장음표시 사용
101쪽
scilicet. Et Diis non suscipiet eas. quia
post crucem Domini ingratissima erat Iudaeorum lucrificia. Nunc recordabitur iniquitatis eorum, &visitabit peccata eorum, a languine Abci, scilicet usq; adsanguinem Zachariaenc. Ipsi in AEgyptum conuertentur. ut rursus A i-puis, & at is nationibus serviant. Et oblitus est Israel factoris sui,& aedis cauit delubra. ut seruiret idolis: repetit hanc causam exclusionis Iudaeorum. Et Iudas multiplicauit urbes muta tas. hoc nec in captiuitate decem Tribuum eii factum, nec in Babylonica: factumesis post crucem Domini, & sub eius aduenium narrant omnes historiae. st mittam ignem in ciuitates eius,&deuorabit aedes illius.l xx sundamenta eluxiuxta translationem Lxx congruere non possunt haec,nisi vallitati inuectae a Romanis: tunc enim arsere urbes Iudaeae, α sundamentis conflagrauere: ut apud Dionem leges. Armenoth. LXX frequentissime vertunt fundamenta, Rabini ut nostra perturben t in significatione vocum Hebrgarum nobis aduersantur quanta maxima vi possunt: ut alibi latius dictum est.
Osee IxD. HIERO. Noli laetari Israel, noli exultare sicut populi quia
fornicatus es a Deo tuo. Dilexisti mercedem super omnes areas tritici, Area & torcular non pascete OS, SI vinum mentietur eis,
non habitabiit in terra Domini. L N. N . coi scael, nec laterissicut popul , i Φ vicatus ei a Deo
' O C caput, sicut & alia capi ta,trecentis annis ante Chri' stu m, Lxx ad Christum retulisse vel hinc patet, quod inferius transtulere : vae eis, quia caro mea ex ipsis est: ut illic dicemus. THEOPHY. hoc caput modo ad Babylonica tempora refert, modo ad Christi tempora atque etiam D. HIERO. idem facit, profestus se sequi Hebraeos, qua ratione 1upra dictum est, ut habeat Ecclesia in interpretanda scriptura quid Hebraei dicant, & quid nostri, ut coparemus utra-6ue,deligamus meliora, id e st,ut ego ex
ORIGLinterpreto ut rideamus ludaica, & ex comparatione nostrarum reruct iudaicarum nostra admiremur in
gis. RUPER. ABBAS hoc capite putat
praesignificari vastitate inuectam a Romanis urbibus Iudaeae post crucem D mini huius rei Dominum citat autho-reur,qui quaedam verba huius capitis vi detur interpretari de sua pastione, ut infra dicemus, sed Lxx virorii,&THEODOTIO. transtationes hanc litem diruemunt xt infra apparebit :& ostendunt ad Christi tempora esse reserendum Noli laetari Israel, noli exultare sicut populi. vel vi Hebraice etia est, & ut Lxxvertere, ne gaudeas Iscael , ne laeteris sicut populi. Haec verba vel ad aduentum
Domini referri possunt, dictum enim est credentibus exult a, gaude filia Sion: id est, Ecclesia, quia Christus ut lampas fulgentissima adest, gaudςox populi gentium eius aduetu, tu nos g/udebis, quia tibi erit petra scandali & lapis offensionisme laeteris,ne gaude)s,non laetaberis, no gaudebis, vel noli laetari, tu nolles laetari . & nollea gaudere I ua culpa tibi erit petra scari data: iuxta canonem interpretandae scripturae, de quo dictum est centies. Nam Prophetae dum videntur imperare,aut optare,praedicunt futura: vel noli laetari, aut ne laeteris cum gentibus, ne sis laeta quod gratiam im)sti a Romanis : quod Regem tuum cruce affeceris, ut Romanos ubi conciliares, & ne laetasia, quod
102쪽
sis , quod te hilari vultu excipiunt.
Quia fornicatus es a Deo tuo. defecisti. Deo tuo ad Romanos, quum di-Σilli. Non habemus regem, nisi Caesa rem:reiecisti Christum ipontum .eo eX- pulso diabolum spontum in cotide tuo habere coepisti. Hanc in sacris litteris dici fornicationem dicium eib centies. Dilexisti mercedem super omnes areas
triticiJpraeoptasti , quod tibi dari a Romanis putabas,ut tuto posses fructus d metere, dc facere vindemiam, quam rergem tuum Dominum Deum factum hominem redemptorem tuum, quum dixisti. Quid facimus , quia hic homo multa signa facit i totus mundus post illum abit, venient Romani, & tollene gentem nostram:ergo dixere. Expedit ut hic moriatur,ut nos colligamus nostros fructus tuto: putabant ergo pro occiso
Christo sibi dari niercedem super om nes areas tritici, dc omnes tructus, est enim Hebr a phrasis. Area ct torc lar non pascet eos. vel ut LXx dixerunt,
non cognouerunt eos, unius litterae var
rietas facit hoc dissidium, ,&o,quq mutuo in se mutantur, idem tamen est len. sus acrior tamen & vehe mentior translationis Lxx. Pro frumenti area ct pro
vindemia prodidere Dominum, ut Ductus haberent quibus vesceren ur, nec habebunt aream frumenti, nec Vindemiam,vt praedicitur dira fames qua periere , de qua Elai cap.f. cruce affecere Dominum,ne venirent Romani,& tolleret gentem Iudaeorum: 'enei e Romani, &detulae Iudaeos prodidere Dominum Jt
possent tuto vivere ,& pacati colligere fruges: nullas habuere fruges,& fame periere, & seditionibus tyrannorum,soris
Romanorum armis,& hoc signincantilla verba. Non pascat eos area & torcula non suppeditabunt area dc vindemia fructus quibus alantur. Vehementius, area dc torcular non cognouerunt eos, quia tanta sint sterilitas,ut nec messis fuerit,nec vindemia.& vastitate per Romanos Iud is inuecta pulsi sunt suis sedibus dc lege ab Imperatoribus lata capitale
erat Iudaeo qu in Iudaeam pedem intulisset, ut post illa nec Iudaeae fecerint messem aut vindemiam, dc quum infinita Iudaeorum multitudo Hierosolyma confluxerit tanquam in urbem munitilsi. rnam, dc ad celebrandum Pascha Azymorum dira fame pertere, dc tyrannor useditionibus , de Romanorum armis. Non habitabunt in terra Domini. dolebuntur Arrod igni, residui pellentur patrijs sedibus,dc per legem latam ab Imperatoribus afficietur capitali supplicio, qui intra urbem Iudaeae pedem penetrauerit. Haec omnia plane ad tepora Christi spectant,ad Babylonica tempora, aut ad captiuitate decem tribu hi non item.
D. HIERON v Reuersus est Ephraim in AEgyptum, Scin As syrijs pollutum comedit, non is
babunt Domino vinum M non placebunt ei.
plo, Vm si ijs immunda comedunt,
non likuerunt Domino,dinum , Ir nouplacuerunt ei. Escribitur adhuc Iud oru disper-
sio per omnes terras, ut CYRIL. in Gene. significare videtur,in snς lib. ι Ephraim pro populo Iudaeorum impio, qu i Christo non credidit, poni diximus aD Eusebio: Τί qua ratione id fiat. Reuersus est Ephraim in AEgyptu. etiam hoc congruit Christi teporibus: quonia dissperIus est per totu orbe populus ludaeo-rii residuus ex vastitate Iudaeae,dc seruies idololatris i quibus ducti erant captiui, comedebant poluta quae idoloru altaribus erant oblata. Et ponuntur AEgyptij, ct Assyrii pro omni natione per synecdochen in captiuitate decetribuis.Dices
petiere aliquando Assyrij AEgyptum ridiculo, etiam sanctissit ni Iud ru petiere A fgyptii,d ipse Christus in vinis sacrae virginis: poena hic praedicitur, quae F nec
103쪽
nec in f eaptiuitate Babylonica , nec an captiuita e . decem tribuum in iligi' misi potest. Ephrai n non est reuertus an
AEgyptum , sed ductus captiuus ad
Assyrios. Si dicas de captiuitate Baby- . . Ionica dici, e X qua resului reuersi lunt in
AEgyptum : residui ex populo Iuda in Ahgyptum lunt reuersi, non relidui ex Ephraim praesertim si legas iuxta Lxx habitauit Ephraim, nec enim in captiuitate Bal lonica, aut decem tribuum, residui habitauerant in AEg3pto : 1latim enim ut contra prophetiam Hieremiae petiere AE yptum, sunt iniersedit . exceptis illis qui iugat si Iudaeans recepere. Ad residui ex captiuitate cecem tribuum suas ipsorum incoluere obes, & ex illis residuis sunt resectie decem tribus tu sin sedibus. st repugnarct etiam luperiodibus,quibus cici una est.Non habitabunt in terra Dornm P habitarunt enim in edra Dottam,& floruerunt. I patct ex teris Euangelicis, & eg Iesepho. At Hebraice , inquies, non est habitauit: erras, una littera interest, tu e facile mutari solet. HIERO. legit, vas ab & reuersus est, x iasab, habitauit. Non libabunt Domino vinum, non placebunt ei ψaliaris
Hierosolymis,& Domini templo diruto, non licebat alibi Domino libare,&ha quae Iibabant alibi,Domino non pucebant.
bus eoi uiti, non intramit in domu Db M Zmini Ue legere apud nescio
quem ex veteribus patribus iiii ius ioci admirabilem quanuam interpretationem, nec ullo labore illam potui reperire fortat se ut homini seni excidit memoria locu illum i inare, quo morbo laborat obliuiosa tenect'. Dica quod
milion mentem venerit. Reserri hic l6
cus mihi visus est ad Pascha AYymor
quo tem pore confluxeravoninis Iudaeorum multitudo, quae erat residua ex via uersa Icidaea ad celebrandum Pulcha: soreceperat etiam illuc omnis Iudaeorum exercituS, tanquam ad vi hem muniuisin: ana, ct ludaeae caput, quod videbatur vitibus humanis meXpun bile , quum lubito nec opinantes C ncti sunt Roma
nosum obsidione: & cincti sunt muro a Romnis ducto per circuirum, ne quis possit elabi: & desecti erant truseri omni
commeatu: dc tantae multitudinis aduentu,quum non liceret quenquam pedem este ire urbe, Pascha luctuotissimum ce-
D. HIE R O N. Sacrificia eorum quasi panis lugentium , omneS
qui comedunt eum contaminabuntur, quia panis corum animae ipsorum, non intrabunt in domit Domini.
ZIus eis, inues maudii aut ea, contaminabuntur, I iapaueb eorum amma-lebrauere, quod plenum laetitia solebat celebrari .Et quantum mihi occurrit addit: lleatu hor: nulla celebrata legas intemplo Domino cum lachlymis iacti fici α cum lamentis, absque illas. Quod significari putabat verbis illis : sacriscia eorum quali panis lugentium, celebrari nanque tolebant cum tympanis,& ci- tbaris, dc onuvii hilaritate, non cum lachryrnis. Quum a militibus Antiochi irruptio in templum Domini est facta,
non dei nere sacerdotes a luis sacris, nec mutabant vultum : sed necabantur intrepidi,& hilares ne sacrificia violarent. Haec sacra celebrata sunt cum luctu, gemitu,& lachrymis. Hinc enim teditionibus tyrannorum necabantur, inde dira
fame foris urgebantur Romanorum ar mis,nec mori licebat, nec vivere. Omnes qui comedunt eum contaminabuntur. qui tuneribus intererat Golluebatur. nec illis lolii siccis contaminabatur,
104쪽
ed quicunque post illa usque ad nostra tribus non intrabant in domum Do
tempora, ct in fines saeculorum conta- mini Ic si qui clam ebibant.his non mi minatur,quicunq; sacris Iud oru inter' natur Dominus, nec in illos saeui)t, nec fuit, ut participent lacris illis, ct sacrisi - verὰ dicetur: Non intrabunt in domum cia Iudaeoru erunt semper tanqua panis Domini, siquide ex residuis captiuitatis luctus, quibus qui intererit contamina- essio ruere dece tribusn intrabat in do
litur. Fuere ergo polluti, qui sacrificijs mum Domini, ct rediere ex captiuitate illis interfuere, quippe factas poli cruce Babylonica multi cum populo Iuda, &Domini quii iam sacrificia veteris legis intrabant in domum Domini. De capti. cessauerant, & erant non tam sacrificia uitate Babylonica dici non potest, quod qua sacrilegia.THEOPHY. huc specta- septuagesimo post anno ex Babylone rere videtur. Nec male haec ad illa reserri, diit populus Iuda,&aedificauit templum possunt, quae narrat HIERO. ins ne in Domini,&iloruit per annos quingent capitis primi Sophoniae. Vsque ad prae, x plus minusadc floruit Iudetorum resentem n quit, diem prohibentur perfi - ligi , α emplum usque ad Domini ad di Iudaei ingressit Hierosolymoru post up sin, exceptis tribus annis Machab oa intersectionem flij Dei praeterquam Rd rum. Poli crucem Domini hoc comple- plantum,& redimunt pretio a militibus tum est: Non intrabunt intemplum Do ut ruinam suae urbis flere liceat, Vt qui mini,quod solo est aequatum, & dirutu, suondam emerunt sanguinem Chii iii, nec reaedificabitur ullo unquam tempo- emant lachrymas suas, ct ne fletus qui- Quid facietis in die solennitatis, in dem eis gratuitus est': videas in die quo die ie: iuitatis Domini. ORIGL. s. Epi- capta est a Romanis Hierusalem &ῶ- stolae ad Romanos haec ad Regna cost ruta, venire populum lugubrem in cor- lestia referre videtur: Quid facietis in die roribus & in habitu suo iram Domini festiuitatis, in die resurrectionis, ad illa
demonstrantes: congregatur turba mi- aeterna bona,quae oculus non vidit. &c.
serorum Iudaeorum plangit ruinas tem- quae dies sestiuitas Domini dicitur,& vopli sui populus miser,nec tamen est mise vobis erat promissa: quid facietis quum rabilis adhuc fletus in genis, & liuida inde vos videbitis exclusos, & ad poenas brachia,& miles mercedem postulat, ut sempiternas detrusost Idem ORIGE. in illis flere liceat amplius. Haec ferE Hl E- Ioannem. o. ubi docet festiuitates pec-R O N Υ. Qui igitur quotannis ad Pas- cantium non esie festiuitates Domini,vncha Azymorum confluere solebant, & de Pascha Iud orum in Evangelio dici ad sacrificia conssuebant ad luctus pane, tur,non Pascha Domini,quo Iud i Chri-α ad lachrymas, & quicunque Iichry- stum crucifixere, apud Paulum : Paschamis illis intererat, polluebatur, quod per nostrum immolatus est Christus prono staret in Iudaismo. Quia panis eorum bis, significatur sestiuitas Domini ea est, animae ipsorum vel animabus eorum,ut quae est in coeli in regno coeloru. Quid edidere LXX.Quia postquam venit veri- facietis in die solennitatis vestrae, in clieras,pania Iudeoru dest, panis proposi bus festiuitatis Dominil& certE vox Hetionis,qui erant umbra veri panis qui de braea. Nia . tempus aiunt Rabini est, coelo descendii est animabus eorum im- quo in sanctuario congregabatur Om mundus: recidet in eorum capita quia ce nis Israel Israel porro videns Deum Lati remoniae veteris legis post resurrectione nὶ sonat,vel praeualens in Deo: recte igi' Christi erant pestiferae & exitiales. Non tur significabitur congregatio omnium intrabunt in domum Domini Hoc nec qui vident Deum facie ad faciem,vel qui de decem tribubus dici potest, nec de in Deo praeualuerunt , & accipiunt captiuitate Babylonica: quippe decem bravium, vox Graeca Lxx virorum
105쪽
idem fgnificat: reddidere enim Panegyris,id eit,omnium congregatio, qui ad illam caelestem Hierusalem pertinent. Erat enim Panegyris Athenis testus dies ad quem congregabantur ex omnibus vicis & oppidis,quib' ius ciuitatis Atheniensis erat,bos accersi mos erat, quanuis & alij venirent alij ut alieni, hi viciues,erat enim summa dignitas ciues esse Atticos. CYRILLVS in Ioannem lib.q.c p.J S. Dicit,inquit, ad impios & male viventes OS EAS , quid facietis in die sole- .nitatis Domini,& in die festo eius'idest, quomodo qui labores virtutis aspernati estis, qui Dei charitatem neglexillis, ad caelestem solennitatem ingredi potentis aut quomodo caesare illius magisterct Dominus non ei jciet vos dicens. Amice quomodo huc intra blTHEOPHY. aliter.Quid facietis, quid estis facturi dimpij in die Paschatis regem gloriae crucifigetist tantum nefas concipietis animo, ut dicatis.Hic est haeres venite occidamus eumἶ
sunt a vastitate.'AEgyptus congabit eos, Memphis sepeliet eos de syderabile argentum meum
urtica haereditabit, lappa in taber
naculis eorum,Venerunt dies vi stationis,venerunt dies retribu
tionis. Scitote Israel stultum Prophetam,&insanurn virum spiri
x. Ecce ibunt de miserta AEgypti, juscipiet eos Memphis inepeliet eos
Machmas, argentum eorum interitus haereditabit, G pGAE tu tabernaculis eorum. Venerunt diei ultionis . euerunt dies retribi tiοVii eius, affligetur
Israel, sicut Propheta infaniens homo
HAEc omnia plane ad tempora Ro
profecti sunt a vastitate postquam vastata fuerit Iudaea a Romanis, profici tur in omnes orbis partes pulsi patriis sedibus,& captivi ducti. AEgyptus congregabit eos) AEgyptum magna Iudaeorum multitudo captiua petet empta a Romanis. Memphis sepeliet eos. morientur apud Memphin. Describitur Iudaeorum dispersio per totum orbem, ut diximus ex CYRl L. iuxta LXX, qui haec aliquanto secus, quam D. HIERO. distinxere. Nam D. HI ERO . ita distin xit. Ecce enim profecti sunt a vastitate, hic apposita distinctione. I xx sic. Ecce enim γ.ofecti sunt a miseria AEgypti, cillit distinctionem apposuere. Namue bum Hebraeum, sod, vastatio est , ct Praeda atque nesseria , & postea: siis cipiet eos,vel congregabit eos Memphis, sepeliet eos Machmas , nam mutatio unius litterae facit, ut verbum Hebraesides derabila sic redditum a D. HIERO.& a Lxx Machinat. Na Machand. de-0derabi e significat. Machmas, nomen est proprium. Videtur haec lectio significare miseria quae quoquo se Iudaei verteret post cruce Diis eos excipiebat. Habitabat diu rsis partibus orbis nationibut misti Iudaei: c5posito uniuersus populus assurgebat in Iudaeor,& eos imparatos,nec opinates Opprimebant. Quod De tu esse te docet philon Iudaeus Alexadriae, si illinc fugeret residui Meph in illic eos ead em excipiebat calamitas, si
rursum in urbe Machmas se reciperet, illa urbs eoru erat sepulchru,& haec omnia ita euenisse ex Philone & Iosepho intelliges. Argentu eoru Vrtica haereditabit, idei domos argeto & auro renideles redigentur in vartitato, quam occupant urticae: vel ut vertere LXX argentueorum interitus haereditabit. Pro urtica transpositis litteris legere Hebrailaqueus,interitus, pro opulentiailla auri & argenti, tuae illis lata erat,
qu in legea apud Iosephu lib.6.de bello Iudaico
106쪽
Iudaico sub finem succedet interitus &laqueus , ut vincti captivi ducantur.
ut potius puto, haec refert ad captiuitate decem tribuum sequutus Hebraeos, sed quaero siue a THEODORI. siue ab Hebraeis in captiuitate decem tribuu quando fictum legant, ut Israel petierit AEgyptum nunquam hoc factum reperietaret idui dicent ex illa captiuitate : ne hi quide, sed in suis urbibus resedere & inde effloruere decem tribus apud Iudaeos. Del uda inquiunt haec intelligenda sunt, siquidem residui ex illa captiuitate etiam vetante Propheta Haeremia petiere AE-yptumragitur de captiuitate decem tri uu. Na p celsit.Reuersiis est Ephraim in AEgyptum: quod, ut dixi,si de decem tribubus intelligas nunquam factum reperies. Quomodo ergo de regno Iuda nunc interpretamini Age largior:& hoc
salsu in est, si dicas ex AEgypto petiisse
Memphin,6 inde urbem Machmas. Remeavere statim in Iudaeam, reliqui perie. re iuxta vaticinium Hieremiae, ut liquet ex Hieremia. Necesse eit ergo sic interpretari ut dictum est. Lappa in tabernast culis eorum. vastabitur ludaea,vbi erant eorum domus,nascetui lappa. Venerucines risitatiquis illi,de quibus Dominus.
Veniet super vos omnis sanguis effusus alangitine Abes. De die retributionis Domini dictum est in commentarijs in Esaaqui est idem, qui & dies visitationis dicitur, visitatio ultio Domini i' scriptura. Scitote Israel stultu a, Pre,phetam. dicebant Iudaei prophetas circulatores fuisse;& deceptores : nunquam complendas Prophetias, ut ait Iosephus: scitote, inquit Dominus, stultos suisse Prophetas, per irrisionem est dictum: quasi diceret, nunc quum completas videtis prophetias, non dicetis stultos Prophetas fuisse;&insanum virum spiritalem, id est, dicite insanos viros plenos spiritu S. per irri
sionem etiam,quasi dicat: nucquum Om. nia vestro magno malo completa videtii
non dicetis insanos fuisse viros spiritu Si
plenos. Pro, scitote Israel stultum Prophetam, vcrtere LXX a Urgetur Israel si cui Propheta insaniens, miliatione unius litterete. m. aut contra,ieduscitote,ietu
confringi nunt. Et hoc quoq; leges apod Iosephum , vastatum Israel & insanos pseudoproplietas, qui post Christi cruce Iudaeos decipiebant, qui miserabiliter intersecti sunt:& viri lpiritu ni habentes plenispiritu pleni vento qui quum Domini
Prophetas se esse dicerent,mentiebantur, se ut mulieres quae se praegnantes esse fingunt,& plenae sunt vento. i
D. HIE R o. Propter multitudinem niquitatis lues,& multitudi
Lxx. Praemuli lae iniquitatum tua ruimmultig Eata est amentia. P R0xit multitudinena,stc. Haec ma
la euenient Iudaeis propter multitudinem suorum steterum aduellas Prophetas rivos occideFunt,& propter miltitudinem amentiae,qua dixerun Idic est haeres,venite,&e.Cum D.H IERO. iuxta interpretationem Hebraeorum haec retul:sset ad Hieroboam,postea ad Christi tepora resert.LXX haec aliter vertero, quod Hebraea lectio & hoc &illo modo verti potem Prae multitudine iniquitatum tuarum, deorum, scilicet, & idolorum, quae coluisti,multiplicata est amentia qua oc- coecata es,ut vastataris: de qua leges apud Iosephum de bello Iudaico lib. s. & apud Nolen Deutoronomi j Cap. 28.QuumVespalaanus Imperator ferret Iudaeis optimas condixiones, ne .rbs Asiae nobilisti. α templum magnificentissimum subuerteretur percussi sunt a Domino amentia, Ic caecitate, ne etaeciperent Ebndition5, dc seruarentur. Aut quod magis placet. Prb-pter multitudinem criminii idololatriae, re aliorum scelerum permissi sunt Iudauri Domino,ut c itate & amentia per interentur, ut debaccharentur in Dominis, ct ei impiat acterrent manus.
107쪽
cu Deo meo, Propheta laqueus ruinae factus est,super omnes vias fetus, insania in domo Dei eius. Lxx. Tenebrae Ephraim cum Domia noProphete, laqueus tortuosussuper Omnes Dias eius in ama in domo Dei const-xerunt
S P u tor Ephraim cum Deo meo.
Ephraim ponitur pro impio Iudaeoru populo qui Christo no eredidit, quin illum cruci suis rutilago Ephraim factus
est speculator cum Deo meo, cum Christo , quomodo illius consilia impedirer, ut malitiose interpretarentur, quae faceret omnia. Quid facimus, quia homo hic multa signa facit Ergo speculator aderat cum Christo,aderat velut explo- . rator,quid faceret,quid diceret, quid faceret turba Iudaeorum quae ederet mira- .cula,ut Christo essent impedimeto, pro . speculatore edidere Lxx caligo,tenebro quod pro speculator legere ris v cai liginem, tenebras . mutatione unius litterae & additione, , , tenebrae Ephraim post Deu meum: vel ut alij codices praei ferunt:cu Deo meo: μινθεο υ d est caecitas Iudaei post Deum , id est, insequendo Deum iuxta illud. Abi post me: vel cum Deo, in agnoscendo Deum .Propheta laqueus ruinae factus est. Caiphas qui dixit: Expedit ut unus homo moriatur pro populo. Prophetauit quidem, quia Pontifex erat anni illius: tamen laqueus factus populo Iudaico , quo illaqueatus est omnis populus. Illo enim colitio decreuit populus Iudaeorum, ut Christus
cruce afficeretur.Laqueus ergo Caiphas
iactus est.THEOPHY. de Pharistis qui
Domini vias obseruabant, & variis modis illum tentabant, ut te docent litterae Euagelicae. Super omnes vias eius facie do insidias ei quocunque iret,quaerebat
enim consisti, quomodo IESUM dolo tenerent δε in prehendedo Domino, io
ducedo ad Anna , ad Pilatu ad Herode. Insania in domo Domini. quae maior insania,& ametia,qua asserre manus Domino ,& illu in cruce tollere ' Varie hic locus est distinctus a LXX viris. Nam verbii sequens: profunde peccauerunt: fine fecere huius orationis.vt ellet unlamam domo Domini prosunde peccauerunt.
Quod RVPER. ad lepus pastionis refert& THEOPHY. qui nestio quo superiora retulerant, Hebr os sequuta Sed taxpro,profunde peccaueruli vertere confixere in pro initio sequetis sentetiae. Corrupti sunt:ut sit totum: Insania in domo
Dei confixere. THEOPHY. in domo Dei inquit in populo Iud orum: Iudaea enim dicebatur domus Dei: confixere, cruce intelligit THEOPHY. sed Aposiopesis est: qua figura reticentia latine
dices,qua nefandu aliquid iamiam dictviri retice musin est rei eXaggeratio:ut sit. Insania in populo Dei confixere crucI. s. ipsum Dominu,sacros illius pedes, acras manus. Quii ventum est ad illud. confixere: reliqua pro sceleris immanitate reticuit. Verbum Hebraeum utrunque Ggnificat,& sententia est eadem.
D. HIE R O. Prolande peccaue rut sicut in diebus Gabaa, recor dabitur iniquitatis eorum & vita tabit peccata eorum. x. Corruptisunt secundis dies colli recordabitur iniquitatis eorum lcisce-
TH PHΥ. de uxore leuitae reuer tenus de Bethlehem,qua Gabaonitae illicito necauere c5 cubitu: Iudicum. 39. ubi omnes tribus assuri exere armis
aduersum tribu Beniamin: & victae sunt uniuerst tribus: & multis cladibus sunt concisae: quod peccatis multis erant contaminatae , postremo luit meritas p nas tribus Beniamin pene deleta , α ad paucissimos redacta. Ita duodecim tribus Pscnaa meritar luere: quod facturum se
108쪽
nunc Dominus ait, ut duodecim tribus poenas luant. . Sed longὸ alia res est, ibi enim pene una tribus Beniamin interni cione deleta est: reliquae tribus aliquot cladibus concitae in eaptiuitate Babylo--nica,& captiuitate decem tribuum, si eo ferre placet. Longe, l5geq; maior duodecim tribubus irrogata est poena,& in- Mitis partibus maior in vastitate a Romanis inuecta post crucem Domini.Sed quando D. HIERO. eo posse referri ait: intelliges comparationem seri, non cuduodecim tribubus, sed cum Gabaonitis,cum tribu Beniamin,quae internicio.
ne penE deleta est,&ex ressiduis reflo- Tuit post crucem Domini deletae sunt pene tribus duodecim, & ex residuis ,&ca his qui toto orbe erant dii perii:&nationibus mi isti habitabant, ct tenebant omnium orbium honam partem in urbibus Asia, Europae,& Affricae succrevere, qui nunc sunt Iudaei, & innu. mera Iudaeorum millia, quae per varia
temporum interualla intrauere Ecclesiam. Et hoc congruit benξ vast itati importatae uniuersae ludaeae a Romanis: congruit d causa vastitatis: ut enim illic cap. ao. dicitur. Nunquam tantum
nefas, ct tam grande piaculum factum est in Israel: congruit hic multo magis,
tanquam in veritate : Ibi enim erat umbra in passione Domini veritas: ubi tantum refas ct tam grando piaculum factum est , quantum mens humana concipere non potest: s de tenetur regem gloriae cruci suffixum esse : adiuuat αGabaa , quae vox Hebraea collem significat, ut admissum huc immane flagitium ostendatur in colle caluariae, vel Hierololymis quae sita erat in collibus editissimis: dc admissum allud immane scelus a Beniaminius eli, a filiis dextrae patris aeterni. Nam Iudaei hi Dei dice bantur,iuxta illud: lilios genui, & exaltaui, apli autem spreuerunt me: &. Beniamin filius dexterae sonat latin . Nam quum a Propheta citatur scriptura se ca- non eli sic citari, ut typuo earum rerum
de quibus est termo. Sed D. HIERO. NYMUS ait de hoc quod dixi intelligi
polle. de cie Saule creato rege, qui crat eae
Gabaa.qumn populus Israel, quia Deo regebatur, per Prophetas regem peti)t: ct respondiu Dominus Samueli. Non te spreuerunt, sed me. Quae iustoria,ut interpretatur doctissune RVPERTUS, typus etiam mani se istissimus est Christi passionis. Vt enim quum Saul creatus est Rex, petiere sibi Iudaei regem dari, sicut caeteris getibus: dc Dominus qui eos
resebat usque ad illa, ct illorum rexerat dixit. Non te spreuerunt sed me: nam quamuis Prophetae illos regzbant, non regebant illos Prophetae aut iudices led
Dominus per iudices & Prophetas: sic in passione Domini petiere sibi alium
regem, ct reiecere Dominum, qui mi di-Xere, dicente Pilato et Regem vestrum
crucifigam non habemus regem nisi Caesarem. Et volsic Saul creatus est Rex
qui persequebatur David. id est, dile
dium , id enim sonat latine David, sic petiere sibi regem Iudaei Caesaretri, α Ini peratorem Romanum , qui perlecuti
iunt Ecclesiam Christi. & rviunt peramus quingentos plus minas h usque
ad Conllan unum,& postea pex alia temporum interualla. Nam Gabaa, id est, collis, ut dixi, aut locum Caluariae significat, ubi crucifixus est Dominus, aue Hierosolyma, sita in quatuor collibus editissimis quorum iri vitatio, b iis est Dominus, re inluni I Pii fis. di habemus regem siCaesarem Et fortali dideo a Lxx Gabaano ine pi pilum op pidi vel sum est,collis secti si dies col. tis vi significaret dies illos passionis Domini, de iudici j quo iudicatus est Domi nus in colle illo Hierosoly motu id est in parte illa urbis,est enim sita Hierusalemni quatuor collabus, quorum in sumino Verisce planitiest E late ise fundit,ubi
domus re aedificia caetera erat aedificata. nupti ergo sunt, siue ut D. HIERO. NYMUS vertiti peccauerunt, verbum Hebrae um utrunq; lignificat,& cunctae
109쪽
faciunt,ut active & passive accipi possit. Peccauerunt l, siue corrupti sunt, sicut in diebus Gabaa,vel secundum dies collis, quum edidere tantum nefas, ct tam grande piaculum quantum nunquam tactum est,nec cogitatum. Vel secundudies collis, quum ex Gabaa creatus est rex Saul, &reiectus est Dominus. Recordabitur iniquitatis eorum, & visitabit peccata eorum. .i sanguine Abel ubque ad sanguinem Zachariae, &c. Nam in scriptura visitare est ulcisci.
D. H IE R O. Quasi uvas in de serto inueni Israel, quasi prima
poma ficulneae in cacumine eius
vidi patres eorum, ipsi autem intrauerunt ad Beelphegor, & aba' lienati sunt in confusiones,&ncti sunt abominabiles , sicut ea quae dilexerunt. L x x. Sicut a nam in deserta inueni Is
rael, ochiscum inscu praecocemPidi patres eorum , 1i ingressi sunt ad
Beelphegor, cir abalienati sunt in con
fusionem , . fusti sunt abominabiles CV RI LL V S contra Iulianum
lib.3.docens vocationem Hebr orum fuisse, vocationem gentium: ocantiquiorem esse gentium vocationem, quod apta Hebraeorum vocatio gentiu fuerit vocatio, ut pote in principio gentis Hebrae , quae in Abraham accepit
initium. Nam Abraham quasi exsilua sterili accepit Deus, ct fecit germanum adoratorem :& sic OSEAS quasi Botruin deserto inueni Israel, & ut fructum in
ficu praecocem vidi patres eorum. ReXenim rara, dc difficilis inuentu in solitu-dane ell Botrus , inuentus tamen est ab eo,qui omnia videt,& facit, deIIderatis,
simus Botrus talis est: dc ut decerpere, tur,gratissimus. In ficu bus autem dui cilsimus qui prae aliis maturescit, hoc est ficus praecox.Ita inquit Vidi Israel, & in ueni patres eorum: etenim idololatrat& superstitiosi erant omnes Ahrij,vnde Abraham est dictus, quasi in delerio Botrus, ct quasi praecox tructus in scutnam praematura sequuntur & alia, haec CYRILLVS. THEOPHY. reddit cau'sam Dominus cur vastentur Iudaei, dc
dispergantur per totum orbem pulsi patriis sedibus ait ego inquies. Vt in de Ierto,u bi nullae sunt arbores,nullae plantae, si quis inueniat uvas aut ficus praecoces cum multa voluptate eas decerpit: sic ego in deserto,in hoc mundo, ubi nulla erat religio,nulla virtus ubi vigebat impietaso idololatria feci, dc elegi Abraha& eius posteros patriarchas cauestib' virtutibus insignes. Iudaei vero ab illis orti degenerauere ab illorum religione dc virtute: & immemores bencficiorriquς in illos contuleram eruierant Beelia
phegor ioc est idolis: ex uno enim Beelphegor, id est Priapo, per Synecdochen omnia idola fgnifica propheta, Colebant enim vicia teterrima pro numinibus, quod utinam nostris temporibus, etiam si nomine abest longissime, re nisfieret.Colebant Priapum,idest membrii genitale hominis di cogebantur miserae virgines imaginem inebri genitalis in sinu ferre, dc offerre Priapi altaribus, dc foedissima dictu alia facere. Colebatur venus, idest muliebria foeminae pro numine, colebatur Bacchus,& Ceres ingluuies & gula.Christi aduentus haec foedissima numina contriuit & dispulit ex hoeminum aris. Suspicor tamen haec numina teterrima adhuc multorum princi pum dc locupletum animor, atque adeo' aliorum hominum occupare dc in cultu horum foedissimorum, numinum suam
metiri stelicitatem,& queri posse Domi,
num,multo magis de nobis quam de Iudaeis , quoniam nobis infinitis partibus maiora beneficia contulit. Ingratissimo
110쪽
enim animo illa relinquimus,haec laedissima sectamur. Sed eo unde sumus digressi r deanius.Semper vallitata Iudaeae
Iubtexitur crimen idololatriae,&alia crimina, ut ostendatur causa cur permissiiunt ludaei occaecari in aduentu Christi, ut vastarentur. Refert etia haec THEOPH Υ. ad Christi passionem: quum tot, inquiens, in illos contulerim beneficia, quae commemoraui psi Iudaei ab illis orti intrauerunt ad Beelphegor, ad idololatraI Romanos,quum dixere: Non habemus regςm nili C larem intrauerunt ad Pilatum idololatra n, ct petierunt ut Chrillus in crucem tolleretur. Et poni Beelphegor idolum pro omnibus Ido iis Sidola pro cultoribus idolorum vulgatum est, per Synecdochen, &Metonymiam. in ignomini m. T H E OPH Y.in ignominiam Christi,inquisivi
assiceretur Christus ignomini erberaretur,cruce afficeretur,idque inter duos latrones. Pollet etiam non male intelli. gi in ignominiam ipsorum Iudaeorum,
nam ea ca*sa fuit ; cur qui gloriosissimi fuerant usque ad illa,pollica usque ad nostra tempora&in omne aeuum sint futuri ignominiosii simi. Abalienati ergo sunt, quum petiere regem Caesarem in nominiam tuam: quae causa fuit illorum sempiternae igno mae. Et facti sunt abominabiles, sicut ea quae dilexe- unt, sicut idola quae colucre, vel sicut uololatrae,quos dilexere. Nam post crucem Christi redacti sunt ex populo Dei in populum gentium, & in non populuDei, ct in populum abominabilem , ut erat populus gentium. Tamen quodDQΗ IERO.reddidit: Facti sunt abominablales sicut ea quae dileXerunt 2 reddidere, Lis facti sunt abominabiles, sicut dilecti . sensu quodam admirabili. TH E O-, PHY. dilecti sunt patres in deserto, &ὶ filii facti sunt abominabiles,quod Christum cruce assecere,ergo sicut olim fuere dilecti Deo, ita nunc dicantur a bo-nabiles apud Deum. Et lectio Hebraea ex aequo de haec & illa potest sigrufi - ,
id est, facti sunt tam abominabiles, qua olim erant dilecti. Sed lectio Graeca Latine exprimere una voce hoc non potest. Nam latinus sermo articulos non
habet,qui appositi utrique orationi significent, factos fuisse ludaeos, eos qui odio haberentur a Deo intellige,ut erat,
supple hi qui diligebantur ante Domini
aduentum: luasi dicas. Facti sunt non populus Dei, sicut olim erant populus Dei: facti sunt tam abominabiles Deo quam olim erant Deo dilecti: ut appellarentur qui sunt Deo execrabiles, ut olim dicebantur qui sunt Deo amabiles. Id enim articuli appositi significat.
D. HIE R O. Ephraim quasi avis
auolauit gloria eorum a partu, Mab uter6, & a conceptu, quod si enutrierint filios suos absque tiaberis eos faciam in hominibus. . Lxx. Ephraim quasiavis extens est
gloria eorum ex partu,ex doloribus, .
ex conceptiquitas, quia senutrierint filio μοι, molys erantia hominibus
'T Pliraimquasi avis auolauit THEO IT PHY. Ephraim , quod ingrata Diti
beneficijs fuit, auolauit in exilium sem-rpiternum. Sed mihi videtur referre adidecem tribus,quod ut dixi comentaria
THEODOR. qui sequitur Hebraeos, & THEOPHY. sunt confusa: Magis cogruit vallitati a Romanis inuectae, tunc enim populus incredulus Iudaeorum prorsus pulsus est suis sedibus, praese
iam Iuxta translationem LXX quasi avis extensa est,per totum orbem, scilicet, odverbum Graecum εξεπετασθη, eXtensa est,uel extensus est, significat ob πι- τανύω,quanquam pote it esse ἀπο του -- volo: & verbum Hebraeum auo a