Practica Ioannis Arculani Veronensis particularium morborum omnium, in qua partium corporis humani anatome, morbi, symptomata, causae, ac signa, atque omninò vniuersa medendi ratio, & remedia adeò apertè, & copiosè traduntur, ... Magna diligentia cum

251쪽

ter modum resoluentibus secundum plurimum uenter est stii licus,quia natura retinet seces ut exurget, quicquid potesticet aliquando actualis fluxus posset esse catina appetitus canini catarrhi autem cognoscimtur ex dictis superius in capitulo proprio , quod euunt secundum plurimum non solum ad stomachum, imo etiam ad pulmonem, uerum existimo ipsos raro esse in causa cum nrigis sint apti appetitum destruere quam intendere. Signa uermium ponentur insta. Signa autem causarum quae sint proprie ori stomachi sumuntur hoc modo, calidi,tas superflua oris stomachi comprehenditur ex siti, cum non

solum exiccet humidum substantificum, sed etiam totidum, ω est uenter stipticus,& est sine acetositate & rugitu,& similibu, si igiditatem significantibus. Et contraria signa sunt donlinantia,&si dispositiones fuerint naturales appetunt semiliari uero praeternaturales contraria, sed humor acetosus in stomacho cognoscitur ex eructuatione, sapore odore, uomitu ,redoletibus saporem acetosum,& quod homo non appetit aquam, neque res frigida, & si est phlegma, color linguae est albus, & lputum album acetosum, decolor faciei albbii, , & smilia quae sunt signa phlegmatis, & sest melanchintia, color linPae est suscus,& sapor in ore repraesentans cum acredine declinat ad ponticitatem,S serae adsunt nocumentum splenis,& signa eius qui est ex debilitate contentiuae in stomacho & in corpore sunt egressio sestina cibi indigessi. Et si adiit debilitas contenti uae aliorum membrorum a uni fluxus aliorum generum, A sertasse peruenit ad stapuinolentam egestionem,& ad eandem quae est sicut lotura cai nissecundum plurimum.tamen his furibus dum a sunt edim iungitur deiectio appetitus. Prognostica. Primum, appetitus caninus perducit ad butimum facit enim ut multus cibus sumatur, quisemptus non potest digeri, & sic est necessarium iuxta Rasin ipsum in abfestum earedi uomitu aut secessu & multas humi citates praeternatur des in stomacho congeri &corpus non nutriri,quapropter sequitur bulimus qui est sanies membrorum eum catietate stomachi, S: ducit ad subeth propter multitudinem uapqrum phlegmaticorum caput replentiunt qui eleuantur umiditati s phlegmaticis in stomacho congestis Et ex ςadem causa potest ducere ad mortem uaporibus illis eleuatis ad caput, in humiditatem phlegmaticam condensatis de facientibus apostema lithargicum, etiam quia corpus non

debite nutritur unde exiccatur & arest. Secundum, hic appetitus caninus secundum plurimum curatur.

. esiqvis famem agi d puritur, O ribus pG e

3 mestionem ades grauat, ut aut uomere, aut ins riorem regionem ipsium tacere colatur t inti danda est ri eruuod dum eoquitur ex liquore,qui luit ab arii qui in sumo assatur,t in turio cauda,'eismilia, nec non ex omni cibo qui istuosius est. O vinum vetus purum dandum e quo quantum poteritu ibat. drinde praecipitiatim esseisi i euomat: hoc regimen conseruandum est donee sanetur. quὸd si nec cibus eum grauat, e ipsium evomit, nec per opum expellit: mes Oechrae sunt dandae, frumentum coctum ut puti,or rieti cum lacte, O aquam frigidum in tu sumat: in aere frigido moretur. hae t autem aegritudine laborans nihil accisum, Ilipticum,nec acutum comedat sed ducibus, unctuosis solum utatur.

tasq; te capiat. vinum ue Juvilium uomiti pro Mint: micum uero

tibile, humoro resoluit. Quω sim uimis ratio appetitui corres Mis describitur. Hae utemuri inela tam 3 iubet nil aere.sum mimplicium, nec acutum dari, cum haec e iam uenti culum 1 α sic appetitum

comm uent.

Diuiditur hoc capitulum in partes duas. In prima parte determinat de appetitu canino pendente a causa sit ita. In secunda de appetitu canino a causa calidaaecuda ibi. mods neque cibus. Prima in duas. Primo ponit signa eius.Secim

euram,secunda ibi a ui est ei dandum. dicit in pri-

IN IX. ALMAN .

ma parte nota sunt ex suprascriptis. In secunda parte eurae appetitum caninum exlubendo rirum impinguatum csi pii euedine cadente ex agnouum assatur & exhibet carnes ualde pingues, scut carnes existentes in caudis aenorum quae

sunt ade pingues: haec enim ualde pluuia,& similiter orea

tinea destria ut appetitum, postea dat uinum uetus in magna quantitate, corrisit enim malam complexionem sigidam. postea iubet uommim prouocari, ut humor acetosus in il macho existens educatur,& hoc multoties debet fieri donec sanetur, non tamen debet euomere omnem cibum, quia se non nutriretur.Sed exempli gratia, comedat & bilin copiose in prandio,ex his quae diei a sint aut similibus,postea eummat. Sed in cornis ex lus unctuosis partim comecat,& uinuuetus bibat in moderata quantitate & illud retineat, & hoe pluribus diebus faciendum est donec sanetur.In secuda pa te curans appetitum caninum a causa calida dicit, quod licibus eum non grauat, nec per uomitrum aut secessum emittat.

Ex quibus significatur ealorem naturalem esse sortem,& bene daperentem,sed superflue resoluentem, danda sunt ea γε

sint dismellis digestionis, & solidi & uiscos nutrimenti, ne Deile resoluantur,& cum hoc ad stiridum declinantia, & teperetur complexio superflue calida scut est frumentrum cinctum,ut puis optime comam, est enim parum Astans a tem peramento uenus calidum temperatum in passi uis & ipsi iii elixatum sicut hic praecipitur. est apud Auie. tardae digini nis,inflatiuum, plurimi nut imenti super omnia alia genera. Et tirum calidum,&siecum coctum eum lactead temperandum eius caliditatem,& bibat aquam stigidam, & moretur in aere si igido,de quo tamen est dubium ne per anti petistissim sertificet calorem intrinsecum iuxta Aphoris. Ventres uere & hyeme calidissimi simi natura. Sea credo Rasis non uelle debilitare di gestionem, imo potius sortificare, sed bone prohiberet nimiam resolutionem humidicliis multo mari, fit in aere calido quini frigido. Et si bene consideremusic appetitus caninus est naturalis aut quas . vltimo dicit, quod laborantes huiusmodi appetitu non debent uti acet sis stiplicis aut acutis,hse enim excitant appetitum. Et in hix

ui habent sertitudinem caloris, cauendi im est ab his quae sunt Acilis digestionis &paucae quantitatis,ne digestio eo

rumpatur ad lumosum.sVpurest ut ordinetur cura appetitus canini, qui a qua-eunque causa pendeat exigit quinque intentriones. Pr,ma, est remotio causae. Secunda appetitus obtuso. Tedilia,stomachi confortatio. Quarta,correcti: o acci si .

V nta, regimen sex rerum .si ergo pendeat a causis primi liuis remoueantur,& nocumentum si quod est per inas i pressum,ut puta si fuerit a superfluis uigiliis, inducatur se nus aliqualiter superfluus, non tamen multum in longi rudi, ne & profunditate unius somni, imo in pluribus uicinus satisfiat, ita ut ubi consueuit dormiae semel in die naturati,dormiat bis & ter secundum oportunitatem. Similiteis sem tur longam famem detur cibus copiosus non quidem una uice .quia non posset digeri, sed potius pluribus uiribus inter quas tantum tempus mediet quod praecedens cibus possit digeri,&si sequatur superfluum exercitium inducatur quies opportuna eodem modo in reliquis .secundo appetitus o tundatur,d aliae intentiones perliciamur, ut intra . Si uero appetitus caninus fit per communitatem a toto aut ab aliis

membris, exiguntur quinque intentiones similes suprascriptis, quarum prima est remotio cauis,uerbi gratia,in aremetis ex longis aegritudinibus intendatur restaurationi exhibendo cibum copiosum non in una uice, sed in pluribus uicibus, qui si facilis digestionis amni chimi aucariam superfluitatum. Sed in ii ntibus calorem sortent praeter in aresoluentem intendatur ipsus remissioni tam regimine ei tali, uam medicinali sicut cum syrupis, consectionibus, electariis, aquis, epi illimatibus, em astri instinidantibus, quae

satis nota sunt.Et cum cibis frigidis scut lactuca, et oia, endi uia, portui. N dentur cibi praebentes nutrimentum erassum &multiin diciat frumentum, riuum,carnes grossae, de si

miles, iuxta textum Rasis.& in omnibus in quibus appetitus caninus sequitur nimiam resolutionemriunt pori cutis inspiriandi cum mpticis icut oleum m3minum cum cera di Ii tum, & sicut alumen distatutum cum aceto, di ut abluatur aqua

252쪽

retur rosampli deincitam appetitum . Cauendii tamenestiui opere ne ex horaim applisatione aut sumptione destruatur apbetitu .Est enim deterior destitimo appetitus a appetitus caninus. Tertia autem intentio,scilicet, consolittiostoniachi perii itur eum moderate stiplici, habenti , proprietatem ab ipso,&eonuarias eius diserata interluilia s& exterius applicitis, non tamen exiccantibus arpetitum que possunt patere ex si perius dicti re proprie in ea se debilitate digestioni x. Et muscus de laudanum Giberant stomachum,& non augent appetituna, seniliter crocus consertat stomachum&deiicit appetitum.. Qiuria intentios. correctio accidentium perficitur Diimrum exigentiam. Vomitus quidem eura pricessit sup rius ini. p. de dispositionibus stomachi. &similiter eura debilitatis digestionis in secumlo. Et cura buli mi statim se qui tu ed de fluxu uentris cuiescunq; generis agetur in se quentibus haec enim sunt accidentia iniae aliquando sequunt m appetitum caninum. Pro quinta intentione aer & relisorum regimen sex renim declinet in contrarium diserasiae,& melius est partiri cibum quam multum una uice exhibe re.Et canendum est ab acetis, acutis,ponticis, mpticis de amaris Et utendum est dulcibus, ctuosis de in idis. Et apud Auie. uitellus oui induratus perassationem consertiri fine mense. Somnus longus de multa quies conueniunt. Et loci deludi, Semeditationes diuermes animum a comostione de ciborum considerationeae reliquum regimen magis speciala potest patere ex supr riptis in hoc capitulo.

BVlimus aliter dictiis fames vaccina est deseriptiue

pud Auici semes membroriim ea satietate stomactu. Sunt nanque membra lamelica indigentia nutrimen to stomachus respuit ipse de non habethecies nisi modos differentes secundum intensum de remissum.

Caussbulimi sunt duplices,sicut duo sunt incivi in quidline eius.Vnum est membrorum desiderium sequens ipsoruinanitionem. cunq; ergo pinunt esse causi inanitionis membrorum, possunt esse caida saltem partialis buli mi Reliqua est sitietas stomachuid est, deiecito siue destructio appetitus ac siil .esset satur. aecunq; ergo causae possunt minuere aut destruere appeto, possunt esse causa saltu pa tialis balinii. limus itaq; exigit eausasque utraq; Dci ut, si membro tu inanitionem de deicistione appetitiis. Istae ergo erase aliquado sunt una', id est, P una de eade cauia faciet i mim cicut appetitus canin. modo seperius declarato: saeie enim ut multus cibus simiatur qui semitus non potest digeri, disiemebra inan vitur,decu me no digesto est causa ita Gatio sitietatis &deiectionis appetitus.Ite frigus in te summep gratia in agentibus iter p niues est aliqii causa eo gelationis oris stomachi de mortificationis uirtutis sensi iugde attractivae eius Se is perant erilitan potuit alioru membroru calore sortificare. Item febres aliqn minita a inani ut, deis humores a quibus nendent ad stomachum repentes appetitum deiici sit. Item debilitas digestiuet fuit ut superquilatates in stomacho eongerantur, de eade facit ut defic te nutrimento corpus inaniatur, de se de singulis. Aliq5 pendeta

diuersis eatas,nam potest obtundi apoetitus 22 nocumei appetitum .: Vinum autem fit mediocris potentiae non sti- tum nemorum cereori uenientium,aa dandum ipssensuit, e , acre aut ponticum, de quo multum bibat siue nitem aut propter catarrhum iii ore stomachi inuitatum, de tu extiosio amnere, siue intentio sit depositio humoris uiseosi aliis causis corpus inaniri. de luper teliquas eausis disture , ex ore stomaehi. Sed ratione uomitus prouocaruli detur quae possunt elici ex eaplaestructionis aut diminutionis ars ost aliari ia abominabilia dead uomitum disponetia aurit muleuissi Sed rationerentationis aut dispositionis hu- ni situ ex ore stomaehidet stomacho ieii ino ne si isci si ei iam debilius operetur. Et si bibatur ealidum

ratione utriuseue intentionis magis conuenit. Aule . tamen quando adest us prohibet omne uinum: stimicum namque de aret unauset vetitum, sed amarum addit in solutione uentris te quod invida sicut quaedam ferrat tenta aqua siginis timetur Moses extinctλ. Quod si sequatur, euacuationes superfluas sistendae sint, te similiter si si 'Diu debilitatem eonte uae membrorii consertandi est scut dicitiir in fluxibus. Et similiter si eat rivis sinit in catinua curetur taut dictum est in e proprio, de uermes similiter se dicetur instri .Si uero cauta fuerint propriae sicut ea, sitas aut Bigiditas retur eum contrariis interius ede herius regi Mustomaclii applieitis quae suprascriptis satis nota sunt, de Die auet olim de mela hiilia acris poni,ca in ore stomachi edueatur aut cum uomitu est enim promptior ut d scies et Rassinistera, aut eum si lutivis, sicutiunt lata sepha in stomachi , hilara simplex de simila phlegmate existente in causa uibus praemittantur dipe si sicut mi mel sinplex,eo ostium,scilliticum, mel, Naquae proportionales, de melancholis cum sena, epithm o, Euroo. indis,diri qualm p ut tantur digestiua sicut in de epithimo, bor, de sibiles climaquis proporrion disside haec digestiua Ed euacuat .r iciant iam membria mittens quam recipiemssit qualidoque sanguine melantho. exi sente multo, aut si lene apostentato e sert phlebotomi abaesieride aliquando uen alio superstilenem eonseri pro rubendo tra tum melancholiae ad stomachum se in senima a quibuscunque musis pendeat exequendae sunt quinque im entiones seriastriptae. Quatiun tima est remotio eauis complenda, ut dictum est. Secunda in entis,stilicet, obtu- appetitus perficitur multis modis. Primo luadendo eis xtimoni obsequantur de non V titui. Secii se, uod medie laciat illis in mensa praesentari qualitum est ipsis sumetem donihil aliud de eum comederint illud, abstineant repraesentia obiecti eorum Meendatur appetitus de interm latur. Tertio, quod sit to cibo quantum uidetur sufficis si retanti mensi de ad alias cogitationes se trans it. Quarto, fit e non sisse rint ficii lucidit in pueris,s quib Mam aliis qui non obsequuntur rationi , nee sunt aliquo pacto letantestimem eum fiat rexerunt a mensa dentur si sua quae paulatim comedant, quae parum prauent stomachati taliquas passiuas de avellanas aut phisticos 3: similia, quae ipsi rumpant , aut interim paulatim aliqua pauca comedendo appetitus sepiatur. minio, hi, non siis iretentibus dentur innitie. aut in medio nienta eibi potabiles sicut Modium: hi enim appetitum magis obtundunt Se non gratiant di ostionem. Sexto, his non si seisiectibus dentur cibi mnidiosi ut infindi , primo non eum Cale de exteris,ntin sera dum consuetudinem delut e conditi deinde pinsues aut dulces, de proprie pinguedine aut dulcedine sistidiosa .mue

Labaeetos senticis timicis, acutis,salsis. semino, so piendo aut rilitando os stomachi eum inisse siletidis aut muliun viscosis adhaerentilius oti stomachi aegr. 6ndo stetida aut habentes odores in displicentes. Item rancida aut aliqu ter putre a , quisnt pinguia os stoma chidi regantia se relaxantia. Et inter epera nisi multus eroci pro condimento suorum ei rum N potitum.

item pine antiquae aut meo rancidae, Se similii laetum inpetuum deiiciunt, butyrum quoque deiicit a phtitum,

rione uentris sorte quo

conuenirent. Octauo, deiicitur appetitus eum exterius applicitis sicut sementationes ex molliscantibus ex decocti ne nisi uiscianaluae,sce prse.lini. 3e similium, uel uessea Mena huiusnodi decoctione tepida ori stomachi applicet. Item metiones ex pinguedine meilaginibus, medullis de

petitii de ex eo appetitus canini.

Sipna c uiustu cauis pates ex septascriptis in dictis capitulisΔigna nam; inanitionis membrorum fit mutur a macie,eo sexione daresoluente,&similibus. Sed signa Guarii in destructionis aut diminutionis appetitus positi sint in capitulo proprio. Prognostiea. Primum bulimus quandoque dueit ad symcopim, tum promer c oris inanitionem, tum propter no mentum oris stomachi, cui cor compatitur . decundum. Licet bulimus secundum plurimum curetur: tamen si longo tempore perseueret secundum olurimum dueit ad intori tum etiam sine causa ualde inanis a. Cura exigit quatuor intentiones. Prima est remotio cauis uel cauiarum tam do

structionis appetitus stomachi quam inaestionis aliorum Ioviculani x membrorum.

253쪽

membrorum. et eaul et ualltodebeant remoueri reo dicti, si prastriptis duobin eapsilicet in eap. demutatonis appetitus.& in cap. petiti iconini Secundo est appoxitio excitinio & oris stomachi confortatio, quae qualiter debrat compleri niani sectum est ex dictis in cura appetitus Tnini. Et inter caetera in lapsu calido adminis irentur odorii ra sicut citonia, non a odorisera arancia limones, id quς fistex ipsi,& cum speciebus odorisetis sicut eoriandri praeparati, rosae, stores lambius , & eamphora de ilia, & in is si stigido gariophili,cinamomum, uinum odoriserum eum mi ea panis assata & aspersa pari ophilis. & similib. aromwcis,a eum tortillis de seni, id est, pane bis cocto insulse in uino optimo de comino. Exterius etiam stomacho applicibia ad conserunt quae sunt iliptica aromatica ea proprietate appetitum excitantia,Ositiatia ad contrarium t usi

qua ap ta sint superius in eap. destructionis appetitus. Pro tertia intentione eorrigenda est syncopis alpero osaciem eum aqua stigida,& ponendo sub naribus odorisera, de non silendo ipsos dormire & excitando ipsos a profunditate syncopis cum ligaturis, ulsonibus aliquorum piloro, aut aliquo alio p o leuem dolorem inserendo, & cum titillationibus,& smilibus ingeniis Se eum evadunt a su opieibentur pane infuso in uino odorisero ne redeat socopis Et si pos,ibile est prohibeatur antequam fiat cibando eos cunipticis odoriseris suo lapsui contrariis. maria autem in tentioi regimen sex rerum patere potest ex dietis cap. dustructionis appetitus, e appetitias eanini: debet enim declinare ad contrarium diserasae. Fames autem si opsis iuxta Aule . est ut parientesi 'sam non sint tolerates seipsos cum sint fameli ei, eum; tardatur eis cibus superuenit eis syncopis &casii, uirtutis. Causae enim sunt debilitas aut nimia se bilitas oris st machi ,eui cor facile compatitur. Item nimia resolutios quens aut sortem caliditatem, aut humidi substanti fiet & hii morum tilitatem aut raritatem textura de portorum latitudine . Sima nota sunt ex suprascriptis . Pro osticum. Fimi syncopali facile subuenitur .famis syncopalis curatur cura mcopis & cura appetitus canini.

Et insanima eura uertitur circa duo. unum est ad cura

dum ipsos in dispositione syncopis, de de hoe sumetens se nio praecessit in cap Dcopis,de in capitulo de bulimo. liud est ad curandum ipsos eum evadunt a syncopi, imo potius antequam ipsam incurrant si eo oscitur eius aduentus apud Auic. cibandi sunt pane instigidato in uino, syriis des ictibus, sed sorte delectibilius erit si eum uino odori se omisceatur uinum ei toniorum in quo tanis infiisus actu Digidus inmatur, aut si maior fuerit caliditas, misceatur eum uino uiuum granatorum , aut uinum crispinum, aut de Miberis, aut succiis acetostatis ei triai monum de similium prohibeantur a somno plurimo,& non tardetur eis cibus, eccis

De sit. Cap. sto.

Sriis iuxta suprascripta est descriptiue appetitus ει

di & hum. Et est duplex. sdam naturalis sequens causas emcietes naturales cilicet,uimitis de caloris nat rat s actionem,& propter fines a natura intretos,qui simi himidi,&rmidi, restat iratio ei ita in stomacho melior comis

mixtio,& consequenter melior digestio chili ad hepar de satiminis ad membra melior penetratio, d quarto madesectio in locis necessarijs sicut in lingua, gumire, pulmone, iunctu ris,d: similibus. dam sitis est praeter naturalis. De cuius curatione hie agendum est,quae potest laedi diminute, ablate de corrupte. Et diminutio dupliciter per intensionem, S: remi, sonem. Sed de ipsa lasa per intensonem prius aetendum est. insae est duplex, quaedam enim est sitis intens sima iuqua appetitur potus frigiditamus. Alia multa in qua repeti-tiir potus multiis icet non ualde nigidus quarum caui; sunt distinctae, quae poterunt elici ex dicendis. Cauta imm ataeuidcunq; sitis est tristis sentatio sequens consumptione humidi roridi in ore stomachi. Causis uero mediatae quaedam

sunt extrinsecat sicut aer aestuosus de ualde siccus, uinum potens, antiquum,calidum ec sic. quod apud Gal. i. interiorum perduxit seruum notaru ad instantiam uigilianimis imati

nem delabrim, de tradem ad mortem. Item Mos edebus Galabidem . Et tempore meo quidam mirinus normis Venetus cu tempestate impulsus pertransiuisset Gades Herculeos cum G. secus, tum eum quinq; soch s saperui sit.

Reliqui enim seruore sitis e pulsi biberunt iam sal

de mortui sunt solutione uentris super eniente, si sentem Hacum siti contini a usis ad ultimum anhelitum. Ipse autem eum quinq; sociis qui super rixerim: biberunt urina propria ab aqua salia abainentes. Item cibi calidi acini,se ut allium , piperae similes. Item cibi salsi sicut cames, caseus, sepis si aliti. Ite res erasis,de uis se iaciunt stim, uia natura quaeriti pias expellere lotion incisione, de subtiliatione. adque peragenda quaerit tota in auxilium, depis: esialiti sunt eausa istis rus tribus modis,quia eras, quia ui se .dcoma salii ies amara faciunt stim,quia calida ex crantia, de iuncia quia i fiammantur. Item,quia aliqua eorum amitate participant scut mel de ficusarem stiptica de pontica, quia exprimunt fra. midum ab ore stomachi chrimendo, se multitudo cibi eum paucitate potus est causa stis. Item omnia putrefacta in macho sunt caulastis. Item Gintius longus superflue ealeficiendo, uigilis multae nimium exierando. Et Iomnus si percti iam de cibos calidos quotlim metet oliditatem, inimi

est tamaicet somnus sortificio digemonem aliquando sodat sitim iuxta Aphori sit quintae particulae. Qui bibere petunt. Quando. enim superuenit stis labore digesti omiama somnus sedat fortificando directionem, siquando hominando sicut oui contingit ex sceitate meri, licet sitis praecipue sortis exesus catas cotingens parum somno sedetur, sed potius potu. Item multituta locinionis, exercitium longum aut intensium . Et aecidentia animi corpus inflammatia aut exiccantia saciunt sitim sicut iram stitia, timor. Et fit s. tis a morsu quorundam uenenoserum tam a proprietate quaa qualitate manifesta ipsam ex caruium. Et Emim aut cibi in quo mortuae sum viperaes tum sitim uae nullo ingen: sedatur, insuper accidit stis pereommunitatem a toto sicutias rib sta erisi mo stis ligni Materism significando e

nrotione antecedentem erism. Et mundoq; in sollatione ventris fit sitis,suest spontanea sue medicitia solutiva, imo finis sequens s.lutionem pharmari significat secundum plurima

complementum operationis licet quandoq: antecedat propter caliditarem iis us de siccitatem stomachi,quandom tardet tu ex causa contrarijs, εἰ perce unitatem a membris tinticularibus, sciit a cerebro cum praeter modum superea- Iesit aut aposteniatur, de proprie apostemate calido. Itemper conmi unitatem a membris spiritualibus ficut a pulm ne, corde, similibus, cum praeter modum inflana matuti Item per com nitatem a meri , fundo stomachi, intestibno ieiuno εἰ caeteris, cum praeter modum calefiunt de exi cantur. Item per committestatem a renibus de caeteris membris urinalibus, sicut in diabete de apostematibus, se ulceribus terapni, de uesicae. Item per communitatem ab apostemate cum inflammatur de apostematur, aut cum oppilatur,

sue oppilatio sit in ipso, aut in meserat eis, aut in nix, qui sunt intra hepar prohibem transitum humiditatis debentis membra hunaestare, de hoe modo a idit stis in hydroped: colica in il eos. Et inter extera fimdus maesti , meriplus communicae ori stoniachi, quia tibi comitiua de post insa cor de pulmo, cuia uiciniora ori stomachi, licet hepar

ruropinquius hindo. Postea intestina, decim se Mleiam aut exiccata possunt esse causa supercalmetionis avi exiccationis oris stomachi. insuper accidit siti per pro pristatem in ore stomachi. propter caliditatem aut secit tem eius supersuam sine materia aut cum materia per se calida, aut per putrefactionem materia in Bibita, inui stata,

aut apotieniata .

Signa uia primitiuae cognoscuntur ex sui praecessi ne, de ex similitudine eise trium naturaestae, de quando non adsint causae corporeae a quibus possit sitis Vere . Causa

uero per communitatem a toto aut membris particidari bus cognostuntur ex nocumentis totius, aut membrorum particis um cum quorum augmento augetur sitis, diminutione diminuitur. Oppilationes autem eo iactantiar,

quia fiunt in pate aut Aeserescis aut uenis que sunt ut,

ira hepar secundum plurim adest tris selini stivitiis recticiis

254쪽

testinis adest uomitus,& prohibitio , se stus, & si imfactae e se diabetis, en sitis uehemens quam non sedet potus aquae,imo cum bibitur emittitur cum urina,& redit Glis,quare sunt sitis &prouocatio urinae sese communicates ci aequales. Signa uero eius quae fit communitate pulmonis, Oe membrorum sipiritualium,simi quod eam sedat attractio aeris sile. & uigiliae conferunt ei resoluendo uapores, de somnus aut in ea accelerando uapores . Et luctio aquae

mi im magis confert in sedando eam , quam serbere eam subito aliqua parte eius ad cannam resudante, quae in subito descensu non resudaret,imo assumptio aquae plurimae subito vi doctae congelat superfluitatem quae deinde calest de additur ruis in duplo, & se expulso sitis addit in sitim,quare non iuuatur ab eis quibus iuuabatur in prine. Et eaus, pr me stomacho stilicet ealiae & siccitas sine materia,& cumniateria cognoscuntur per ea quae 'pe dicta sunt in praecedentibus cap. Prognostica. Primum. lando aggregantur in aegritudinibus acutis sitis uehemens, & siccitas uehemens, est malum ualde Secundum. Si sitis debite regatur secundum plurima

curatur aut temperatur. Cura sitis exigit quinque intenti nes Prima renaisuet eausi sitis.Secunda sedat sitimaertia consortat stomachum. arta corrigit accidentia. Qitima ordinat debitum regimen frat rerum. Si ergo causae fuerint primitiuae scut aer aestuosus,uinum potens, aqua filia, cibi uis, aut acuti, res crassae & uis: osae,& smilia, remoueatur &inducatur reaimen contrarium. Et res comestae aut imbibistae in stomacho existentes, uomitu & secessu educantur cum aqua tepida sumpta innotabiliquantitate,deinde remoueatur discrata per causis primitiuas impressa cum cotrariis interius&exterius applicitis, quae possunt esse manifesta ex Dpe dictis,sed in s ex statim dicendis. Similiter si supermutas somni aut utiliae fuerit in causa, nimia locutio, &exercitium,& accidentia animi remoueantur,& inducatur ruimen contrarium Si uero pendeat a morsu uenenosoria, aut simptione eorum sumpta educantur uomitu aut secessu, aut utrisque festinanter,&frangatur ipsorum audacia &uenenostas,ia dentur ber retea propria. Et similiter reta tiarmorsui ipseriam extrahendo uenenum extra,&prohibendo ipsum in lusum eum desensuis supra loeum applicitis,&intendatur cofortationi membrorum nobilium, & ad remotionem diserasae sibi impressae cu contrariis hahentibus proprietatem ad illud quae supra quarto de octauo 'Alman ber Quirenda sunt. Si uero sit per eo unitatem a toto sicut in ebribus mendatur eurae rubrium M quod oportet,& uitandus est potus in principiis paroxismotu te exacerbationum quantum est pol sibile sed sitis mitiganda est aliis ingeniis de quibus infra, similiter in erisi uitandus est multiis potus ne materia impediatiar, imo sinatur operari de adiuuetur secundum quod oportet,similiter in siti per communitatem amen is particularibus attemtatur correctioni,dispositi ni membri communieantis,& sitis mitigetur remediis oportunis de quibansea. Sed si sierit per communitatem a pul- me 5 membris spirituali Meu superflue calesum aut exiccantur, intendatur ipseriam instigidationi cum in ira: ione aeris notabiliter stigiae& in hoc casu multum conterunt retenta in ore,& ouae labutur declinantia notabiliter ad frig. echum. Et Huasit plambendo sumpta. & si fuerit per prinsuetatem in ore stomachi propter malam complexione o aut sic.in ore stomachi corrigatur eum cotrariis, &si siletit materia educatur uomitu aut secessu secundu quod oportet. Nunc uero iuxta secundam intentionem quae est sitis sedulis memorabo octo modos sedandi sitim , qitibus procindendum est, nunc eum uno,nunc eum altero aut pluribus semul secundum diuerstatem eausarum sitis. Primus modus est cum his quae olfacimus,aut super quibus anhelannis, sicut

odorando ponia, pira itonia, rosas,uiolas, flores nenuphyris folia salici di similia, aut anhelando super aqua Digidis

ni de hie modus maxime consert in siti sequente superflua calefactionem cerebri &membrorum spiritualium. Secundus modus est, per retenta in ore sicut frustiun anguriae,cucumeris, melonis, cucurbitae, prunaraim, aranesi, iatri,pomi, de

diiun, qui prius sint insus in aqua stigidissima &-iterata. Item stachanim cia bustallu&bsima. de hicino SITI. 1 3dus maxime ualet in siti sequente tale actionem aut exire, tionem meri,cannae pulmonis aut membrorum spiritualiu. Tertius modus est per collutiones S: gargarismata cu aqua frigida sela aut cui admixtum sit aliquid uini granatoru aut aceti,aut succi citri,aut ancii,&milium de his ue bibatur pro sedatione sitis,& hoc maxime ualet in siti sequente disipositiones capitis maxime quando colluendo aut migarixauo facimus liquorem ascendere ad superiora uersus e latorium.Similiter insiti sequente dispolitiones meri, eannae pulmonis 5e 'iritualium . artus modus est,epithemata aut unctiones frigidas circa gulam, collum, Se ipondites usque ad. 9. A malum granat uni cum lacte , aqua endi uiae, acetosae, nuptaris,lactucae,quibus aliquid aceti potest assimi steri ad penetiandum,aut ol .uiol.nenupharinum cu pa eo cerae & aceti:& hic modus ualet in sti merito euiuscum membri contingentis, cuius regio ungitur aut epithimat ita,quod si contigerit merito hepatis,renum Ze aliorum eo. rum inunctio aut epithimatio conserret.Similiter in siti per pro prietatem in ore stomachi. intus modus e., eum somno fortificando distestionem, tamenyer eius debilitatem aecidit seis,fimiliter numectando meri iuxta Aphorissuperius alleg. Similiter uigiliae aliquando sedant sitim resolum v

rores, qui in somno accelerantur. Sextus modus est, eum bibitis quae in mala complexione calida &Mea, sine materia debent esse frigida actu de potina.Sed ubi adsit materia cholerica aut salsi, aut alterius generis potius conueniunt actu calida,& proprie ubi materia sit imbibita aut inuisicata,quae lauando abiiciant materiam a seperficie oris stomachi, Mutaqua calidasmplex, aut decoctionis hordei, aut liquiritiae, aut passularii minec obstat quod dicitur tertio regiminis utorum, quod aqua calida inflammati& in choleram conuertitur.Siliai ter prima quarti de cura febrium pestilentiali ii, aqua in pauca quantitate excitat caliditate,intelligitur u do non est tanta, ut possit humores a stomachi si perficie a luere,aut ad intellectum Auic. quando cosequenter de paulatim exhibita tota conuertitur in uapores corpus inflanimates propter uehementiam caloris febrilis, non est enim e tinctavum tanto calori proportionatum,sed ubi sis it humores a stomachi si pernese ibi uere est conueniens. Aqua uero frigida sorte noceret humores compingendo ,&lius eos elata seperscie stomachi inui stando,potus autem eonvenientes praeter seprascriptos qui aliquando simi exhibendi actu ealidi, siquando fiugidi unt i rescripti. Aqua

hordei cum tulep uiolarum, aut tulep rosar. Item aqua cocta mixta eum saccharo,& uino granatorum dulcium in materia frigida , uel murorum aut acetosirum in materia cesseda . Similiter mucilagines , semina citoniorum, uel pta hi cum aqua hordei de saccharo, ubi non timeretur uentris hibricitas, similiter succi fructuum acetosorum, sicut ac insitas limonum , citri , ara ii, pomorum, pirorum, pru norum , rascarum, extremitates uitis soli aut bibiti eum

saec o de tamarindi sunt proprii ad hoc,& resistentes seruori materis cholerici Seianguinis de debite dulcorati eumta charo non siilefaciunt dentes.Et tulep facti cum huius modi acetosis optime conueniunt. Et a fide digno habui Aeexpertus sum aquam frigidam eum debita si titate Meti gustui sumetis proportionata esse optimum stis extinctium Verum diu potus eligantur secundum diuerstatem materiae. In materia phlegmatica mel ros oximet simplex,s, malapus acetosiis plex: in cholerica Oxgacchara, lyrupus cetosustympus de acetositate citri , limonis, araneii , dia- prunis sinplex, lympus uiolaceus. Et robo supraseriptis magis extinguunt sitim, sicut de berberis,de agresta, de citro, de limonibus , de sumach, de pomis, de piris, de similibbus, Quae cum aqua saccharata ponunt exhi ri& aliquam do exhibemus aquas si blimata scut endiuiae, acetos rotirem, di similium. Quae debent esse lablimatae ad uaporemaque, siue ad balneum mariae. Et non ad ignem sicut communiter fit. Primae enim sint prestantes habentes odorem de uim rerum quae sibi imamur. Secundae uero habentes dorem adustionis, sue declinantes ad fumosum sum paucii amenti. Eius signum, quia non seruant odorem Pr prium . Q distillantur & ouae extrahuntur ex rebus uigidis minus instigi dant quam debent. Et quae ex calidis m.

255쪽

siseralesaeiunt quam debent. Et cum hoc nullae seruant odorem uim & proprietates rerum a quibus per distillationem

extrahuuntur. Et suo naalo odore & sapore displicent facientes aegros renuetes usum earum,& sic parum profici uti Caeteras enim ratibus magis iuuat cibus & medicina plicens, quam displicens iuxta Aphoris. Parum deterior cib'. in apropter inedici multum deberent esse uteilantes ut fierent huiusmodi aquae Inio caetera medicinae iecudum quod oporcet , eum aliquando oporteat istis aquis uti non tantum

ut medietnalibus ed loco potus sicut in hydrope colica, &smilibus, in quibus aqua omnino prohibetur, 3 aliquando

prc pter dis rasam calidam non poterimus uti uino.His ergo potibus satis sedatiuis aliquando utimur in parua quantitate aut mediocri, aliquando iii magna, aut una uice, alit pluribus uicibus, non tantum propter sitim quantum propter causuristis, sicut in causone, tertiana continua, synoesia,

febre pestilentiali, in quibus de aqua aut alio potu infingi

dante exhibetur quantum bibere possunt. &hac modus ni xime ualet in extinctione sitis per proprietatem in ore st machi & per communitatem a toto & a membris , quorum eis crastis os stomachi praeter modum eatefit 3c exiccatur,&etiam spendeat a caulis primitivis, de quibus supra. Septimus modus eli stupefaciendo aliqualiter sensum oris si machi eum intensae frigidis actu & potentiassicut cum syrii. electariis, in quibus sit uirtus seminis laetiicie, de proprie ninae, papaueris albi&ni ri, mandragora, hyoscyami usque ad opium, sed de opto in modicissimaqtiantitate, S: hie

modus ualet insiti a quacunque causa contingente. Octa uus modus est conuertendo mentcm ad alia multum tangentia, ita ut sitis obliui statur, &hie modus ualet in siti ab omni eausi contingente si parua sit. Tettia intentio, scilicet confortatio istomachi perficitur eum interius de exterius apsichis propriis, contrariis da serasiae, habentibus stipitet tatem moderatam , de quibus superius .Accidentia autem iuxta quartam intentioliem corrigantur secundum quod oportet .Regimen uero so rerum iuxta quintam declinet in Ontrarium discresiae. Nunc uero , via diminutio aut ablatio sitis est signum pessimum , & proprie in rarit iudinibus acutis , ea uias ipsus breuiter percurramus. Vrimitiuae quidem sunt sicut aer superflue humidus, cibi quoque supereve hiniectantes actii & potentia. Somnus nimius, pauca inanitio, & quies corporea & animalis. Per communitatem autem a toto sicut sunt superflua repletio humiditatum phtermaticarum, paucitas repletionis, aut propter crassitiem

uticositatem numidi, aut propter stricturam pororum, &paucitatem caloris. Per communitatem autem 1 capite est aliquando carantius phlegmaticus fluens ad os stoniachi. Aliquando nocumentum cerebri propter quod impedietur

sensatio oris stomachi, sicut aliquando in sei lepsia, lithasegia,&similibus, aliquando palarsis tertii aut stati paris

nemorum cerebri similiter impediens debitum sensum oris somachi. Item quodcunque membrum potest communi care humiditatem si perfluam ori stomachi, potest sitim impedire. Per essentiam uero sunt humiditates superfluae mne materia aut cum materia phlegmatica, imbibita, i sescata, natante in ore stomachi. Item quicunque lapsus complexionis potens debitum sensum oris stomachi impedite, quomodo aliquando in febribus acutis fit tanta adustio in ore stomachi, ut sensius eius prohibeatur, eius signa,quia tota lingua est nigra &arefacta, tamen potum abhorrent. Proenostic Primu , quando in aegritudiitibus intensi uis scut sebres acutae& apostemata calida abhorretur potus, en malum tam per uiam causae, quia abstinetia a potu est causa arefactionis, quam per uiam signi, quia significaciar deliruetionem sensis oris stomachi , aut siccitatem&caliditatem in eo factas & habitisatas, propter quod non appetit cot*xia1 frigida&humida. Secundum, quandocunque adsunt uehementes causis scis di non est stis, est ualde malum di frequenter pernitiosum. Cura diminutionis aut ablationis sitis exigit quinque itintentiones proportionales suprascriptis incap . praecedenti Prima est remotio causariam diminutionis sitis. Quae imtentio qualiter debeat compleri, patere potest ex dictis in praecedenticu antentione prima. Secunda excitatio sus complenda octo modis proportionalibus suprascriptis hi praecedenti cap. Contrariorum enim eadem est disciplina

Cauendum tamen est ne excitando stim augeamus causam

diminutionis sitis,scut si diminutio sitis proueniret ex adimstione oris stomachi,& pro excitandasti daremus ealida desicca, imo in hoc casu &similibus uitendendum est cause, di quamuis non sitiat potus est uiolenter exhibendus musae diis inimitionis sitis contrarius. Tertia est confortatio stomachi complenda eum propriis moderata stiplicitate partie pantibus & contrariis eatas diminutionis sitis,& sitim excitantibus, nisi excitantia sitim augeant causis sitis, in hoc enim casu,ut supra dictum est,est causae intendendum. ina

tauero scorrectio accidentium perficitur m ipsortim exigentia puta corporis exiccatio remoueatur cum potu dis erasae contrario uiolenter exhibito. Regimen autem sex rerum declinet in contrarium causae,&cum hoc iuuet ad excitandum sitim, nisi sitim excitantia causam augeant, in quo casu intenditur causae. Appetitus autem corruptus ad potum, qui stis eorrupta dici potest, Ocut quando quis appeteret bibere urinam aut oleum, aut quam marinam quantum ad quid rei, species, causas , signa,

propnostica,& curam patere potest ex his quae dicta smisit

perius in cap.de appetitu corrupto ad cibum. anatomia hepatis. Cap. 'I.

IVita consuetudinem, mittenda est anatomia hepatis. Hepar descriptiue est membrum principale niagnum, Ggurae lunaris in latere dextro sub eostis mendoss collocatum,ex carne rubea, panniculo imioluente de suspendenteuenis, quarum est principium secudum medicos, unico neruo,& unica arteria compositim, ex latere gibbose de conratio integratum uirtutis, & iritus naturalis sedes, S: principium ad generandum sanguinem ea chilo ordinarum. Est Θnim p um membrum principale,cum sit per propriu temperamentum alicuius instrimentum uirtutis naturalis a ciliiscet, Sc si ritus naturalis necessarii ad indiuidui conseruati nem. Et est magnum, imo maiusquam in exteris animalibus respectu suae molis, quia debuit homo plurima calidit te de humiit abundare .Et quamuis Aut calleat,quod anima lia multum comedentia de debilis e dis habent hepar magnum. Attamen homo quamuis sit sortis cordis habet heparma im multi surguinis generativum, ut debuit in impna

uanti:ate in uenis contineri pro nutritione, quia nutritio ebuit esse continua, non autem generatio sanguinis debuit esse continua, scut neque generatio chili, neque corneis debuit esse continua.Est figurae lunaris, id est, maior V m dia luna, sed nondum completa,cuius couexum est superius, concauum inserius propterea apostemata hepatis sunt figur lunaris inqua diserunt ab apostemate lacertoru uentris,.

quod est feturae longae si sit in longitudinalibus. Et similiter in transieriali s &latitudinalibus est figurae tendentis socundum latui aut transitersum uentris secundum incestina ipsorum .Est autem in latere dextro sub costas mendosis colli catia, quia pars dextra debuit esse calidior sinistrassit qui

uis in mortuo cum anatomiratur appareat hepar multu ele uatum S: multum comprimens diapnragma, quia tunc membra uitalia isent inanita calido exhalante, in non est sic cum diaphragma extremis costis iungatur,quapropter hepar subdiaphragmate continetur infra costas mendos: Componi tur autem ex carne rubea quae est sicut sanguis eoagulatus a

calido de non a frigido, que earo in ipsis dominatur,1 habet panniculum inuoluentem suspendentem generatum ex ligamento de neruo unico a cerebro uenientem. ligamentum

autem uenit ex costis dors quibus hepar alligatur, licet dia Phragna ab eius concavo, cuius quinq; rami transeunt ad quinque pennulas hepatis,& subdiuiduntur Se contexuntur Anuicem ad modum retis, cuius uacuitates replet caro hi patis iam dicta. Rami etia ipsus capillares uadunt uersus gibbum hepatis deseeundum suas extremitates obuiant e. tremitatibus ramorum uenae chilis uenientium uersus concauum,ut sanguis in hoc trasitu per angusta loca bene disseratur & perficiat. Ex hoc apparet hepar esse ualde pronu in oppilatioties Haec aut laeta ruerunt ut minimu chili ab hera te contangeretur,ut bona fieret surguificatio . Non aute fictae in stomacho, imo cibus Daquam in quodam uale colle

256쪽

DE ANATOMIA

ctus est.Tum mi iacibus erat erassii 'non potuisset per I ca angiisti transire. Tum quia chilificatio non est ita periocta digestio scut se nisi eatio. Ab hae autem uena Rome in riuntur multi rami egredientes hepatiquorum sex sunt m niselli. Vnus transit ad mitriendum partem dextram stomachi inferiorem. Secundus transit ad splenem deserens simminem melancholicum de est ualde manifestus. Tertim transit ad nutriendum superiorem partem stoinachi dextra. marrus transit ad nutriendum ririni myro parte,& pro parte ad intestinum rectum. Quintus tradit ad colon. sextu,

mi ilia & intestina gracilia. Et qui vadunt ad intestina coiri- ponsit meserat as per quas hepar fugit chilum ab intestinis. A gibbo autem oritur uena ctissis sin medicos ab Aule . di cta coeat adiret mite dignius sit propter causas supradietis

in corde ut a corde oriatur, labet autem unicum neruum a

cerebro uenientem ad constituendum panniculum ut det ipsi sensum,scut S: unica arteria uenit ad ipsim a corde ad dandum uirtutem uitalem Est autem integrarum ex later egi, oso quod est superius S concatio inferius, Se est pennui, tum cilicet, quinque pennulis,licet non in omnibus sint majuse stae, quibus amplectitur stomachum ad uigorandum eius digestionem. Et habet uirtutes quatuor naturales, attractivam, retentivam,digest uam,& expulsi iam. Attrahit enim Eudum mediantibus meseraicis. Retinet ipsem donee sit in singuinem eonversum per uillos transuetiales, digerit scalorem eius principaliter sandatum in carne rubea, eius propterea sanguis est rubeus quamuis generetur ex chilo alse, expellit autem sanguinem per uenam erilis ad cor se reliqua membra. Sed superfluitatem cholericam ad Kistim siliis mediante porro felleo existente sub pennula eius, sepe Dil talem melancholicam expelllit ad splenem mediante ramo uenae portae, de quo supra. Aquositatem uero ad renes per uenas emuissentes,mestraice tamen licet principaliter per eas attrahat hepar chilum habent tamen praeter uimite attractivam aliqualem virtutem sanguificatiuam in uirtute hepati, scut x uaca sper mattea immutant sanguinem uersus naturam spernia is antentiam ueniat ad testiculos. & ad hanc sententiam confirmandam Auit. 1 . tertii, cap. primo

in fine, multas adiicit rationes, quas inutile esset prosequi: Reliqua posita in disinitione fiunt inanifesta. Et ex liis ia patet quod hepar est calidae I hu dae complexionis. Et potest pati omne genus aegritudinum simplicis & compolitae, scilicet, malam complexionem cuiuscunq; generis fine mae retia & cum malvia. Item species malae compositionis imoprie oppilationes, nec non solutionem continui etiam nlubrem plusquam multa alia membra nobilia, tu quia qui tum , tum quia earnosum,3 quia est sedes & principium uirtutis naturalisqira fit conssilidatio. Item potest pati apo-

hemas uescas quae rumpuntur,a: eonsequenter debilit tem staremussirtutiam quae sequuntur aliquam aut plures ex

iiiiidinibus suprasci iis, propter quam aliquan.so cor- ris extenuatio, dolores, hi ieritia, & sim les. Ego uero praeter tria emitula Rassem completiori domina intendo aetere debilitate hepatis & oppilatῖonibus e is: Item

de apostematibus & uleeribus eius. Nam haec sicquenter eueniunt. Defluxu autem hepati eo loquar, cum agam de passionibus intestinorum. Reliquarum autem aegritudinui patis cura erit ex his manifesta. Sed ante O mnia pro habendo insentum curatiuum aegritudinum hepatis ponendilant aliqui ean esseritandi io eura dispositionum eius. Primus est, quod medicina: exhibendo per os demur quando

completa est diosito prima &secundi, Arsipe fluitate, fatum digestionum fiunt expulsae, &proprie hie non' obser

uandus est itando exhibentur medicinae taurit tuae. Nam turis temporis hepar est praeparatum ad suscipi elidum ope ritionem medicinae, & ad regulandum ipsem,quia tunc non est ei rea aliud occupatum dede aperiri is maior est ratio,

quia possint secum trabere de clino indigesto. Tempus autem mimae digestionis est eirca horas otio. Tempus rem secundae digestionis est se dum plurimum si uplum, ε quia secundum plurimum nondum finita prima incipit secunda, communis terminus ambarum sunt decem horae, i se

eet isti termini non possent bene limitari propter diueuita

tem corporum ciborum ad consueturium. χ tame plus

di reur , non est inconueniens nisi in solutiuῖs, quae nor debent dari in fame, sed statim post conis liment diri primae & secunde digestionis. Seeundus canon, ut cum' onianibus medicinis aperuiuis, quibus indigemus in m ibis hepatis materialibi is aposternosis, sicut tu oppilatioqibus mi- feratur medicinae moderata stiplicitate consortantes, nissior te timeremus siccitatem superfluam in propriis. Ostor rei enim semper intendere ad con nationem membri pancipalis, qu maxime completur cum propriis moderatastsepticitate participantibus. Tertius canon, quia subtiliai tiirm medicinarum, licet sint aperitiuae, prop: ietas cit ut M aut Languinem, scut aqua radicum aperitiuarum,a quandoque generent humores diuetiri disconuenientes per adus ionem, & qua que conuertant humores in lapideitate, tequia bent medicinae lenitivae Gue cassia,& i miles, ut tirundificent, adustione se prohibeant, & pertificationem.' Quartus canon.uitata est omnis superflua calefactio Idom. nis superetia instigidatio. Primo , quia hepar est membra'

principale indigens magna custodia, unde. 8.ptami, ap. I

duper membra principalia cum Drtibus medicinis non saetemus aliquid in quo sit ambigendum, quanto magis poterimus, ne nocumentum toti commune faciamus Primo,

cuia nocumentum principalium est toti commune. Secuneo, quia alia non principalia a principalibus iuuantur. Ipsa uero principalia non sic iuuantur nisi a corde. Tertio,quia

fiunt stue calida colliquant substantiani hepatis quae est lassa & bilis e pagi ius, indurant, At in lapidem conuerisit.

Hepar etiam est inclinatum ad lapsum calidum, sed intenta Digida oppilant meatus at maxime uenas hepatis, S pro prie capillares qiis sibi obulantium sint anguiue aptissii:ie oppilationi. Item frigilla inimicantur uirtutibus principalibus hepatis maxime digesti &attractive, oportet it 'que illa commensurare, undequanivix merito discrasae pravae patia exempli deberentur calauisti g. in tertio, propter: . ς' administrentur latum talia in seduli leo .'Ad quod adiuuat propinquitas hepatis ad uias suste-ptionis peros, scilicet, propinquitas ad stomachum, S ad ea quae immittuntur per inferiora,scilicet, propinquitas ad intellina, & etiam propinquitas hepatiis ad ea quae exterius apponuntur, cum non sit multum profundum, sed subsimae immediate. intus eanon. dum inf. igidamus hepar eum notabiliter inscisti dantibus semper secum allatisceatur ealida appropriata, sicut ab thium & sthinanthum, tum propter caulam victam, tum etiam quia natura diit ister Disi .contra oestrasiam cal ad calida ad consortandum calduni naturale, sicilicet spiritum,a: proprie s hae medicinae non fuerint fermentatae, qui canon seneritis est traditus in dispositionib. cordis dum esset sermo de trochisicis, de canis' b.&debet obseru i in curatione dispositionum omnium membrorum nobilium. Sextus canon . omnes.inedicitiae quaere curandis dispositionibus hepatis administrantur secun-sibstantiam suam, debent esse subtilissime trite, ut possint ni uenire ad meatus angustos ipsius, proprie in oppilationibus. Quapropter trochisci sunt subtiliter terendi αmiscendi cum liquidis ut penetrare possint. Septimus ca- debemus & urinam prouocare quando materia est in gibbo contenta, quia ζ bbus uiis utiliis communicat, & uentrem soluere quando materia est in concavo, quonii concauum intestinis communicat mediante uena portae. 'octauus rasi . Vitenturoinnes causae debilitatis digestiuae stomachi uperius memorare incansuo. Debilitas nanque

stomaehiptirparat ad debilitatem,eeati, . Et uitetur potus aqui, dc proprie in ieiuno,&post coitum balneum &exercitium , nec non post omnes evacuationes sortes , nam 'tunc calor est debilis, & aqua frigida quandoque ipsum tota iter extinguit& sequitiar hydrops & mors. modii uotimias afiuerit assumendi aquam sumatur cum uino ues aceto aut ali suo ius ep,&sumatur paulatim,&hoe in eas bus

est aqua ueri Distori, ii

aliquibus casibus & in magna quantitate, & subito,id est,in 'nalde paruo tempore,sicut in pestilentialibus, eausonide, θ'

noctia inflatiua , nam pauca di consequenter exhibita tortarealiditatem , S hoc colligitur prima. . cap . de '

257쪽

Io. ARCU. IN li,& danda est aliquando post eopiosim phlebotomiam in ly

nocha,sed per temporis interuallum,de non est inconuenies

rod corpus intense febries minus laedatur a frigidis si iam

ipsum sanum. Nonus canon. In dispositionibus hediatis uitentur viscosa,sicut caseus,pisices uiscosi, pastilia . tumentac dum se similia. Item ea qu sum sortis stiplicitatis sicut castaneae, pira immatura sorbae, mespila, nisi in casibus quiboporteret uirtutem retentivam confortare sicut in fluxibus.

Vitenturq; dulcia cum sint oppilatiua,Se proprie quando ea dulce, ne uiscositate participant sicut uinum dulce & sapa, ubi uero eum dulcedine essent abster sua, sicut mel & saccharum non ita nocere 3 3ssunt, imo in multis eamus iuuare similiter quando essent incisiva. Et uinum dulce est ophilatiuum pulmonis conuenienis abstergendum,& mundificandum,paries pectorales.cuius ratio es quia uinum dulce attrahit ad hepar non gradatim , tropterea uia hepar diligit ipsumquia ciuice,& propter sua penetratione ex hoc quod est potus,quare non moratur in stomacho quantitate qua se patetur fora ab eo sin moram aliarum rerum crassarum, mosuperuenit hepati cum crassitudine sua & inuenit uias ad ipsum paratas,qm uiae quae lunt inter stomachum & hepar sunt amplae secundum comparationem ad illud quod est de uenissipassis in ii pate amplius cum eoprehenditur in hepate non moratur mytiuitate qua separetur &digeratur, imo expellitur subtile in uenas strictas uelocitate suae penetrationis , Ω dimittit sedimen propter costrictionem in .In pulmone u

ro res est econtrario qm superuenit ei uinum eum iam evitum est,aut ex lita meatuum meri secundum semitam resudationis ex meatibus strictis ad amplos, aut ex uena eo auacum iam dimisit saecem,& uadit eum iam est colatum & trast ex meatibus strictis ad amplos,quare colatur uice altera, α no sent resi suae causae attractionis uelocis eius ad pulmonem quae sunt in hepate. Medicinae uero conuenientes h pati sunt. Primo, illa in quibus est amaritudo eum uirilite inperitiua sicut absinthium,marrubiu,endiuia si luestris, cich rea.Secudo illa in vibus est operatio cum stiplicitate sicuti arbarum Tertio,illa in quibus est apertio eum stiptic

tale, aromaticitate prohibere putrefactionem sicut cinam mum summitates schinathi.Qbarto,es stersua,lauatiua , dificatiua uirus mali sicut aqua hord. cum saecharo.Quinto, mollificantiam lenientia cum stiplicitate & confortatio scut crocus.Sexto,quae cum coditione praedicta sint suauia

scut passura.Et si cum praedictis conditionibus sint uelocis

penetrationis sicut uinum subtile odoriserum conserunt hepatibus, in quibus non est caliditas uehemes,& quando modicinae aggregant conditionibus praedictis aut pluribus ii sariam suauitatem,tunc amicantur hepati sicut lassae,ficus, Duellam,& proprie quando non sent putrescibilia scut cerasa,& dulcia simi conuenientia hepati quod non est aptu op. pilari, nec in eo multiplicari.Ideo dulcia,calida, erat: cue Lapasiunt hepati nocibiliora,&proprie calido apto oppil tioni Et omnes species endi uiae conueniunt hepati inflammato eum Digiditate,aperitione,stiplicitate & proprietate .Propterea Donum est ut misceantur cum aliqua medicina habente qualitatem contrariam, sic enim summe iuuabsit di nullo modo nocebunt scuts misceantur cum melle aut aqua mellis Inde quandocue exiceantur & sumuntur in potu cum aqua mellis,N conferunt ualde,& educunt humore

frigidum cum urina .In dispostione in notabiliter calida dimittatur cichorea δε quae sent uehementis amaritudinisoninus enim ad stigidu declinantilicet magis aperiant, propterea in oppilationibus,& humore existente crasib magis

ueniuntit inici sunt multi iuvamenti, opter suet stipiscitate aromaticitate,&mundificatione uiariam cibi Nerum,

quia sunt uehementer esidi, non conserunt nisi in limate frigido.Sed avellanae situ conuenientes omnla hepatibus, inae non sent uehemetis caliditatis,&sunt aperitiuae, & Gimus Orsi est bonus. Sed debent esse aliqualiter torrefacta, siter faciunt sod precipue recentes,quia in tres est humiditas uentolabilis.Ite hepar adip,id est, i m aliquos, uel f dipdissert a lupo, eius tamen hepar eu in ulmite hepatis

lupi. Item carnes limaciarim conferunt eum proprietate

quae stigidae sunt & humidae.Caro autem testudinis est propria di magis propinq aequalitati, di arrabae conferum ho

cticis, ted quis itiscoso sunt,&habent quandam humidit

tem si perfluam,&mmie limaciae bonum est, ut ante coctionem lauetur eu lixtilio aut uino,aceto, sale, & similibus. Et eo rimi hepati exiccato & inflammato dando nutrimqtum frigidum & numidum & constans non facile evaporabile , & proprie s non sit oppilatum, sano tamen hepati petiuees sunt saniores.

De debilitate hepatis Cap. 9 . Vatmiis Rasis de debilitate hepatis ex teste Glo quatur, tamen pro complemento do nae decre- uidera sacere rapit esum cum pluries contingat,& st Gquenter causa reli rum aegritudinum eius. Diniblitas hepatis descriptiue est eius impotentia ad sua perficie dum operationes, de eroprie dipemus abis maniusta Gisa ex apostemate lutione continui in eo, de milibus caiissualde manifestis: dicitur autem proprie digestiui, quia licet hepar debilitatum sm attractivam, retentium,aut expulsum debeat dies debile,in nomen debilitatis importat de' bilitatem principalis operationis eius quae est diges ' , eua teret sil seruiunt,dicitur absq; manifesta causa'uia si adesset aliqua manifesta causa, sicut apostem , solutio continubta similes , ab illis dispositio sua sumpsisti denominationε, di non a nomine accidentis quod est debilitas, sequens is aliquam eius aegritia dinem aut neutralitatem, sicut etiam eon ualescentem ex stare, decimus debilem & non febrientem. mando ergo hepar esset neutrum conualescentiae ut decidentiae Lut esset neutralitas complexionis, eo sitionis unitatis aut apostem.aut aegrotaret aegritudine di incestercognostibili ceremus ipsum esse debile, non denominando

.sum ab aliqua tali aegritudine aut neutralitate.Cum quin libet talis si immanifesti, propterea Galenus. s. interiorum 7. cap.inquit. Hepaticus, id est, debilis sm hepar. Est ille in cuius hepatis operationibus est debilitas absq; re manifesta ex apostemate aut dubelati, id est, ulcere uel apossemate maturato, licet in uirtute debilitas hepatis sequatur eius aegris tudines tanquam accidens .Et haec si silaiant quantu ad quid rei .Licet aliter posset destribi quod est diminutio aut cor ruptio unius aut plurium operati m eius,&proprie digesti ire ab ue manifesta caulla. Species debilitatis hepatis quaedam est noua, qurdam est antiqua,quaedam remissa,quaedam intensa.Item quadri; est

debuitas unius uirtutis tantiam, quandoq; plurium aut omnium .Et plurimum quidem debilitatur attractiva ex stig

re,retentiva ex humiditate, expulsiva ex tacitate.

A quadam sent primitiva, quaedam per communita te,quaeda per essentia Primitiuae extraneae ita scut percusso,casis, & offensio sit per henate.Item ista a rebus uenenosis,& similes.Non extranea stat quae sumuntur a rebus non naturalibus indebite applicitis Per coitatem uero, aut a tqto sicut in febribus, aut a membris particularibus ipsi eonti guis,scut Kystis sellis, quando non trahit choleram es, hepate,aut propter oppilationem aut debilitatem, aut quado esset ea priter modum repleta hepar superflue calemiens. Aut i splene quando non trahit melancholium ex eatas esdem,aut quando esset praeter modum ipse repletus,hepar si rerflue infrigidans. Aut a renibus & uesca, quando non traunt aquositarem ex similibus causis.Similiteri matrice qupropter superfluum fluxum menstruorum infrigidatur he,

pariaut propter uehementem retentionem eorum,Se coriuritur per ipsim sanguis hepatis sciat etiam propter fluxumupernuum sit inis haemorrhoidalis , aut eius retenti εaccidit hepatis debilitas.Et simile accidit in quocunque si perfluo fluxu sanguinis Aliquando per comminitatem a stomacho communicante hepati initum diminute digestu aut corruptum. Item per communitatem ab intestinis cum lindunt aliquo nocumento notabili Et quando accidit inter ea

di inter ici propter multitudinem phlegmatis uiscosi exist iis in eis aut in uiis inter ea &set oppilatio& non mundis,

catur cholera ab hepate& intestina remanent plena id iis bus, quare non recipiunt illud quod uadit ad ea ex sangui ne & aliis humoribus Et hoc multoties aecidit in eolica,te aliquando propter communitatem membrorum pectoris, quinus propter uicinitatem de maximam colligantiam hepar imila compatitur. Et breuiter per conlinunitate'. quo as

258쪽

Foramque membro potente hepar notabiliter truere .mivando uero eausae sunt per essentiam in hepate propter malam complexionem cuiuscunnue generis cum materia aut sne materi aut propter apostema sanguineum, e spelas , Aphiros &eancrum aut undimiam , iurat , apostem phles viaticum molle, aut propter inlutionem continui eum linnie aut sine sanie , aut propter putrefactionem accidentem ei, aut propter oppilationem de quaerit semiens capi. aut exitum languinis superfluum ex eo propter rupturam uenae te sun aliam. Signa sumuntur ex multis. Primo ex calore,quia eolorci

trinus spnifieat caliditatem hepatis,& color alias, pallidusi us frigiditatem. Et viridis cis rus adhue maiorem frinpiditatem quod retest esse dupliciter, aut quia hepar diser sativn adeat.multiplicae choleram citrinantem cutim,& distratatum ad frig. phlegmanasseruiens cum albedine. Et dide atrum ad uigidum & siccum melancholiam,per ius

di sentiam color cutis fit uiridis obscurias, aut serie fit e toruiridis obscuras,quoniam cum dominio humorum stigidorum paucificantur miriciis debentes sanguinem illustrare unde color sanguinis ut obscurus, licet haec mutatio coloris si uinis etiam possit esse per simplicem alterationem hepatis absque noua humorum generatione est autem o scurus propter desectum spiritus naturalis debentis hum res aut cutim illustrare, eurus color est intimus habet hepat sinum. Et quamuis Micendeat quod medicus expeditus erinoscit hepaticum &stomachicum per colorem non in significatione alia,credo tamen dii Mile esse per eolorem Mum distinguere inter heraticum & stomachicum,t men quia nocumentum stomami se venter facit colorem malim nocendi hepati , licet possibile sit contrarium sicut in syneopi per communitatem a stomacho, tamen quia colores ex deseri utri que proueniente uni suntles , propterea ad distinguendum inter utrunque oportet confuderare actiones heias aut exeuntia utrique pertinentia, haec tamendi sunt designificando per colorem intelli puntur seruatis conditionibus Galen. a. techni. suod color non sit alteratus ab aere aut ab aliis eatas extrinsecra, & quod humores non sint in interioribus occulti,ut habetur. M commem rimae particulae Aphoris. Verum nocum tu hepatis pererintiam potius facit colorem malum, quam nocumentum stomachi per essentiam eum nocumentum stomachi plurismum faciat colorem malum nocendo hepati. Secundum segnum est silmptum ex egestione aut urina quae sunt sicut tura ramis. ae licet seniscent principalius aut seeundum

plurimum debilitatem Cestiuae, uia digestiua debilis non

ne transnutat chilum in sanguinem quare fit sicut lotura carius recentis eum ipse existens albus non complae trabificetur Pinunt tamen &p cipue epinio similis Iuturet carnis esse pri pter defectum in attractiva non attrahente irsum ad centrum hepatis, sed dimittit ipsum in meserescis, quae licet habeant aliquam uirtutem tanificatiuam,tamen ilia est viminuta. Tertio, potest esse ex desectu retentio non talo tempore retinetis donee digestiua suam compleat operationem. sarto,exacuitate uirtutis expulsivae extelletis ipsum ad intestina antequam digeti tua hepatis comprete eun salutauerit. Nam ex quacunque causa acciderit haec dis minuta transinutatio chili in sanguinem natura expellit irsim tanquam superfluum, di maxime ad intestina, quia limina est talistior&minoris nocumenti ,potest etiam fieri

urina scut lotura eamis ex desectu di uiua hepatis non

bene tu mutantis nec separantis aquositatem a languine, di propter hanc causam quandoque apparet instom icis. Σimiliter ex nocumento expulsuae expellentis ad renes amrecompletam languificationem,& tertio retenti me non tantum retinentis donec digestiua persecte sanguificauerit , de Propter has causas accidit aliquando mictus sicut lotura carmarequentius tamen sequitur debilitatem digestiuae. Et D dAule .iste fluxus uentris lauatiuus in f uo permutatur ad alteram speciem, di fit in habente complexionem calida uitia lentus dest,scut uirit lentia quaecum albedine quadam tendit in rubedinem uel ei trinitatem,deinde fit sicut Qex uini partibus Matilibus resolutis,&fit scut sanguis adustiisqvi tenta adai Iediaer icet ante hunc si equenter multi l licetur solutio uentris eum cholera pura. sed in habente apsum ad seipidum fit post fluxum qui est sicut lotura carnis

fluxus qui est scut sanguis congelatus. Et perueniunt ambosmul ad educendum res diuersarum qualitatum,& substam timim. Sed magis in habente complexionem frigidam , c lor nanque propter intensiqnem acuitatis suae tribuit unam so am adustionis agendo in passum magis unisumiter. Sed stigiditas minoris acuitatis aliquam partem magis possibilem cogetando immutat dando colorem & modum sit,

stantiae secundum sui exigentiam. Aliam uero patetem magis resistentem alterat corrumpendo eius complexionem di olorem proprium , cui postea ccedit calor extraneus

putrefaciens , &dat ei colorem & modum suinaritiae disi rentis a primis. Tertium senum est dolor Ieuis extensus uinae ad fur Ias dum penetret chilus in hepar: na taut stomachus debilis grauatur sumpto cibo in hepar ex chilo. Sed ista grauitas non ira perci itur in hepate sicut in stomacho eum no sit i tae sensibilitatis: percipitur tamen ab his quae diligenter e sederant accidentia sua,&ex his significamus debilitatem

hepatis Molutς & proprie digestiuae.

Sed signa causarum seimitivaru sumantur, ut intra. uod enim debilitas hepatis pendeati causis primitivis,cognoscitur ex earum praecessione, ut quia inua frigida potata fuerit &smiles, de consequutione debilitatis hepatis . Et quod uando ranque praecesserunt similes cause, sequuta est timilis debiditas Et regimine sex rerum in melius mutato , multoties secile eorrigitur hepatis debilitas Quod uero debilitas hepatis sit per communitatem sicut in febribus cognoscitur, quia praecesserunt , & proprie febres chronicae,quae dobilitant etiam taurifi o calidum, Itera non remittendo: fit enim botia digestio a esiditate naturali & aequali multiplicara inquanto.Sed illam quae fit eommunitate sellis senificat color ictericius, quandoque est cum eo egestio alba, quando est oppilatio inter fel&intestina . Facta uero eo- munitate splenis significatur per Uritudines splenis, &per colorem in quo uincit ni redo. S laticlia uero signifieae per malitiam digestionis & nocumenta stomachi non solum prasentia,sed etiam quae processerunt Te illa quae est per c6 munitatem ab intestinis significatur per puncturam eorum, uentostates, migitus& per cholicam, & quae sunt illis similia. Et quet est communitate renum,aut ueticae significatur salterationem dispositionis urins ab eo quod oportet seeu dum naturam,&rer declinationem se ae ad malitiam, de

hydroposim Et illam quae sit pariter membra pectoris smi

fieri malitia anhelitus, & t Esis sicca,& uati loque sentit habens eam in suspensoriis hepatis, aut pus monis, aut utriusque grauitatem, aut tensonem . Et quae est per communit. tem a matrice si trificatur per retentionem menstruorum .

aut fluxum superfluum, aut alias eius aegritudines. Et simis Dier quae est per communitatem ab haemorrhoidibus significatur per fluxum super suum , aut retentionem sanguitus hinmorrhoidalis. Si a uero debilitatis hepatis per essentiam sunt ut im Mala tranque complexio calida, fiigida, ita , aut socassignificatur per complexiones hepatis naturales,facilius nanquelabitur quodcunque membrum ad Iap praeternaturalem sibi similem quam ad contrarium. Item ex praeces sone regiminis cui nitaa complexio sequens attestatur sicut eausa euectui,&quod nocetur a similibus iuuatura contrariis ,& calida cognoscitur per colorem est inum &fiigida per colorem album pallidum,humida per mollitiem Menitatem, &seca per asperitatem. Item calida multiplicat hi res adustos,stigida crassos, tardi motus, sicca paveos de cratas,humida aquosos.Sipna autem oppilationum apostematum solutae continuitatis fient manis ita in eapittas soquentibusa, ed signa debilitatis cuiuscunque uirtutis fiunt innascripta. Primo si digestiua minuitur, sanguis existens iatoto erit diminute digestus, ut quia phlegmaticus sicut inhvmcirca uel aquosus scuti nascite. Aut sufflue decoctus de sic erit cholericus,aut adustus. Vt plurimum tame in ascise te digestiua coriumpitur , cum multum eius quod deberet insanguinem eonverti,conuerratur in aquositatem. sed ablatio de ii cognoscitur per exitum esuli,scilicet in quanti

259쪽

Io. ARCU. IN

late in qua intrauit hepar . sed cum eius abirone non re

do hominem longo tempore posse uiuere. licui nee adiciae

cibo. Sia hoe signum ex exitu chili uideo fallax cum pomi sequi ad nocumentum digestiuae stomachi,& gepe iter quin ebilus inconueniens pro nutrmento cori oris, sic non

attrahetur ab hepate se descendet.Item potest Dui oppilationem meserat carum. Item debilitatem attractivae hepatista meserat carum Item debilitatem contentinae hepam,qua, re remeditur sicut intrauit, iriter quas causas Dius tus,

set licet fimus chili productitias Eeet fit difficile diu inguere

credo tamen hoc modo distinguendum esse. Nasi prouenit ex nocumento stoinachiadsum di praecesserimi nominem . stomachi. Item chilus ille apparet male immutatus in in substantiae,uel colore existes sorte ditarinis in partibus suis, . & cum eo in latur lienteria.Si uel sm uantur oppilat

nes meseratorii in adsunt signa oppilationum earum cauni rum,de quibus infra. Si sequitur debilitatem auramuae M. patis ualde cito egreditur celebrata. i. digeui me cima non

Γttrahitiir ad hepar, & in hoc maxime dissere a fluxu lolo

sequente ablationem di pestiuae cum post celebratam digistionem stomachi notabile tempus interuenit antequa egrediatur, cum oporteat ipsum ingredi herar, α regredidit quani quat exterius .Si uero sequi r debilitatem retenti hepatis state bonitate digestiuae Se attractivae cognotatur, quies est aliqualiter immutatus uel sus colorem sanguinis cualiquato tempore in hepate,aut in crescis moretur, in cotempore per actionem digestiue immitatur Est de alia ditarentia,quia cum aufertur digestiua apparent fgna uigiditai tis secundum plurimum Cum uero heditur contenti apparent fgna humiditatis, & ex similibus signis distinguimr inter diminutam digestionem sanguinis cum aliquanto tempore in hepateraut meserescis manet & debilitatem digem uae hepatis, de contentiue euis.Sed de his statim disci ube, ritu.Sed eorruptio diginiuς hepatis & fluxus rerum corru' piarum cognoscitur item ex generatione aqui latissum sue sicut in a ite de multifidatione uentostatis scut in timpani te,& ex multiplicatione phlegmatis superflui, de mestud stantis a natura lan inis sicut in aliqua hypotito, re fit xus lotiuus potest esse tam a diminuta quam a corrupta digesione . Si enim sit ex chilo diminute uertis in singuinem esta diminuta digestioneat uero se ab M uositate sangui vini nixta cum impotentia discretiuς erit a corrupta meitione cognoscitur tamen corrupta digessis, hepatis magis exulina quam ex egestione,quia in gi ost humorian generatio aut saltem perrectio & aquosuatis sequestiatio. Cum eo apparet urina malae substantis conluse in qua non apparet tenuestratio uel hypostass, aut quando apparet urina sanguinolenta non ex deiectii membrorum urinae signi ur. cor

rupta digestio, aut ualde diminuta. Significariu etiam compta di ginio per sanguinem eorruptum, quia se myinredine uetitas, alit in melancholiam per ruper filia infrigidationem aut aduitionem, sciliciam apparent egelliones, si tuini Rex,& cognoscitur sanguis corruptus in Phlebotomia cum est cliuersorum colorum eum uiriditate quadam, sed eo inscitur eius diminuta digestio in phles, otomia, quia tendit in olbedinem cum admixtione multi phlegmatis*aquostatis desipetaue decoctus tendit incitonum cum nigredi nequadam de mixtum multae cholera. Debilitas uero sitie diminuistio attractivae significatur per egestionem humidam lenem cItem quando a aret urina boni coloris de istomachus es uarius, tune pertis cuia certificariar debilitas attracti ix . Item debilitas in toto de maerenetio a paucitate sanguinis signin cat debilitatem attracti Aetentiiret uero debilitatem hiscant nocument adigestitue cui ipsa retentiva sita ordinatis; sicut penetratio sanguinis diminutae decocti in membratarnifiear debilitatem retenti uae,licet plus digestiuae. Item apparitici cinguinis in toto mixti cum superfluitatibus sus cise licet phlegmateintoleramelancholia, de aquositate,sgniocat debilitatem rete itiua ita ut fit color citri spere le

ritair ad totum, α minuitur neceuitas avellandi quia thol

radebens iuuare expulsuam intestinorum mittitur si tumat minuitur appetitus, quia deficit adiimus mei in

liae,quae excitat appetitum .mIsta enim omnia non sim Hquia non tanto tempore retinetur massa tanquinea in hepa re, quod possit fieri sequestratio,unde si mando fit hydro digestiua debilitata, aut retentiva, de aliquando fit colleas talis, aut phlegmatica, quia deficit mulscativum intestinoriim quod cholera. Expulsiuae uero debilitatem signiscamus smiliter quia sin uisus superfluitates remanent permixtae singuini, di nulla sufficienter expellitur ad locum situm. Sed corruptionem mpulsivae significamus,quando superfluitates expelliratur quo non debent,sicut aquositas ad stomaehum, de se de aliis, de cum ex debilitate retenti f. se expulsi taliquando prouenerum similes essectus,de accidentia, similiter debet disti rui uiter utra e per e lassu debilitatis, eum enim mus dominium numiditati debenuis potius credere dctilitatem expulsivae iuxta dicta superius. Sed dubitatiit quare debili existente retent tua , humores alii a sanguine magis expellinitur eum sanguine ad tota qua expellantur ad loca propria,scilicet cholera ad Κis , -- lancholia ad mlenem, aquosias ad renes, eum potius dis

rei esse oppolitum K isti, Se relicuis reeeptaculis hos humores naturaliter attrahentibus. Respondetur duplex esse tempus retentionis.Vnum in primum, in quo humores generantur, aut aequinant sitas formas substantiales. Secundu in quo postquam geniti sum localiter separantiir, decertu est,quod est dissicilius retent tuae his duobus temporibus recinere Rprimo tempore tantum de est facilius ex suae totam malsam humoralem expellere ad uenam initis, de consequenter ad totum corpus quam singulos horiam ad sua reeeptacula expellere . inu propter in paruo tempore posset facere primum Se non secundum Est etiam possibile de fotu freque' ter contingens quod retentiva fit ita debilis,ut non possis tanto tempore retinere,in quo ex chilo sint quatuor humores geniti laeundum suasib ax substantiales sed selum a qumuerimidi socistiones quasdam minatas facientes proiiitroductione sus fornis, de tunc expulsiva mittiteos impersectos ad uetiam chilis,aut totum corpus. Et in utroque si minorabitur separatio cum super fiuitatibus ait loca prinpria. Et in utroque casu a2gregabitur in corpore nacillities cum est initate,ac cum albedine, & tugredine permixta, .cut dicit Aulaen. quia iti corpore tuc est malia humoralis in qua non sunt humores aetii per suas formas subitanti 'aed solum sunt adepti aliquas dispositiones proso Asia in fulci,sicut in abortibus triginta dierum apparet luteatione

do similitudines membrorum exteriorum acet membra non

sat inteme formata. Et haee quae dicta sunt intelligi debem

de notabili parte ipsius massae numoralis, non de tota,quias tota masa esset tyiter imperfecta non credo uitam δε nisi paruo tempore permanere, cum nihil nutriat nisi sit,aut fuerit fra aliter humor. Est enim certum talem masiam inon sint humores esse chilum. Secundum dubium, quod est deterius an operationem auferri an mampi uel dimitivi. Pro quo sciendum quod n cumenta harum operationum possunt dupliciter cons era,ri,aut quantum ad causam producentem ea, aut quantum ad nucumetita quae reliquuntur. Si primo modo eo oderetur nocumentum ablationis est deterius, deinde diminutionis. ultimo corruptionis,quia ablatio,de diminutio , de proprie nutriti ine,deci gestiuae fiunt a timiditate qtiae aufert omne' uictutems est tortis licet Dequcinis utristiuamst digesto uam. Et ipsi facit maius eum ciam quam caliditas, quae est corrumpens secundum plurimum. iSi uero cons eret ut secundo modo nocumentum corruntionis est deterius, deinde ablationi inde di mitionis Et ratio , quia difficilius est me apte digestam corrigi quam nullo modo digestam, aut diminute, quia non attendi tur malitia maioriam minor,nisi inquantum sunt magis, aut minus remota ab hoc,ut pei mar Et certum est, quod ian s corruptus magis dita,ut fiat bonus, e quis diminii re, aut nullo modo digestus ad hoc modo potest esse concordia inter Aule Rui dixit,quod nocumetum digestionis, quod est abllatio est deterius deinde diminutio,minus uero comaptio. ieet quantum ad causam, de inter Serapionem quoto breuiarii quiano capi ullo dicentem: quod nocumentum quod

260쪽

DE DEBILITATE HEPATIS.

Id ea corristio est deterius , deinde ablationis , deinde

inutionis, Milicet quantum ad posse corrigi. Prognostica. Primiun, nocumentum digestiuae hepatis est tactivum,aut constructiuum fere omnium xeritudinum, tam materialium,quam immaterialium.Secundium. Debilistas hepatis notabilis cum fuerit antiquata difficillime, aut

nunquam emendatur.

Cura debilitatis hepatis habet 'uatuor intentiones. Prisma est remotio causae debilitantis ipsum. Seeunda est ipsus eo: rtatio.Tertia accidentium correctio. Quarta debituregimen sex rerum Prima intentio. Si causa fuerit primitibua remoue nocumentum per ipsam hepati imprebiam,sicut exempli gratia Si potus aquae frigidae fuerit incausa poohibe ipsum,& potet uinum. Et similiter remove frigiditatem hepati, de membris naturalibus, impressum cum calidis interius & exterius applicitis,& idem sit iudicium de reliquis causis primitivis. Ni uero debilitas hepatis sit per communitatem a toto sicut in febribus, cura febres secuta quod oportet remoue discrassim hepati impressam cum comtrariis i um conlartantibus, tam proprietate, qu sti oticitate moderatis, de aromaticitate qua gaudent spiritus. di uero fuerit per communitatem ab aliquo membro corrige illius membri dispositionem primo evacuandoine diuer tendo, tam ab eo, quam ab hepate, si quid humoris fiserit in causi Secundo malam illius membra dispositionem eorri . 93. Et tertio ipsum eo ortando, ut fiat minera Iaudabilis chimi, remoue etiam nocumentum hepati linpressum per membrum communicans. Quod si debilitas hepatis suetit

peressentiam propter malam complexiomem, malam compositionem, solutam continuitatem, aut aposterna remoueiuxta posse aegritudinem illam qua debilitatur. Et in summa omnia hae sunt ade perficiendum primam intentionem, ut est remotio causae debilitatis hepatis . Cum quibus aute haee intentio perficiatur, potest esse mani se litam ex curis aegri: dinum hepatis positis,& ponendis, necnon ex curis aegriti dinum totius membrorum particularium, vibus hepar compatitur. Debilitas nanque ipsarum est accidens remouenda per remotionem aegritudinis facientis ipsam. Secumlo intotio, stilicet hepatis consertatio, quae proprie pertinet huie capitulo perficienda est eum insolariptis. Primum est eal sectio subtili idest leuis ut seruetur complexio naturalis hepatis, aut spirituum, uel subtilis, idest, cum subtilibus in sub. stantia habentibus uirtutem penetrativam , sciat in schinaim alios ero meo. Secundum est aperito etiam leuis, quia sese ita per est timor de oppilationibus,& haec reperitiir in filicis, absinthio an bio .iettiu est maturatio sicut in croco . Quartum lenificatio,sicut in pessulis & uino granatorii dulcium.Quintum absterso sicut in aqua hordei excorticati

aut mellis.Sextum inciso,sicut in uino granatorum muroru

de Goserum.Septimum ea stipiteis moderate, sicut in sthinamo, absinthio,ros.&smilibus. octauum prohibitio putre ionis te ut in cinnamomo cassia lignea. Nonum exice tio te ut in spodio. Decimum mi dificatio uim , sicut cum melle,&uino subtili.Vndecimum cum proprietate, sicut in Ocassiepate adip earne limaciarum,& rhabarbaro. Dii odecimum cum amicitia currete inter hepar, Se medietnas propter multas caulas sicut in pessulis. Non dico tamen quod in

omnibns casbus pio confirmatione hepatis his omnibus ii digeamus,stas haec memorata sitnt,ut his utamur,qirae proposto nostro magis deseruiut. N ut stiamus ueriscare receptas

aut horum componetium antidota ex diueiss simplicibus haberibus plures, aut omnes has intentiones.Quamuis sit pos ite quod in uno simplici plures ex his conditionibus reperiantur ait patet habenti notitiam simplicium. i Praeter hoc esto memor pro consortatione hepatis multum attendere consoriationi pirituum ipses multiplic4do . Et omnibus nouem modis ipsos consertado, de quibus suiestimo in capitulo de melancholia. Ipsi enim sunt citiustunqς uirtutis instrumentum ad suas perficiendas operationes.. Item praeter haee esto memor diligenter confuderare, quevirtus sit laesa principaliter, & ipsus confortationi maris attendere,& proprie digestistae, cui reliquae subseruiunt. ΑΘ eram enim eo oriatur ealido de sicco, retentii a frigido

de sicco Migestiua calido di humido, aut cum temperanam passurariam Txpulsiva lidos hirmido, licet magis humido quam calidossit digestiua magis calido quam humido, rimia

emperamento passiuarum.Ketentii a uero magis sideo qua frigido,cte attractiva magis ealido quam seco. His ergo uintere quae tuo proposito deserviant secundum exigetitiam uirtutis laci. IVltimo non solum attende cosortationi hepatis.Sed eorsi membroru quae debent trahere stiperduitates ab hepate, qu sunt renes 'tenacissis, fellis, Mintens lina. licet ipse non ita inanediate hepati deserviant,scut reliqua tria . Sed superest,ut ponamus quNam antidota tutiantia in c5sortatione hepatis Excellens in causa frigida, est diagalaiiDga destriptione Mesue. Et diarhodon abbatis in cauta cal,

da . Ex strupis in causa frigida,*rupus de a mitio syrupusae et ustaed in eausa calida, si pus birantinus. E x trochisseis in eausa frigida trochisti de ligno aloes, trochisti rhabae baro sed in causa calida, trochisti de candalis , de berberis. Et Rassin eapitulo de dolore hepatis describit medicinaclelestantissan confortatione hepatis,tam in causa calida, qua in meida. Avicenna uero deleribit medicamen acceptum

a Gai multum indebilitate hepatis laudatum. I. passularum

nrcleatarum,aur. 21 .croci aur. I .calami aromati ei, auri a. Mellii iudaici aur. 1.Lcinnamomi, aur. I. Cassiae ligneae me dietatem aurei, spicae,aur.3.schinant hi,aur. .s.myrrhae, aur.

ii is, aur. x doco cuius ponitur Vlocarina, mellis, aur. I 6.

uini sit btilis quantum susscit, de quandoque ponimus in i

morum, Se semen hyosi mi albi, scilicet eum adsunt itagna superfluae caliditatis, i& hane receptam uerificat Aui-

Electarium ualens in eausa sorida mirabiliter conmrtan

hepar, de mundificanseanales eius, & urinam prouocans. I digni aloes, rosariam,spicae nardi, cinnamomi, ana. 3. Idae ,r arbari, cariophili,ana 3, .asari,anis, maioranae, ma- 'stichis, nam i ,balsami,ana. 3. 3. ,meu, schinanthi, si ii,

de ligno aloes . Euaporatio in eausi frigida. v einnam Leassiae ligneae,ani. s. spicae . . absinthia , eii patorii,ana. 3. s. bulliandin uino odorisero stipiteo in quo sunt commixtae tortellae, id est, panis biscoctus ac partim olei de neriden, insimilatur lana, liel nhiltru in hoc liquore,& fiet evaporatio. Sed in ea Lacalida Raendiuiae M. ruandaalb.S rub spodii,ana. 3.3.cu scutae, absinthii,ana. 3.s bulliant in aqua ros in qua sit quarta par vini Panatorum, aut parum aceti, & fiat evaporatio uesupra edubie sortis caliditatis,meliu se,ut sit actu frigida. uentum ineausa frigida .Rauc.eupatorii. . x spicae. 3. x olei despica.9. x bulliant ad consumptionem sacci, & addendo spicam in fine eum pauco aceti,S cera sufficienti fiae unguentum. Sed in causa calida.R. sandalorum alborum, Neriabeorum, odii,ana.3.rspice. 9. I succi endi liae, olei in

aua. 3. .bulliant succus, oleum ad consumption .eci, Secum pauco aceti,ge cera sufficienti fiat unguentum.

Multae aliae medicinae sunt ad hane intentionem, quas causa breuitatis omitto edicine tamen Rasis in cap. de dolore hepatissimi prestantissimae.Attende tamen praecepta Ausci

in proprio rapitulo de debilitate hepatis.

Nam eum uides debilitari digestiuam, conforta eum eis in quibus est stiplicitas de caliditas cum mensura, idest, non excessiva,& aromaticitate,& fit in eis maturatio, sicut sunt medicinae compositae ex eis,quae sunt seut sipica, litum, ni

muscata, coriandriam, cardamomum,mastix,calamus aromaticus, pert&similia. Et si silerit proueniens a retentius adde de stipiteitate,de minue de caliditate, aut eonforta huiusmodi medicinas cum med inis oppostis eis eum infricitatiuis. sicut sunt balaustiae, rosae,*n1 cistis, & s sueri edebilitas in attractiva conserta eum eis in quibus est stipis citas parua,tanta scilicet quod uirtutem hepatis conseruet ,& sit in eis ealiditas, & aromaticitas, & stude in aperitione oppilationum. Et si sierit debilitas in expulsiva consoria caealincientibus,3e humectatibus aromaticis, de calesae selenem,renes, & viseera cum sibi propriis, de aperi poros que meatus per os superfluit avia haec membra expelluntur. Et quia cuivitiinque uirtutis debilitas potest ab omni malx complexione