Practica Ioannis Arculani Veronensis particularium morborum omnium, in qua partium corporis humani anatome, morbi, symptomata, causae, ac signa, atque omninò vniuersa medendi ratio, & remedia adeò apertè, & copiosè traduntur, ... Magna diligentia cum

201쪽

tum est possibile,ad cutam phthisis eum his-dieentur Secutula intentio scilicet euacuatio,debet perfici si sanet. erit in causa eum phte t.o blaica .primo ad ei iacuandum multitudinem si Lerit, deinde ex saluatella ad diuertendum si

oportuerit,&si retentio harmor stoid.aut menstruorum fuerit in ca,ante ola phlebotometur saphena de procuretur omnes evacuationes consaetae. Si uero cholera si ierit in eausa educatur cum decoctione prunorum .uiol, iuiubarum , se

sten, capit uen.χ. I. trahatur,&cum casisiae.ς. I. aut mannae.

. t .s .iulep, aut svr.uiol.I. ait tamen solutivum Deile. Sit men uenter esset praeter modum stipticus Mes addit parum

trochisci de uies , quorum descripto posita est si perius, sed omittantur quatia est possibile cii sint scamonea. Et si phleg.

fuerit in eaula, exhibeantur pilulae cochiae in parua dou.3 . s. uel B. r. 9.s bdellii, aut gummi abici . Et si melanch. hi erit in eausa detur sena, aut epithimum eum sero caprino aut si

milia. Sed in his uidetur contradictio inter Aule. 3: Mesie ex una parte Rasis Pprio cap. ex altera parte , trimi enim precipiunt solutiva iam dicta. Resis omnino prohibet soluti-ua. Ratio Rasis fuit,quia ratione hecticae uitanda sint taluti

ira,ratione ulceris est ut ulcus non conueniunt. quapropter

in phthisi ut phthisis est non eoueniunt selut tua Ratio Aule.&Mesue suit,quod solutiva contieniant, ut auferatur causa tam factilia,quam conseruatiua mihi sis , sicut catarrhus. In catarrho enim Glutiva conueniunt. Item humores malignin perfluentes in quanto aut in quali in rediunt ulceris pulmonis consolidationem sicut & con lidationem aliorum

ulcerum, ergo cum oporteat catisam auferri, solutiva pro ipsorum euacitatione erunt oportuna, sicut de quotidie si ei-mus in curatione aliorum ulcerum .Et confirmatur, cu propter praesentiam humoris maligni ulcera ista sani eorrosilia. Responsio est quod intentio Rasis suit selutiua non conuenire in curatione phthisis , ut philtas est , scilicet eum est facta di inde pendens,quod etiam primi non negassent, sed rati

ne causae non ratione phthisis conceduntur solutiva. Tertia uero interio exigit aerem aliqualiter frigid. temperatum in passi uis,quanquam Gal. .de ingenio, capite ouarto recitet,

ouod ipse existens Romae elistebat ipsis phthiscis montes calid.&Dccos percussos a sole , elonga os a paludibus & l

cis humilibus, x mittebat eos ad montem altum in Sicilia, scilicet Aetnam, ubi est continuus ignis &dabat eis theri

eam & mithridatum quarto interiorum cap. ultimo, de cum talibus prolongabat uitam,tandem tamen moriebantur, nullus enim eorum euasit cum suis remediis, ut recitat ibidem.

Et ut tollatur cotradictio 3e instantiae,quae fieri possent,Gal.

concedens huiusmodi aerem exiccantem de calefacientem intendit curam patiativam non ueram, quae est ulceris exiccatio &curae non uerae inductio. Sed Auicen .concedens a rem secum in cura uerae phthisis respicit ad ulcus quod est causa hecticae,& non ad hecticam,quae non potest remouerisne remotione ulceris pulmonis Similiter Mesue conce aerem temperatum in activis ad siccitatem debilitantem eurat phthisina, cui remissa hectica est associata. Ego autem simis intendens eurae ulceris & hectice aerem trigidum, ratione hecticae elis', qui ratione ulceris solius deberet esse temperatus in activis,& eligo ipsum temperata in passi uis,quia ratione ulceris deberet esse siccus,& ratione hecticae de tesse humidus Tu uero elipe aerem qui proposito fuerit consermior omnibus aeque libratis scilicet hectica, ulcere , cau-ss,ge accidentibus, besecundum plurimum debent esse proxima temperamento, non enim omnia sexto possunt me

surari. Et consere mutatio de regione propria ad regionem de aerem sibi masis consormem:econtra si mrotauerit in re Pone 5e aere sibi non eonnaturali redire ad regionem ytriam de aerem Oi commiralem. Diata uero aliquana haei rei ctum ad ulcus, de indiget primo abstergentibus &mundificantibus, de secundo consolidantibus.mi uando M-bet respectum ad hecticam de indiget infrigidantibus, &hutnectantibus&bene restaurantib. AliquaPo habet respectum ad eausam aut ad accidens sorte sibi coniunctumuit e

empli gratia, sputum sang.& indipet stiplicis uiseoss e Ingentibus,propterea meaicus sit liligens de secundum extot iam aegritudinis caustrum Maccideruium, non secundum exigentiam intentionum ordinet dueram. Ea tamen quibus

utitur sint facilis digestion)s , boni chimi, paucarum super

fluitatum,quorum parum,multum nutriatae t oua sorbilia testiculi pallorum, carites laiidabiles,uinum subtile. Et si aliquando larcula non habentia has conditiones conceduntur propter alia iuvamenta, sint cocta iuribus laudabilium casenium .Ratione ergo abstersionis ulceris eon enit his eleerariis .coctorem in aqua hor.excorticati. Ite eleera ipsa facta aut vi stipsbrum sunt prxtantia ad nutriendum pulmonem secundo canon capite proprio.Item ptisana hor.eum saccharo est praestantissima, de aliouando ponitur mel in cibis e

rum ad abstergendum quanao non timetur calid.eius, pan

tella quoque cum seminae munibus sit .spinachiae. atriplices,blites borag.buglosquibus potest addi parum foeniculi

aut petrocius galli decrepiti cum saccham & semin. communibus frig. item brodetum ex uitellis ovorum cum albinmine addenti modicum sacchari, aut uitellis oui cum lacte debite eotiis cum album ine aut sine Sed Se ad consolidanducum adest sputum sing.dantur portulacadentes abiecta prima aqua fir, ptisana ex strina am3di, iraim, panicum inpella, trit siue saganae & proprie coctae eum aqua calibeata. Item carnes uiseri,scut pedes &rostra animalium bene condibtionati,sixi,aut si non frixi . Sed ratione hecticae eonu niunt cucurbitae, 'ortulaca, broderi, lac , testiculi galloriam nondum coeuntium, cerebella hoodotum,hepata pallinam, cancri debite praeparati,sicut praeparantur in netaca. item limaciae,ranae,testitit ines, quae debite Gluantur & praeparemtur. Quod si silatas essectarent concedatur eis aliquando lactuca,endi uia, rago, cichor. lupul. quae debite coquant de cum uino granat. de cum saccharo codiantur. Lac autem ad omnia huiusmodi est conueniens:abstergit enim perpa tem serosam,consolidat per partem casealem: humerit per partem buturos i . Si ergo uolumus exhibere ipsum rati ne hecticae int animalia, quorum laesumitiir nutrita rebus humectam ibus S infrigidantibus Si uero uoltimus ulcus abstersere, nutriantur rebus stiplicis de initi cantibiis,& pon tur in ipsis panis bis coctus,& si lae calibeatum aut eo meum lapidi Dus.Modus autem est, ut quinta pars aquae pluuialis cum lacte misceatur, postea calicis seruens ter aut similes in ipsum mittatur, uel lapides finiti igniti sne fumo, de si aqua seeum permixta esset cali beata, esset praeliantius, semelius, ut ante cali beationem butyrum sit extractum .Ex lactibus magis conueniens est lac adolescentis puellam lactantis,scilicet quam peperit, si uis msum frigidius, sit nutrita lactucis,cucurbitis, resimilibus,ta si uis instergere sit nutrita hordeo, ciceribus,&si uis conssili dare aut languinem inetessit nutrita riro, panitio,vist lentium, alaganis,piscibus, de earnibus uis sis, consert enim cum proprietate cadete inter indiuidua eiusdem speciei& sugatur ab ubere. post irsum est lac caprae sanae,rubeae, iuuenis comedentis sol Iuleis lactucae, uitis si uolumus hecticae conferre. Si uero mundiscare nutriatur hyssopo,haicae, sceniculo, hordeo,& cicereae misceatur cum melle,& si conselidare & singuinem eosi gere,nutriatur soliis, quercus,pirorum mibi,&smilibus,uel misceatur cum saccharo resaceo. Lac uero laninu est frigiis du & humidaed minoris nutrimenti, postea est equinum iacilitans sputum de mundificans propter multam partem serotan, sed minus conglutinosium , havet enim parum de pari: caseati, nec multum humectat cum habeat parum de parte butyrosa, propterea est multum nutriens de conselidans, humanum itaque conseri cum proprietate , asininum eum instigidatione&humectatione,et notabili abstersone sed eaprinum cum mediocritate sua habens stiplicitatem plus magis aliis ualet ad conselidandum, Equinum uero propter multam serositatem magis ualet ad mundificandum. Sed ouina de uaecinum eum sint crassiora &habentia multum de parte castalide butyrosa ualent magis ad nutriendum &con lis dandum, de penes Avicenastiae debent esse elongatae a palatu quatuor uel quinque mensitius. Mulieres uero per mella sem,& credo qim caprae debent esse elongatae a partussicut mulieres,oires autem dc uaccaesiant mediae inter utrimque. Lae uero bestiarum Nopter hominationem tion sugatur

ab ubere , sed in uale mundo sumatair de tepidum sicut lgetur bibatur , iam praecedente cibi digestione celebrata de tardet comestionerii per tro horas, aut tanto tepore, donec

202쪽

D E PHTHISI.

triturati idest panis bis coctus, quod maxime uertim est ubi opus sit consolidare aut sanguinem sistere, secundum Rasinere lae cum pane , Avicen. uerocum saccharo. Se inchoatus uest a modio quantitate per duos aut tris dies, ut puta ab. ς.; postea dentur quatuor per totidem dies Sese paulatim autendum est, donec perueniatur M. 6. uel plures,& detur primo semel in die, possea bis di secum alius cibus non coinmisceatur nec sumatur,donec diremis sit. Ista autem grad cose, ut natura assuescat & non inducat lubricitatem uel Ait

hie Et Mactis consumptionem non dorimat nee medictetur. Nasis autem tantum eonfidit in lacte ut dicat quia anto plus potest loco aquae in potu sumat, dat enim ipsum in potu quotidiano,& ipsam cum cibis aliis commiseet,hoe utem uerum est in illis, qui potui laetis multum assueti sunte: si febrem induceret, retur febris, postea redeat ad lae, ees induceret lubricitatem uentris permisceatur secum albe stiptica ut coralli, rosaispo stie.&similia,&s tussi, in est et apud Auicen. secum ponatur tragachamquod est po tale prohibes eat arthum,&si propter debilitatem stoma- miltiplicaretur uentostas, suum misceatur eminum uel carui uel f timeretur, febris trochisci diar hodon, re laecoctum uel callibeatum minus multiplicit uetostates te uentrem init. Si uero uolumus ipsum esse uentris lenitivum stinatur cum si haro, & pauco suis. Lae uero acetosum est conueniens ad extinctionem caliditatis ad sedandum sitim, ac modus acetosandi est, ut accipiatur lae eaprinum bonum & extrahatur butyrum, postea dimittatur die aut

nocte una in aere ut temperetur, postea agitetur uehementer re proiiciatur spuma deest exiccativum, constrictiuum . reconsolidativum. Casei quoque nouiter facti non saliti sunt praestantes, de similiter lae coagulatum & euita lactis conueniunt limi opus esset resumere, de humectare,& se e ica existente remissa alabent enim multum de parte busi rosa apta inflammationi, memorando semperquM lac eo ceditur te est pro stans ei bus medicinalis praeterquam in

inque casbus de intentione Hippocratis in textu expliciti Butyrum uero prohibetur propter aptitudinem ad infoniation m. Ius Q ue ea ullum conceditur impinguatum cum gallis. Carnes pullorum cuiuscunque penetis & auium bene conditionatarum. Item hodi capreoli 3: agni aliquam nilum erassiores,& castrati antinales δε pulmones supraseriptorum animalium conserunt eum proprietate. Pisces etiabene conditionis conueniunt qui sunt boni crimi, facilis digestionis, paucanam superfluitatum pariti in specie sua, degentes in aquis laudabilibus, de eomedantur alixi aut assi, m

liter carnes. oua conueniunt secundum omnem modum

administrationis modo sint mollia, non per decoctionem im rata. ea est nisi oleum amyydalinum dulce Fructus conuenientes qui aliquando conceat possunt, sunt persca , meson gusta in fine mensae sunt pineae quater in aqua fer uenti inso Ac Pater exiccatae solae aut mixtae eum pessulis.

imiliter amygdalie praeparat ε cum passulis mixtae, ex saporibus conueniunt , Urina aut uinum granatorum cum amrν

tilisse saccham mixta, cui possuntia libitum addi passulae. Potus ipsorum non febricitantium febre putrida, penes Ra- lae. Sed febricitantium est aqua hordei aut aquas

Hiari, aut aqua hordei, decoctio cancrorum fluuialium, quaest hoc modo, Ocri fluuiales abiectis extremis decorticibus, i uentur ter aut quater cum aqua cineris salita , deinde bubitant duae aut tres unciae tribrum taliter praeparatorum in. a.

lib. aquae hordei, donec optime cocti snt,aut aqua hordei cui illep tota ut uioLEt si a dicti uel timeatur sputum sanguinis bibat aquam ealibeatam, aut solam cum sympo myrtino. Visenum uero taceditur apud uimuis debilitatemin etiam seditibus ubi non si magna inflammatio aed suavelletu aliquali attine dulcedini album subtile eum sufiicienti quantit,

te aquae temperatum, maxime in mensassied extra horas cibationis non conceditur,maxime autem uinum eo edendum

est his, qui uino multum assueti sunt. Cito enim re multum rest at de nutritSed Auic .plaeet Gua pluuialis, panis autemst similagineus,idest, ex optima frumenti farina, mediocriter coctus.nonsultus, magis sermentatus cum opinea indificare,sed mimas cum opus est consesidate , de ruri' αε menti posset addi sarina milii, aut hordei secudum exigentiam.Somnus nocturnus prolixus, scilicet septem hor mam, aut plurium conceditur, sed ut interruptus, ut expuat secundum exigentiam, meridianus uitandus est nisi aliqua occasone somnum nocturnum omiserat,&st distans ac, per horam cum dimidia ultum tamen debilibus & e siuetis meridianus conceditur de dormiant capite eleuato ad al, iterum latus declinante. Procurentur omnes evacuationes a natura institutae, praecipue euacuationes capitis per conuenientes regiones, imo etiam non naturales, longo tempore consueta. Timenda tamen magis nimia uentris fiuxitas

quam icitas. Coitus uitandus est. Exercitium nullum uel leuissimum, deambulatio tamen ante et bum eis conceditur, post cibum quiescant per duas, aut tres horas, frictionestamen leues stomacho ieiuno conueniunt , sint iperantes de gaudentes,uitent iram, tristitiam timorem,& similia corpus exterminamiaa estaurativa quoque ex uariis composta socundum exigentiam sunt in his casibus msstantia.Sunt enim cibi medicinales, scut huiusnodi. Br.pulparum caponis, uel pallinae unius anni tantum,uel duoru bene pinguis aut ph. vani, uel perdici uel franquillini, aut harum omnium, aut plurimum simul uncias sex. Et huiusmodi carnes sint elixae

Iufficienter coctae, non tamen multum, imb melius est,ut sine parum coctae, qua' nimium, de si timeretur fluxus uentris, melius est,ut sne assatae amnes eortic. .unam, pinearum praeparatarum.Ja. avellanarum mundatarian seminum communium meidorumanaal rach. 1.amsi,9. t. passularum electarum.3.6ai quiri rasae. s. rgaritarum peribratarum, maraim,electarii de gemmis sne speciebus, ana. D. r. storiae serri praeparata .Rs menti, sco,tr Tachan. gumi arabici. a. 9. s. specierum tria sindalorum line camphora. 3. pocilariun diar hodon abbatis.9. I .corat .riib.boli armem an. 9.ideminis papaueris albi em plantagaminis portulacae,an. 9.s pulparumaebessen. 3. Hacchari optimi penidiorim, anmantum si issest, sat consectio in forma solida in misellis eum sussicienti quantitate aquae resaceae,am uiol.aut plata aut acetosella, aut glossae, secundinnexigentiam. Quods aps tus esset deiectus dimittantur ea, ouae non sunt boni saporis,sicut species dia inodon abbatis. Aliquando uero addatur aromata cordialia, sicut gariophili stomachica, sciit lignum aloes,& galanga,& hepaticassicut cinnamomum s cundum exigentia si non obstet febris. Croci tamen aliquid semper est ponendum cum se cordialis, leus pectoris uitum facilitans,&ponuntur tu iubae dum intendimus incrassa re. Et in hac confectione habemus multam nutribilitatem ex earnibus,& amygdalis, hepatis consortationem ex auel lanis,&speciebus diar hodon.Mundificationem ex passulis . pineis liqui. renidis exiccationem ulceris,consolidatiota, de inionem fluxus surguinis ex bolo armen oraL tragacha. guntini arabicissistionem cathuri ex sena papaueris, io armendebesten ut ubis, consertatione cordis, remiisionem hecticae ex margaritis de gemmis, speciebus triasmdat . rum, Se milibus. Confortationem hepatis ex storia serri, stomachi in moliam, Scaromatiarac ergo consecti ne uti potest, tam in horis cibationis, quam extra horas cibationis sumendo unum morsillum, ut plures secundum exigentiam cum potu, aut sine potu ad libitum, de potest exliis fieri electarium addendo plus de aqua rosacea, aut alia mili.Item addedobrodium earnium suprascriptarum, cuius

pars nimis pinquis est elim'. Alius cibus medicinalis apud

Aleste est huiusmodi. tk acetosi, de quo suprad. 3. tor tellarum de sceni bene uitarum. . I a ulliat leui ebullitione donee adinvicem optime misceantur, de sumantur stomacho ieiunoae non comedatur aliud nisi illud sit digestum, Sese uenti die addatur suprascriptae quantitati aureus unus latas, Se aliquid de tortellis diminuatur,de se procedatur quolibet die auendo aureum unum lactis, de minuendo parum torulaeonec deueniatur ad exhibitionem lactis puri. Cum autem peruentum suerit ad declinationem ivitudinis, tune incipiamus diminuere aliquid de lacte acetinio, de adclare aliquiu de tortellis de sceni donec paulatim deueniatur ad exibitione torull. tantum. Tortellae auae sunt panis bis coctus. Particulare uero regimen habet quinque intentiones.

Pilata est ineris mundineuio, de nucisio. Sed hae notandum

203쪽

timeretur sputum lan 's abstergentis snt leuiora ne filixus sang.rei teteriit, uiae in hoc casu si Eceret aqua hordei excorticati una laccharo,& pro e ubi adesset sebris,& in corpore iuuenili, et tempore calid. sed in tempore sit .&eoi re senili cum pauca febre ,& siputo sanioso exissenteo tori utemur aqua mellis, cuius descriptio est incipiatur mel i. t Huae. 8 a litant ad consumptionem tertiae partiridi si ando ausetur desis aquae ubi oportet magis infrie, dare Et sortius ipsa est ius cicerum cum saccharo, aut mellere adhue sortior est decoctio li; si isi,& cum sacchato,d: ashuc sortius eum melle .Et adhue sertius est ioch de caulibus, idest, silectis caulium cum melle in issatus. Et mrtissimus

esiloae de s lia diatris, & similia.De his tamen Drtibus detur pauca dosis, sicut a drach. una usque ad duas,& dissunt .exhiberi mane,& sero stomacho ieiuno cit aqua meliis , aut hordei. Sed serae tutius est, ut haec sortia sumantur Iambethdo,ne sebre meteant, sed ubi esset maxima necessitas abste sonis, Mut in sene,& insanie ecassa cum pauca febre dentur utroque modo, & hoc tempore dantur cibaria similis intentionis, sicut ius eicerum, ius caulium,hist hordei eum melle , α visi orobi est sortius, de porrum elixatum cum aqua mellis est mundificativum,& niaximi iuvamenti est huiusa ecimi reos in x,hvs pi,ana paries aequales confice cum melle da mane, sero,ina tamen sortiora absternentia apud Mosue uitanda sunt in phthis quantum est possibile,ducut enim ad sputum sanguinis,& augent febrem,& liberius in Ubinate concedi possunt. Secunda intentio est prohibitio transiris materiei ad pulmonem, quae intentio duobus modis perficitur scilicet regendo membrum mittens ne materiam trasnittat, sicut cerebrum,cum his , quae dicta sunt in eapite de catarrho, & in semmaeuiuscunque membri mittentis dispostio corrigatur,ut materiae per aliam regionem deri uentur. Secundo attendatur consortationi pulmonis ne recipiat, &ex eis est rob,myrti,aut syraeius cum . . a. pulmonis vulpis praeparati securidum artem. Et ex medicinis mirabilis iiiii menti aggregantibus uirtutis consortationem, & nuindisecationem is medicame Gal.Recipe pulmo .uulpis sicci su ci liquiritiae, capillorum ueneris seminis sceniculi, ana comsce cum rob,aut syriapo myrtino. Modus autem praeparandi pulmonem uulpis est,ut diuidatur in frusta , lauetur cum iiDiu, rio Deinde bulliat in aqua rosacea in qua aliquid Manaeorum myrti crasso modo contusorum ponatur una ebulli, cone , postea abstergatur , & lauetur cum uino,& Uua ros. deinde exiccetur do epossit puluerunt. Tertia intentio scilicet exiccatio,& resolutio materierum,quae sint in pulmone, perficitur cum his,quae lambuntur,& suffimigantur, desumuntur,quorum copiam superius habuisti in capri tus s Est etiam canon in usu harum medicinarum seruandus. Et Galati tum utebatur theriaca,& mithridato,tamentia medicinae propter hecticam mihi magis spe sint quam in tussi,aut alissimate.Vtere ergo leuioribus & pauciori tempore,& ex domesticis xviram uest gummi cedri cum melle,&posset addi pariun palbani. atra intentio est incarnatio , siue consolidatio. Summa autem medicinarum incarnantiuulcera pulmonis & pectoris penes Mesue sunt sanguis es conis proprie lutum sigillatumautum armen. karabe Mene idest dapis haematitis, olibanum,mastix balaustia, rosa, &sonen eius,corallia diem. portulus assum, amylu assumaem.

i uae,& althaeae astu em,arno osse assum, gummi, assum , rananviti,& similia. Materialia aute cum quibus lixe sunt an , sunt sicut,uitelli ouorum, lac dulce de acetosum, aqua pluuialis & proprie cali beata,anua hordei, decoctio cancrorum fiuvialium, aquas auicadis, luγrdei torrefacti, succus ton .idest mi , succus myrti, rob de strupus eius, nauci o. psis,& sem. tonayruptis de rapauere, uiol.ros & similia. medicinis autem compositis sunt croci de luto sigillato, de luto armenico ilonium persicum,& est ultimum, um cat enim S: de cat putredines,& consolidat ulcera,&mit catarrhum,di sputum sanguinis,& tussim sedat,& multa alia habet iuvamenta, S est apud Messiem incapala sputo

guinis in si M. sua papaueris albi,hyoscyam, . 3.1o. terrae sigillatae, Dpii, ana. 3.a sed egi, croci, ana 3. s.castorei

IN IX. ALMAN.

Latoe, redo x, Oroni , ramiel idest galliae musciam. s.

1 .camphorae. 3. 1 .tertiam, confice cum melle roseolato ubtum siviscit dosis est 3.f. utque ad. i .cum stac. arn tostae , aut aqua rosae.de modico uinu uri, ius credo non esse . 'mium, nisi post sermentationem a cilicet post tres menses .Ex rebus autem mirabilibus ad cosolidationes idceriam pulmonis est saecliarum ros recens, idest eius lem anni: aggregatur enim in eo uirrias abstersonis ex parte succi r a.& uii tus eoiis litationis ex parte si inantiae earum. Virtus enim absters nis propter antiquitatem abscinditur,quae adhuc possi latiar in recentibus,& Gal. praecipit dari saccharum ros singulis diebus in quantitate plurima cum rebus medicinalibus de tabalibus, ita quod etiam eum pane. Et post eum plurimi usi sunt & non comprehensbilis est numerus eorum, qui sint ex eius usu, tamen prius praecedentibus mundineationibus. Falluntur enim utentes a principio dum munificatio non pr cessitaeoarctat enim in vulmone materias.Mesiae autem ipsum non febricitantidus eum lacte ealido, febricitantibus autem cum Mua hordeacea, decoct. canerorum fluuialium,& aliis multis modis, & inuenit i uni esse utilissimum. Verum quoties eius administratione contingit co stringi anhelitum dentur ea,quae elargant ipsim ex his, quae educunt saniem,sicut proprie syrupus de hyisopo,& similia , di si accidat super calentio propter exiccatione eius, quod potest esse cuias itas accendit calorem, dentur synim de tui ubis, uiolanucit apo psilii aut citonii, cum aquas .dulla. aut a, expressionis, scilicet portulacae eum trochiscis de eampnora, si sequatur Post ipsum constipatio uentris dei tur muraba de violis, idest cond itum de uiolis, Ze est aeclisertim uiolatum, aut detur syrii. uiol cum aquai ordei .Ft posmquam cessauerit redeatur ad saccharu ros Credo tame quod saccharum ros nouum no ita stringit uentrem sciat antiqui

nam succus ros nivir inter solutiva,& hoc sacchaos summis laudibus extollit. Aule in capitulo proprio, re adducie in exemolo Dominam illam quasi mortuam ex phthis, quae sanata est comestione sacchari rosacei. Et dicit Avice. quod non est ressibile,ut dicat summani cinctari ros quod com dit, & quidam modernus medicus dixit quandam comedie equ-ingentas libaacchari rolacet cum quo sanata est. mi inra intentio scilicet correctio accidentium complentur iecudum ipse rum exigentiam . Accidentia enim concomitantia sunt consumptio G debilitas, tussis, quae interdum modi excedit. Superuenientia sunt sputum languinis, fluxus uel tris constipatio illi lium, sub is putrida, uigiliae. Consumptioni quidem subuenimus cum eis, quae hum Oin cibis& potibus,tam qualitatiue,quam sustantifice, stilicet cum administratione lactis, confectionum restaturulium,in ciborum, quorum panim ultum nutrit. Item cum

balneatione in aqua dulci nostquam uentum est ad declinationem Nam ante illud esi res prauior,& est ponere aegrum in desperatione, de post balneationem ut gere corpus cum oleo uiolarina . . a sacci. J.r .amygdalarum dulcium. Φ.s mis pinguedinis porca recentis decies lotae cum aquam da,& in fine cum aqua uiolacea. J.s . quibus potest addi mi

.citav psili, & similia. Modum autem balneandi prolixum requite ab Auic. in capitulo de hectica, a Metue in capitulo de phthisi. ssi autem,s modum excedat si ibueniendunt est icut dictum est in capitulo proprio, & smiliter de sputos Minis, praecessit capitulum In rium , ad suod recurre. Sed dux ut uentris si iecurrendum is cum medicinis Rasis intextu sunt enim praestantiaconstipationi autem, quae non est mestrum timenda succurrimus facile cum enemate lenitivo infrigidante,& humectante,sicut ex lacte, saccharo , uitello ovi, & oleo uiol.& apud maiorem necessitatem ab dat cassia, aut mel uiolaceum similiter lae simplum eum

multo saecharo sale, & iiii e gallinarum cum se haro, rapsulae,5 sinulta simi praestantia. Fastidio autem,S deiectioni appetitus cum exhibitioni citomorum, pirorum, de sim lium in milia, succo citoni oriam,& salitis, de quibus si pradicum emplastro de pomis eo tis in uino & aceto, cui ad itur rosae,& gallia mus .&sto cho applicetur. Febri autem subuenitur cum exlubitione aquae hordei &ptis uiae hordeaceae,&s inualesceret febris putrida constante uirtute digeraturi moriaciens sebi cm,di evacuetur iecui uni e i tentiam

204쪽

tiam, sed eum leuibus . subueniatur eum emulsioniis diis papaueris & svriapo eius, quae si tinn sume etent detur aliquid optatium,sicut.b.i .philonii persei, aut pitula una optata ex pitulis schalber , dictis in ea .de catarrho ge tussi, Sehate est cura uera si fuerit nossibilis. Qi Adsi eura uera non indeatur possibilis admim stretur cura blanditiva, de patiatilia,quae secundum Avicen. est regimen induran Ze exiccan siciens crustam & escaram in supeisei e u ceris ut prohibeatur dilatatio,& prosundatio iliceris dicet eum hoc regimine non speretur incarnatio, re eonsolidatio. Et in hoe eit spes in prolongatione uitae patienti, licet lare uita parum sit dilecta,& laeditur a quolibet errore: dimittatur ergo lac,& caetera humectantia α primo facta aliquali mundineatione procedat ad consolidantia, exiccitia notabiliter, sicut sacch. ros diatragachantum in quibus ponitur bolus armeniis. Se terra illata, riguis draconis,lapisti aliti M&similia. Item trode terra sigillata, de Rarabe.& mixti ea sacch.ro quae lambantur Sedeglutiamur, de sedetur tussis eum papauere . de ex his quae fiunt ex papauere,& cum triachiscis suprascriptis si aliter sedari non potest .sumatur aliquid opii, re philonium perscii, ualet in hoc casu, Se comedat assata, e pulmo uulpis mixtus eum trochiscix de terra sigillata, Ac syrupo de myrto est praestans medicina, tam sumpta labendo, quam deglutiendo. Ulcus uero cannae pulmonis quod cognoscitur; mia dolor est in medio tolli anterius, aut posteriiri non ta- me plurimus & accidit hoc pruritus in corpore raucedo uocis odoris foetidus,sputu paucum saniosium , quod ex creatur cum tussis aliqua pauca, Ie rascatione plurima. Et fortas sue praecessit apost. in eadem parte significatum per febrem dilem Se dolorem pulsativum in eadem parte curatur cum

eodem regimine uniuersali,& particulare, quo curatur ulcus pulmonis,sed elaborandum est, ut medicinae maxime abstergentes de consolidantes sumantur lambendo.Dicit enim Auic quod aeger i. iceat super collum suum, ἴe teneat medietnam in ore, Se destutiat saliuam suam paulatim, ita ut non immittat plurimum subito & excitet tussim,& oportet ut molli licet lacertuni gutturis sui, ita ut descendat ad guttur ipsus absque excitatione sodae, idest, doloris. Medicinae autem ilicatiuae sunt,se ut diadia acha. cumrauco melle mixtum ut diadragachan .cumloclide pino, sed consolidatiuae sunt sciat saecli aut diatragachant.cum bolo armem , & terra sigillata, reformata ad inuicem cum 'lupo de myrto, SI his posset addi parum pulmonis ii ulpis praeparati, & bolum aenum solum, aut terra sigillata solum in ore retenta prinstans inccui solidatione . de ulcere autem pectoris stissiciem

ier Actum fuit superius in pleures,&empyemate, I qualibter pleuresis non uera secanda sit, aut urenda , si tumor, aut dolor,aut qualitas mutata communicentur cuti. Et qualiter

post sectionem sanguis restringendus est, Selabia uulneris dirigenda, postea mundisicandum,& consolidandum fi uratur qualiter escara remouenda,postea mundificandum, de consolidandum,se di etiam sui: qualiter in empyemate secandum si, aut urendum inter quartam Se quintam costam fi alio modo mundificati non potest per screatum, uomitum aut secessum. Et s tumor, aut qualitas mutata non apparu rit in parte alia,S qualiter postea mundificandum sit,& conmolandum.Quod si ulcus ti in aliqua parte pectoris, Se intrinsecum iit, eadem procedendum est cura qua proceditur in phthisi Si uero hac uia sanari non potest,& antiquatur,&sat fistula, quae multoties remouetur cum emissione singuinis,& sam ei per screatum, sicut uidi in pluribus durasse per illos annos, nulla est uia inciliatione nisi aperiatur extorius. Qi od tamen nullo pacto sacere debemus nisi tumor . Mor, qualitas mutata communicentur exterius, idest ex directo doloris intrinseci cosueti, de iii eo casu tutius est primo cauteri rari locum tumentem cauterio potentiali, quod sitis notabilem partem capiat, ut ad locum ulceratum peruenire possumus.Non tamen profundetur nisi aeque ad costas, postea remota es cara tentemus cum sagitella pari latim pedii orate usque ad locum ulceris donec uideamus saniem egredientem pol ea mundi ficetur, Se consolidetur. Si uero ali quid coitae esset nuptum, tentemus cum midicinis, aut cauterio actuali euellere partem corruptarn, postea mundi fieare de eosolidare,dieta se Deo duce si sinis hui' capitisti . De passionibus eoidis. Cap. 'I. Via hie agitur de passionibus eoidis ante omnia iuxta eonsuetudinem praemi taeda est cordis anatomia.

t deserint iue est membrum principalissimu me di6cris quilitatis, glirae pyramidalis in medio eo poris stum, osse cartilaginoso sustentatum ex pinguedine ἡueliis Se alteriis,& earne,cu uillis longitudinalibu . Se ivl-tudinalibus,& transuersalibus eonstitutum,tribus uentrici lis S duabus auriculis diuisum,capsa panniculari cireundatum, uenarum 3e arteriarum origo diastolen habens Je systolen spiritus Se uirtutis uitalis sedes S principium, &quidemincipalissimum Nam cum quatuor sint membra principulia. Vnum, scilicet testiculi ordinati in conseruationem spe ciet, reliqua tria,scilicet cor,he par,& cerebrum,ordinata in cons ationem indiuidui,cor inter haec est primi palissimueli enim primum, quod uiuit,re ultimum quod moritur, imo ex uirtute uitae cordis est, quod quando aufertur ab animali inuenitur diuisareusque ad horam per temperamentu suum generans spiritum uitalem necessario ad quancunque ait rius membri operationem concurrens . Est aut e medioetis quantitatis in genere membrorum hominis,licet in comparatione ad corda aliorum animalium homo habeat maxima cor respectu suae molis, quod suit, quia homo habet plus drcalido innato quantitatiue, non autem intensue. Vnde notis ouod animalia habentia parum calidi eum magnitudine eordis, sicut lepus,cemus, sunt timida,ex eo quM pauco existente calido corda eorum non suspeienter calefiunt. Cum quo tamen stat, quod animal audacissimum eum habeat multum de calido, habeat etiam cor magnum icut homo, leo, equus& smilia .Dicitur si rae pyramidalis, ut cum sit ealidis mainter membra assimiletur primo calido scilicet igni, de etiacum figura illa uentriculi melius distinguuntur, de tertio, si esset uniforme per totu in erassitie dicut est in basi nimiu grauitaret.Basis autem est altior pars eius,ut sit longi ruatium das podiatione super ossa pectoris, Se non laedatur tactu eorude conus saetas est subtilis & durus,ut minus posset laedi e6- tactu ossium pectoris Est autem in medio eoi potis strum i ter sursum de deorsum demptis extremis ante de retro, dextrorsum, de sinistrorsum sicut rex in medio regni: declinat i men cum acutae ad sinistrii, ut insitim calefaciat calefit enim dextrum per hepar.Dicitur sustentatum on chartilagino, oportet enim omne quod mouet sicut cor inniti alleui fixo: illud autem est magis Oileum ,& durum secuitilum partem coniunctam dorso,& est magis molle, Se chartilaginosum secundum partem coniunctam cordi ne molle laedatur ex c5 tactu duri. maximum autern os cordis,Ze durum est in et liliante,licet os cordisceriri sit magis cordis confortati utimicet humanum sorte magis cosertaret cum proprietate currente inter indiuidua. Est autem compostum ex pinguedinose ei dum eius superficiem magis ex fiurigenerata, si ilicet ut prohibeat cordis exiccationem, quam sit generata merito agentis cum pii puedo generetur a frigido, de cor fit calidissimu .Credendum tamen est aliquam partem frigidam ipsus scut panniculum concurrere ad ipsus etenerationem . Et est compositum ex uenis, arteriis dispersis per eius se stantiam. Nam immediate a uena chilis oriente a corde n scitur quaedam uena,nuae per cordis partitur sui intiam. Et ita ab arteria aini descendit ramus , qui similiter transi per cordis substantiam. Et est compositum ex came dura cum habeat sustinere multos de sortes motus,in quo sunt illi tomsitudinales ad attrahendum, transuers res ad retinendum, latitudinales ad expellendum .Et est tribus uetriculis diuisum unus dexter , alius sinister tertius medius. Dexter quidem ad continendum sanguinem qui trahitur ab hepate per 'nam chilis,ut in eo mundificetur secundum exigentiam me brorum nil triendorum. Latera uero huius uentriculi non sunt ualde erasti cum debuerint continere sanguinem non

facile resolubilem. Ventriculus autem sinister fuit ad eonti. nendum spiritus, propterea factus est erassus &densius cum debuerit rem subtilem lacile uaporabilem continere. Et se eundo , quia debuit per digestionem spiritum generare, ad euius teneratiouem fortis requiritur caliditas, quae magis est in subiecto de denso,& multo quam pauco se raro. Ter timui sinister uentriculus per grauitatem sue subtantixcω

205쪽

tra operetur eraultati uetriculi dextri ratione pravitatis santuinis, ut esset aequaliter graue per totum,&basis quidem ἡentii, sinistri est altior quam basis uentri dextri, sed basis uentris dextri descendit multum,& est iisde maior quam mnister Tertius autem uentriculus est paries qui est in medio dextri et sinistri, in quo sunt multa foramina penetratia utrinque non tamen recte sed curiae,& haec orificia sunt ampli ra uersus dextrum, quam uersus sinistriam,ut sanguis conuertendus in spus recipiatur in illis foraminibus,& se receptus

paulatim transeat ad alium uentriculum, & iterum perara seudo per digestionem conuertatur nersus naturam spiritus& tandem factus uapor sormam substantialem spiritus uit lis accipiat in tuentriculo sinistro. Et illa foramina sue uiae dilarantur in ipso cum dilatatur cor, & coarctantur apud lonstitudinem eius,idest,cum constringittar,& temperatior ian :uis in medio continetur.Habet autem duas auriculas , utra in dextris alteram in sinistris, quae adhoc factae sunt, ut si aliquando repleatur multum sanguine Diritu, aut uapore illae auriculae impleantur sunt enim tenues , durae & extensibiles adhoc ne calor innatus suffocetur. Cum autem cotingit limpaueificari , illae auriculae contrahuntur: hae tamen aurici corde dilatato tenduntur & implentur, sed ipso constricto mollificantur, & euacuantur. Sed serie quis obiaceret sicut

obhcit Gai .s .interior .cap. z.quare non fecit natura cor, ita maeniam, quod posset continere omnem multitudinem Lamouinis,&spiritus.Sed secit illa additamenta. Respondetur licor suisset ualde magnum esset causa debilitatis uirili tu propter disipersonem sipiritus,cum spiritus & sanauis pauci scarentur. Secunda causa,quiae uitatur ponderostas, quae esset

ex cordis magnitudine.Illae enim auriculae leues & tenuissimae sunt,& sanguine,& spiritu multiplicatis extenduntur, ipsis diminutis contrahuntur, sic uitatur uacuitas se pondo tostas, quae sequeretur ad cordis magnitudinem. Esi autem circundatum capsula, quae est panniculus durus ordinata ad

tutelam cordis,& ut contineat aquositatem, quae in illa coimtinetur ordinata ad humectationem cordis, ne ex motibus exiccetur. 1iapropter cuin minuitur, aut totaliter coi sumitur cor, di totum corpus inarasmatur de tabescit. Cum autem excrescit praeter modum,tunc incurrit cor tremorem aut te eligationem,S apparet homini, ut cor eius suffocetur hic autem capsula licet sit ex genere panniculorum: tamen

non inuenitur paniculus ei compar in spissitudine, ut si cordis clipeus,de tutum, de separatum est cor ab illo panniculo cum quantitate quadam nis apud radicem ipsius,ut dilatetur

in eo absque praefocatione .Est autem origo uenarum, de adit etiarum, quoniam a uentriculo dextro oritur uena chilis,

cum ibi sit crassior quam in alia parte, Se postea ramificatur in chilim ascendente de descendentem, & stipes ille qui egreditur a corde non ulterius procedit. Et in origine illius u nae sunt tria hostiola, quae aperiuntur ab extra ad intus cum cor dilatatur de attrahit sang. & claudutur ab intra ad extra cum cor impellit sanguinem per uenam chilini ad nutriendumembra,sed non clauduntur perfecta es ausone: huius autem caula suit, quia cor plus attrahit sanguinem per uenam chiselim, quam postea quando mundificatus est, expellat per eamdem, remanet enim in eo sanguis nutriturus cor de pulmone di conuertendus in spiritum. Item est aliud orificium in e dem uentriculo a quo oritur uena arterialis nutritura pulmonem quae dicitur uena, quia non pulsat:arterialis,quia het duas tunicas, ut mesius conseruaret sanguinem subtilissimum,de proprie in pulmone qui est in continuo motu, de in orificio eius sunt tria hostiola,quae aperiuntur ab intus ad extra eum cor constringitur de impellit sanguinem ad pulm nem , 3c constringuntur de extra ab intus persecta clausone cum cor dilatatur, cuius est ratio, cuia per hane cor expellit de nihil recipit.Insnistro uentriculo sunt etiam duo Gramina,unum arteriaeaorti quae dicitur aorti,quia immediate oritura corde, uel quia omnes arteriae ab ipsa originantur, 3: in eius ot ificio sunt tria hostiola, quae aperiuntur ab intus ad extra cum cor constri itur, de impellit spiritus ad membra per hanc arteriam, de clauduntur ab extra ad intus cum cordilatatur, de recipit aerem ab arteria. insapropter credo uincin periecta clausione claudantur, sicut quidam dicunt cum

aliquid cor recipiatis etiam in eodem uiniculo, aliud ori

ficium in quo originatur arteria uenalis, quae dicitur arteria quia pulsat,id dicitur uenalis, quia non habet nisi unam tunicam, cum non debeat nisi continere aerem de uapores nosos, de habet duo hostiola in eius orificio, quae non peri ete clauduntur:est enim ordinata ad expellendum minos, de aerem inutilem ad pulmonem, de tandem egreditur per tra cheam arteriam de os, de ad attrahendum aerem frigidum a pulmone cum cor dilatatur. Omnes autem aliae arteriae praeter istam habent duas tunicas, quarum durior est intrinsec cum ipsast obvians percussioni, de motui substantiae spiri tus sorti,cuius intenditur construatio, custodia de sortitudo habet autem cor diastolem,ut cum dilatatur recipiat aerem stipidum a pulmone de artcrhs,de habet systolem, ut cum costringitur expellat sanguinem per uenam chilis ad membrae de sanguinem ad pulmonem per uenam arterialem,re aerem. inutilem ad semos per arteriam laenalem: est autem sedes de principium spiritus,de uirtiatis uitalis uia deputatus est, deest proprius pro operationibus uitalibus: cum hoc tamen. concurrit tanquam agens uniuersale ad quamcunque operationem alterius membri, de motus cordis non est uoluntarius,propterea non est lacertus,licet si simillimus lacerto ,

de se patet anatomia cordis. Ex quo sequitur st cor est ualde calid de aliqualiter sce.de rit est pati omne genus agritudinis,scilicet complexionis cuiuscunque zeneris sine materia,&cum materia sanguinea,cholerica, pluegmatica, de melancholica, aquosa de uentosa colenta in uenis eius secundum plurimum,quet mala complexio cum confici tur ad hunc intellectum, quia sit maxime fixa,aut in ultima sui malitia, non recipit curam. Si ueroest confirmata, quia esset in statu, aut ouia esset facta independes bene posset recipere curam. Cinplexio tamen frigida esset deterior quam calida Se sicca, qui humida,de hae in aecomplexiones sunt minus corrigibiles iii corde quam in aliis membris, quia cor licet alias membris serat sublidi unici nullo tamen suscipit subsidium, aut saltem n5. tantum suscipit subsidium,quantum alijs tribuit. Potest etiapati malam compositionem, de proprie oppilationes propter quas spiritus suffocabuntur in corde non inuenientes

miraculum .Et aliquando malu situm multa acquisitione capselae comprimentis ipsum. Datitur etiam solutionem conti-ἰnui,quae ex toto genere est mortalis Si tamen fuerit superficialis, tardatur mors interdum usque ait secundum diem. Si vero Derit prosenda Se maxime penetrans ad uentriculos

interficit subito.Potest etiam pati apostema cuiuscunque retneris,sed sanguineum frequentius:deinde cholericum, raris sme melancholicum,phle alicum,aut aquosium Et hec da sunt ne uenter in eapsula cordis,quae facta in ea, ieet possint chronicari, sicut in fimia, Galen. tandem tamen interirimunt ed iacta in corde ualde cito interimunt. Nam si Deirit calidum de si persciale tardatur mors usique ad secundum diem cum autem profundum, interficit in ra Si aute su . est Diei duae stiperficiale potest tardari mors iisque ad quaret turri si uero prolandum usque ad sequentem diem. Ex suo insertur quod apostema calidum est deterius quam frigidii, licet mala complexio Digida st deterior quam calida,cuius

diuersitatis causa est, quia apostema ex toto genere mortale

de illud est deterius quod citius interficit. Sed mala compleri xio frigida non est ex toto genere mortalis, Se salubrior caeriteris paribus est calida quam frigida icet sorte calida exces sua mortalis citius interficeret quam nimia mortalis. Est enim caliditas acutior quam frigiditas. Patitur etia bothor, siue pustulam paruam, quae ta ora interficit cum egressu sta uinis nigri per nares, quia niger effectus est, mortificatis biritibus, per quorum praesentiam reddebatur lucidus aeolo: res etiam non potest longo tempore tolerate, sicut nec alia nocumenta fortia:propter hoc apud Auicen. decolatur, id- est syncopirat, uel in cuius corde inuenitur ex nocumentis uod inuenitur in reliquis membris agritudines autem cor is simois ab autoribus nominata sequentes aegritudines si prascripta sunt quanior, debilitas cordis,pulsus,tremor syncopis, quarum causae differunt secundum magis Se minus. imusae enim aegrae cum snt leues faciunt cordis debilitatem, ita ut fiat impotens ad operationes. Aliqualiter auctae faciue pulsiim cotius efficaciter imprimendo in cor . Cor enim ieconcutit, ut nocumentum expellat faciendo uariatiotanni iamotibus

206쪽

motibus, scilicet ex magno ueloci uel semitenti ad paruum,

tardum, uel rari , auteeontra, quae mutationes si non sit

rim magnae ualde aut fietquentes, aut eum in Cna debilitate cordis,naec passio dicitur pulsis cordis.Si autem fuerint valde maenae, valde frequentes & eontinuae,& cum magna cordis dedilitate, tunc dicitur itemor cordis,dinrunt etiam alites,quia pulsus cordis magis sit uimite existente sorti telam te expulsionem rei nocentis. Tremor autem fit existet e dobili non potente poscere motum strum. Ex quibus inferturquM licet mutatione motuum cordis sint maiores in tremo

re in pulsu pulsationes tamen possunt esse minores cumst debilius in tremore, sed istie causa multum imprimentes

donec motum cordis notabiliter impediant, faciunt func piis de ultimate auctae mortem Aule tamen sib tremore cordis conmrehendit,quod est satis rationabile, cum non disserat nisi secundum magis εe minus. Caust autem harum qua tuor dispositionum sunt omnes aegritudines,de quibus stuprarer essentiam existentes in corde, scut malae complexiones QEiuscunq; Mneris cum materia, & sine materia, malet coma sones, lolutio eontinui, apostemata, ustuis,dolores edde hi, statim sufficieterdi est.Causae autem istarum per

cornunitatem lant aut a toto,scut in febribus cum quarum augmento augentur, di decremento decrescunt, aut in crisi, qua persecta sedantur ii passiones, aut a dolore sorticuiuscunq; membri, ius augumento augentur ,& sedatione decrescunt,& quandoq; ab euacuationibus mamis, siue fiata toto cordiore, siue a membris particularibus, scut in ape tione moste.ext ione aquae hydropicorum,phte t. solutione, sudore nimio,&fimilibus, imo a nimia raritate corporis, aut i membris particularibus,scut a cerebro quando in ipse nitati plicatur humor melanch. qui penetrans in substantiam cerebri, postea penetrat in uias arteriariam usq; ad cor excitans tremorem cordis,pusillanimitatem, Se tristitia cum excitatione malitiae eo lationis,& angustiae, sicut aliquado ex cerebro peruenit ad eor per hanc uiam ex humido,& f. Et accidere obliuione,pigritiam& tarditatem motus , tam ad inchoandum, quain ad proseqliendum. Et quandoq; pro pter nocumentu cerebri,& neruorum debilitatur diaphragma, de lacerti concurrentes ad anhelitum, quae propter cor non debite euentatum, neque mundificatum incurrunt hi

iusnodi passiones, cuius signum est nocumentu cerebri praecedens, post quod Muitur tremor eordis,& huiusmocli passones, a quandoque accidunt huiusmodi aegritudines propter mutationem materiae ex sinanchia, pleures,& perirneumoad cor,& nraefocat,& interficit secundum plurimit, di paro sinus Murniatis frequenter colungitur tremori cordis, &aliae passiones, de quandoque accidunt propter nocumenta hepatis defieientis in transinittendo nutrimentu ad ipsum,& quia mittit ad ipsum humorem, aut uaporem malignum. Et quandoque accidunt huiusinodi aegritudines propter aposte. calid. aut frigi an eapsula cordis aquosum, aut melancho. &quandove propter multitudinem aquositatis contentae in capsula su catem cor,&sentit manifeste cor eius suffocari multo humido Et quandoque propter eius di-

nutionem cuius desectu arefit,&exiccatur, cuius signuest corporis consumptio cum nocumentis cordis, quae non uidentur ab alia caula pendere. Et quandoque accidit propter nocumesumoris stomac bi ab humore uileoso, aut mo ii titio, aut vermibus in ipso, aut intestinis, aut uomitum dificativo, quia uenit cordis tremor ex eo. Et quam

'ue sunt propter communitatem in dolore stomachi quando ni uehemens , & multoties interficit in pauco tempore, ecquandoque accidit in ipso ore stomachi tremor, di nocet rei. Et quandoque accidunt huiusinodi aegrinidines propter saniem, repletionem, thor,& ulcus in ore stomachi. Vnde eropter manum comunitatem oris stomachi ad coranti ut os stomachi praecordia uocauerunt , & quandoque accidunt huiusnodi initudines cordi, per communitatem aegritudinum matricis, ex quibus est praefocatio, quae sequitur, aut retentionem spematis, aut membrorum mi

tentium malignum humorem , aut uaporem ad cor , & di Dragma. Et quandoque matrix ipsa mouetur ad si periora comprimens diaphragma, Se uniuersaliter per communitatem a quocunque membro mittente rem ad cor malbinum sta qualitate manifesta , aut Metilia possunt huiusinodi quatuor aegritudines cordis contingere. Causae uero orimitiuae harum quatuor dispositionum sunt aer pestilentialis,

odores foetidi corrupti, uel uenenosi , aut simptio rerum uenenosu um,&morsus uenetiosorum, sitae omnia inimicantur eordi. Item ex accidentibus animi timor magnus&subitus, Dinlium Se huiusmodi. Item balneatio, laiar, coitus, de reliqira ex non naturalibus rebus, aut extraneis ira, de disproportionata.

Modi autem penes A. quibus significantur di 'ostiones

cordis sunt octo, pulsus, anhelitus,ereatura pectoris ea qui nascuns super pestis, tactus eorporis, mores, fortitudo co potis,& diuilitas eius,meditationes .Pulsis quide , si h m enitudo,uelocitas,& frequentia ipsius significant cali. eius,

L eoru eontraria nifieant fris.& eius lenitas humid de durities significat secitate,& sortitudo, qualitas, S: ordinario sietnificant ianitate,& contraria sisnificant c6trariti. Et anhelitus magnus,velox,& frequens Dificant calidaed contraria Dig. Et pectus amplum Ianam si non estis multitudinem cerebri s niscatam per magnitudine capitis iacientem magnitudine michae facientis magnitudines spondit tu facientia magnitudine costarum ortaru ab eis, imb est illi e paruitas cartas aut mediocritas significat calid .cordis, Se contraria ip-

ius si non facit ipsum,parilitas capitis significat frig. Et pili plurimi orti superpems Si proprie crispi, significant caliae

re sicut econtra nuditas pectoris de paucitas pilorum signi eat mg. quod est uerum nisi humid. corporis superflua mora in aere fit ido, &aetas pueriti resilae. Quintus modus esta calid.totius sensata per tactum,quia eor calidum facit totucalidu si hepar, splen non contra operetur,& eorde existete frigi .lotu est stias hepar non contra operetur , & ita imtelligatur eor esse humidum per coloris lenitatem,Scsiccuper corporis ameritatem. Sextus est a moribus ut ira ueloxa leui causa,audaciaiuriositas, crudelitas,fignificant cor calid. & opposita frig.Similiter gaudium, fiducia, bonitas spei significant cor sorte calidum& opposita contrariu , similiter inquisitio solici nidinis, timor,& tristitia signis eant eor hin& liccum. Item promptitudo ad operationes significat caliditatem, sicut tarditas fri*. Septimus est a fortitudine corporis, quae signiscat cordis sortitudinem temperatam,sse multitudinem spirituum, concurrente tamen bona disi omtione cerebri de neritorum: di debilitas significat contra tu, di malitiam complexionis. Octauus est meditationes, w iueuias, plenae spe,& circa res magnas significant temperamentu aut declinatione minderata ad calidum & humidum,sicut contra meditationes tristes cum desperatione,& circa res paruas significant stigi.&sce.& meditationes contentionis separationis,& rixae caliditate & siccitate, spiritus enim cum sunt clari multi,teperati,cor bene se habet,quae percipiuntur sub ratione delectabilis,& spe bona generant, de confidentia,& econtra pauci si mos, frig.& sicaimore &desperationem,sed calidi de Q. fise mos misti, contentione, iniquitate,rixa.His potest addi no- .m caliditas in corde ab ipso patiete pereepta signifieae caliditate,sicut econtra me .sercepta in corde frigiditatem, quod fgnu potissime accomodatur ad caliditate Se frigiditate praeternaturales. Potest addi decimii sumptu a pronitate lapsus, na cet risparibus facilius & frequentius est lapsus in morbusimile quam in contrariuaesis eiro coplexionis est cor qualis est morbus in que faciliter &-quenter labitur, et se est. io an is signifiAttonu suprascriptaru possumus arguere supra suacunq; coplexione cordis naturali. Signa aut quibus armimus superaebitudinibus eordis sunt intraser,pta Signu malae eoplexionis calidet est augmentum pulsus in uelocitate,& frequentia non naturale,&declinatio anhelistus ad magnitudine, se uelocitate,& f uentia non naturale de frequentiam quae sedatur cu aere Dig.& bene se habere instigore,& extenuari absque alia e sa& econtra. Signa malae complexionis frig. sunt declinatio pulsis adparuitatem, tarditatem,& raritatem non naturalem, ni sic

dat uirtus,& sit necessaria frequentia ,& anhelitus paruus, tardus,& rarus, Se tranquillitas cum aporoximatione eius,

quod calefacit. Item si itas,& super itas in pietate, &misericordia . Signa malae complexionis humidae sunt incli-

Ioci rentini R natio

207쪽

natio pulsus ad lenitatem naturalem uelocitatem patiendi ex imprimentibus in anima cum uelocitate reiationis e

riim, multicinio eventus febrium putriduum. Sim malae complexionis siccae sunt declinatio pulses ad duritie non naturalem , redissicultas susceptionis passio eum fixione earu siue sint sortes sue debiles,& liquefactio eorporis , &ees niscationibus apostematum sint ligna aposternatu e lorum: Ipsa enim in principio sui faciunt diuersitatem mirabilem in pulse non consuetam,& fit maxima inflammatio in

corpore proprie in temporibus membroru, anhelitus qua

uis attrahat aerem frigidissimum tu est quas priuatus anhelitu. Deinde sequitiir isti opis frequens,& non oportet, ut expectetur pulsus durities , licut in aliis apostematibus calis dis, ni interficit ante illud, interficit enim fili plurimum in in prima die uel in secunda. Sed signa aposte angi. qur raras sime eueniunt sunt omnia huiusmodi accidentia, sed remigaeum paulitate inflationis, de interficit inter secundu&qtiartum. 1eds nu malae compositionis , sicut complexionis eius a multitudine aquae in eapsula sunt,quia sentit cor situm lasso cari & compi imi.Signa uero oppilationis uiarum est praesecatio manifeste sensata absque causis aliis igna autem Elioetionis continui sunt ipsae causae Bluentes. Caula aut imprimentes in cor quaedam sunt coes Di, & aliis membris, sicut cause facientes mala coplexionem, lutioncm cotinui, apossemata,& similia iuxtim sunt proprie cordi, sicut malus diesielitus,& accidentia animalia,quae qnq; nocent siparpedoipiritum exterius quando'; suffocando i m interius,ita ut

quandoq; sequatur syncopis, imo mors. ira autem est minor omnibus illis in hoe, raro enim interficit. Canones uniuersales in curatione dispositionum eordis sunt q atuor. Primus,quia cor est membrii principale prius. di sublimius omni principali.& ideo sinuis festini ad euram dum Oidis dispositiones, re sine errore quantum est possibile Paruus enim error in principali multum timendus est.Secundus canon cst, u in pluebotomia quae frequenter est nocentia in curatione aegritudinis cordis, cum plurimae aegritudine seordis materialesi sanguine pendeant,simus soliciti ne superstuat,&cadat uirtus,&si ceciderit succurramus eum medicinis ac cibis uiuificantibus uirtutem secundu exigentiam de his, quae dicentur,& hic non appropriatur erressioni sangui.tantum, imis et laeuicunq; euacuationi, Pauis sangui .euacuatio sit uehementioris necessitatis, ut sibi in casu ui mitis subtarum asseratur.Et quia, ut dictum est plurimi aegritudines cordis sunt a sanguine aut a uapore, phlebot mia est congrua euacuatio a vocumento amborum liberas Repletio enim sanguinea remouetur, phlebotomia basilicae dextri,&uaporosa phlebotomia basileae sinistrae. Tertius ean6 est in euacuatione per medicinas solutivas ,&est quia plures medicinae soluti uet inimicantur cordi, uel secum,

inisceamus medicinas cordiales beraliarticas, qux conteriit tripliciter.Primo cor metendo nocumenta medicinarum sol uentium. Secundo contortando cor addendo in robore eum

proprietate sua,& stiplicitate temperata.Tertio quia faciutuit tutes medicinarum penetrare ad cor remouendo eas ab

aliis locis. artus canon est in permutatione complexi nis calidae, stig.humid.& sicca ut compositae. Na si uolumus permutare complexionem frigiaudaces simus cum medicinis cordialibus cali solis,aut saltem permixtis medicinis eordialibu ,,uitando in ne propter intenso ne suae calid. aut multitudinem eius fiat agitatio in humoribus cordis, & materia dilatetur & amplietur,& sorte perducat ad apostema, ad oppilationem & reliqua nocumenta, nec tamen multum diminuta sit a gradu, & multitudine calidi sussicienti secundia gradum & rAstentiam initudinis, & sed in permutando complexionem calidam,tunc non sumus contenti uilis instigi d tibus. Nam substantia pervam cor creatum est spiritus es&xus in ipso,qui est subitantia calida calidaiaturali.& no,

Iid noctua eorpori,quae aliquando ex malitia complexionis calidae re luitur, noratur,conuertitur in sumum, & comturbatur . Cum ergo superuenit eois ori cordis quod extinguat ipsum non est permixtum cum medicinis calid conseditantibus ealorem innatum non sellam propter caliditatem,

imo eum proprietate i arum asociata calidi inarum, posse bile est, ut noceat radi ei, id est spiritui, quamuis ramo coluerat,& est corpus eordis contemperando calid. eius . propter sipientes antiqui permiscent medicinas stigi . cum cordialibus calidaeonfidendo quod si natura tuerit sortis diis Demet inter calefactivum & instigi dativum, di assere ins m

ium. Et si inueniunt medie nen uale,aut proximum ae litati consoriatiuum spiritus, ficut bu offam uigorant ceadiuuant se cum eo. Si uero natura fuerit debilis non chim regimen nee suspelunt medicinae cordiales frig. propter alia causam, uia sunt tardae penetrationis. Quapropter nece sarium ei ut secum mi eat medicinas eordiales calidasqvibus iuuatur penetratio uirtutum medicinarum stipi . uae tamen notabiliter debent esse domitiantes super meditanis calid.secundum exi entiam siti contrarii scut permisceat in cum medicinista, . in trochiscis de camphora, propterea

qui a ulerunt crocum ex trochitae camphora blasphema' tes priores ccerunt ipsos pauci iuvameti quamuis propi riguorantiam non concedant.Complexio autem calidi απιν

tur cum sumptis in potu, sicut sunt rob.stigaeordialia,scilice de ribes, de pomis G similibus,& cum aqua &sue. Ductuum sicut pomorum apiorum ut 6. acetositate citri, & simili, & cum exterius applicitis frigi permixtis cu paucis cordi libus ealidi si fuerit materia evacuetur. Cura autem malae complexionis frigaest cum confortatiuis magis quae dicetur, Qui diamusco,theriac mithridato,&smilibus eum uino dorisero, exercitio temperato, cibis calidcluantitate, quae digeratur.Et cum applicitis exterius cordialibus calid. stipit citate temperata participantibus:& si materia frip. fuerit in causae vacuetur.Sed in cura malae complexionis De . ea n

cessarius cibus &potus plurimus, humectitiuus dummodo positi digeri .Et adminiuratio tini aut balnei cum custodia tamen, ne sit multum calid. e si longa mora in ii , ne re seluat, uirtutem deiiciat, paucitas motu ,δε tranquillitas, Npotus a ut non multum irig. & moderatae quantitatis nisi adsit calidi .coniunetii se. cum multitudine spirituum, tunc enim magis Dist. de pluris quantitatis posset exhiberi, de conuenit somnus plurimus,& si fuerit materia evacuetur. Cur

autem malae complexionis humid.& subtiliatio dixis, quae uirtualiter declinet ad se. & administratio medicinarii exiccantium,& exercitia potius lon a,& frequentia quam in si & sertia,nis esset coniuncta frig.&materia humida si fuerit in causa evacuetur. Gra autem frigidae & humidae, est intentio & multitudo exercitii , in quo tamen fiat gra ode paruo,& breui ad longum se magnum , & administratio balnei ante cibum praecipue tinarum x longa mora in Hira

calida, adiministratio seluti uorum,& diu reticorum , usus vini antiqui, odoriseri potentis, moderati in quantitatis , de administratio ciborum calid.& se . quantitatis moderat , dc si humid fuerit coniuncta calid. uitent balneum , de utantur coitu, de si materia aliqua fi erit in causa evacuetur. Solutio autem cotinui non recipit curam .sed oppilatio remouetur, Ihlebot de aliis euacuationibus sin exigentiam,& adminiblationem incidentium, . subtiliantium primo, postea aporientium de prouocatium, 'ux omnia sint cordialia, aut cordialibus admixta, desint olid. aut irie aut temperata secum dum exigentiam. Si verost malus Mus propter superiluvia humid.capsulae comprimentis corint en ratur omni regimini exiccativo, am cibali, quam medicinali, nec non evacua tionibus iteratis tuae tamen uirtutem non deiiciant. Cura

autem aposte cum incepetunt non est possibilis, sed obstandum est ne incipiant eum phleboto.copitas, de proprie basilic de apud Auicen. quandoque speratur in euasione ei eum phlebotomiis arteii ila cum euacuatione humorum cusoluti uis, moderatis tamen ne Witent materiam quibus coγdialia snt admixta,& iint calid sit eaut moderata secundum exigentiam,&delude cum diuersionibus sortibus, S uentro igaturis de huiushi odi. Et ieitio materia si fuerit subtilis incranetur de compingatur,ut non fluat etiam exhibendo o piata fortia in notabili quatitate, Se super regionem cordi de partis circunstantis applicentur rei rcussiua se exigeti/confinitantia cor cum proprietate sita, de repellentia maioria,& disast tenuissima Somnus sit interruptu , & procu

rentur euacuationes naturales,ra non naturiles longo te

pore consuetae, quiestant animo, de corpore quantum in

possibile.

208쪽

DE DAsSIONIBUS CORDI S.

finibile edicinae autem cordiales quibus utendumos

eundum exipentiam temporum descriptae ab Atticenna,&c ris sunt in Dascriptae. mperate sunt lapides priciosi,ue hi minus, Taede esit,ideri lapis ualens contra uenena,

ereditur ali sit se; nurus, uel forte linis ille qui uocaturberahar, id est liberans a ueneno alienitagi id est smaragdus

Gaurum copiosum in bursa, uel scrinio seruatum, argentum, granatae, rubita lovglossa,borago, toparius lapis.Cesidive aria , rorumbet quae sunt eiusdem speciei quamuis Avicenna de eis diuersa iaciat capitula ,rorumbet sunt radices smiles ei pero in figura, sed multo maiores & duriores intus sub citrim coloris, odoris, S saporis re ariae, remissioris tamen Donoricon e,arabice, doronigi est radicula paevi,saporis dulciscintilis calamo aromat cincolore & figura, en album de rub. & sunt uelocis iuvamenti, gariophil .mirabiles, galanga, nux muscaeinnamomum,orimunt,id est basilicon. ambra, balsamita , oleum balsami lignum Se semen

eius, si cas, polium, uinum aromaticum pulegium, orig num , memoriam, cortex citri, sem. citri, cubebs, ni

sciis , ambra, sera combusta & non combusta , xiloaloes erudum , melissa de sem. eius, enula est mirabilis, macis, eata. mus aromaticus, cassia, lignea, rosmar. Iauendula, tu reia, betonica, hvperi con calament hum, menta, polytricon, gingiber , spica nardi , schinanthi ini, cardanu mim,

lapatium quod Avicen. acetosam appellat, non est illud, de quo est me sermo, sed de lapatio vulgariter dictorumdise, quod est calidi se .& optime ualet, contra serpigi conditum aceto & sale. Frig. mrgaritae eamphora , iandalis . nditum , poma , uiolae , acet to citri, cichorea , utinnum granat. Grabe, corallus , rosa, lutum sigillatum de armenum, coriand. sic & humi. limones, arant acariola, lactuca, acetosa. Et uniuersaliter omnes ualentes contra uenena, Se omne aron alicum ponitur cordiale. Vnde multipliciter dicitur medicina cordialis, primo quia temperata, ut suprascriptae licet Auer. quinto Colliget cap. de medicinis eo ornatiuis membrorum uelit quod medicina temdens ad aliquam Glid. sit magis confortativa quam tem rata . Secundo quaedam medicinae confortant uirtutibus secundis, ut est uinicitas, odor sicut sunt rosae, Se minus. Ham consertanta proprietate occulta,& ime sunt d plices, nam quaedam habent proprietatem adiutam aqualitate manifesta, ut spica,& crocus, quarum proprietas adiuuatur aromaticitate&esiditate temperatis ,& stiplicitate quadam. Quaedam consortant per proprietatem o cultam non adiutam aliqua qualitate matulesta, ut hia milius ,& similes, inter quas interest, quia prinis indigene uatione a calore nostro ad quam exiguntur duo. Primu, in fiant actuales cum prius tum essent in potentia. Secundiun, ut uirtiis ipsarum ad cor penetret, quae maxime ducitur per uaporem ad cor penetrantem , secundae autem non indigent trasmutatione a calore nostro per quem ducantur

de potentia ad actum, imis non indigem niti ut uimis stavi cor deseratur ,& prima proprietas indigens adiutorio Qualitatis manifestae a quibusdam appellatur uimis tertia, Dd secunda non indigens adiutorio qualitatis manifestae uocatur uirtus quarta, & iri sunt quatitor modi quibus aliquae medicinae per se primo dicuntur cordiales,& consortati. tes, sed medicinaeshs modis consortantes non diu dicum cur cordiales, nee consortantes per se primo, sed solum debet per accidens, scut quae remouent nocumenta materie-

Trura prauariam de uenenorum,ouet possunt imprimere incor . ni harum quaedam saciunt noc euacuando, quaedam .alterando ad contrarium secundum qualitates primas , ut frigid. contra uenenum calidum, & fie de caeteris contra contraria. Tertio, ali qua faciunt hoe, stiplicando, ut terra sigillata, prohibet uaporem eleuari sua stiplicitate, Et cum hoc etiam confortat cor,& smiliter lutum armen.in

pestilentia. Q rario, aliquae faciunt hoc incidendo, sicut aqua raphani contra fungos. Quinto, quaedam reprimem do acuitatem, ut butyrum , & alia uncti , multi sunt alii modi quibus opponimus uenenis, sed hi sunt principali res , sed illa quae euacuando consortant sunt duplicia, quaedam enim consertant expellendo uenenum, ut terra&l

tum inulatum, quod non cecit meret ininitiira donec u

nenum expellatur, quaedam autem consertante educendo materias malas existentes in corde & admixtas sint itibus

ficut miro lani , agaricus , & lapis laruli. Et in his est proprietas appellata uirtus tertia , scilicet respectus ad cor plus quam ad aliud membrum. Sunt autem prser hos alii tres modi minus principales, quibus medicinae dicuntur consoriatiue , sicut quae ducunt uirtutes aliarum ad cor, sicut pu-lagium Se storeas. Aliae custodiendo ne resoluatur uirtus earum in uia, seut o tum , quaedam consolidando alias, si eut species aromaticae ingrectentes trochiscos de tvro, quε ponuntur ad reprimendum earum malitiam , inter has omnes uere cordiales sunt medicinae 'uatuor priorum modorum , quae per se consertant. Aliae uero tari ales, siueberaliarticae appellantur,& non uere cordiales sunt theri eales, licet non econtra, quia medicina theriacalis potest esse excessivi gradus, & operationis nec absolute consortat cor, sed eum est in dispositione preternaturali: sed uere

eordiales sunt temperatae, aut parum recedentes a temporamento habentes singularem prioietatem ad tesum maxime consortantes in dispositione lana, sicut buglossa hi cynthus, sed multae theriacales nocerent in dispotitione sana, quae in dispositione aegra optime iuuarent. Et haec elici possunt ex dictis Gale. quinto de simplici medicina. de Ser. in sim de simplicibus, eapite de medicina custoditiua & liberatiua . Et dicit ibidem quod medicina theriacalis

est media inter uenenum ,& corpus humanum, cui Auer. .eontradicit quinto Colliget, capite de medicinis operantibhus contra uenenum, re dicit quod medium est eiusdem

generis cum extremis,sed medicina theriacalis non est eiusdem generis cum corpore nostro, S ueneno, quare non est

medium. Ad quod dicendum, quod Gal. & Ser. nolue runt quod medicina theriacalis se media per comestionem nec per formalem participationem virilisque, sed est media, quia eum utroque conuenit , cum homine quidem quia ipsum tuetur, sed cum ueneno conuenit, quia participat naturae proportione quadam, de forma uenenosa, participativautem uno formaliter,&cum alio uirtualiter, non elisub eodem genere reponi bile cum ambobus extrenus, sed est in genere extremi, cuius natura participat. Est enim medicina uenenosa , non tamen ex toto genere contraria naturae

hominis, sicut argentum uiuum, sciuiperae, quia istae non ponerentur in consectionibus liberativis, sed aliquo modo. uenenosae, & interficientes si sumantur in notabili quantit te icut myrrha,opium , styrax, crocus, faciunt enim stup remo occidunt in multa quantitate sumpta. Q propter concludit Serapion allegato capitulo, ubdualde aequilibrata debet esse dosis medicinarum theriacallu, scilicet ne noceant corpori, imo ipsas bene toleret S sines icientes contra uenenum,& hoc est difficile apud ine Ierio . Sed sorte ex his quis infert contra determinationeuprascriptam, qu nulla medicina uere cordialis stili riualiscum nulla uere cordialis participet natura ueneni.

Ad quod dicit quod autores praedicti non loquuti sunt de

omnibus theriacalibus, sitis de his tantum , quae natura uenenosa participam, de propositiones illaesum indiffinitio, de non uniuersales. Et ego sequor intentionem Sim. lan.indictione beraliares dicentis. Beraliartio est omnis medicina liberativa a ueneno, nos autem proprio uocabulo carentes hoc lanificantes, theriacam vocamus, theriaca itaq;&medicina liberans . ueneno sunt synonyma. Et subdit beraliud aliquando uocant galbanum propter excellentem e ius uirtutem contra uenenum, quod patet per Avicen. in descriptione tertia theriacae , Sc per Ser. in descriptionetheriacae , uocatur nihilominus apud eos Lemne, uoca tur & interdum berahara, uel berahar quidam lapis multum charus regibus, ut in Serapione inuenies. Putant autealiqui hunc lapidem esse qui generatur in oculis ceruorum in oriente, qui cum serpentes comedunt , ut deponentes senium sortiores fiam intrant flumen, ibique moramur immers es, ad caput, tamdiu quosque sentiunt uirtute ueneni superat interim lachryma emittunt,quet coagulata in oculis interdu viqi ad numitudine nucis doceatur donec cadit eu flumen exeunt,& sic inuenitur, Se dicitur omnium uenenoram theriaca ueris liter deberet liberare a P

209쪽

stilentia. sunt etiam pririer supraser pia aliae medicinae be-raharticae ualde excellentes; sicut tormentilla, dictamu,pimpii rella,quae sunt supremae contra pestilentiam, de quibus foci mentionem in tractatu meo de pestilentia. De tremore cordis. CF. 7 .QVid nominis tremoris eordis est satis manifestum.

Est autem descriptiue penes A.motus tremulus a

cidens cordi, &inanifestum est, ut dictum fuit s perius, quise sub tremore cordis comprehenditur pulsus eius, qui qualiter differant si proprie sumantur, lictum filii superius. Species non habet nili modos suosdam secundum

magis &minus differetes, ut quia aliquis chronicus, aliquis magnus,ita ut a circunstantibus audiatur sonitus quidam, &uideantur panni tegentes pectus eleuari,quidem paruus te aliquis continuus, aliquis interpolatus. Hem aliquis cum mira debilitate,& maxime pulsus diuersitate,siquis, non licet non evacuetur a quadam pulsuum diuersitate . Causae tremoris cordis sunt omnia,quae laedunt cor nota biliter,ita tamen ,ut non perducant ad syncopim . Causae a tem laedentes per essentiam sum mala complexio cuiusculi que generis sine materia, quae facit tremorem,cor debilitanido,de omnis debilitas Fud A.essicit in corde donec peri

uerat in ipso uirtus suinciens) agitationem quandam, ut expellat ab ipso nocumentum, aut quia non potest continuam

uniformiter motu suum,quare fit motus tremulus, aut quinii irius faba debilis est apta pati a qua reque facili causire frequenter accidit tremor. Sed contra sequitur quod irraia complexio facta,non sensu percepta sevi in hecticis p test esse causa tremoris, qui erit continuus propter pruna causam, sed propter secundam erit ualde frequens, cons

quens contra experientiam.

Respondetur quod mala complexio facta in eor de non est

Dia causa tremoris, nisi ducat ad ultimam debilitatem, cum qua cor non possit complere motum suum uniformiter, sed mala complexio diuersa,nuae sentitur bene potest esse causa tremoris,etiam cum constantia uirtutis . huius autem diuersitatis causa est, quia tremor cordis qui sequitur solam debilitatem uirtuos, absque tristi sensatione, ni a uirtute uitali debili,non potente complere dilatationem cordis uniformiter . Sed tr. mor qui sequitur tristem sensationem. 5r mala complexionem diuersam fit a uirtute expulsi a naturali ipsu cordis, commouente cor, ut expellat nocumentum 2 sed

bene uerum est quod mala complexio facta debilitudo cor,

est causa,ut ipsum facile incurrat tremorem cordis propter aliquod nocumentum impressum ab ipsa sensatum,quodnon incurreret nisi esset debilitataim,quia fortis uirtus omniaco temnit.&coissequenter conceditur, quod debilitas sola nctest causa tremoris,sed debilitas cu nocumento impressis te Plato licet debilitas principalius concurrat,sicut etiam in tremo te stomachi debilis, summo bono cibo eum moueriir ad amplexando ipsum motu tremulo, uirtus debilis est cu mari, quia ei bus bonus. Et notandum secundum Auer . setio Colliget, de accidentibus spiritus tactus,quod mala c&hlexio diuerti in habente heeticam non sentitur nisi permo in complexionem frigidam retinentem adhuc aliquid naturalitatis, unde hecticus sentit caliditatem additam post ciba per holeam suam. Fit enim tremor a mala complexione

cum materia sanguinea,&melancho. quae frequenter facit tremorem, quia multum horrida cordi,& cuius minera est

Irope cor, stillic splen directe cordi prositus a quo miseuit melancho. ad os stomachi, item mirach,& mesenterium, in quorum uenis reperitur multum de melancho. sunt

satis propinqua cordi. Item materia humida aliquando est in causa, & uentosa aliquando,& ess leuior ceteris si se subtilis, & non habens materiam a qua eleuetur. Materia autem choleri sui acuitate magis facit si ncopina quam tremore. Similiter mala compositio, oppisatio existens in cursibus sing. & spiritus in corde & origine uenarum,& arteriam eius, aut malus stus cordis sequens complexionem apostematis capsulae , aut multitudinem aqua in ipsa contentae, de similiter solutio continui in corde , & apossema faciunt in principio apparere tremore: deinde syncopim, postea mortem, sed de nis superius. Factus autem subtilitate sensus cordis cognoscitur, quia habenti ipsam accidit timor codi

dis ex qualibet qualitate estostate generata in spatio quod

est inter ipsum & panniculum eius, aut in corpore panniculi, aut in uena eius. Et ex oualibet qualitate calid. aut m . adueniente ei, ita ut succedat potui aquae, praeter quod per ducat ad debilitatem in operationibus suis .Factus aute per communitarem, aut est a toto, sicut in febribus. Se proprie pestilentialibus, aut in crisi, cum materia mouetur, aut a doloribus fortibus in qtiacuque parte corporis, aut cum c

munitate panniculi sui, scilicet capsulae, si accidat in ipsa apostema molle, aut durum . sicut accidit Giae & gallo per Ga.

anatomi ratis. Et quandoque accidit cum communitate stomachi proprie oris quando in ipso est humor uiscosus, uitreus,& mordicativus,cholericus,aut cibus corruptus, aue thor in ore eius, aut propter attractione materierum ad stomachum , siue apostament, siue non, succedentiumri, id est dolori eius. Dolor enim stomachi potest sacere tremorem cordis tam per se quam attrahendo materias ad sto machum, et erit causa tremoris .Et per communitatε stomachi est aliquando tremor tamus,& ita continuus ut non

discernatur inter ipsum S illum, ut est per essentiam in corde,& quandoque accidit tremor in ore stomachi simillimus tremori cordiali,&fortasse perducit ad ipsim. Fit aut e trumor in ore stomachi duabus ex causis, alit quia uirtus expul- sua oris stomachi eon tit ipsum, expellat nocivu,aut quia uirtus naturalis stomachi debilis mouetur motu tremulo ad amplexandum SI constringendum se supra cibum,ut melius digerat. Et fit aliquando cum communitate pulmonis quai do multiplicat in eo oppilatio in parte illa, que obuiat codidi , di noli penetrat anhelitus secundum quod debet, & indieat constrictionem anhelitus non securam cum quandoque accidat subito sutacatio de mors, sicut aliquando accidit in paroxysi is inlimatis.Et quandoque accidit per communitatem ab aliis membris , sicut diaphra are,& reliquis parti bus pectori , &a bene, eerebro,gumire, transmittentibus materiam&irapores irrat ignos .Et quandoque per comm nitatem ab intestinis propter uermes corruptos in ipss ea amantes ad cor, si quia uermes aliquando mouentur ad supαriora & nocent ori stomachi,de aliquando perforant intestina. Et sit aliqtiando per communitatem ab nepate transmit

tente humorem, aut uaporem malignum, aut non transmit

tente sangu .susicientem. Similiter accidit per communitatem a matrice, uaporibu spermaticis, aut menstrualibus, aut aliter malignis intimantibus ad eor,& qficunq; matrix

ipsa ad superiora mouetur, est eausa pridocationis & qnq;

se a causis extraneis, scuta poni demoliti uenenosoriim ωqnq; fit abaccidentibus anim fortibus, laetore, coma petio ne aeris,&sic de singulis causis primitivis potentibus in cor imprimere. Signa comunia cuiuscuq; tremoris cordis sunt, pulsus diuersus ualde in magnitudine, parilitate, uelocitate, tarditate, se 'uentia, Si raritate,& multoties smilatur pulsui habentiu asthma & peripneumonia,& tangendo pectus ex directo cordis sentitur diuersias motuum cordis proportionata diuertitati motuum pulsus. similiter aspiciendo arterias,quq sunt in collo uidetur aliqn in motibus earum mynifesta diuersias,&aliqfi sonitus quidam auditur sequens diuinitatem motuum iptius cordis,ta pendens ab humidaesignificatur per lenitatem pulsus ,& semit habens esse quas cor eius sit positu in humiditate,& si sit humiditas militiplicata in eaphila comprimens ipsum praeter hoc quod sentit cor ius positum in humiditate sentit ipsum in eadein suffocari. Sed siccitas iuperflua signiscatur per duritiem pulsus. Et si fuerit consumptio humid.existentis in eapsula, corpus aresit& exiccatur in dies absq: febre,& factus a calidit. si per duasngulari significatur per infamiarationem in corde sensata, si non est fixa,& si fixa suerit per inflammationem sanata ante fixionem, & pulsus, S anhelitus sunt magni , veloces, de

irequentes etiam extra hora tremoris, de pracesserunt causae calefacientes sciat sebres fientes de factae, motus sortes, de similes Factus a frigore significatur per calta suas ex extimguentibus calorem innatum tam per se sicut aeris frig. aegri, itidines infrigidantes de similia, quam per accidens, sicut uacuationes extinguemes calorem innatu,& adest sensatiosti scin corde nisi si fio,i pulsius do anhelitus paruidardi,&rari Atexta a rastremor ista malaec lexiones copositae

sabent

210쪽

DE TREMORE CORDIS .

rubent signa tomnosita, sicut habens caliditatem tundiali mi cum hoc quoa habet pulsum & anhelitum magnum,uelocem,Scircipientem,habet ipsis i lenem ,& sentit quas cor eius it pomum in humiditate,& per resiqira tu discurre , &vinnes huiusmodi uialae eomplexiones cognoscuntur, quia tittantur a simili,&contrariis iuuantur. Sed tremor sanguineus significatiu permagnitudine &uelocitatem pulsus de anhelitus eum leuitates istis de enitudine eius etiam extrahoras tremoris,& sentitur calid.& inflammatio,& linam tu olim, quia sisguinei aggregant multum sectu quod corruptum multiplicat malos uapores cordi,& etiam per coitu temperatu et ficat Gguis & spiritus, euaeuaciar super fuitas quanti de remittitur calid superflua. Item est plenit dod temo uenatu de multitudo urinae cum crasiit te, Sec lor Et habitudo allectantur sanguin .liem co 'exio,regimeri cedens Aestalia,& iuuatur minutione. Sed melicholiae sunt signa contraria dccum tristitia & solicitudine ut eorum sum in terra aliena cum recordantur strorum. Sed e leticum,qui tamen raro accidit, significant causae calefacientes Ze exiccantes piscedentes aegritudines cholericariequεtes,de est pulsus de anhelitus magnus uelox Se kesuetis eum duritie pulsinae est uehementia instammati His, vivanu fifinde humidi de nocetur contrariis, desunt huiusimodi color, resim ,habitudo, tempus anilire caetera huiusmodi attestantia cholerae sed phlegmatici sunt signa eontruria, de iuuantur fame desti& exercitio. Et ventosum purii si Mificat uelocitas terminationis eius, raucitas no menti eius,ed diuersitas in pulsu, , nocetur a multiplicantibus uentositatem,&iuuatiira contrariis.

Factus autem ab oppilationes Matur per diuersi pulsus in magnitudine de paruitate,tarditate de uelocitate , per Mi odi enim distin itur a diuerstate pullus sequetis uitvitis debilitatem,cum uirtus multum debilis non possit faceo pullum magnum, Se similiter est diuersitas in fortitudinere debilitate, quae non potest contingere a uirtute debili auium possit facere pulsum testem,& est cu priuatione signo-xum repletionis. de hoc maxinae uerificatur cum oppilario inini spri pinquis cordide uenis eius. Sed tremor se

gnimur per dolores ipsos, cum dii rum augmento aue

tur,&decremento minuitur,a ablatione aufertur. Signa

alitem P per coni munitatem a capsula ex liniicita, tae tum caula Itomachi significat malae dii positiones stomachi Se nocumentum appetitus S aliarum uirtutum eius,

item quod expellitur ab iis o stomacho maxime per uoini

tu, item inragmationes pereleuatiotiem uaporum notis

Ium ad cor immo etiam ad cerebrum nausea & subuersis, item alleuiatur cum abstinet a cibo nisi sita materia cholerica ad os stomachi tempore uacuitatis, tunc enim in

gis suit ae acuitur δε fit uehemens quando cibi is 4ncipit digeri uaporibus pluribus cordi communicatis propter Iab rem uirtutis digerentis. Discernitur autem tremor nona Hii a cordiali, cuia hic sentitur in regione stomachi, ille in corde δε prouerunt Se adsint nocumenta stomachi de noeo dis sicut in cordiali praecesserunt de adsunt nocumeta eor de non stomachi.Et factus per communitatem a pulm ne cognoscitur, quia praecesseri int de adsunt nocumenta pubmonis sicut amma, peripneumoniadec.Et simi signa oppilarionis pulmonis sumpta ex constrictione anhelitus, de caeteris e qui b.ωpra in propriis cap. Similiter a com nitate hepatisciplenis,matricis,intestinorum, de reliquorum embrorum significatur per nocumcta ipserum quε adsuntd praecesserunt, cum quorum augmento augetur di dea

mento decrescit de ablatione aufertur. Factum autem a uenenis sumptis a morsu ueneno rum de reliquis causis primittitis significant causae idae cum priuatione reliquoriam signorum. Prognostica. Tremor cordis quando sumi desepermutatur ad syncopina quando magis sumi fluit permuratur ad mortem.Secunduinoiquis conqueritur de trem

re cordis post aegritudines δε haut nauseam de evomit cholera lurimam δε non remouetur nausea, est malum de imdicat spasinum in stomacho. De syncopi. Cap. 7s.

RVocopis graece quas concisio, de amputatio latinessi A

quens malum litum, scilicet copressionem cognoscitur, quia sentitur Orsici aride constringi. Solutio autem cotin cognoscitur per causis sua cilicet tremor secuens apost.insumantia sui cordis, alii sui panniculi cNnoiuitur per signa superius dicta minediate poli anatomia, Se praeter signacim dicta cum postaealido iustilatantia coidis adesi niaxPana inflammatio, de diuersias miribilis inpulsa cum sebana rima siluerit prosii uni interficit in hora luero se dificiale tardatur mors usque ad secundu diem si merit insenon adest tanta inflammatio fi fuerit superficiale tardatur mors usque ad quartam diem. Ni uero profutulum usqi ad secundum ut plurimum, tame in corde sunt calidaicut in capcla,ut plurimum fit g. mollia aut dura in cognoscutur, quia

non cito interimunt, immo aliquando chronicatur, tandem tamen interimunt, & cognoscuntur praeter signa suprascripta calida 3: fiig. per complexi ouem,calorem , habitudine,

regimen pri dens, aetatem,tempus anni δε similia. F Ῥὶν adicitura λει quod est deficio de ρυμοι ania, uuis .Inde pipothymia, deseetiis animositatis.Sed quid nominis casus uirtutis subito, est satis manifestum. Subito enim importat duo,Ctempus imperceptibile de causam non manifestam. Syncopis tamen apud A.destructio est maioris pariis, plurium uirtutum,moti ae de sensibilis propter debilitatem cordis N aggregationem spiritus totius ad ipsum propter causam mouentem eum ad interiora,aut propter causa praesecantem ipsum interius,quare non inuenit spiraculum,

aut propter paruitatem de subtilitatem sita quare non sepe fluit super illum qui est inminera.Dicit primo quod sync pis est destructio maioris partis plurium uirtutum motivaeta sensibilis,non quidem secundum suam essentiam, sed destruuntur quia impediutur ab exitu in suas operationes. Virtutes enim secundo Colliget iunt nobis parum nots, operationes aut notae multum,iniare necessarium est ut uirtutes poperationes notiscentur. Uicitur maioris partis pluriu uisetutum, non enim operationes omnes motivae destiuuntur, sed solum motiuae uoluntariae , quae perficiuntur per neruos dilacertos, non autem naturales sicut motus cordis,nec mixeius autem ab acuitate tantum sensus cognoscitur, quia fit a a ex naturali de uoluntario scut motus diaphragmatis de pes talibet uentositate &quacundue causa facili δε est cum sor ctoris nisi quando esset mors proxima.Seicillis aute extrint iudine pulsas de sanitate anticlitusin i columitate reliquo nun membrorum,&fortitudo pulsus de magnitudo ipsius sunt lanificationes primae significantes ipsium &certificant ipsum. Si fuerit corpus cum freque tia huius tremoras in colume , de uirtus conseruata,est consuetudo operationibus sina, de illi quibus plurimum accidit illi sunt propter quoru res apparent uestigia passionuui animalium, sciit irae, tristitiae, ta aliarum quamuis vestigia sint remissa. Ista autem uestigia passionum animalium appetentia super facie sunt scut mutatio coloris ex rubeo in pallidum, de econtrario, secundum diuerses motiis si irituum de sanguinis nunc intra manc extra secundum exigentiam passionum, hae enim mutationes quamuis remissi arguunt passiones animales facientes tremorem cordis. Factus autem per communitatem a

toto sicut in se, declaratur per febres ipsas, cum quam au ment' augetur de decremeto decrescit, de similiter eriticus

percissimi ua,qua finita sedaturam iacius a doloribus se

seca,tota destruitur Ad intrinseca siue operatio cogitatiuae apud aliquos non totaliter destrititur. Per reliquas partes indistinitione positas ponit tres causas immediatas su opis. Prima est debilitas cordis sequens aliquod forte nocumem tum sicut dolorem Glutionem continui, natam complexi nem,malam con ostionem,apostem a&similes,quinus d bilitatur cor . euentiam uel per comunitatem, iis debilitas est causa ut spiritus uitalis totus, uel sere totus in corde aggregetur po causas mouetes ipsum ad coriquae est uirtus a tra ua ipsius cordis de naturalis subordi ratio spirituum ipsi cordi. apropter membra extrinseca depauperata spiribtib.sunt in potentia ad operationes sensus di motus. Secunda causa inuraediata est prs alio spiritus in corde tanta ut non inueniat spiraculum, ita ut ipse neque cor possisiissicienter euentam, neque spiritus cordis trasire ad alia membra, qua ropter necessarium est uirtutem sensbilem de motivam minium minui in ipso corde dein membris aliis

Io. Arculani. R a destrui,