장음표시 사용
231쪽
superfluas, est enim sicca in tertio, &super alio scorias, rini nouet mollificationem cocta cum itino,& secum permiscet plurima calida 3 seca propria ita stomachi consortatione. Aniud en, idest, radix herbaeale qua fit assa vesin, idest, leui sticum, melano piper, idest nigrum piper, macropiper, idest longri piper, tera nota sunt. Continuat uisum huius perties hebdomadas, quia lis malitia e6plexionis eum est inueterata, fixa non facile remouetur. Tertium est, ut eaurat
actiosis aeribus,t fiuctibus reeentibus ab aqua Diet, di,S: similibus si igidis, se humidis,& bibat uiliu uetus mensurate. murtum est emplastrum confortans stomachum, de calefaciens, cuius descriptio est satis nota. Sed ut hoe ei, plastru sit tenax,oportet multiplicare mastichen super alios pulveres. La tur etiam approximatio olei facti ex spicatim' ciperio, in quo debite calefacto, lana, aut phil nihilusum de optime expressum stomacho applicetur Se tig tur. Ἀ intum est, ut in potu sumat uinum uetus, aut mi uam, aut hydromes di non biberit uinum. Describit autem mi uam tonatuae est nune in communi usu, qua aromat irat ad hoc,
ut magis calefaciat, I consertet stomachum. Et omnian ta sunt.
aEM, ditestiua debiluas suerit eum multa siti,
raucorum ciborum appetitis, Iesido ructu; sympus aceiosus de citonse bibatur. Recipe fac .ritoniorum aceto rum partem unam,isaccha. albi partem vitam, aceti clarim na partem unius. eo iratur omnia simul, donec iussus lentur. est autem strupuri estomachi Hraatruus, has suas rugenia operationes inuatiuus et uehementiam
iscensionis, O inflammationisme est in tomacho ,sedat.
agri uero nutricatio sit res is qua simul congregantur aceiositas, stiplicitas; ut caro cum succo uuae acerba cocta, O cum malis mactaris si liter cocta, eum rides of Lia ex astu ἀν armosi et illis similia ex cibis. de isto praeterea detur puluere pluriesint tris glutiat. qui recipitr o. rub. drachmas decem ,spod j drachmas tres, semen e riandri, drachmas. s. Dosiis eius D drachma duae cum suc. granati muni, cum sympo de citomis acetosiis.
In hac parte eurat nocumentum digestiuae siue sit diminuta per intensonem,sive sit corrupta a calid. superflua, cuius Q ra sunt multa sitis paucus ciborii appetitus, ructus fetidus PrMcriptos est trodi reliqua sina superius dicta. Pro qua eorrigenda anc
dit syruPum acetolium de cytoniis, ius destriptio nota est. . f secundam interlari iesum si ut est ueritas sunt ii laudibu, e ibitii. Ei p. tio media camro ς ax ε. . teri audes quas ipsi attribuit prohibet transtu choleret adsto Ochum, quae multoties corrumpit digestionem. Diaeta au- test stigi .& utatur acetosis, stiplicisquε nominat in textu, de satis nota sunt. Alauem, almosi sunt condimenta re rivnssicut uelatina, limonea myrtea,&similia acetosa, se sti O. Oriunat Draeterea puluere frigidum, &sccum, &st, cum, cuius deseriptio iuvamenta satis nota sent
Curat debilitatem digestiuae a Glid. cum corporis extenuatione per fri*id: humidaexteriusae interius applicita. Et inaedit indigidare. & humectare, tam qualitatiue, quam ah dicit nota sunt. Lac est optimum si non ausit febris putrida, d putride febriente uitandum est lac. nes'm aquae dulcis coceditur,sicut coceditur in hectica, de ad easdem intentiones. Et licet Rass concedat ipsum ante eibum,& post cibum, credo tamen ipsum magis conuon re cib' praedigesto quo ad primam, & seeundam digesti ne in cilicet quando nutrimentum debet ad membra des pari. Imo eredo balneum cibo non digesto salte quo ad prismam di onem magis obesse, quam prodesse. Caetera n ta sunt. Differentia autem inter balneum de linam est, quiatina est uas in quo balneatur. Balneum autem in locus conit Mus tribus casis in quo balneantur. Tina ergo posset esse in balneo,& extra balneum. Cura no menti digesti aris primae in pendeat a causa primitiua, sex exigit intenti nes. rima , rem'uet causam primitivam,& nocumentum ab ea impressum. Secunda, educit cibum corruptum si ististit,& extera quae sunt in stomacho adiuuantia ad corruptionem Tertia, corripit malam dispositionem stomachi, ipsum contortando,&etiam hepar quod est sedes,& principium uirtutis natu dis . Q iam, prohibet fluxum humorum ad
Romachum. Quinta,corrigit accidentia. Sexta ordinat d Ditum regimen sex rerum non naturalium. Si ergo pendeata uulnere, uel contusone in stomacho, aut in membro ipsi commanrcante, curentur secundum quod oportet, iuxta prinum intentionem. Et si simpserit uenenosa, uomitu educantur, aut secessu cum medicinis lenientibus,&dentur ber tramea contra illa uenenoia,& stomachus,& membra nobilia confortentur,&similiter si applicita fuerint, remoueam tur,α nocumentum per ipsa impressum,& similiter curetur morius uenenosorum, de nocumenta per ipsum impressa, secut dictum ruit. Si uero pendeat ab aere,cibo,& potu, ω reliquis rebus non naturalibus inconuenieter applicitis . remoueantur ca ae illae,& nocumentu per ipsas impressum, Manducatur regimen contrarium. Et quia regimen malum in cibo,& potu secundum modos. I x. suprastriptos est
si autem eum hoc 'od diximus, fuerit in corpore exteminio. y mmmatio; aetratae, aqua hordei danda sunt.
ipse quoque ea herbis humectantibus nutriendus est: o punt
et lautica viduae, cucurbitae, citrulli, earnes ludorum , Oagnorum iactantium, opifices recentes. balneum praeterea antequam comedat, o t post auam tamederit,intinam quotidie ingrediatur. erui iuras clarum ualde temperatum ibat, cras dia utaturq; te. O tum, O exercitium viret .sti: totum eius Vrimen ut eius, Pi mrporis erasi
rebus frigidis est liniendus: aqua Miari candia. luc
tionem eductatur quam citius fieri potest. Et similiter histores sibi comminicum uomitu,aut secessu Nomitus tame in promptior ad educendum in stomacho contenta. Non est tamen uomitus neqtientandus, ne stomachus fiat lacuna supernuitatum. Eis non potest fieri,aut non sussciant,dentur mlimra lenia sicut cassia pitulae alephanginae tomachleae . Ee artiopipereon est proprium in eorruptione ad acetosum. Et quaedam propria inseritis describentiir. Postea iuxta te
tiam intentionem corrigatur stomachi diserasia. Et digesti- .ua eius consertetur cum contrariis propriis confortantibus stomachum, tam proprietate,quam stiplicitate temperatis,
α mesta propria,de solennia describuntur a Ras in t
teras perius exposita, tam interius, quam exterius applican Et multa excellentia addam inserius. Prohibetur autem nuxiis humorum ad stomachum,iuxta quartam intentionem ipsum consertando, in statim dictum est,&etiam diuertendo cum euacuatione, aut sine, secundum exigentiam. Corrigantur autem accidentia iuxta quintam intentionem. Et ordinetur resimen sex rerum in contrarium diserata si cunilam quod dicetur insequentibus. Si uero nocumentum digestionis haerit peressentiam, quinque exiguntur inreti nes. Prima, educit cibum corruptum, & humores sibi asmixtos Secunda, corrigit distrata stomachi,&caeteras eatinsas digestiuam debilitantes,ipsum consertando. Tertia,pro hibet humores ne fluant ad stomachv. intuta, corrigit accidentia. Quinta, ordinat debitum regimen. Prima in o iseitur, ut supra dictu Metaecurriti uero perficitire secunis exigentia cause corrigendae, s. n. qualitas stomachi aiis
QMaiit diminuta, aut malitia figurae Deriat in cati a. De se
232쪽
tari non tibus est moderarulus, ut si facilis digestionis,mediocris quantitatis, in stomacho tamen vanio debet esse paucae qualitatis,& debet pluries sumi in die,ut sese sciat ad nutritionem. Raritas autem,& tenuitas substantiae aliqualiter emendari potest eum propriis moderate stiplicis,& aliqualiter uiscosis stomachum incoriantibus, de quisbus sermopraecessit in cura uomitus, de cibi sint facilis digestionis, α moderatae quantitatis. peritas aute superilua corrigatur cum lenientibus sumptis in principio mensae, si-eut sint iura pinguia,& fercula Aiqualiter b iota , pruna
matura,uua us,&similia sumpta in princieio, & econtra lenitas corrigatur utendo stiplicis,lim interius, quam exterius applicitis. Distrari uero corrigatur cu contrariis propriis moderate stiplicis interius, aut exterius applieitis, de quibus egit Rassin litera,& multa praestantia inserius deseribentur. Sed tertia intentio perficienda et , ut statim dictum est. Quarta autem,& quinta intentio perscitur,ut dicetur inferius. Si uero nocumentum primae digestionis hierit per communitatem a membro aliquo, uel a totoso exbsit intentiones. Prima, rectiscat corpus, aut membrum mittens euacuado,& diuertendo,tam ab eo, quam a stomacho,ta secundo distratam membri mittentis corrigendo,& cum hoc ipsum eo ortando, ut fiat minera laudabidis inimi. Sicunda,educit cibum corruptum,& supe ua,quae sunt in stomacho. Tertia, corrigit eius disserasam ipsiun confortando. arta, prohibet humores a fluxu. Quinta , corrigit acci, demia. Sexta, ordinat regimen conueniens. Prima intentio completur euacuando a toto, aut a membro particulari mittente eum phlebotomia,aut soluti uis secundum quod uidebitur expediens. Sint tamen solutiva talia,quod non debilitet multum stomachum, sicut est proprium solutivorum exoluentium,& sinii liter diuertantur materiae , tam a me
bro mittente, quam a stomacho recipiente cum euacuati
ne, & sine euacuatione secundum quod uidebitur expedies. Et distrata membri mittentis corrigatur,&simuletia eo fortetur cum contrariis Di propriis moderate stiplicis non oppilantibus. Secunda intentio, scilicet eductio cibi cormpti completur, uomitu cum aliquo ex uomiti uis calidis
aut frigidis sorti, aut debili,quae descripta fuerunt superius in capitulo de uomitu,& si sus iat sola impositio digiti,aut
Mennae in ore iterata multoties non procedatur ad fortiora. Et s lute intentio uomitus compleri non possit, dentur solutiua,aut lenientia, sicut sua, aut manna, aut elective sit. lentia, si ut pitulae alephanginae, aut stomachicae, rheubarbarum,aloes lotus, cui myrobolanorum , aut massiclus potest addi.Sint enim talia, ut euacuando consortent, ne uirtus sua transeat stomachum,&meserescas. Hippocr. dixit quis aloes hepaticus cum aqua absinthii , uel attemisiae propinatas acho ieiuno, sanat stomachum ab omni languore educendo ab e materias Daudulentas.Consertat cerebrum, &tiiscera mindiscat vermes occidit & educit,sinat apostem. stomachi,&uiscerum &mundificat hepar. Pitulae confoditantes stomachum in omni eius languore, &laesione intrii seca, nec permittunt humorem putrefieri in eo, sed abstergunt. Et qui utitur eis diebus impulis sanus permanebita dolore stomachi, & capitis. Et sunt cilubres oculis , & eis qui tristantur. Et in medicina matricis uitiosae , & aliorum
viseerum. Recipe mastichis drach. .soes electi, uncince, Marici boni, unc.tres. Et est melius, ut pr paretur cum o melle, ita confice cum succo altimiliae. Dosis a. B. uno ussa
ad drachmam unam per horam ante coenam, uel cum uadae
dormitum. Corrigitur autem distiasa stomachi,&mul confortatur cum contrariis propriis mode implicis, quae dicta sunt in textu. Et ex simplicibus propriis in hac intentione calidis sunt gari ophili,mentha, cinnamomum, mastix, lassulae, algaliae, xyloaloes, tinetib.inacis, galanga, pellic
lintrinsecae stomachorum gallinarum , α inter caetera ubnum aromaticum,& permaxime iuuat digestionem. Ex complatis calidis sunt aromaticum rosarianaeiagalaga, dia- cinnamomum, diatrionpipereon,& consectiones magni,si cut theriaca,& mithridatum.
Et tum nobile apud Francisium de Pedomontium eo rians stomachum,& digestionem a causa stigida. Recipe galangae, nucis mutatae cardamomi, ara duas.
anthos,idest fioris rorismarini drachmat quatuor, mentiis,halaso,ana drach. tres, simipus de me ira, uel de corticibus citri quatum susscit,& in corruptione ad acetosiam conferemastix,& cum est sortis conserunt magnificς,5 ultimae simmitates schinat hi cum canii. Ex frigidis autem sunt rosae,c riandrum eraeparatum, corallissimisi, labrusca, citoni.&est sinetulare. Ex compositis diar hod abbatis, milia acetola,&similia,& multae sint Neies trochistoriim in hac dispositione proprie. Et exterius api cita ad hoc conserunt, sicut emplastra,& unctiones,cerata, acculi, someta, quorum d scriptio superius posita est in capite de uomitu Ieru in hoc est differentia, ouia restringentia uomitum debent esse myris stiptio, imo notabiliter stiptica , haec uero moderate. Duo autem sunt quae consortant omnia membra , unum a complexione, & est oleum rooceum,quod penes Galenum
calet a i rigidat,& frigida calefacit, alterum a proprietate, de in terra sigillata. Et ex eo ortantibus corpus , de omnia membra est exercitium moderatum. Sed quarta in tentio, scilicet prohibitio fluxus humorum cum erialem completur,sed aliquantulum magis stiplicis,necnon cum diuese sonibus, cum euacuatione, s sine si Herit expediens.Corrigantur autem iuxta quintam intentionem nocumera totius,
ct cuiuscunque membri sequentia nocumentum digestionis Primae, vae possunt esse plura,cum si digestio serE omnium aegritudinum materialium. ae qualiter debeant corrigi, perquiratur in propriis capitulis dictis, & dicendis. Praeci
pue corrigatur nocumentum hepatis, si adsit. Et etiam si non adsit, praecipue intendatur ipsus consortationi .Est enim sodes,&principium uirtutis naturalis maxime iuuans stomachum ad suas operationes perficiMas,A eructatio acida illi- eo corrigitur cum sumptione ringib.conditi, aut non conditi. Aer aute iuxta sextam intentionem ordinetur in contrinxium diserasae, sed sit boni odoris aegro placentis. Et sit -- tabiliter indutus seeundum exigentium temporis.Verum in distrata trigida,&humida, pannos magis calidos induae, praecipue teneat partes stomachi, & intestinoium notabili, ter cyidas, 'ut cum pelle uulturis, aut sesculo ex penniscimi, anseris, uel anatis. Et minus calida est pellis aeni. Et adhue minus est pannus de strana. Neque gerat indumen ta circa stomachum multum stricta nee multum lata. Simibliter diaeta ordinetur in contrarium duodecim illorum in dorum, qui sunt causa nocumenti diaestionis , de quibus si pra,&declinet in contrarium laplus secundum unam aut plures qualitates, intense,aut remine secundum exi retia rilapsus corrigendi. Cibi tamen calidi & humidi sub , substantiae sunt communiter mastis caeteris dieinioni propor tionati. inrod si nocumentu digestionis suerit propter dominutionem calidi absque lapsu graduali, sicut quando st
machus est tenuis, rarae texturae, aut scirinus est evulsus,aut
smiles causae, sint cibi, de potus ficilis digestionis temporali, aut aliqualiter ad calidum declinantes, quorum qii antitas minoretur, &sint aliqualiter stiplici . Et si contra suerit multitudo Glid. absque lapsu gradusi sint aliquantulum difficilis digestionis, Se notabilis quantitatis tempera rati , aut aliquantulum ad frigidum declinantes. Et Avicen. in stomacho Glido, prohibet cibos subtiles, & concedit
crassos, scilicet carnium vaccinarum conditarum cum aceto. Potus autem calidi, &sicci sint sicut uinum uino
nosum, uetus, odoriseriam, uinum autem uinosum nouum
est e dum & humidum, & proprie si dulcescit, sed uinum i serum acre est Dieidum de siccum. Vinum autem pauciferum inspidum est frigidum de humidum. Aqua menis eum pauco pipere est cilida & sicca notabiliter , sed simplex minori se caliditatis& siccitatis. Aqua hordei, se
aqua destillationis per arenam, aut aliter bene eondition inest frigida&humida . Similiter mixta cum tu lepuiola. Sed uinum Manatomim, agressa, suc . berberis , limonum ,
citri , arantii, sunt frigidi cie sicci, quibus possum uti in potu cum debita 'uantitate aquae,&possinit cum saccharo dulcorari, frigid. & humi d. sunt sicut siccus prunorum, & cerasorum acrium. Herbae autem quibus possunt uti declinantes ad caliditate &siccitatem, sunt sciat metulia,& saluta, serpissius rosinarinus, sceniculus, petroselinii, de sit dia. Sed msida de nida sunt sicut lati 1 a, e Michorea ponula
233쪽
ea, ciueurb ta, Si similes. sed calida humida stant sicut b, ala bufossa. Fristida Se sicca dictit acerosa,plant actriandrum. Ex granis frigidis Se siccis sunt, sicut milium, panicum,hili fabaraim,&lentium .Excalidis 3 siceis iniecta.&i Arum , ist, tirum. Sed ealida Se humida, frumentum, sar. Frigida & humida, visi hordei, ptisana hordeacea, robilia. Ex earnibus elisantur earnes avium,3e quadrupedum bene conditio natae, scilicet quae sint boni ef,imi, sicilis digesti nis, paucarima sit perfluitatum. Sui uestres eommuniter 'sintscciores domesticis, licet qualeae sint superiluae humiditatis, re concedantur elixae in diserasia sicea, Scassatae in diserasia humida .Ex piscibus similiter eligantur parui .petrosi, agiles, depentes in aquis bene conditionatis,& habent ex squammas. oua eonveniunt, nisi timeatur eoriam eorruptio ad foetidum, Se sint debite praeparata de in stomacho ualde calido melius est,ut sint dura,Steum aliqno Digido eondita. Laequime eonuenit in lapse adealidum A: fictum,nisi adsit se-bris,ci similiter caseus recens si salitus. Sed in diserasia fia da di humida easeus antiquus conuenit modicae qualitatis in fine mensae,& aliquido parum salsi in principio butyrum, de oleumata maxime amygdalarum duleium conuenit in distrata sicca. Napores sicut piperata a napisimus,& similes em,eniunt in diserasia sit da de humida. Et sapor ex amy lis se passulis in Dig. & sice. Et sapores aeetosi suprasco λ. et ni in calida & humida quidam in calida 51 sicea dilaut fai ex prunis,le marinata. Fructus conuenientes in eausa ealida in fine naenia sunt pira,de ei tonia eoeta, aut condita. si, liter diuiloniten, 3 coriandrum semie sietum. Sed in
causa frigida mi avellanae parum torrefactis, At passulae, de possunt concedi in fine mensae,3e in principio diacito niteneum aromatibus calidis in sne mensae. Aromata autem sunt
illa in quibus superius dictum est, Se maxime piper in causa
fiuida. Repulae obseruande in eibatione sunt eductori cor ut oper superius, uel inferius per diem naturalem a cibo abstineat,&prolixe dormiat. Deinde eomedat, sed parii, de res non aptas corruptioni. Et in praeseruando Et eurando optime ualet,ut non comedat nisi praecedente emi digesti iis olebrata. Surgat a mensa cum reliquiis famis. Non multiplicentur cibaria in mensa una. Notabiliter medat ant quam bibat. Deinde satis hementer bibat iisque ad finem mensae, sit tamen potus proportionatus cibo. Et in fine mensumat aliquid consortativum oris stomachi, sicut diacit niten, aut simile post ipsum non bibat,nec bibat extra horascit, attonum. Sit eius semnus multus, & maxime nin v nus, dest continuusa suffciens.Somnus etiam meridianus
ips conceditur maxime a medio Ma' usque ad medium Amsusti, nisi aliquid particulare obstet, sed dormire non imbriat, nisi distanter a cibo per horam, de dormiat primo sini et latere dextro,ut melius eibus ad fundum descendat, s cundo super sinistro,ut hepar comprimat ipsum amplectem do eum quinque pennulis sui sic enim melius adiuuat ad dis onem.& tandem super dextro .mnum compleat,ut fa-
.cius chilus melius transeat ad hepar. Procuret omnea euacuationes a natura institutas. Coitum non exerceat, nisi naturaliter multu stimulatus , sed nullo modo immediate post , tempore digestionis. Caueat a sudore. Exercitiu ante ei tam eonvenit, post cibum quiescat. Leuis tamen d lambulatio concedi potest, nis stomachus sit ualde debilis,meast omnis motus nocet,imo uociferatio. Spes, & gaudium moderatum sibi conuenit,caetera animi aectantia ula tanta sent, aliqui tamen iucunt digestionem quartam melius .compleri in uir iis, quam in somno propter conuersionem caloris ad exteriora tepore uitiliarum. Et penes Auic. --. exari infantem propinquu ad hoc, ut polluat seendum lom situdinem noctis es de rnus magis iuuantibus ad digesti
nem . Et similiter catulum canis, aut eatrum masculum n,
m. Cuius eontrarium habetur in de Somno a Galenori Accidenti. Nam de si minor calor sit in exterioribus tempore somni, qua tempore uiriliarum,est tamen latus, ut una cum eorum complexione seniciat ad distestionem quartam, suae est Acilior, quam prima,aut secunda. Praeterea me a intrinseca indiget, ut digestio qiuria in eis celebretur, qu rum cura debet esse maior absolutE. Itaque ad quatuor inge
Dc lor stomachi qui est sensis nocivus eiusdem multipliciter distinguitur. Aut ratione suae essentiae, quia aluauis est grauatiui saliquis extensuus, siquis pedii orativus, aliquis rumitivus, aut mordicativus. Aut rati ne loci,quia aliquis est in toto , aliquis est in parte, ut in orificio eius uel in sindo. Et quilibet est intensus, Seremissus, continuus, S interpolatus, periodicus, aut sine periodis. in cuiuscunque doloris immediata est mala complexio diuersa, aut solutio continui recens, aut antiqua, sed mala complexio est ealida, frigida, sicca, aut eom ta sine materia, aut cum materia calida, mordicativa, adussiua, aut Digit phlegmatica, aut melancholica. Et hae materiae ficiunt
dolorem,aut alterando, aut seluendo continuum, aut extetasuu, cum cottinetur in loco amplo,aut perforatiuum cu continet in loco angusto, setit inter tunicas stomachi. Apost ma aut est utroq; modo doloris, cum aggreget in se malam complexionem,&solutionem continui, At dolor sequens ipsum est punditivus, & mordicativus, si pendeat a materia
acuta. Extensuus, ε grauatiuus si pendeat a materia mulita, de aliquando pulsativus dum maturatur, de pungitiuus ,αζ oratiuus dum est proximus eruptioni . Cauiae autem mediatae doloris sunt duplices, primitiuae, aut corporeae primitiuae quidem sicut percussio,casus, aut orinta stomachi,aut membri stomacho communicantis, sicut cerebrum nerui, aut intestina, Ac similia . Aer uero stipi s. uelitus , inordinatio in cibo, & potu secundum aliquem modorum duodecim in capitulo praecedenti postorum,&sie de aliis sex rebus non naturalibus inconuenienter applicitis, precipue Ctus aquae in hora non conuenienti, est aliquando causa uehementis doloris. Corporeae autem sunt duplices, per communitatem , aut per em ntiam Per communitatem quidem voto, sicut in febribus, aut erisi, aut a membro particulari, sicut cerebro communieante ipsi, aut absolute, mittendo niateriam catantialem, similitera neruis secundum plurimum communitate absoluta. Item a splene, aue superflue lini ei do, aut transmittendo materiam melane licam, re ab hepate, Se histi mittentibus materiam cholericana. Item ab intestinis eleuatis uermibus, uentose
te, aut foecibus es stomachum. Et per communitatem a renibus, sicut in dolore calculi, Se est seeundum plurimum
communitas absoluta. Item per communitatem a matrice , a retentione ' nstria o m. Item per retentionem lan
nisi morrhoidalis fluere consueti, de breuiter stomadius potest rhecipere 2pere uitates a quocunque membro in
diante hepate. Per essentiam uero cause doloris stomachi, sunt causae immedia in doloris, de quibus supra, scili, comesa complexio, solutio continui&aposte. Sed ea iremotior frequenter accidens est,nocumentum digestionis liquod eorrumpitur cibus ad fima osum Soetidumaut ac tosium, Se multiplicauir uentositas, Ze phlegm. per indie nionem,quae omnia diibasando stomachum, aut extendem
do sun ausa doloris. Mala quoque digestio cum debilitate expuuionis est is apostema in stomacho per uia paulatim tactae Messionis generetur. Hic autem ponam caul quorrendam pateticularium dolorum frequenter eonti gentium. Sunt enim aliqui fameliei, qui incurrunt dot rem stomachi,& cum medunt sedatur. Huius causa est es so materierum mordieantium ad stomactam,quando cuus est a cibo, ' aliquando sunt mesancto acet cita eritis ad os stomachi a splene per uiam naturalem consuetam, sed nocet, i quia plures,aut acetosores quam in dispositione naturali conuieuerunt. Sed Dequentius sunt cholericae esse
si a visti ad fundum stomachi per potum selleum ad i iumteminatum in maiori quatitate, vim debeat in disi sti ne naturali. Inquit enim Aule. taerare famem, stomachinnpuuialis replet humoribus. Sedatur autem post eomestione
cibo comprimente hos humores ad fundum stomachi,& forte extra per pyloron,& hoc contingit si no ualde multa fiunt di in stomacho illo sit ficilis egusio contentorum in ipso ad intestina,aut merito compositionis, aut alterius dispositionis. Secundo sunt aliqui quibus post tres, aut quatuor horas Postquam comederiint, di aliquando post. ι o. horami P
234쪽
pit dolor, non sedatur nisi cum uomitu rei a tota, uuae est quoddam aggregatum ex humore phlego aut melancno-Ileb acri, & ex ipso cibo corrupto ad aceto um, aut eum d scens e totali eius quod in stomacho continetur. Et ali-αdo hie dolor remanet Ur longum tempus, ut da per naturalem,&supra. Causa autem primi est melanch. aeris, aut phleg. acetosum, quae existentia in fundo stomachi manent quieta. Et secundi causa est cholera manens se militer quieta in fundo stomachi. Cum autem cibus sum tur dendunt &cum ipb permiscennir, & corrumpunt irium. Sedatur ergo primus cum uomitu rei acetose. Secumdus pendensa cholera cum descensu ipsius siniit eum cibo, est enim pronior sua stimulatione ad hoc, ut essundatur extra stomachumquam melanchol. remanent autem se longo
tempore,aut quia non uomitur, aut quia non complete u
mitur, neque complete descendit, nisi post longum tempus. Et aliquando humor imbibitur,auta eniat,&se dolor diu permanetaertio sunt aliqui quibus accidit dolor stomachi eum comedunt,& sedatur poli digestionem,& apud Auicea. Plurimi eorum sunt melanchol.& patientes melancho. rachiam. Cuius doloris causa est uentostas eleuata a materia melancholica. Sedatur autem post digestionem chilosmul eu humore melanchol. descenaen te ad intestina. uarto,sunt aliqui, qui post cibationem incurriuit ardorem it machi cum eructationibus at istendentibus in acetosum secundum plurimum,& sedatur post digestionem. Huius caiua est eorruptio cibi ad acetosum secundum maria in , di aliquando ad putridum, uel fumosum,&tunc mactatio redolet odorem fumi, aut rei laetentis.Et primus ''dor tendens ad acetosum pendet a mala eomplexione fragi.sne in
teria, aut cum materia phleg. acetosa, uel melanchol. non multa. Secundus uero ardor a calid-sne interia, aut cum
materia calid. secvadum plurimum cholerica corrumpente cibum ad putridum, aut rumosum, di hoc est rarius , &quando hoc contingit propter multitudinem comestionis, aut iterationem eius absque fame uera,& aliquado propter comestionem rerum acetosarum,aut acrium in stomacho Divido, aut calidarum acutarum in stomacho calido, sicut Iiorum, & similium. Huius ardoris, & dolorum , de quibus supra,causa immediata tu test esse humor, aut cibus corruptus, necnon uapores, ω uentostates ab ipsis eleuati. into,siqui post somnum incurrunt dolorem stomachi, cuius caesa est materia catarrhalis descendens ad stomachnin insomno, de uomitu sedat materia catarrhesis ab eo expia olor stomachi aliquando perinutatur ad cerebrum, aliquado ad neruos, aliquando ad cor liquando ad iuncturas,& intestina . Signa. dolor stomachi cognoscitur ex relatu aegri .si militer na specierum distinguuntur penes doloris essem tiam, quibiis nomina sunt imposita, ex ipsa natura rei habemtur ex relatu eiusdem, si compos mentis sit. Si uero non, portet ad notitiam earum peruenire ex notitia propriamin causarum cuiuscunque doloris. Cognoscitur autem in qua pane stomachi sit dolor, similiter ex relatu aegri . Si n. est in
ore stomachi,dolor est in parte superiori inua malum πω tum per duos digitos, magis laeditur appetitias . di fortis adest singultus,& aliquando communicatur dot circa. ispondidem eius,quae in secunda incipiendo imma Si uoxo sit insundo, dolor est supra umbilicum per duos digitos, di nimi lautitur disinio,&si dolor est in ore & fundo , lor in ambobus locis sentitur,se simul laeditur appetitus, Sedigestio. Sed nota 'ubdsi dolor esset in parte anteliora st machi laetiis inueni dolorem. Si uero in posteriori mihi me , nisi eum sortissima compressione. Distinguitur autem dolor fundi stomachii dolore colon sii Ruitante ipsum.
quia in colica est sortis retentio Decum,& uentostatum, de cum educuntur subito sedatur. Haec autem non sunt in dolore stoichi,sed ectuario uomitus sedat dolorem stomacri parum conferens in colica. Aliae species doloris similiter eognoscuntur ex relatu aegri,& astantium. Solutio continui si recens sit uera,&manifesta cognos itur ex sopia me fluem te. Si uero antiqua ex sanie,uomitu, aut per secessum expu,sa,aut reliquis tignis laesionis stomachi. Sed mala complexio cum materia & fine materia cuiuscunque generis, cognoscitur P signa superius dicta in capale uomuit, de in eap.-dθhilitate digestionis, petitutum enim esset eadem toties rebterare.V sitas autem eognoscitur ex rugitu, di erudiati
ne,& quia ad eius expulsonem per superius,aut inserius se-titur doloris allelitatio,& frequenter dolor permutatur.e apostem. uero specilliter agetur in hoc eap. Caucae prismitiuae sunt cibi signa,& quia quandoci : similes causae praeesserunt, similis sequutus est in s , scilicet dolor stomachi. Dolor autem, aulper communitatem a toto, ut amembro particulari cognoicitur ex praecessione nocumentonii totius,aut membra communicantis, cum quorum augmento augetur,& decremeto decrescit,& ablatione aulaitur. Item ex assectibus sequentibus nocumenta membri communicantis,qui sunt eausa doloris stomachi , scut exempli gratia incommunitate cerebri adsunt signa descensus cataracii ad st machum,& in communitate Menis fluxus melancholix ad stomachum, Se sie de exteris. Nocumentum autem digestio nis uod frequenter est causa doloris stomachi, cognoscitur ex dictis in praecedeti eap. Cognoscitur autem dolorem, aut
materiam eius permutare ad cerebrum, neruo cor, iunctii
ras, aut intestina ex sedatione doloris stomachi, &ad tum laesionis in inebro, ad quod fit permutatio cilicet scotomiat, pares,ss, copis,dosoris iuncturarum colicae. Prognouica. Primum,dolor stomachi nisi sit pendet ab
ulcere, aut apine. secutam plurimum curatur, exigit tamen medicum diligentem,& expertum. Secundum. multa sensi bilitas stomachi eum defluxu materierum aeutarum ad irium,est quandoq; causa doloris intolerabilis perducentis Ust opim. Tertium. eum permutatur ad coriquandoq; subito interficit. ullarium. cum prolongatur dolor stomachi, umedii est ne ducat ad apostem eius. asintv.licet dolor it machi multiplicetur in praepntibus,di in quibus mestrua retinentiar portendit tamen Miquando praesecationem matri, cis nateriis, uaporibus,aut uentositatibus inuatis ad stomachum,& ad diaphragma. Sextunc apud Auic. in libro molaus sestim dicitur, quod quando apparet cum des ore stomachi super pede dextriam quoddam simile scae moriturtiens. x δε ex signo illius est quod appetit res dulces. Vesse ea enim illa, quam debemus credere esse phlegmatiram , O liter cum appetitu rerum dulcium , scilicet uehementis dulcedinis arguit dolorem stomachi pendere a phlegmate Metoso, stomachus enim pristernaturaliter dispostus appotit contraria. Sed criss illa permutationis diminiata argute uirtutem debilem & materiam inobedietem, ex quibus cun aliis malis signis, quae hic debemus supponere, argutatim in
ipsum esse moriturum. Statuit autem ipsi. 1 .mis est una excreticis morborum tropicorum,licet possit mori,de ante
post saeundum ieiso circunstantias. Septimum umest si habet dolorem uentris, idest stomachi,& apparet sit per si percilium eius uestigium, & bothor nigrum simile sawe , deinde fit ulcus, tune ipse morietur,& his quidem inciduiu subeth , & multitudo somni propter frigus sui aegri
tudinis. Significatur enim ex his materiam hanc noemem dolorem stomachi esse irigidam,& permutati ad cerebriam, quia sequitur subest, fit autem homor inedio natura tentante expellere materiam ascendentem ad loca ignobilia, sed cu non possit ipsam nisi di mite expellere maior pars eius ad cerebrum permutata interficit, in*ratur uero quia li tradicaliter frigidast,adustione tame participat,& torte masis facit subern multitudime oppilata, quam propter isti sta complexionis. l .
s I cum dolore stomachi ad ret turbatis, O natista;
aegro aqua teputi in potu est tribuenda, et ut nomati praecis iendum si hoc nqn fugererit: inuero his rapicra finiatur, quae t Ree. pulueris ros rab. lycae,niastichis, xijobalsami, cur ba mi, cinnam. Hoc ta a. ri o uum, ana. drachmasque ruciatus seorsis: dubi
omnium quod bene tritum, misceas eis medicinis tritu, et
cum panno Ioicino subtilissin cribrilatis, quarton tritur lio cum aloe secundo iteretur. cuius rosis si a pondere duo
rao aureorum Uiue ad drachmas duas. agro quoque quo
235쪽
Diuidicii r hoe eapitulum In quatuor partes. In prima agit de dolore non acti ab humore calido. In secunda quando est a uentositate,ibi. bd si cum dolore. In tertia, quando est ab apostematibus, ibi. Si autem cum dolore'. In quarta parte dicit esse opus medico erudito ad eurandum dolorem nomachi,&hepatis in fine capituli, ibi. Ad dolorem tamen stomachi. Prima,in quatuor. primo ponit signiaecunia euram per uomitum. ibi. Aegro aqua tepida. tertio per selu, non uentris. ibi. Et si non stificiat. quarto per diae. ram. ibi. Aegro quotidie. De duabus primis partibus dilaol, si cum dolore stomachi suetit tum lio , ksest, conturbatio, de anxietas stomachi ad nausea,idest inclinatio ad um rus pendente scilicet ab immoribus calidi ei licet ch Ierauitellina itrina, malim smilibus, aegro aqua tepida est in potu tribuenda scilicet sex uticias,aut circa,huic tamen posset addi aliquid aceti ad incidedum,Se maris stim i indium, expulsinam,aut. i ymellis simplici simul resilet crassior,& uiscosior,& praecipiendum est, ut uomat, digi um, ut pennam in oleo tepido intinctam multoties imp multa in gutture , donec exquisite materia evacuetur. In tertia pnte dicit quod si hoc non sui cerit ad curam doloris, aut quia uomitus non possit fieri, uia saetus non susscit ad eradicationem materiae, uenter est soluendus hiet
picta dando ex ea a. a.draevisquet ad Iauta una tamen dra elim. aut unus aure. hominibus regionis nostrae communi
tersu scis. Et melius est, ut ex hoc puluere consciantur pi' lulae, ut facilius sumi possint. descriptio haee nota est, Se --nia ingredientia sunt calida & sicca, praeter rota δε sum sto machiam eo ortantio nihil hie ponitur solutivum, nis
loe. Et habet hae hiera hoc praecipuum apud Aulae n. t . tertii captae cachexia, ut educat superevitates stomachi r seritatis humiditatibus innatas. Et eius conserentia non est solum in ea lacuatione humoris cholerici sed etiam phlegmaticit de aliquando hi pulveres eum melle per scentur iri modum electarii, de potest exhiberi ex eo unc .i δε humori' sexistentibus, imbibitis, aut inuiseatis erit maior eius ese ferentianuam informa pitularum credo tamen quM in dolore pendente i cholera pura subtili nugis obesset infamando,quam iuuaret euacuando. Detur itaque in eholera cras aut in cholera mixticum Phlegmate, immo etia in phleg Ole s.lo in stomacho natante inuutato, de imbibit, optime confert. In dolore autem pungitiuo pendente ac lora siluili magis conseiret rheus albatum myrtilaolani ciis
initiaut manna, aut calata cum decoctone muroba.estrino
rum xylobalsami, deluunt balsami inara balibi idest fem
is balsami, xylocasis adest sita ligne caetera notae simi. Ultimo ordinans diaetam, dicit quod detur panis instilus inuis scilicet uuatum A succo mali granati ad contemperaq in oliditatem vim, detur etiam panis ipfidiri an uino,
dein pode ei toniis, idest sacto ex succo cynmiorum aceto serum,cum debita quantitate ructari in possum haec omnia
ad libitum inuicem permisceri .l
πhum, cratia confecti es quae notiositatem dissoluere con Moere,pis in capitulo de olita raminabimus LMaerunt. et risu ὀ eius sint catillae, dimisue, atra eum stmimibus . um ueterupuri parum bibat . o utatur moturo ingressiatur balneum. nomachus quoque ex olio de ne
In hae secunda parte eur nsdolorem stomachi a uentositate. Primo, ponit tria lan ,scilicet ructuum multitudinem extensionem idest, dolorem extensuum, singultum, inlicet sequentem uentositatem. Secundo,dat medicinas dissoluentes ilentostatem, scilicet diacyminum,diacalamem hi im , &caetera huiusmodi, uae dissoluunt uentositatem isse quibus in pitulo de colica dicetur, sicut est electarium de baccis lauri, ante tamen horum carminantium exhibitionem conu niens est ut praecedat ei lacuatio humorum ex quibus uent
sto Mneratur uomituom secessu, & cibi siti cnt,sicut cal
giae, idest, cibus, qui fit ex pulmone, corde, & hepate incisis minutimin cum oleo frixis, in quo post remotionem praediciorum ponitur parum aceti, oua,& parum croci, mutage nati idest,cibus,qui fit in Gaiola,aut sartagine coditus cum seminibus carminantibus uentositatem dicut anisum, ammi, cyminum, de similia, parum uini ueteris potentis didum est,&non in multa quantitate. Exerceatur stomacho ieiuno, post cibum quiescat,ingrediariir balneum, scilicet aereum, aut balneum naturale aut artificiale carminatiuum uentostatum, non autem balneu aquae simplicis. Stomachus quoq; uaporetur cum panno, aut philtro infuso in oleo de neriden
.iae spica, qui expressus os time,& notabiliter calidus stomacho Dities applicetur,&hoc fiat stomacho ieiuno. Placet mihi gratia clarioris doctrint,primo expedire materiam de dolore stomachi ab omnibus causis contingetibus praeterquam ab aposternatibus stomachi, deinde de apostoniatibus eius specialem faciam sermonem. Sed antequam ordinam curam doloris stomachi, cum ipse multoties a uen tiuitate contingat,& sequatur stomachi inflationem, placet de inflatione,&tuitu aliqua summatim dicere. Est autem inflatio extecto alicuius partis a uentostate in ipsa comprehensa manente quieta. Rugitus uero est sonitus uentosita iis in aliqua parte commotae es sque ipsius expulsone, quae si a stoniacho per os expelleretur, seIuitur eruetatio, si uero ab intestinis per anum sequitur trulla. Inflatio autem disti tui potest secundum magnitudinem paucitatem exicsonis. Sed rugitus distinguitur secundum quantitatem eius, disserentiam sonorum ultiplicatur tamen propter multitudinem uentostatis,& loci angustiam. Et ex oppositis causis pauci Matur. Propterea mistiplicatur magis in intestinis sibi ilibus quam in crassis, aut stomacho. Sed ex parte soni quia grauis est sonitus cum est in loco amplo, sicut in stomacho,aut in intestinis crassis est acutus, cum est in intininis et ibus. Item si orando est ci rus cum ii et tau non perini. cetur humiditas. Et ex opposta causa redditur non curus, quaprin ter claritas sonitus in intestinis fiant scaei indissi ionem intestinorum, aut exiccationem ocis. causa immediata inflationis,&rugitus est uentostas,
opus est ut causas uentositatis siluamus, Causa aut e ue
tostatis in stomacho,&in intestinis est duplex, essetens,&materialis. Formalem in finalem, philoso; s relinquo. Etutem; in duplex corporea, Nprimitiva, Corporea duplex
per essemiam M per communitatem. Causa autem efficiens ventositatem est caliditas diminuta, nam sexto de accidenti, di morbo.&.3. Colliget, cap. primo .i 3. tertii cap. de imfatione, uentostas non a forti calore multiplicatur,via r
Muitur insensibiliter, nee a sorti frigore, quia frigus prohibet eleuationem uaporum. Et similiter uentositates. ΣΟ.teretii eap.de causis diminutionis eoitus, caliditas, de fit iditas iunt contrariae uetosirati,&ideo in sortillimis caloris , Seirigoribus in mundo non apparet uentus. Similiter conti pit in corpore nostro, quod nec in forti calore propter res sutionem insensibilem, nec in forti frigore prohibente si tiliationem,uaror, aut uetostas generabitur,& si cibus, uel materia uentosabilis reperiatur. apropter fit a caliditate media inter resoluentem,Senon agente ita ut agat,sed naresoluat unde ex cibo ues humore de se non uentosis dictaealiditas generabit uentositatem. Et propter hoc in corporibbus agris,uel sanis debilibus multiplicatur uentostas, & insertibu1suus minime uel parum, licet utantur rebus qento sis. Contra. Ptimo, in sortissimo calore,stut sobrientium multiplicatur uentadita ergo postio fessa. Secundo. Si cae lor sortis conuertit materiani vi uaporem, resblutioni insen
236쪽
naum sine medio , erit deuenire ad mediocritatem si ibstin-tiae uentositati proportioliatam . Tereio. Calori debili disficilius est ex humore uentositatem generare , quam uent statem genitam resoluere, sed facit primum, ergo fici et
secundum. ouapropter no erit causa inflationis, aut rugitus, scut nec calor sortis. Quarto. Calor quantun irri; diminutus in eorpore humano conuertit humidum in uaporem, ergo, sce. Assumptum probatur, uia cum nullo calore corporis iiiventis est admixta tanta frigiditas quanta reperitur in aere hveniali congelante,sed tamen ille conuertit humis dum in uaporem emo, in. Et confirmatur,quia in moriem te, tam in aegritudinidus acutis,quam in chronicis multiplicatur aliquando vetitositas usq; ad finem uitae, in quibus e Ior diminuitur usq; ad gradum eum quo non stat uita .Assumptum manifestum est ex sententia Avicennae in capite de synocha, Se experientia comprobatur in tympani te. Ad primum dicitur,qiiod per calorem sortem non intelligitur e lor intentus, sed sortis iustitialiter, qui exigit tres conditi nes, prima,quod sit satis intensus secunda,quod sit cum n Libili multitudine caliditatis tertia,quod sit forme humanae bene proportionatus cuius est initiumentu,talis aut non est calor febrientium. Ad secundum dicitur, quod fiet transi a Qbstantia humoris ad substantiam uaporis per mediu proportionatum generationi uentositatis. Et consequenter, UDentositas generabitur si materia illa erit proportionata generationi uentostatis,sculptile a,aut melanch aut musti cibiae quibus institissed tamen illa uentostas, quae erit modium transius,ita cito in uaporem conueretetur, de resolue tur,ut non possit facere inflationem,aut rugitum,cuius consderatio pertinet ad medicum. Ad tertium nestatur maior,
α dieitur,quod lieet sit maior distantia inters aliam hi
moris, siue cibiae substantiam uentositatis,quam inter se santiam uentostatis,& uaporis,tamen membrum calidum propter meliorem applicationem ad cibum,uel humorem, quam ad uentostatem in ambitu alicuius recutaculi edtentam, potest 6cere primum,& no secundum: sunt etiam aliae re ponsiones,quas gratia breuitatis omitto. Ad quarta dicitur, quod e torquatuncunq; remis usin iuuentute coueserit humidum in uaporem, generando ipsum ex parte aquea. Ex quo tamen non sequitur quod debeat generare uento talem, quae generatur ex parte crassa terrea alicuius cibi uel humoris,sicut nec in mundo tempore magni frigoris seneratur uentus licet generetur multitudo uapora, ain si in eorpore nostro seneretur uentositas, illa esset modica non apta facere instationem, aut rugitum , medico eo iisderandum. Ventostas nanq; generatur ex parte crassa terrea, uapor autem ex parte aquea, sed exhalatio ex parte ignea, & aerea. quapropter exteris paribus dissicilius est uentum, ita uaporem, aut exhalationem generare . Et ad confirmationem dieitur,quia in multis egritudinibus generatur uentositas usque ad finem uitae, imo etiam post finem uitae, nam corpora putrescentia multoties intumescunt,& per calorem puer dinalem uaporibus, & uetostatibus eleuatis, &sub cute ab eius densitate retentis,& edsequenter sequitur, quod calor tendentis in mortem potest intendi cum putrest, & eons menter negatur, quoa in hoc casu diminitatur, imo intendistur, sicut quando homo etiam combureretur, intenditur ad gradum cum quo non stat uita In moriete autem ex tympani te credo qum uentostas non generetur propter finem uitae ob desectum caloris. Secunda causa uetositatis sunt cibi, ει potus naturaliter uetosi auia in ipsis est humid.extranea, Mut uinum dulce,turbidum. Item omnes herbae recentes.
Item omnes frutis humidi,& ex no humidis sum mellans , Eceas eae, Rex piscibus eancri,&omnia conchilia, ex leguminibus fabae, fastoli, Gera, lentes, item mel . Comtingit autem quod aliquando cibus sit uentosus, sed uelox motus eius de istomacho ad intestina, uel de intestinis ad horari aut uelox descensus eius ad extra,ficit quod non btipliceriir ex eo uetositas,nis sorte modicaaertia causa estres superueniens debilitans digestione maeato quod in se sit sorti neque sumpta sit res uentosi,sicut potus aquae frigide, motus inordinatus,coitus,accidetia animi molesta. Et multoties si frigus superuenies corpori exterius causa inflati vis, de nigitus uentositati. qua resetur coapus, propterea quia debilitat caliditatem operantem in materia, frest operationem eius mediam, idest diminutam a eo temetito digestionis eius,cui iis operatio est digestio humiditatu, di medietas operationis est uaporatio. ivta eausa est aliquando cibus calidus,& proprie susceptus in stomacho calico,qui patiens a caliditate improportionata preter modum evaporat, aut forte ipse sui caliditate aliquas hui ditates a
qui sobviat in uas res crassos,Se uentostates conuenit,
unde piper, cuminum,allia de huiusmodi sunt strii tererusa multiplicare uentositatis. inta causa est uacuitas stomachi a cibo, de calor non inueniens cibum circa qi se se eonuertaticonuertitur super humiditates,quq sint in stomacho uel intestinis,ipsis conuertentes in fumum,uapores, de uentositares, propterea in fame multi incurrunt torsiones, rugitus,& eruetationes,& quandoque instationes, de quando propterealiditatem expeditam a cibo moueritu uirtutes naturnes,&mouetur aer Effusus in spaciis, demouetur cum eo residuum uaporum humiditatum, de est seut uentostas . Sexta ea a sunt spritudines splenis,& multiplicatio melancholiae,quae uentoratur,& facit rusticiam δε inflationem, tam stomacho pleno, uacuo,& est deterior uetositate phlexmatica licet ueto 'hiematica sit pluris euentus. modautem melancholia uentosetur habetur tertio proble. problemate primo,de quarto problematum, problemate tertio, de ad hane reducit melanctolia mirachia,quae est eausa multiplicationis uentositatis,tum debilitando digestiuam, unde cibus uentosatur, tum quia melancholia praecipitatur ad stomachum, e intestina ex qua uentositas generatur . Septima causa est multiplicatio phlegmatis in stomacho de intesimnis,quod uentosatum est causa rugitus in inflationis, & u hementis doloris stomachi,&intestinorum. Cholera etiam assa uentosita potest ed minus quam melancho de melancholia rarius, quam phlegma. licet uentostas melanem teris sit deterior. Causae autem eo oreae remotiores,sunt d bilitates digest. malae coplexiones, ultera, apoll. oppilatio nes,raritas texturae,& similia. Et eausae primitiuae sunt ino dinatum regimen in sex rebus non naria talibus, de annexis et cuius rememoratio in curis iam dictis praecellit. Signa: Ii satio,& rugitus,cognoscuriir ex relatu aegri. Sed causae suae
si sint primitiua ,sicut ei bi inflathii, potus aquae,3e similia cognoscuntur, quia scitur quod cibi illi sunt inflatiui, quod quandocunque sumantur sequitiar inflatio, Scrugitus, descae singulis causis primitivis, de quod bono regimine obse uato non sequitur huit modi. Item quod haee accidentia sim leuia,S: ficile sedantur utinita homine erumnte bis,
aut teri diminusio autem Moris cognoscitur per Iaso iii digestionis etia bono obseruato regimine. humores autempe cantes, qui sunt materia uentostatum cognoscuntue per ipsesum expulsonem,uomitu, aut , per saporem
enictationis. ia firna saepe superius dicti,& apud Auic.
differentia interintllationem mesam .&illam, quae est ex humoribus malis, crudis, est quod inflatio mela holiae est cum sceitate: illa uero cum humiditate. Prognostica apud Avicennam. Primum,quando multiplicatur inflatio in uentribus conii eicentium indicat couersionemac recidiuam, si nificat enim debilitatem di stionis,uel materias uentinsidites,quorum quodlibet sufficit ad recidiuam, modo' non fuerit ex tarte eiciorum. Secundum plurimum aeptitudine Almmac i, idest, mirach, & mesenterii sequuntur uehementem caliditatem stomachi,& oppilationes uiarum cibi ad corpus. quare reddit, di retinetur in pistibus stomachi, Ze corniptus facit eructitionem acetosam, de accidit uomitus mi faciens dentes, ei acetosato simul cum mel cholia euomito, praecipue si communicat splen ,-est estento humida, idest, liquida chilo non potente transire ad se- par,& incrassatur sangu . quia tendit in melancholicum, Mquando ue est illi e ηγoste. faciens uaporem melancholicum, de facit euenire melancholiam, quae dicitur mirachia. Vbi uero esset uehemetia oliditatis stomachi, Si splen nonccunmunicaret, fieret potius comiptio cibi ad faenosum. Cura doloris stomachi a mala complexione stae materia
curatur cum contrariis exterius, Se interius applicius, tanteibalibus, quam medicinalibus. Ex herbis emo in ealida conceduntur lactica. endicia, portulaca, cucurbita, & similes.
237쪽
les. Ex gran s malum, aniciam, hordeum,spelta, lentes, de smilia, aut ipsoritin hist. Ex earnibus aleubugi, idest, perdices,& durapi,idest tumires,& smiles.Ex piscibus, paras, petrosi,&similes bene conditionati,&proprie elixi in Meto,& conceditur lae,& proprie acetosum,& maxime dero extractum est butyrum. Item conceditur aqua frigida , proprie his, qui ex potu eius ledi non erisueuerunt & non consuetis aquae,uolentibus potare uinum datur apud Rasim
permixtum cum uino manatorum aut eum svruposacto exii .citomorum acetolorum. Ex medicaminibus conuenit
sylupus acetosus simplex, rob de agresta, de citoniis,de grailatis, de similia stiis nota, & ex trochiseis, trochasei de sp dio, miles, & exterius Di id. applicentur,ra si pendeat an ita calida aetii, potentia interius, de exterius sunt amplicanda, sicut diagalanga, diatrionpipereon, Se similia. Si uero a siccitate humectetitu qualitatiue, &substantificE interius,& exterius, & balneum aquae dulcis est conueniens, de potus uini eiusdem anni notabiliter liminatus,& lac, & iura pinguia pullorum conueniunt, sin illacii uero pendeat mala complexione cum materia aliunde stomacho communicata exiguntur sex intentiones. Prima euacuat . Secunda tertit . Tertia repit membru mittens. arta stomachum s cipientem. minta curat accidentia. Axta ordinat d bitu regimen. Vbi uero dolor sit per essentiam in stomacho solum exiguntur quinque ex suprascriptis: no enim opus est exigere membrum mittens, & haee intelliguntur ubi dolor non si tantus, ut ordinem curae praeuaricet, sed ubi modum excederet. Prinia intentio est doloris sedatio, quo sedato rectis ordo curationis prosequendus est secundum intenti nem suprascriptam,quq dolorem uere sedat causas remouendo. Dolor uero si sortis, intollerabilis fuerit ab initio sodatur cum anodinis, sicut cum sacculis ex floribus cha
millae,meliloti r absinthio,& similibus, qui sacculi possunt calefieri super latere calid. Pperso uino, Eo stomacho applicari,aut in indantur in aqua calida cui parum uini sit admixtum,& expressi debite calidi stomacho applicentur. Similiter sacculi ex furfure,atrimento, milio, & sale sunt praestintesa e proprie si uentostas sit in causa,vesicae quoque plenae decinione huiusnodianodinorum debite egida sunt prae stantes. Similiter philtra in ea insula,& expressa super toto
stomacho applicita, opus enim est,ut ma nam partem occupent, unctiones quoque ge emplastra ei iudem intentionis post sementationem applicita sunt praestantes. Sed his non iussicientibus ad sedationem, dentur itii peiacientia, sicut in causa strigida philonium a.3 s. qtie ad unam cum pauco uibro suavi distemperatum, Se in causa ealida tantunde requiei descriptione Nicolai eum aqua saccharata distemperata, tama puula de glossa, S: trequenter consueui eonii pere stupefacientia cum soluti uis, ut simul uera cura, e mendosa perficiatur, scuta s. pitula de cynoglossa cum . B. a. at Imangina in causa phleg. aut cum tantundem aloes toti in cholera crassa, aut materia mixta ex cholera,&phlegm. aut cum . x. pitularum indanim in melanchol. ct si non his rentur priuilae de cv glossa ponantur cli suprascripti Uran. a. 'etii, & tantunaem croci, aut castor. Similiter possemus
comungere medicinas liquidas, sicut philonium cit diaphoenicone, &similibus, tin desiderium patientis. Sed D O cura ordinaria, primo debemus ordiri ab euacuatione ,ergo pri mittatur clystere lenitivum si fuerit stipticus, postea praecipiatur uomitus si nauseauerit, di sit facilis ad uomitum, hie enim est promptior ad educendum materias, quae sunt in stomacho, quam uentris solutio. Non tamen inchoandum est
cum Artibus, sed eum leuibus, sicut cum impositione digiti,
aut pennae in ore, aut cum sumptione aquae tepida cum ac
to,aut o melle simpli es, Sesmilibus, semper adiuuado cum impositione digiti, ut pennae in ore, & hoe non susticiente
ad curam bluatur uenter eum lenibus si materia stomacho aliunde communicetur, Qui cum cassia, manna, aut rheubarbaro materia existente cholerica subtili. Si uero cholera seerit crassa, aut fuerit cholera mixta eum phleg. soluatur eum
Nera picra,aut informa pitulato,aut in forma electitii pr cipue si fuerit imbibita aut inuisitata. Et phleg. cum pitulisse; anginis, aut stomaclucisssit melancholia cum lana,&epithyino, deni obolinis indis. Si uero materia aliude deriuetur,soluatur cum sertioribus propriἰs, tam membro init tenti, quam recipienti,& cum hoc eligentibus materia peo
cantem sicut cerebro, aut aliis membris communicantibus materiam cholericam, demuryllulae aureae, sed mixtae cum tertia parte mirobOl. citrinor Aut materia existente pillegmatica pitulae coctis,aut hiera composita Galeni, possunt permisceri eum miro lanis chebulis,et diaphenicon est ad hane intentionem. Et si materia suerit mixta, dentur piliit qapnegativae,& materia existente melancholica piluis uid , quibus possunt permisceri mirobolani indi in miaica quai titate, lempre enim cum his exoluentibus, debet misceri in dispositionibus stomachi aliquid stipticum,stomachi conlattatiuum, ne facile recipiat materia aliunde ad ipsum venient Vicut rheu bar.mir .de similia.Est etiam melius in principio, nondum digesta materia,incipere cum medicinis benedictis leuiter soluentibus, nisi venter distis ulter soluatur, Digestiua aut in materia cholerica subtili sunt, sicut syriapus
de Uremaee granatale eitoniis,acetosis eum aqua endiuiae, maxime ubi hepar communicet Et in cholera erasia, aut cholera mixta cum phlegsyr.acetosias,oximet simplex, syriipus de intha, de absinthio cum aquis enisiciae, ablinthi; ,α similium. Et materia existente valde crassa, aut viscosa, oxymel
compositum scylliticum eum aqua absinthi grassii, & sim selium. Et in materia frigialon viscosa mel ro Sed in materia melancholica syriapus de epithymo,et de firmo teres,s Derie adusta cum aqua buglossae scolopendriae, di similium Sed di,
sta materia eradicetur cum sortibus. Phleb. autem conceuitur ubi timetur aduentus apostematis, aut ubi sanguis e se set in causa, sed maxime fiat ex vena diarii iente membromittenti. Si vero nullum esset Hittens fiat ex basilica.Secunda vero intentio, scilicet diuerso perficitur cum frictionibbus, ligaturis, ventosationibus, clysteribus, capulpurgiis,& sic desintulis diuertentibus,ta a membro mittente,quam incipiente ua autem interest eligere diuersones proprias
sin unumquodq; membrum mittens,iam cum euacuatione.
Osne. Clysteria tamen sunt comunis iuuanaeti,tam respoctu stomachi,quam respectu cuiuscus; mittentis. Tertia autem intentios.regimen membri mittetis tribus perficitur. Levacuatione mi propria, undes matrix propter retentione menstruorum merit in causa prouocentur nisi sit praegnans. Quod si praegnans fuerit educatur materiae a matrice ad st machum derivatae uomitu, aut secessu, neq; constringantur in stomacho,scut pleriq; ticiunt propterea clysteria abstergentia,& lenientia conueniunt,&sumat in potu syrupu acetosum stacharinu, aut mellinum.Cauλsum tamen est a phle- t. quantum est possibile,& medicinis exolitatibus,& pr u Rantibus, in caeteris procedat, sicut in non praegnantibus. Similiter sanguis haemorrhoidalis prouocetiir si eius retemtio merit in causa,& lie de caeteris. Qualiter aut a matrice, di fingulis membris mittentibus debeant evacuari, patuit intima intentione.Secundo remoueantur nocumenta mem-
rota mittentium alae complexiones eii interius, uel ex
terius applicitis secundum exigentia,& oppilationes, & sic
de caeteris no mentis,&cum eisiem uirtutes ipsorum coasortentur. Quarta autem intentioLregimen stomachi recipientis perficitur, primo evacuando contenta in eo uomitu
aut secessu si fuerit eausa doloris. Secundo distras pi eius corrigendo & simul ipsem confortando cum propriis moderata sisplicitate participatibus.Tertio dolorem sedado cum anodinis,aut stupefaeientibus de quibus antea paria dictum
Dit, inferius autem describam propria ad hanc in letionem. Curentur autem accidentia iuxtam quintam intentionem T.
instantia uigilianam, syncopis&similia secundum ipserum exigentiam, sicut dictam mit in eap.propriis. Sed pro sexta
intentioneLregimine sex rerum non naturalium, declinet aer in contrarium distra alamachus tamen satis caliae tineatur,sicut est necessarium in passionibus membrorum iteruolariim, magis tamen in diserata stigida, suam calida. Sse militer cibus & potus declinet in contrarium discresiae, rasit paucus in quatit alea ori chimi,paucarum supei duitatu , facilis digestionis, locis penetrationis, & gustui deleel bilis,& proprius in eo riatione stomachi,& sedatione d loris eius sicut pelliculae intrinsecae stomachoru gallinarum,&non comedat, aut bibat, nisi praecedente cibi digestionueelebra.
238쪽
celebrata,non tamen Amen toleret ,rraecipue s a cholera, uel melancholia contigerit Somnus sit prolixus,de dormiat quando potest,maxime enim iuuat i ' sedatione doloris' procurentur euacuationes a natura uenter teneatur
potius lubricus quam lmi s. Non coeat nis naturaliter multum ili mulatus. Exercitetur stomacho ieiuno. Post cibum quiescat, sit iperans, de gaudens, iram, triuitiam,tim' rem, S huiusmodi accidentia molesta segiat. Cura doloris
uentos exigit quatuor intentione .Prima remouet causam, tam factivam,quam conseritativam i lentositatum. Secunda uentostatem carminat, & stomachum cosoreat. Tereia corrigit accidentia. Osarta ordinat debitum regimen. Si ergo cata uentositatis fuerit debilitas innati caloris, cosortetur cum exterius 8e interius applicitis, sicut cum pellibus,& laecaeis stomacho applicitis,de quibus supra in debilitate digestiuae cauendum tamen est maxime cum corpus est extenuatum ne praeter modum calefiat, licet enim sorte calor intemderetur gradualiter, sorte diminueretur in quanto humido, respiritibus resolutis: desint haec calida consor tantia, tam proprietate, quam stiplicitate temperata, scut uinum bene conditionatum, aromaticum ros diagalanga, conssiones maenae, sicut theriaca,&mithridatum . Si uero causa fuerit cibus de potus uento abilis, aut potus aliae,se similia extrinseca remoueatur,& inducatur regimen contrarium, Et si appetitus aegri fertur in cibum sua frigiditate nocentem,corrinatur cum calidis carminantibus uentositate icut diagalaimpa,diacuminum sumptum in principio meis. Aut ipse cibus corrigatur cum aromatibus calidis, sicut galaga pipere, Zin
lib.&similib. Et econtra si cibus esset calidus sumendus in stomacho calido, sumant in principio mensae diathodon, trias,idolos,& similia. Aut corrigatur cibus cal. cum agresta, uino gratiatorum,& simil:bus. Et si cibus si habens humidit,
tetra extrinseca paulatim exiccetur in umbra, aut sole securdum quod res exiccandae habent plus,aut minus de humiditate extranea, de secundum diuertum modum subitantiae, ut, de uuae,& fructus exiccentur in sole sed rosae, de uiolae, milia, tenuia substantiae exiccentur in umbra. Si uero camuem talis fuerit cibus calidus, agens in humiditates in stomacho, aut intestinis repertus, aut quia calor in stomacho uacuo a cibo expedite conuertit se circa easdem, aut quia uapores luimiditatum coniunetuntiircum aere etiam a colore
comoto, oportet illa sipernua i stomacho & intestinis euacuare, postea diserasam stomachi secundum exigentiam corrigere. Si uero causa uetositatis fuerit materia in stoma ocongesta evacuetur uomitu aut secessu. Si uero suerit aliunde ad stomaehum derivata curetur sicut dictum fuit superius in cura doloris stomachi a mala eomplexione cum materia aliunde derivata. Secunda intelio cilicet, carminatio uentostatis de ipsis eductio, perficitur primo leniendo uentrem ut si uia libera uentostaticum es Here ex brodio pingui,
oleo communi aut anethino,& 1.I. mellis, aut exhibeatur. 3.1. pitularum alephanginarum, aut de hiera simpliet: nostea carminetur uentostas exhibendo diacyminiam, diagal ansa, diatrioni'ipereon electarium de baccis lauri, aut exhibedo
decinionem meos, mini, et eos, malae, baccarum lauri, palangae,carui,dauci,anisi,& similiti cum melle ros aut Oxi-
melle. Et pitulae istae sinit praestantes simul soluentesa: cadiminantes uentostatem. alephanginarum. 3 a.
specierum diacimini, in AE oret,an Ρ.saormentur pitulae de exhibeantur stomacho ieiuno. Similiter galanga, ringib.ati stol.rotaedoaria singulariter aut coniunctim cum ubno poteti antiquo exhibita scilicet, a. 3 a. ia'. ad unam cum 3.i .uini laprascriptissit eastorei a.9. I asset, M. 3.f. cum pauco aceti potatum, aut eum pauco oximellis simplicis est misrabile . Ex applicitis exterius est unctio ex oleo rutaceo, despicadaurino,de Kema,Se sivilibus, aspemendo saper locuinunctum aliquem ex pulveribus sum iptis, uel cu oleis pra scriptis commiscendo. Et cum oleis suprascriptis, aut
decoctione rerum sit prascriptarum carminantium uentositatem, potest stomachus .mentari cum philtro, spongia, lana, di similibus in suprascriptis oleis, aut decoctione debuelidis instas,debite espressis& applicitis: post quam V i-cationem ter aut quater ungatur cu aliquo ex sorascriptis,
de emplastriam de vaccis lauti est in odi bovi ae ΠωIO. ARCU. IN IX. ALMAN.
prium. Item cum melle &lana erasia modo incaea,&pulus ribus suprascriptis carminantibus uentostate fit emplastruconueniens,& balnea mine. alia laudantur, Se unctio uetris ex castoreo dissoluto cu oleo antiquo, aut aliquibus ex oleis
pratcriptis est mirabile, & uaporatio eum milio torres, cto , 3e uino potenti asperso est conueniens in doloribu, auentositate pauca & sumili. Et uent a magna sine se seatione undiq; comprehendens umbilicum sie dimissa hcira dimidia, Si longiori tempore est mirabilis sedatione doloris
uentos. Com antur accidentia iuxta tertiam intentionem secundum quod fuerit exoediens. Sed pro quarta interlatione aer declinet ad calidum ,& teneatur stomachus eum pannis notibiliter calidus. Sit parcitas in cibo de potu, Zeuinum eius si antiquum & mediocris saporis de uinos talis, dein diseram multu frigida st notabiliter uinosum. Et ei bideclinent ad calidum &secum, allia eocta in constetis sutus blimia, aromata sint huiusmodi. R. cinnamomi.J.sai Ealange piperis an. 3. a croci J tanisce& reliquum reginis kx rerum non naturalium obseruetur ut si ra, de ex his facile patere potest cura multitudinis eructationis. Cura autem particularium dolorum,de quibus si pra perficitur ut infra. tergo dolo suerit propter tramam materiae ad stomachum cholericae aut melancholiis tempore famis. Primo huiusmodi materiae quacuentur uomitu aut secessu, scilicet per eam regionem quae uideatur habilior,& quam natura magis tentarie. Secundo, materiae ad aliam regionem deri-uemur, scilicet ad intestina cum Hvsterilius, similibus,aut uentosae sine scarificatione seper splene aut hepate ponamur ut prohibeant raptum materiae ad stomachum. Tertio, sto
machus consortetur, ne recipiaticum interius de exterius inplicitis,ut cum diathodon, aut aromati coros.& similibus secundum humoris 3 distrata erigentiam semper per horam aut mediam ante cibum sumendo aliquid ex suprascriptis prohibentibus tractum materiae ad stomachum, aut bucella
panis insusun in uino granatorum agresta, aut uino citoniorum aceto rum,cholera repente ad stomachum: sed melancholia repente, aromaticum ros. aut bucellam panis in uino nigro stiplico insulan. Et cibentur tempestiue ut Pintius praueniant famem, quam si es praeueniat eos. Et tempore doloris uomitus prouoeetur, cibo existente in stomacho uel non existente , ut humor educatur uel procuretur eius exitus per inserius.
Cura autem reliquorum dolorum particulariu per es tiam, aut per communitatem perficitur eissem sex intenti nibus,quae superius dictae suerunt in cura doloris a mala μ- plexione cum materia. Nec opus est in his singulariters sidum unamquam; speciem sermonem prolongare. Cura autem doloris si mi acti pendetis a causa primittit aest. Primo, causa primitiva remoueatur de nocumentum per ips,n impressum,& inducatur regimen contrarium Δ cundo, stomachus consortetur cum propriis moderata stibplicitate participantibus. Tertio, corrigantur accidentia. arto, ordinetur regimen contrarium nocumenti in st
machum, per caiisam primitivam impressi. ias dolor id membria ignobilius ipse permutetur, sicut ad intestina aut ad iuncturas, & similia, adiuuetur illa permutatio fricando membrum illud aliud ad quod permutatur, de uias aperiet
do ut facilior fiat permutatio, Se breuiter omnibus aliis imgeniis adiuuantibus permutationem illam . Si uero pra se tetur ad membrum nobilius sicut ad Orcerebrum, similia , impediatur illa permutatio trahendo ad contrarium eum thlebotomiis molationibus tam cum scarificatione, quasne, & exteris modis diuersonum, tam euacuatione, qua sine. Et membrum illud ad quod fit permutatio conserto. tur ne recipiat, uixqu e intermediae claudantur. Ille uero biungam quasdam medicinas proprias in cura dolorum stomachi incipiendo ab eis, quaesumuntur ab intra. Ter binthina sumpta cum uino potenti calido, aut si post eius sumptionem uinuni bibatur in doloribus proprie pendentiobus a causa stigida, dosis eius est GJ i aisque ad. J. I a.Simialiter aqua uitis. J.i .uel. i. confert in causa Di da potentis
sme Aui. Dolor qui accidit post ectu S non sedatur nis uomitu est dolor malusin rectius quidem est ut sumatur omnicie aliquid mestis ante cibum,&ut cons ues causa illius
239쪽
ex caussirem tiri. Lex quod uom tur,x euacua illud ouod oportet euacuari ex infusione aloes,&similibus secundu exi mram humoris peccantis. Deinde administra tro i eos stellae qui uale iit ad dolorem stomachi, quado recipit super.
Luitate et expulsas ex relicuis mebris ad ipsum .Et ex eis,quae conserunt ad hoc est, ut sumatur olibani, mastichis, nivllae, meos corticum fissicoru uiridium, xiloaloes crudi, ana,partes aequales,conficiantur esi melle emblicorii, & sumatur ex eis omni die ante cibo quantitas. a . . usq; ad duos aur. de cω fert ei administratio coriandri,Sisyrupus granatorum cum virilia,& ex eis suae eonserunt dolorib. stomachi eum pro
prietate secundu Mod testitur Gale. sum cutes inuisecae stomachors gallinarum, de melius est ut sint prius lotae eu uino odorisero,& postea exiecatae 3 pulueritatae, & matur euvino,& radix psoniae sumpta, Ze semen eius similiter esifer ut cum proprietate,ut coralliis suspensus ad stomachum, ita ut taneat os stomaehi. Consectio trochiscorrum stellae secundumn orem qui dantur ad dolores stomachi profundos Sedificiles. . i , mastichis,cinnamomi,thuris,schinathi castorei, in 'rhi,piperis,madragor sem. hyoscyami,absinthii,
aloes,opu omnium,ana. 3. i o formentur trochisci Ae dentur
in potu. 3. i. cum uino de sunt de ultimis. Rasis tamen in Al- mansere ponit aliam descriptionem trochiscorum stellae laquam in editur terra sigil.quam existimant esse stellam, &iroesusci de rosis secundum eundem sunt ad eandem inretionem. Hianedicamen consortans stomachum& fugans dol sae iaciens accelerare digestione.yr. palagae, ichis,
Igni aloes,cinnamos .myrti an. 3.3. euphragiae, misi. an. a corticis exterioris talei,olibaninosars, ana. I. i. pi J. aualis geminae. 3.3.iulep.roslib. 2 doss ana. I. I.usq; ad. 3. I.
adiomacho ieiuno. Aliud ualens ad dolore stomachi ex si humoribus sepultis in stomacho & uillis eius, & proprie
senibus de tempore hyemis. P.baccartim lauri, anisi, an. 3. . pimhra,ringib. angae,an. A mastichis,m irae ana. 3. 1.oximellis simplicis,lib. i misce.Gal. medicame ualens ad do Iores foties se reliquas aegritudines stomachi sortes. . triuri petu spicae nard rin b. rosarum,ssorum chamaemilae, schi
turta melle in otio coecta sint mastix et stariophili , desis.f. s.cu Hua calida.Aliud conserens ad dolorem stomachi & heia patis remouens putredinem ab eis ex caliditate & acuitate cholerae citrinae, iaciens digerere cibu & consortans ea . ,. rotatis. 3.1o.trochiscorum diarhodonat quiritiae,an.3. .g riophaealami aromat 'odi; mastichis, ligni aloes, ana.3.a. tria iandalo ,3.xseminis portulacae, stariolae,seminu com
minium mundatorii,albarum margaritarum, raserae eboris, tragacanthi gummi arabici, an I. I . s.camphorae. s. eonfiisce cum syr aloss. 3A .cum aqua calida uel frig. Medicativi sanans omnes languores stomachi,omnes eius uirtutes confortans fluxum, de uomitum sistens, quo nullum est praestamitu imastichis,ligni aloes, myris,cinnamomi, an .J. .corticum exteriorum iis licorum, gariophiloriim, 'leae,an. 3.3. phragiae.I.sae allorii es.&ruban. de his duobus ad pondus omnium suprascriptorum strupi rosati quantum sufficit. Exsoluti uis conuenientibus sunt pilulae alephanginet,pitulae stomatichae, quoru sunt plures delerintiones apud Mes Hispotes addere senam, epithynis, pilulas indas pro edit,ione melancholiae aut alia lolitiva simplicia& coposita seeudum
exigentiam necessitatis. Num subdam medicinas exterius applicandas tam calidas, qua frigidas alterantes, resoluetes confortantes, dolorem sedantes, tam per proprietates qua
set manifestas qualitates, Cales tortu ad dolore stomachim M. Raeinerem cal.& imple parot e,& desuper asper e cimas origani aut absinthy, 3c superpone pannum subliulaene ligando di applica loco dolentia ut fac lacculum secundum quantitatem doloris quem impleas ex huiusmodi applica dolenti. Sunt etiam exteria calefactoria sicea ex sile, mili laesurib. storibanesiloti,absinthio, orieano,&smilitaseelidum exigetitiam Item calefactoria humida ex de citone rosarum, coriandri praeparati, atamhir spicae, igani, fori chamaemilae,meliloti,&similium calidorum aut frigidorum confortantium, aut uentostates carminantium secun
dum exigentiam necessitatis,quae possunt applicari esispo ro piauis, tutacu, Davarum amotionem suta quin
tur emplastra, unguehit, aut eerat Meeunilam exigentiam, fomenta etiam cum oleo despica, aut mastichino, aut laurono,ros. ut chamaemilino, de absinthio,& similibus sunt prinstantia. Vnguetum confortans stomachum,remouens oppi lationes, dolores, & uentositates. Reci. olei nardini, lib. tabulliant eum mpsuco trito ebullit. una, postea adde ceraei j. 3.& fiat unguentum addendo mallichen,murrhae, terebimthinae laudant, J. t . unge Ad superasperge puluerem anisi,
& rosarum,& superimpone Didellam lanae succidae panno lineo subtili inuolutam debite calidam. Aliud in ea usa calida.
ni picae,ana. I. I. aceti modicum, cerae quantum si idcit, fiat unctio mollis: Se si opus est arcere uomitum, supera perget puluerem rosarum, granatorum, &salliam muscata. Aliud conueniens. Lana minutim incisa incorpore tur cum sussicienti quantitate mellis ad ignem,& superasperge pulueres ealidos aut frigidos confortantes, resiluentes uentostates, cinninantes, c. secundum exigentiam extensum super potia applicetur. Item placentula cocta debite calida seind turper medium, d superaspergatur oleum aliquod debita calefactum, uirtualiter calidum aut frigidum, confortatis uum, resolutinum aut uentositatis carminatiuum,& simi liter pulueres ad eandem intentionem secundum exigentiam necessitatis bene incorporando de applieentur,de haec occupent magnam quantitatem uentris.
De apostemate stomachi. Cap. t s. rma Rassin hae tertia parte superius diuisa ponit curam doloris ab apostematibus stomachi opus est ut materiam de apostem. stomachi breuiter percu Est enim eorum inuestigatio per maxime medico naeessaria. mod nominis quid rei apost.itomaehi, sunt satis nota. Species sumetaea causa materiali in qua sunt,quia apostem aliquando fit in ore stomachi, aliquando in fundo. aliquando in me anteriori uersus uentrem, aliquando ita I arte posteriori uersus dorsum sunt difficulter cognoscibi-ia,quia a tam sunt remota,nisi sorte in macilente & csi sorti compressiqne. Item quaeda sunt in tunica exteriori, quae dam in anteriori, &quandoq; occupant totum stomac num&sunt mortalia,cuandoq; partem. Sed ex parte causae es cientis humoralis noe modo distinguantur: sunt.n aliqua calida ex ipsis, sui inea uel choleri inliqua fletida phlegmaticae uel melancholica, plurimum tamen sunt mixta Et melancholica quaedam sunt a materia non adusti,quaeda ab adusta,& sunt de genere cancrorum, Causae autem eorum quaedam iunt primitiuae, sicut casex&per silo,uiolentae medicinae N proprie exoluentes, aue uomitum prquocantes, stomachum inflammantes & excedentes. Similiter cibi mali ex omni genere, de quibus si pra. Corporeae uero sunt uomitus fiequentes Se laboriosi. dolores prolongati de proprie cum corporis repletione, decac hymia, Scia causae secundum plurimum generant apostemata calida per uia defiuxus. Apostemata uero phlem tiradicet generari possint per uia defluxus ex causis supra seriptis, aliquando tamen paulatim congeruntur debilitata stomachi di estiua de expulsiva, Se proprie eum homo multum comedit Ac ociatur, de interrueniunt reliquae causae multiplicantes materias crassas,de eas in uasis de ulceribus cometiantes. melancholica uero raro fiunt incipiendo freque esus, permutando ex apostematibus calidis de proprie famguinei etiam aliquando sed rarius ex apostem. phlegmaticis. Signa sunt primo commmia, sicut dolor continuus longo tempore perseverans, quamuis regimen fiat ianum. Minor tamen in apostematibus oridis grauitas notabilis, sed minor in choleris: tumorsentit perceptus, & male tolerate unpressionem, nisi postema sit posterius, tenso, de duristi es, Semaior in melacholico Se sanauineo, minor in phleg
matico de cholerico, b. eontinua aicet remisi i in apost mM Wigidi sa tuo digestumis, aut appetitiis, aut utriusque. Sextum non toleratur cibus mediocris quatitati me
cum quod magnae, proprie si est in interiori tuniea, quia quicunque cibus comprimit, ita ut semiatur molestia, do
240쪽
latimquietudo dum in stonucho est, & quousq; exime ,
quanto cibus est maioris clitantitatis, grauitatis, duritiei, a euitatis,tanto magis molestat, ita ut cogatur uirtus nis multum desecta sit eum uomitu uel secessu expellere: posset tamen cibus esse ita leuis,ita paucus& remittens malam complexionem stomachi, ut pariam inferret molestiam&ret, neretur. Signa uero specierum distinctarum ex parte causae
materialis in qua sint, quia si est in ore stomachi dolor est magnus Se proprie statim post assumptionem cibi, & tumor
Prope malum granatum , nocumentum appetitus magnum cum frequenti nausea,subuersone,& uomitu, & ex concomitantibus frequetersunt spasmus cum alienatione si est e lidum,uel cum subet h&sturre si est stigidum. Item si ruenter sequitur pulsus cordis, frigiditas extremitatum, su-or frigidus, de tremor cordis,&s copis,& fiant valde mala. Si uero sit in fundo stomachi, dolor est minor& eur scit,non immediate post ei bum, sed per horam post eius sem
De ulceribus stomaclia. Cap. 83.ptionem tumor & dolor prope umbilicum per duos digitos
aut tres aliquando declinans maris uersus dextram, aliquando uosus sinistrum,&magis I triar digestio uim appetistus. Si uero sit anterius magis subiacet sensit,& dolor in parte anteriori sentitur Se tolerat eompressionem. Si uexo posterius est econtrario & dolor sentitur posterius.Si uero sit in omnibus partibus sint aceidentia in omnibus par tibiis communia. Apostemata significatur calida per infla mationem totius A adustionem, quae communicatur ori &linguae. Et urina &egestiones sint plurimum eum tinctura ta aliis signis arguentibus caliditatem. Dolor intestis pungitiuus si fuerit a cholera. Et extensuus & grauatiuus si fueriti sanguine, b. intenta, quia me nitrum nobile &uiebnum cordi. Alienatio propter uapores ascendentes,& mygnam colligantiam cum cerebro per neruos descendentes
ad stomachum a quarto pari neruorum cerebri, corniptio coloris,& pulsus tendens in serrimim. Frigida uero phleg matica synificant dolor perseverans ,remissus tamen, inquietudo & febris remissa nisi apostem suppuretur, quod raro accidit: non enim eredo apostema notiuile nobilis membri uicini cordi a feb. euacuari, humiditas lubrica . idest, fiuida in ore, color albus eum palliditate, paucitas sitis alitia di gestionis&paucitas appetitus. Melaneholica uero signimcat durities pulsus, eorporis extenuatio, grauitas notabilis, color,&lingua Dica,longa duratio.& praecesseritne apostemata calida, siti uinea secundu plurimu &aliquado phleg matica raro enim fit incipiendo multitudo uarietatis duribitet a duritie aliorum apostematum stomachi eu caetera non evacuenturi duritie quadam di tensione, sed haec intensordi manifestior& magis sapiens naturam duritiei,quam te sonis Aliter multitudo uarietatis duritiei,quia durities sua est ualde dita is eum non uniformiter omnes partes indurentur. Si uero fuerit eiserosum praeter suprascripta adsunt dolor fulmineus, sitis intensa, ω, .notabilis,&ine immatio,& multa accidentia timorosa, se quibus supra, & cum uic ratur emittitur uirus foetens, & adsunt spm ulceris. Si nauero mutationissent corporis extenuatio, multiplicatio, fluxus uentris,& uomitus, febris& doloris excrescentia , minoratio urinae,& apostemate exitiirato minorantur hinlusinodi accidentia,& eomprimendo sentitur mollities cum antea durities sensata fuerit. Cumi uult erumpi redeunt dolores & pungitivi & perforatiui. Item multiplicatur imquietudo & multa ex accidentibus suprascriptis . Cum erumum est dolor sedatur, sed pulsus debilitatur & mies palles it,de sorte sequitur lipothymia aut syncopis, & non sent,
tur amplius tumor coruuetus, de si erumpitur interius egreditur sanies,uomitu aut secessu. Si uero exterius in uacubrate uen. sanies colligitur in inguinibus. Pro nostica. Primum. ouodcunque apostem stomaehi notabile cum eonfirmatur lecundum plurimum interficit, sed calidum uelocius quam frigidum, propterea in eius cinra ab initio sollicite intendatur. Secundum euius apostema
notabile exituratur est propinquior desperationi qua spei . Tertium in nullo apostemate canceroso parito sue magno
est spes salutis. Vid nominis de quid rei ulceris stomachi sunt satis
manifesta. S; ies enim eorum distinguuntur secundum diuenitatem particulis patientis sicut de apostematibus superius dictum fuit. Et distinguitur secum nim suam essentiam, ita ut quaedam sint msida a quibus profluit sanies laudabilis. inaedam Ardida a quibus profluit sanies erassa sordities dicta. Quaedam uitulenta a quibus profuit sanies subtilis. Quaedam putrida existentia cum substantia comipta a quibus saniestat ense preditur. in dam coerosiua a quibus sumit eum sanie aut post saniem sanguis en
ditur,& iure quandoque sunt cancem,quandoque fiunt mstulae in stomacho licet rarissime cum non tantas dent ita clas, ut cum profunditate fiat in eis caro callosa, & quam que sunt coniuncti mala complexioni apossemati, quando oue non . Caula ulcerum stomachi sunt apostemata&b thor post eruptionem. Item catari hi calidi eum perseuerant cor eiulo aut putrefaciendo. Item humores acuti abi pate aut a reliquis membris mediate hepate derivati ad st machum, licet quandoque a splene ad stomachum derivetur absque transtu per hepar. Et quandoque humores in stomacho congessi tandem corrodentes & putrefacientes novam cibi&medicinae acutae, item percussiones. Signa specierum ulcerum sunt in is ex ditas manifesta. Similiteri igna causarum c orearum ut catarrhi ex capi, tuto proprio co gnoscuntur, himiliter reliqui humores ch serici sanguinei aut melanchorici, siniti iter ex splene aut ab hepate,aut residuo corporis mediante hepate derivati co-pnoscuntur ex natura humoris & ex nocumentis perceptis in membris mittentibus. Cognoscentur autem humores es, se in stomacho congesti ex grauitate de caeteris nocumen ti, stomachi sere continuis. Quod autem ulcera pendeanea medicinis & cibis acutis ,&ieliquis ea viis primitivis ex eorum praecessione cognoscitur. Δed distinguitur inter ut eus stomachi d intestinorum gracilium, licet plerunq; comveniant in egestione stiriei & corticum si ibi ilium. Primo, quia dolor stomachi sentitur distant, ab umbilico uersus sinerius,saltem per duos digitos, dolor intestino tu circa unis
bilicum uel itura. Secundo, quia frequenter in ulceribus stomachi de meri adest vomitus saniel de conicum, qui non adest in ulceribus intestinorum. Tertio ex nocumento pedicepto in descensu cibi de proprie acuti sicut sinapis aut ae ti, Se etiam cum descendit ad fundum qui non sentitur in in testinis nisi post longum spacium, scilicet, cum exivit pylo ron. Mario, ex foetore eructationis redolentis saniem , senato in ulcere stomachi d. non intestinorum . in imo, ex eleuatione uariris secietis incurrere siccitatem linguae in ii estius, quam in ulcere intestinorum licet etiam in u:ceri.
bus intestinorum quandoque exiccentur. Sexto,quia rarius egeruntur cortices in ulcere stomachi, quam intestinorum
de eruilium, licet sint crassiores de latiores quam cortices ipsorum . Diiunguitur autem inter ulcus meri de stoma tu, quia in ulcere meri sentitur dolor, posterius in collo de in ter sipatulas de uerificat dispositionem eius transitus de gloliti, quoniam significat locum dolorosum cum praesentia eius, de quandoque vertransi hunc locum parumper. Sed ulcus factum in ore stomachi sanificat quoa dolor est in ins rioribus motis de supremis uentris,dc est uehementior propter oris stomachi seitabilitatem ac degluti tu senificat ipsis cum pertransitione pectoris, dc plurimum eius declis nat ad miram de minoratur ex eo anhelitus in gidatur corpus de proprie extrema, de perducit ad syncopim plurima. uerum facium in findo stomachi signiscat exitus eorti eis ulceris eius in egestione absque excoriatione intestinorum, de inuentio doloris post quietem eius, quod sumptum est in inferioribus stomacbi. Dolor tamen in paruus in compuratione ad dolorem oris stomachi, nec sequuntur acci tia ita saeua, ex his facile distingui potest inter apostentata stomachi de ulcera eius. Prognostica. Vlcera stomachi & meri si perscialia novincite curantur, sed prosunda de antiqua di incillime, de si quentet cura est impossibilis secundum Avici de quando sto