos, & totum naturalis Chimiae apparatum semper devenimus , &ubique supponimus: quo autem jure id fieri possit in
quaestione Phyllea , ii videant , qui rem adstruunt . Quinto: Quamprimum inter marinam , & subterraneam illam aquam in canalibus contentam sit aequilibrium, nulla ulla ulterius pressione fieri poterit,
ut marina aqua per naturale illud colum adigatur , atque transmitti compellatur. Sextor Circa vorax nes absorbentes , & evomentes probanda essent 1equentia . ut firmum inde argumentum peteretur . Primor Huiusmodi voragines reapse per medium con tinentem extendi r in diversos ramos , canales dividi , dc ad telluris superficiem usque produci, & non
potius ad modicam profunditatem , atque inter scin pulos, & plurium cavernarum labyrinthos terminari, ut communior fert Physi eorum opinio. Secundo: Per vastissimum , qua late patet, oceanum absorben tes, & eructantes voragines demonstrare , non vero supponere oportet . Ex paucis enim voraginibus, quas agnoscimus, masnam earum vim per Oceanum
384쪽
hae illae dispersam inserre, atque statuere , debile
aergumentum est . Et potius voragines negari ere eo posso enistimo, quia nullum illarum vestigium ha Seis nus apparuit , licet innumeris navibus quotidie fui. cetur mare. Tandem, ut plura alia omittam , cana Ies ad aquarum fluxum , & refluxum constructi , funt proculdubio communicantes r hoc autem possit , quis non videt, aquam refluentem per utrumque Canalem res uere debere e qua enim lege ea aquarum separatio fiet Omnes igitur voragines absorbendes
essent pariter evomentes , neque ulla unquam esset intermittens.
86. Tandem hare opinio nullo alio argumento pro-hari potest , quam ex duobus hisee capitibus d Priamo . Pluvias impares omnino esse ad omnem fontium , & fluminum aquam sussiciendam : Secundo: Quod aqua pluvia ad eam prosunditatem intra teli rem non descendat, ut ad plurimorum sontium perennium scaturiginem devenire possit 1 Graio ι In hae de sontium ab aquis pluviis origine sententia plurimorum sontium phaenomena explicari omnino non posse. Si ergo haee tria seeundum notas Physicae leges , indubia experimenta , & calculos expediam; sententia nostra erit physice demonstrata r eum aliunde in hae opinione duo illa constent superius ninlata , ratio nimirum, qua aqua marina salsuginem suam penitus deponat, Ac ad montium juga , atque supra universam g Iobi superficiem adducatur: quae
duo fundamenta sunt in re praesenti Omnino teneniada , & contrariam opinionem maxime infirmant. 87. Iam vero ut pluviam satis aquae omnibus uni versi olbis fontibus, & euminibus sumeere demonstreismus, tria conliderare , & quantum fieri poterit, ira calculum redigere Opus est ἔ evaporationis nimirum quantitatem , quae aquarum moles a fluminibus in mare exoneretur , & quanta denique sit pluviarum aquarum massa. Evaporationum quantitas ab Halle
rebuique omnibus examinatis , evaporationis e mari
385쪽
-editerraneta summam esse ad lummam aquarum illa minum in idem mare innuentium , ut 3. ad 3. ei citer deduxit mile . Eius ea uulum alia multa confirmant. Objicis tamen LMm, evamfationis quanti eatem decrescere in ratione inveris profunditatis ais quarum, Rc proinde quo mare fuerit profundius, eo initior erit vaporum copia ab illa elevata. Hoc ta--- ab ipso Auctore ullo ars mento non probatur, M oppositum e perimen vis e fiet unt relati phoe κ' , & Mchman. Μulta etiam in eumdem eate uin
iam adducit P. Gheaai say , qui susissime , & ing
m iose ei rea hoc argumentum feeipse. Verum lieet de M o calculo aliquid detrahamus i quod unum alla- me in contrarium rationes escere possent latissimus asiue superest evaporationum excessus supra Mn Marum summam a fluminibus in mare devolutam. Iam vero ut supradictum ea leuium ad integram aquarum oceani massam . & totum Telluris globum
repplicemus , dimidia saltem nostri globi superficiei pars est aque a r eum igitur integra globi superficies
98 I. Ora. milliaria Itali ea quadrata complectatur . erit superficies maris 339. 9 3. Ο6. quadratinxum milliarium a diurna igitur evaporatio ab huiusmodi fluid. superficio erit 6 I9. 736. O . doliorum aquae a iummam aquarum omnium faminum modo quaeramus: Padus , de quo Eertiores Observationes habemus . telluris tractum 38o. milliaria longum percurrit , atque aquas , quae in toto illo tra Au 6o. milliaria hinc inde a fluminis alveo de pluunt , in sese colligite eius amplitudo est pertiea-xum I . seu pedum Ic . prosunditas pedum IO. Ue locitas quatuor milliaria in horam e singulis igitur horis 2O o. pericas e ubi cas aquae in mare devolvit , singulis diebus 48 ocior milliare cubicum conti- Det perticas cubicas O,. oos. o o. sngulis igitur 26. diebus Padus in Adriati eum mare milliare cubicum aquae devoIvit. 89. Si modo supponamus summam aquarum, quas siti gula flumina in mare devolvunt, proportionalem esse iis terrae tractibus, qui a fluminibus percurrun
386쪽
tur , & quorum aquas pluvias colligunt ; summam
omnium fluminum praeter propter, agnOlcemus. Hari hypothesim ponente . liberali ter agimus : cum enim quamplurimae sint regiones pluviarum aut Omnino .
aut fere semper expertes ; fiet, ut flumina per hujusmodi regiones , quantumvis longissime excurrentia, parum tamen dites eant . Demus nihilominus hypothesim , cum ut plurimum , eo majora sint flumina, quo plus itineris conficiunt : Μodo sic e Aqua in Padum collecta eκ tractu telluris 38α milliaria longo , dc Ixo. lato , hoc est, collecta e 4s. 6oci. milliariis quadratis , sunt OO. O . perticae cubicae aquae o di midia terrae superficies , quae arida , di continens est , milliaria quadrata complectitur 839. 9os . ope
igitur regulae aureae ad tres hosce numeros quartum proportionalem quaeramus , AI O..68O OO. 2 9O3 6., quartus enim proportionalis 89. 933. ooom. dabit perticas e ubicas aquae ab omnibus terrae fluminibus quotidie in mare exoneratas. Si sola haec aquarum summa e maris superficie evaporaretur , mare quo tannis solummodo a 3. lineas , seu ao. pollices , res. lineas per evaporationem amitteret, quotidie vero tantum L lineae partes elevarentur: experimentis autem constat, non A tantum linere partes, sed /pollicis, hoc est, lineam integram, & sextam praete
rea ejus partem singulis ra. horis amitti: Summa bgitur aquarum omnium fluminum Iongissimo intervallo a summa vaporum superatur. Factis autem Com pensationibus vaporum in mare iterum recidentium,
re aliis similibus, quae ex utraque parte fieri debent,
eadem tandem accepti, & expensi ratio invenitur . Generalis tamen hic calcuIus totam terrae superficiem complectens plurima suo ponit, quae non omni
no constant ; quare obscuritatis nescio quid in sese continete pressius, oc elarius rem confieiunt, qui depeculiaribus maribus , v. gr. Μediterraneo , Nigro , Caspio, aut Μortuo instituti sunt. Similibus etiam calculis eirca quam plurimos lacus institutis , riteque perpensis cum aquarum summa in eosdem lacus sese
exonerante, tum vaporum quantitate, quae ab iis ,
attenta illorum superfiete juxta experimenta superius relata , elevari debet, semper concluditur, triplo sere semper maiorem esse vaporum , quam fluminum
387쪽
aquarum summam , breVique tempore laeus fore ex siccandos, nisi magna vaporum pars in ipsos iterum recideret. 9o. Μodo aquae pluviae summam cum omnium fluviorum etiam aquarum summa conferamus . Post . quam plurisna experimenta ab Academicis Parisiensibus Lutetiae Parisiorum , & ab alus Phy sicis in Λnglia , Hollandia, Italia, aliisque regionibus Compertum est, aquam pluviam annuam ii media inter maximas, & minimas quantitas assumatur esse Parisiis quidem I9 iere pollicum, Italiae , in plurimis saltem ejus peninsulae regionibus, ad 4s pollices per tingere , in Hollandia , oc generatim in omnibus lineis maritimis longe copiosius pluere, quam Parisiis:
3o igitur pollicum altitudine, quantitate nimirum inter maiores , dc minores media, tamquam com muni pluviarum mensura , assumpta , Ionge majorem esse pluviarum aquarum massam, quam pro alendis Mummibtis opus sit , facile demonstramus. Ut res tamen clarior evadat, exemplum ', & peculiarem Ma-νiotri calculum proponamus. Aquam pluviam Pari 1 iis , atque iis in regionibus, e quibus aquae in Sequanam derivantur, quotannis decidentem Is tan-xum pollicum este ponit , quarta parte justo mino-xem : omnes igitur regiones in Sequanam influentes haberi debent, tanquam si essent aque a superficieas pollices alta coopertae: quadrata regionum, &cruilae aqueae extensione in ealculum redacta , eit aquarum summa pedes cubici TIA, Iso, COO, O:
expeti mentis, & calculo institutis ad dignoscendam,& d metiendam Sequanae aquam, sub ponte Regio
Parisiis transfluente, compertum est , ejus aquae sum nram esse intra horam Ia cubicorum pedum milli tes: annuam vero esse I 13. Izo, o , Om: Summa et go pluviarum est textuplo major, quam sit summa aq arum, quZs Sequana in mare exonerat: Cum Mariossi ealculo cohaeret etiam ille Perrauit a.ὶ . Quae contra hunc calculum adducuntur, statim proponemus. Ex hactenus dictis habentur sequentia .
Primo o In hae sententia iacile intelligi, dc certo
388쪽
conitare, aquam marinam a talsugine sua persecte purificari, quin ad hypothelim aliquam confugiamus. Seeundor nobis etiam conflare, quanam Via, arte , ct causa aqua marina a salsugine jam purificata ad montes, & omnium fontium scaturigines deveniat . Tertio : In hae etiam sententia satis , superque aquarum esse ad omnia universi flumina alendum . vel evaporationum summam , vel pluviarum calcuIum' ineamus, integramque earum massam cum tota si minum quantitate conseramus . Aliud is tur non superest, quam ut demonstremus , quo pacto aqua pluvia infra prima telluris strata sese insinuet, ut ad sontium scaturigines deducatur, atque omnes eorum proprietates efficiat: Id autem inferius expediemus ad singula , quae opponuntur, respondendo.
r. Primo calculis ealculos opponunt: Ex ea leo Ioenimvero Gualtieri constat , aquarum massam longe majorem ab Italiae fluminibus in.mare exonerari ,
quam illa sit , quae iupra Italiam pluit . Tota Italia ab illo spectatur, tanquam rectangulum, cujus longitudo sit 6oo milliaria, latitudo autem Iao raquam pluviam annuam in Italia ad Is pollices tam tum , & vix quidem ascendere supponit: aqueum igitur rectangulum , seu potius prysma 6oo milliaria
longum , Izo largum , I9 pollices altum ad pedes cu-hicos reducendo, calculo in Venit 2 , 7- , O , IOO, Doci , OCO , O , hoc est , cubicorum aquae pedum duo mille, & septingentos milliones millionum. Ex alia parte omnia Italiae flumina simul eam aquae massam devolvere stipponit, quae per canalem raso pedes largum, II Vero profundum eadem cum velocitate flueret. Aqua autem per huiusmodi canalem defluens essent I , 333 ,. , QUO , Ω- , Om pedes cubiei et aqua igitur fluminum aquam pluviam superaret pindibus cubicis , 3, 323 , 39I, O , O , . O .sx. Respondeo: Multiplici de capite calculum praeis dictum esse reliciendum : Primo r Aquam pluviam in Italia ad I9 tantum pollices ascendere ponit: at ex Polent oblarvationibus, Patavii per Io annos habitis 3 pollices aquae quotannis illa civitate pluunt e Pisis ad 43 digitos pertingit et eadem est in quam plurimis
389쪽
nhis aliis Italiae civitatibus pluviarum copia , ut ii ititii illic degunt, minime ignorant: licet igitur aliquae sint in Italia ei vitates, in quibus aqua pluvia 19 polliees non superat . I sorte etiam non attinxit , qualis est Roma , ubi II aquae pollites de pluunt ;rebus tamen omnibus rite compensatis, pro I9 quadraginta sere pollices allum i in calculo deberent; indeque aquarum summa pluviali aquarum massae , auctoris etiam calculo subductae , foret aequalis . Se- Eulido et omnia Italiae flumina positum in argumento canalem aequare , non bene ponitur , & omnino adicibis negatur ; chim nihil sit, unde id probetur . Tertio : Magna pars aquarum , quae Italiae flumina in mare ex nerant, a nivium solutione supra Alpes, & Apenninum decidentium originem ducit i axima illa nivium massa pluviarum summae addidebet , cum praeter nives supra eosdem etiam mor
tes pluviae deeidant , ea quidem, aut malosi etiam quantitate, quam supra Italiae agros pluere diximus r agna igitur aquarum pars , qua flumina ditescunt . in pluviarum calculo , ut fieri deberet , non assumitur ι93. Calentum etiam inivit Gualiteri ei rea aquarum is mari Μediterraneo evaporationem, quo illam longe minorem esse contendit . quam ab Haltero , & aliis communiter statuatur. Verum eum iisdem fere, aut similibus etiam de ea usis laboret, ob quas ad dum sum modo ealculum reiecimus , in eo refellendo non
94. Secundo opponitur calculus P. Ruccisti circa
aquatum molem , quam Padus in mare devolvit . o quidem calculo demonstratur i longe aliter rem lete habere ei rea instixum pluviarum aquatum in Sequanam, quam ex Mariotti, & Perrauis eale inlis deducatur . Horum scilicet auctorum ea leuliseonstat, in Sequanam sextam solummodo partem insuere earum aquarum, quae super terrae tractum in
Sequanam ducentem pluit , hoe est , 3 circiter aquarum pollices: contra veto ea leuio subducit Risciolus totos 2o, & dimidium aquae polliees supra tractu in in Padum influentem decidentes in apsummet pumen Ingredi, ut annua illius aquarum massa habeatur thae enim integram summam ex illis o pollieibu
eolleyam adaequae . sam vero seriam solummodo B b a aqua
390쪽
aquae pluviae partem ad flumina in Gallia conssu re , reliquum vero in vapores resolvi , aut in vegetantium nia tritionem insumi ; in Italia vere totam, aut fere totam aquam pluviam flumina ingredi . nihil in vapores , aut in vegetantium nia tritio nem abire, nequaquam inter se cohaerent. Ut robi-qrie enim evaporario, & vegetantium nutritio e dem modo perfici debent. 91. Resp. Parum etiam ho ic argumento tribue dum est : Ricciolum imprimis maiorem , quam parsit, aquarum molem Pado tribuere, in illumque influere, ipsemet Guglielminr non inficiatur a . Secundo. In Gallia Cisalpina , e qua aquae in Padum influunt, praecipue vero supra Alpes , & Apenninum , unde maxima illa aquarum vis suppeditatur , tria haec observantur , & omnino constante Primo
Maior pluviarum vis , qu Am in Gallia, id , quod
iam supra notavimus: ad quadraginta enim pollices in prima , ad I9 ascendit in altera . Secundo, Praeter maiorem hanc pIuviarum aquarum molem , major etiam supra Alpos , ct Appenim s est nivium copia , quam in Gallia . Tertio. Minos etiam caloris, ac proinde evaporationis. Quarto. Ivlinus tandem in sterilissimis illis montibus ad herbarum , atque plantarum nutritionem, quam in Gallia Transalpina insumitur . Ex hisce autem patet . quam id tum sit inter utramque regionem discrimen , etsi etiam daremus exactam aliunde esie aquarum Padi supputationem a Ricciolo iacta ini96. Hoc etiam animadvertendum existimo, neque
veritati esse consorme, neque ad nostram sententiam stabiliendam nece uarium , quod eadem tib rue terra-xum sit ratio aquae pluviae in flumina consu Di s ad aquam pluviam in vapores resolutam, aut vegetaneium nutritionem insumptam. Maximum enimvero
est quoad haec duo singularum fere regionum discrimen , Rique varietas ei attendenda nimirum est scilinatura , aeris i di climatis temperies, regionis situs, deelivitas, aut planities, humiditas, aut siccitas ter-