장음표시 사용
161쪽
ilus Parisiensis III. praeside Cardinali Corceone Ponti seis
legato confirmavit. si IAt tantus Aristotelis amor Parisenses occuparat , totque homines nulla habita Pontificiae prohibitionis raαtione , in eo tempus consumebant 3 ut tamdem Grego Arius VIIII. P.M.anno cIOCCXXXI. horum rogationibus com motus , Physicam , dc Metaphysicam legi, concesserit , modo expurgarentur. IJ At anno hujus iaculi LXV. iterum utriusque lectione rer legatum Clemens IIII. D. M. interdixit . IJ Verum hae leges grassanti malo non occurrerunt . Nam per id tempus plerique omnes Parisienses Aristoteli operam dederunt: in vetitum semper , ut est humana condicio, voluntate nitente . Cum autem Pontis eis interdictum non nisi Parisiensium , & Gallorum caussa latum esset, in quorum scholis tumultus excitabantur; t J vel eito Parisis obsoluisset; tantasque radices egisset Aristotelis pbilosophia aliis
IJ is Libri Dialectici Aristotelis legantur : libri autem M Aristotelis Metapis i , ω de Naturali philosophia,
Summaeque ex iis confecta , doctrinaque Dinantii, e ,, Almarici Haereticorum , is Mauricii Aispani, a nemine,, discatur , Iegaturque . . . Apud Launinum l. c. C.Im.
J ,, Magistri artium libris illis Naturalibus , qui in ,, Concilio Provinciali ex certa scientia prohibiti fuere Pd- ,, risiis , non utantur, quou que examinati fuerint, ctri ab omni errorum suspicione purgati . Bulla Gregor. VIIII. apud Launojum . l. c. 33 ,, Quod legant libros Arsotelis de Diale mea tams, veteri, quam de nova insibolis. Non legantur Itbνί,, Arsotelis de Metaprifica , is Naturali pbilosophia . nec Summae de iisdem . Apud Launojum l. c. c. s.
4J Heumannus in Assis Philosophicis Volum. I.
162쪽
134 APPARATUs Al PHIL. ET THEOL. in locis, ut ab ea doctores se continere non possent; In ea explicanda operam plurimi viri docti posuerunt. In Germania taberius Magnus Dominicanus , theologus Parisiensis 3 non modo Dialecticos , & Metaphysicos , sed etiam Physicos , & Ethicos Aristotelis libros scriptis inlitis stravit. s1J Hic Parisiis ,& Coloniae , ct alibi tanta eum
approbatione docuit, ut ad eum discipuli certatim convenirent , ut Peripateticorum mysteriis initiarentur . Vir, ut erat saeculum , litteratissimus , & in renus Mechanicis
Paullo post B. Nomas Aquinas , Alberti discipulus ,& ipse theologus Parisiensis, de licentia Pontificis, uti credere par est, Romae Aristotelem interpretatus est: a Jct in celebrioribus Italiae Academiis eamdem docuit Philosophiam magno cum plausu . Qui tametsi aetatis illius moribus serviret , sapientius ceteris philosophatus est . Vir ille quidem acerrimi ingenii, & vastissimae lectionis , dignus prosecto, qui in meliora tempora incideret. 3J
siJ Exstant illius opera Tomis XXI. comprehensa. Lugduni 162 I. Confer. de Alberto Tritbemius de Seripi. Eccles.saI ,, Tune frater Thomas rediit de Parisiis ex certis,, de causis , is ad petitionem urbani multa fecit, is, ,, scripsit Iso autem tempore frater Nomas tenens,, sudium i mae , quos totam Philosopbiam Arsotelis siveis Naturalem , fide Moralem composuit, is in scriptumi, sive compendiam redegit e sed praecipue Ethicam, , , Metaphscam quodam fingulari is novo modo tradendi . Ptolemaeus Lucensis familiaris & discipulus Thomae His. Eccles apud Oudinum Tom. LII. Script . Eccles. p. ass. seqq. 3J Exstant illius opera XVm. Tomis in folio pluries edita : denuo Parisiis Is o. suorum priore1 ra Aristot lis interpretatiovem contivent.
163쪽
I ART. I. LIBER PRIΜUs. 23 ςΑb hoc tempore philosophia Saraceno-Peripatetica scholas paene omnes Italiae, Germaniae, Angliae occupavit e partim auctoritate Friderici II imperatoris , qui ci-dem aperte favebat: partim Alberti, & Thomae, qui cum pietatis, & eruditionis nomine florerent , effecerunt, ut Peripatetica , quam ipsi hoc nomine interpretabantur,
ut malis , quae ab eadem nascebantur , occurrerent f tam
quam tantis viris probata Philosophia a sodalibus suis longe lateque diffunderetur . Quorum exemplo moti Paris enses, nulli amplius dubitarunt Peripateticae operam da
re . IJ Quos inter non desuere , qui eidem Philosophim magno animo repugnarunt. f aJErgo Sebolastica philosophia , quae vergente XI.
saeculo nata , XII. confirmata erat, tamdem XIII. exeunte maturitatem adepta est. Nam doctores studiose curarunt , ut non solum Logica , & Metus sica , quae jam antea in scholis explicabantur; sed etiam Pissica disciplina
secundum interpretationem Arabum , praesertim Λ ver roesii , adolescentibus traderetur . Cumque Arabes Physicam particularem vix adtigitant, contenti generali,quae ingeniis Metaphysica subtilitate exercitatis arriserat; hinc
eadem ratione disposita , & explicata Naturalis philosophia , nihil aliud quam Logica , dc Metaphysica sub nomine Peripateticae in scholis tradi coepit et quod ipsi nomen peperit Sebolasticae . At cum Parisios , Coloniam , Bononiam , Patavium ,
aliasque scho as celeberrimas, cupidi litterarum undique confluerent; tam late Arototelicae studium propagatum est , ut totus orbis miraretur se fais tam eme Arillotelicum.
His accedebat , Religiosos viros paene solos Philosophiae , di Theologiae operam dare et nam Laici aut omnino litte. 1 4 rassi J Launotus de Fort. Λrist. P. I s.
sad De bii in raeologiae bistoria copiami disputabimuι .
164쪽
Aristotelicos , Stoicos celeberrimae; si J sed ut juvenes
ad logicam Aristotelis praepararet . Haec ex versione Boethii , & Victorini exstabat. At recentiores, rerum exqui
sitarum ae subtilium cupidissimi , de universalibus coepe-Tunt contendere. Cumque veteres Graecos non legerent ,
miras ineptias fabulati sunt e dc constanter dixere , Universale nec ante rem, ut dicebat Plato; nec post rem , ut Stoici ; sed in re esse, & sormas illas universales in materiam esse inmersas, cum Aristotele contendebant . Quod a saeculo VIII. usque ad XI. obtinuit. Fine hujus saeculi 'selinus Stoicorum dogma iterum suscitavit contendens , universale nullam habere exsistentiam,sed esse nudum nomen,quo res quaelibet den taretur. Quod placitum per Abae lardum discipulum propagavit . Qui Abaelardus non tantum in nudis vocibus , sed etiam in enuntiationibus , quae praedicari possunt, Universale posuit . Qui autem pro Aristotelis doctrina flabant , & defendebant, non solas voces , & conceptus esse universalia , sed universalem naturam re ipsa exsistere , vocabantur Reales et quorum inlustrius suit nomen, & major duratio. His accessere ineunte saeculo XIIII. veterani duo , qui strenue pro subtilitatibus pugnarunt. Horum alter
Gulielmus Occamus Anglus , ut erat acuti ingenii, re-Tumque novarum , & contentionum praeter modum studiosus , Π ominalium sectam paene sepultam eXcitavit, . id quos IJ De Generibus , O Speciebus consistantne in re rum natura , an in solis nudis animi notionibus posita fini ; .fi consistunt in rerum natura , num corpora sint, ,, an incorporalia; is utrum separata sint, an in rebus sensibilibus consistant , i i circa has ; recusabo dicere ,
, , quia obseurusima es hujusmodi tractatio . Porphyri u
165쪽
x38 APPARATUS AD PHIL. ET THEOL. idque tanta felicitate, ut ab eo tempore ad illius eastra Plerique transierint et ex quibus Occamisarum secta exstitit . s i J Cui I eales incredibili ardore repugnarunt. Alter Gulielmus Durandus a S. Porciano philosophiae Scholasticae amplificandae totus vacavit. Primum hic sequebatur Thomam Aquinatem, scriptorumque ejus de sensor erat: postea vero reprehensor factus est. saJ Caussa quae fuerit, ignoratur et id certo scimus, Durandum inprimis suisse, qui novas sententias iundere, & libere philo-
sophari conati sunt. Ab hoc tempore nullus subtilitatum , contentionumque fuit modus . Non nulli se interposuere , ut omnes in concordiam adducerent f sed nihil egerunt: immo vero eum ipsi suas sententias clare non eXponerent, aliae, ut
sere sit , natae sunt sectae . Ex Nominalibus orti sunt conceptuales . Reales pepererunt Albertistas , Thomsas , Seorisias . Sed hae familiae , quod modo eXplicandi potius, quam re, dissentirent, iterum hoc XUII. saeculo ad tres sectas revocatae sunt, Nomoas, notisas , Occami as . Illi ex B. Thomae sententia in Logicis praesertim disputarunt et hi ex Scoti decretis e tametsi alii alio modo. Quae cum satis nota sint, ea longa oratione Prosequi proposito con
Occam istae vero, qui 2 minalium sententiam iam
languentem suscitarunt, putabant, Universalium natu-xam in vocibus tantum consistere . Nec solum id magna animi contentione defenderunt , verum etiam Rationalem
IJ De mita Oceami vide mading. Λnnal. Ninor. ad ann. t 322. De feriptis Politicis , is, Litterat. Trithem.
Taunojus peculiari de hoc argumento dissert. inter illius opuscula .
166쪽
tem philosophiam omnem generalibus vocibus , ae ldeis repleverunt . IJ Eorum quidam dixerunt, Universale non in nudis vocibus , sed in perceptionibus, seu conceptibus mentis consistere et qui hac de caussa Conceptuales sunt appellati . Haec erant: personabant undique scholae XIIII. &sequenti saeculo vallum, & Nominalium contentioni bus e nec nisi Metaphysicae argutiae in scholis audie bantur. Anglia saJ dc Germania omnis facta erae eontentiosa . Sed praesertim in Galliis, & a eademia Parisiensi hujusmodi altercationes identidem instaurabantur. Reaeo processit, ut ad magistratum controversia Philosophiea deserretur et di Ludovicus XI. rex Galliae a non nullis incitatus, anno CIDCCCCLxxI II. edicto P minalibus Gallia interdixerit: Nyminalium libri Fisco addicti suerint: Aea-demielmominalium doctrinam ejurare coacti e ceteri ex terminati . s3J Commodum , si Ludovici interdictum dissentiones terminaret: sed vulnus resticando animos ad gravissimas & eruentas disceptationes iterum in Gallia tuis Ocavit. IIam Nominales ex Gallia fugientes, Angliam , & Geris
maniam novis contentionibus & dimicationibus eom
Pleverunt . Non jam sallaciis , sed convicijs a non syllogisemiss
3J Edictum referρ Naudaeus in Addict. ad Histor.
LudoVici XI. p. a os ..Articuli vero, quos Nominales Par sienses obtulere Ludovico regi contra Reales , adfert BaIu-xius Miscellan. L. Dol. P. y II. Franeis. Patricius Discuss. Perip. Tom. I. c. I 3.
167쪽
x4. APPARATUI AD PMIL. ET THEOL. mis sed pugnis; non acie ingenii,sed gladii dii putando con tendebant: Interdum etiam usque ad internecionem . IJ Quae argumentandi ratio erat illa quidem & vehemens , di efficax et sed investigandae veritati , . & disciplinis excolendis parum idonea. Ipsi Pontifices Maximi, qui haec anim advertebant , nonnihil de severitate legum remiserunt et atque anno cIDCCCLXVI. Cardinales duo , potestate sibi ab Urbano V. Pont. Max. sacta,ut Parisiensem academiam ad meliorem disciplinam revocarent, usum librorum etiam Phuscorum,& Metaprificorum Aristotelis singulis permiserunt: quihus centum post annis Cardinalis alter Pontificis legatus Ethi eam adjunxit. De quibus erudite de more disputat Launojus . saJ Itaque philosophia Saraceno-Peripatetica . quae in Anglia , & Germania , & Ital a sedem posuerat, tamdem Parisiis caput efferre coepit, & de ceteris trium phavit. Superest ut de Scholastica pauca more nostro dieamus . Atque ex iis , quae diximus , sit manifestum , Sebolasticam philosophiam non uno eodemque temporedi natam , & confirmatam , ut ceterae philosophorum
sectae, suisse , sed per varios gradus ad suum fastigium
. IJ is Clamores primum ad ravim : binc inprobitas s,, funn , minae , convicia, dum luctatur , uterque alte- ,s rum tentat prosternere . Consumtis verbis venitur ad pu- ,, EnoF , ad veram tactam ex simulata . Quin etiam , quae
contingunt in palaestra , illic non desunt e colaphi , ulux , consputio , calus , morsus et etiam quae iam ,, supra leges palorae , fuses, ferrum , saucii multi, non-s, nunquam occisi. Ludov. Vives. de civis Corrupi. Art. L. L
. saJ De Fortuna Aristotelis in Scholis Parisiens.c. VIDI.& x. quem legere es Verae pretium .
168쪽
pervenisse . Tres hujus aetates Philosophi constituunt , quarum in singulis insignem mutationem fecit. Nata ea fuit sine XI. saeculi e verum plurimum aucta est XII. sub Abaelardo , & Lombardo usque ad Arbese eum , & Thomam medio XIII. Hanc Seholasticae adolescentiam dixeris e quo tempore non nisi de Dialectiea , &Μeta physica sermo erat. Hac aetate inprimis Peripateticae laude nominantur saeculo XI. Fussertus Carnotensis , Lant franeus, Anselmus Laudunensis, Hildebertus Cenomaeensis , Hermannus Contractus, B. Anselmus Cantuariensis . Saeculo vero XII. Gulielmus de Campellis, Tetrus Abaelardus , GiIbertus Porretanus , Petrus Lombardus , ubertus Pullus , Gulielmus de Conebis , Joannes Parvus seu Sarisbe xiensis , Otto Frisingensis . Saeculo demum XIII. Alexan- .der Halesus , Vincentius Bellovaeensis , alii. Hinc altera aetas perducitur ad Durandum usque, qui circiter medium XIIII. floruit: nam ea aetate Λrabicae Phyficae , & metaphysicae praesidiis confirmata est , quam
merito voces virilem aetatem . Ex i is, qui hac aetate florue Tunt , praedicantur Albιrtus Magnus , B. Thomas Aquinas , R. Bonaventura Cardinalis, RSgerus Bacconus , Ioam nes XXI. Aegidius Columna , Ioannes Duns Scotus. Tertia aetas a Gulielmo Durando a S. Portiano , fecia medio XIIII. saeculo usque ad finem XU. decurrit: quo tempore obiit Gabriel Biel scholasticus Tubingensis. . Hac aetate divisio scholarum evenit, & deterioris aetatis sensit incommoda et quae ea de caussa Scholasticae philosophiae senectus nuncupatur . IJ Innumeri hae aetate Scholasticierit itere , quorum celebriores sunt , praedictus Guilelmus Durandus, Gulielmus oceam , Mobardus Suissetus , Gualtem rus Buriaeus, Petrus de Aliaco , Hermannus messelus,
169쪽
W42 APPARAT Us AD PHIL. ET THEOL . Gabriel Biel, ceteri. Hucusque de aetatibas, nune de natura ipla . I. Scholasticorum Logica, quae erat mera ars Syllogistiea, in syllogismorum argutiis , hoc est , in rebus levissimis ae sere inanibus concludendis tota erat: in eaque adsidue exercebantur, quo de rebus omnibus subtilius &emaeius disputarent. Iccirco toti fuere in eo , ut subtiles quaestiones excogitarent et de ceteris Logicae partibus
eorum aut nihil adtigerunt. si Ia. Similis huic erat Psessea et quam non ex adsiduo usu seu experientia, & principiis firmis ac perspicuis ducebant ; sed ex Aristotelis sententiis secundum Λ verroesii interpretationem. Cumque Averroesii physica generalibus vocibus; & obscuris contineretur, de principiis , cautass, ceteris ; hune secuti Scholastici , plures notiones ab fractas admiserunt, quibus phaenomena explicarunt: Quare eorum P, ea vix aut ne vix quidem differebat a Met pis ea . Et quamvis Albertus Μagnus , & Rogerus Bac
rauci alii , quod linguas orientales nossent, & Experimentalem physicam delibassent, aliquid efficere viderentur ; tamen & ipsi aliquibus de eaussis impediti sunt i hoc nomine praesertim, quod propter Chemiae peritiam in Magiae suspicionem inciderant. s Id. Metaprifica eorum ab Aristoteliea penitus differebat . Nam Aristoteles in Metaphysica proposuit sibi, Ue
terum physeorum systemata evertere , vel emendare, idque Mathematicorum axiomatum adjumento. Quae ingensem
s i J Confer quae disputabimus L. IL
s3J Oudinus de Scriptor. Eccles Tom. III. O . 6Iε, - s J Confer. 2 aviaruι Apolog. Magiae accusator. p. Ias, O acta
170쪽
veteris hIstoriae lectionem , & meditationem requirunt. At Seholastici hujus eruditionis expertes, cum vetustatis
non haberent rationem , omnia ad notiones generales revo
carunt : ea Aristoteli tribuentes, de quibus sortasse non cogitavit. . Iam labica in eo versiabatur, ut A ristotelis libros de Virtutibus Vitiis explicaret. Proinde res omnes aa subtiles disputationes reduxerunt . Haec ex quorumdam Scholasticorum libris perspicue demonstrantur . Quos qui non legit , vix ea, qtiae hucusque disputavimus, intelliget. Duos semper excipio, B. Bonaventuram, & praesertim B. Thomam Aquinatem, magnum hominem in disputando:
qui & vitia saeculi sui penitus cognovit; & quantum fieri potuit, ne cum invidia disputaret, sapientissime declina-Vit . Quibus alios addere possum doctissimos & gravissimos Scholasticos, qui postremis saeculis non rectum usum , qui utilitatem non poenitendam adfert disciplinis , sed ubusum Aristotelicae philosophiae plurimis verbis condemnarunt. Sed de his alio loco pluribus. De Pbilosopbia XVI. Saeculi, ubi de germanis, Arso telieis . orro autem incredibile subtilitatum studium , quod per
idem tempus dominabatur , hoc damni adtulit rei publicae Litterariae, ut litterae omnes Graecae, ac Latinae penitus extinguerentur et propterea quod ad illam disputandi rationem accommodari non poterant. Λt
sub initium saeculi XV. iterum disciplinae Graecae in Italia excultae sunt opera Manuelis Chrysolorae Bizantini, qui fine XIIII. saeculi in Italiam veniens , Graecas litteras Italis