장음표시 사용
181쪽
Aristotelis libri biennio exponerentur . DIJ Res autem eo usque processit, ut cum anno CIODQxx I iri. homines non nulli in concione universa in Aristotelis physicam con sutassent, collegium Theologorum , & senatus Parisiensis , ab iis temeritatis scenas exegerit. saJAt eonspirabant omnia ad Aristotelis atque adeo Dogmaticae philosophiae ruinam . Nec in tanta rerum perturbatione labenti Peripateticismo sustinendo paucorum hominum studium issicere videbatur . Ipsimet Aristotelis libri, qui in scholis legebantur , causis ira dedere multis ut eum e throno dejicerent. Nam cum Veterum sententias , quas
ipse in scriptis suis , praesertim Metaphisicis , & Physicis
aliquibus percenset , cum Aristotelicis compararent; facillime cognoverunt, quaenam ceteris esset anteponenda .
Classicum autem belli Philosophici cecinere eodem tempore Philosophi quidam inlustres e in Italia Galilaeus, in Germania sennertus, & Keplerus , in Anglia Verulamius , in Galliis Bassonus . Duo autem praeter eetera ad instaurationem Philosophiae consentiebant : Mathematicarum disciplinarum ,& Medicinae, seu physicae Experimentalis cultura . Γ3JNam cum Philosophi non nulli interiori rerum Mathematiis earum notitia exculti . ex hujus disciplinae principiis phae
s IJ Primo anno interpretentur libros Amstotelis Logiis cos: secundo ejus PBficam mane , post meridiem Meta- , , plasicam : ut vero Aristotelis disputationes adversus
D Veteres prificos , tu quibus ingenii summa subtili as
, elucet , accurate examinentur , rejectis inanibus quae-
siunculis , quas olim barbari invexerant , is ab huma-- mo e politioreque seculo explosas , asperi durique bo- , , mines non ita pridem redintegrare sunt conati. Apud apud Laun Hum l .c. c. xv. saJ ibid. c.xv ID. Γ3J Confer. Taschius Catalogus Inveni. Novo-Antiquor.
182쪽
APPARATUs AD PHIL. ΕΤ ΤΗΕos. nomena quaedam caelestia , & leges motus investIgarent , sine gabore intellexerunt, ex illis principiis naturae scientiam derivari debere. Hujusinodi fuere praeter eos , qaitae ulo XUI. floruerant, si I hoc iaculo Keplerus saJ -- Iilaeus Γ3J Borellus , ceteri . In aliam partem Medici tum Anatomici , tum Chemici, qui sese ignis, & cultri ope medicinam facere , plurimaque mysteria declarare posse sibi persuadebant, sensuri intellexerunt, experientiae ope plurimas rerum proprietates investigari posse &demonstrari . s J Ad hane classem reseruntur Sennertus frJ Debaeus s6JHarvaeus sII Terquetus , ceteri, qui vel in Anatomia f8J vel Experimentali philosophia syJ inlustranda laborarunt . Hisce luminibus collustrati Philosophi inito taculo XVII. plurima in Physica novare , & aperte pro Libera id est , Eclectica philosophia pugnare ausi sunt . Memoran tur eum laude in Anglia 2 albanael Carpentarius fioJ& Gui. Γ1J Nicolaus Copernicus Canonicus Marmiensis , Debo Brabeus scriptis Astronomiciι notissitini. Confer. Gossenae .
saJ Gasenaeus in Vita Tychonis L.V. 3J Viviani .n Vita Galilaei , inserta Fassib. Acad.
43 Confer. Mangelus in Biblioth. Chemica Curiosa . Boerbaave in Histor. Chemiae .ssJ Reimmannas Hist. Litter. Germ. P. I II. p. 4 Io. oodius in Athen. Oxoniens.s J Heumannus Acta Philos. Vol. II. p. 6 Is. 8J confer. Neodor. Ianon. ab Almelowen. in Inventis
m idem. Confer. Pasibius I. c. LaoJ Edidit. Philosophiam liberam, in qua adversus hujus
183쪽
de Guἰlelmus Gilbertus e stJ in Italia Redemptus Baranetanus : saJ quorum postremi duo , ut alios taceam, Li- heram philosophiam augere , & inlustrare coeperunt Sed omnium maxime Liberam & Eclecticam phil sophiam perpolivit Franciscus Baeo , Baro Verulam ius Vicecomes S. Albani Anglus 3 qui initio hujus sareuli de viam stravit ut in singulis disciplinis recte cogitaremus . ιθ & scriptis suis ostendit , s J quo modo in Physica .& ceteris philosophiae partibus ratiocinandum e quo ipso magnum apud viros doctos nomen sibi laete . fue JQuamquam vero haec omnia prospere cederent phialosophis , & plurimi in Neotericorum castra transirent , tamen recentiori Physicae sortiter repugnabat auctoritaa Aristotelis , quam infirmare nee tutum erat , nec temerct tentandum in tanta adversariorum potentia . Fuere tamen, qui inperterrito animo rem plenam laboris & invidiae suscipere non recusarum . Ac primum Sebastianus Bassonuν , vir eruditissimus, Parisiis errores Aristotelis scripto exposuit jus temporis Philosophos dogmata quaedam nova di
si I EG it Philoc novam de Μundo nostro sublunari Etiam Phil. novam de corpor. Magnet. & magno magnet: Tellure . Confer. Morbosius Polyh. Tom. II. p. Io. a J Edidiis.de Novis opinionibus Physicae, Lugd. IsIs.s3J Edidit librum de Augmentis scientiarum . A no Iso post, Novum organum seu Logieam , O riis
I J In Novo organo , & Historia ventorum &c. Ser monibus Ethicis , Politieis, Oeconomicis.
sJ Vide Doctorum de illo judicia apud Pope - Bloua rium Censura Cel. ΑΛ.
184쪽
is 8 APPARATUS AD PIII L. ET THROL.
fuit . saJ Quo tam copiose illius errata confutavit, tantumque animi reliquis addidit, ut ab eo tempore Stagirixam profligare non recularint Philosophi. Paullo post Petrus Gassensis Gallus , Praepositus Diuiensis ecclesiae , vir Graece , ac Latine doctus, veterisque Philosophiae-, & Mathematicae callentissimus , cum publice Aristotelem Aquis Sextiis interpretaretur, & plurimum judicio valeret ; excussis & Philosophi libris , & eorum ,
qui eum refatarant, errata Omnia Aristotelis penitus cognovit ,& luculenter exposuit , & confutavit, editis libris Exercitationum Para toxicarum a versus ristoteleos
tam acre judicium , ct acumen , ut uno omnium consensu fuerit judicatum, plus damni Λristotelicae philosophiae adtulisse juvenem xx rara. annos natum, quam saecula ante omnia . ΓsJ Post haec philosophiam Democriti , & Epicuri incredibili eradlatonis copia inlustravit, ac ab inpietatis sordibus liberavit : tum demum Philosophiam nova metho do, novitque inventis , ex Recentiori physica perscrutatione Communivit, adornavit, & perpulcrum doctrinae systema edidit. Nam tametsi Sennertus , Verulamius, Bas-
saJ me titulo : Philosophiae Naturalis adversus Arist. L. XII. in quibus abstrusia Veterum Physiologia restaura tur , & Aristotelis errores solidis rationibus refelluntur . Genevae Isa I. fol. tomos defendit Bassonus esse principi rerum naIuralium e-sed ex Anaxagora, Platone , Democrito μή am sumsit, ex quibus suum 5stema componit . Democriti vero vacuum rejeeit, e , pro illo posuit spiritum mundi ratum . Quo ipsi totum Democriti sestema funditus perit , saJ Prodiit Gratianopoli Isa . Tom. II. 33 Pope-Blount. Censura , in Gassend.
185쪽
sonus, Atomisticum systema explicassent ; unus G assendus id pro dignitate perfecit & inlustravit . sid obiit vir ela,
rissimus anno CIM CLv. aetatis LXm. IJ Eodem tempore Reuatus Cartesius Gallus,primum miles , deinde longa peregrinatione litteraria eruditus , tamdem Egmondum in Hollandiam concedens , ibi Philosophiae emendationi totis viribus vacavit. Is itaque , rejecta scholarum doctrina , talem philosophandi viam excogitavit , in qua mens denudata praejudiciis educationis , dc usus vitae , propria meditatione ad veritatem perveniat. Edidit primo Logicam , seu Dissertationes de Metbodo rationis rectae dirigendae , ori inquirendae in scientiis veritatis .s3J Deinde Meditationes de Philosopbia prDna, Principia Pbilosopbica, & alia plurima Physica, & Mathematica .s id Itaque de Physica , & Metaphysica copiose scripsit et
Logicam tamen , & Ethicam tetigit potius, quam ex posuit. Hominis perspicuitas in dicendo , ac nexus systematis placuit initio plurimis in Batavia , ubi eam vulgaverat . Verum haud multo post tot homines in eum invecti sunt , tantaque animorum contentione disputationem cum Cartesio , hujusque . fautoribus, Renero , Regio , ceteris
instituerunt quidam philosophi , & theologi Batavi dueect auctore Voetio, ut ne conjectura quidem adsequi possit.
si J Brucherus de Restauratione Philos. Democr. EPicureae Tom. IV. p. III saJ Vitam Gassendi bene scripsit Sorbierius, auditor .s3J Lerde 1636. 4. Gallice . qJ Vitam , scripta , facta Cartesii refert Baiiaetas in
Vita Cartesii Lutetiae isset. . Gallice : Tepelius in Vita di Philes . Cartesian. Norimberg. I 674. I a. is Histor. Lit ter. scriptores, ut P ceron. Memor. Litter. T. XXXI. bosius, Stolius, ceteri.
186쪽
Legi haee possunt apud Bailletum , qui celeberrimae eonis troversiae historiam dilucide enarrat. Illud prorsus mirabile Cartesio accidit , quod haud scio an alteri ab mille ante annis usu venerit , ut juvenis Philosophi opiniones, eo vivente,in celeberrimis Academiis publice inlustrarentur cum voce , tum scripto: nec modo Ultrajecti, & Lugduni Batavorum , sed etiam in Gallia , in Anglia , in Suecia fautores plures invenerit. Obiit celeberrimus Philosophus Holmiae , quo iverat ut Christinam Sueciae reginam imbueret Philosophia, anno CL L CL.
Ab his duobus Cartem , & Gassendo , familiae Philo
sophorum, quae post fuere , ortae sunt: tametsi alii alia addiderint , dc mutaverint, nec magistrorum vestigia presso pede secuti sint. IJ Et quidem post obitum Cartesii tanta illius fuit testimatio , tam late doctrina propagata est , ut undique scholas inundarit praesertim in Belgio, ubi acres dimicationes propter istam Philosophiam evenerunt. Unum Cartesio repugnabat, quod Batavi quidam adfirmabant, illi cum doctrina Catholica non cohaerere . Verum alii editis seriptis efficere adorti sunt, Cartesii dogmata ad Catholicam & veram religionem sine negotio re-
Sic magnis animorum motibus ad finem usque saeculi praedicti Cartesiana philosophia prolata est,accusantibus aliis,aliis defendentibus: idque tanta contentione,quanta nulla umquam disputatio litteraria instituta fuit. In Germania
IJ Pavet Carisum in omnibus secuti sunt. Carte uae bilosophiae epitomam exbibes Petrus S lvanus I Usus .uem de Gassendo diei debet, cujus discipuli quaedam addi erunt ,'mutarunt. Sed de bis iterum Libro III. e. q. disputabimus . saJ confer. Usias Hist. Litterari eois P. H. P. a Pri
187쪽
nlas13 Britannia saJ Gallia s3J eadem fortuna cartesias
osus est: in quibus tametsi undique concuteretur, tamen evelli omnino & extirpari non potuit. . Sed praesertim in Galliis hominis Philosophia egit ra-dIces . Nam praeter viros plurimos honoribus , & eruditione florentes, Patres Congregationis Oratorii, & Portus Regij familia , ut Paschalis, Vicosius , Arnalsus, ceteri , cariso palam patrocinati sunt. At cum Portus vilii dalitium Iansenti nomine male audiret, magnam invidiam Cartesiana philosophia sibi conflavit. Heterodoxiae omnes Cartesiani accusati et quasi vero Iansienti errata a Cartesit Placitis orta essent , aut e contrario . Nec id solum , sed delata caulla ad Regem ab iis , qui gratia apud eum vale bant , lege sancitum eii , ne in Academiis Parisiensi, Andegavensi , Cado mensi , ceteris Cartesianismus publice doceretur . s J Quare qui Cartesio occulte favebant, ut ple rique favebant, ad invidiam, atque adeo molestias fugiendas, sub Gassendiavorum nomine latere voluerunt e qui meliori lacessu in Gallia philosophabantur. Dum . haae in Galliis geruntur , Experimentalis phim Iosophia caput erigere coepit in Italia, & Gallia, & Germania , & Britannia , opera gravi sit morum Mathematicorum, qui Mechanicae auxilio plurima in re Physica invene Tunt e dc Societates constituerunt, in quibus naturae scientia mutuis laboribus augeretur.
siJ Eos qui Cartesium ivugnarunt enumerat Morbos o Polyhist. Tom. II. faJ Seripsere contra Cartesium Cudvvorib. in System. Intellectual. Parcherus in Dilput. de Deo . Defendit
f3J Confer. melius Comment. de Rebus ad se per
s 4 cons Pelusonius in Episti de Tulerantia T. IV.P. I s.
188쪽
x APPARATUS AD PHIL. ET THE L. Ae primum Friderieus Cesus Princeps S. Λngeli, vir egregie doctus , & doctorum lautor munificus , annoc Iolo m. in Urbe societatem instituit Meadem iam oueeorum appellatam: DIJ cujus institutum erat, Naturalibus disciplinis praesertim Mathematicis vacare , non neglectis Philologiae ornamentis . Numerantur in his Ioannes Ehius, Anastasius de Filiis, Franciscus Stellurius , alii: extra Urbem vero Galilaeus Galilei , Fabius Columna , Joannes Baptista Torta Neapolitanus , qui Lynceorum coloniam Neapolim duxit, ceteri. Verum haec Academia Fri derici obitu paene extincta est , nec ultra medium hujus saeculi protendi potuit. Princeps vel hoc nomine laudandus , quod cum aetate , di opibus floreret , iis non ad luxuriam fovendam, sed ad litterarum bonum, di ad Litteratorum praesidium usus est. Plurimum Naturalem disciplinam juverunt laurei enam praeter scripta plurima de rebus Physicis , Medicis , Anatomicis, straverunt viam qua ad naturae secreta perveni re possimus . Nam Fridericus in primis microscopii ope , cui nomen inposuit, secreta naturae rimatus est . Galilaeus relescopis plurima in caelis, astrisque detexit. Porta selopumpneumaticum primus excogitavit: ex quo quanta vis aeris si, manifestum secit. Et sunt in manibus eorum scripta, ex quibus de Gnceorum studiis possiimus judicare . saJDeinde Parisiis apud Marinum Mersenum , de Minimis S. Francisci de Paula, virum de litteratis hominibus opti-si J Hujus Acasemiae leges editae sunt b. t. Praescriptiones Lynceae Academiae, curante Joanne Fabro Lynceo Bambergensi, Simpliciario Pontificio, Academiae Cancellario, praelo subjectae Interamnae in Typographelo Thomae uerrerit C IOI cxx rara.
a J lanceae Academiae historiam scripsit Ioannes Biavebi Florentia I7qq. prae a Fabii Columnae libro.
189쪽
viri talibus disciplinis contriti , ut Physicam , & Μathematicam amplificarent . Hujusmoci fuere Hobbsur , Gaspen dus , Cartesius , Bion Ilus, ubervalias , uterque Pasibatis , & alii Deinde apud Mont mortium, & Thoenotum
conciones habitae sunt. In Germania vero eaedem societates conditae fuerunteire iter annum CDI c LII. a Laurentio Bausebio Μedies
Suinsuriensi. frJ Sed etiam Florentiae, ubi ab Galilaei
temporibus vigebat Physico-Mechmicae studium , LeopoIdus Medices Florentiae princeps excitavit aliam secietatem , quae Academia det Cimento nominatur, circiter a num cICIDCLvII. saJ In Britannia eodem paene tempore alia societas exstitit Oxonii, quae naturae scientiam eXpli
Porro harum societatum lucubrationes tanto cum plausu exceptae sunt a viris doctis , ut ipsi Reges , Leopotii Medicet auctoritate moti,Societates ipsas confirmarint, dotarint , & curarint, ut omnibus munitae praesidiis publico bono laborarent . Ac primum Carolus II. privatam omnii aeademiam Londinum venire jussit anno CIPIaCLX. &Paullo post legibus confirmavit . f3J Deinde Ludovicus XIIII. Regiam Scientiarum Academiam Parisiis; condidit
s IJ Edere ea it anno is To. Misitellanea Curio sa , sea Acta Physico-Μedica. a J EMant Commentarii Λcademiae det Cimonio Itali- .ce , quos Latine vertit in chenbroec ius , IT 3 t. q. s3J Spraat Hist. Societ. Regi Londinensis , Geneum 3667. Gallice . Haec ab anno Iss r. lucubrationes siua ε ediψdii hoe lituis : Acta Philosophica .
190쪽
es4 APPARATUS AD PHIL. ET THEOL. anno cindCLvx. si J Deinde Leopoldus L imperator anno cIDIOCLxxxv II. Academiam Curiosorum Natura imperatoria auctoritate firmavit. saJAb hoc tempore omnino Philosophiae facies in Europa mutata est. Nam talibus auxiliis muniti Philosophi nulli amplius dubitarunt, quae sentiebant de Physica declarare,& pulcerrimam disciplinam experientiae beneficio colloca Te in lumine suo . Et quamvis eorum plerique vel Cartei, vel Gassendi doctrinam amplecterentur , in inlustranda ta
men Physica naturae observatione seu eXperientia usi sunt.. Floruit eodem tempore Isaacus 2 evulonus, nobilis
Anglus Cantabrigiensis , qui plurimam lucem , & Physicae , & Mathematicae disciplinae accendit. s3J Primus hic docuit Physicos non hypotheses, ut Cartesus, ct Gassendus,
pro fundamento ponere a sed ea tantum pro principiis ad-1 umero , quae diuturno usu seu eXperimentis captis explorata sunt. Hypotheses autem in Physica non recepit, nisi ut earum veritatem disputando investigemus . Itaque mundani systematis explicationem ex theoria gravitatis deducit, ostendens graVissimis argumentis , gravitalcm singulis corporibus inesse e terram , & solem , &corpora caelestia omnia se vicissim adtrahere e & particulas omnes materiae hac virtute pollere, trahendi ad se alia corpora
- IJ Joan. Evt. du Hamel. Hiit. Regiae Aeadem. Scient. Paris I 8. . Ab hoc tempore exierunt Comment. Mathemat. , & Phys hujus Academ. i s ad Haec Academia ab anno r67o. edidit Ephemerides Phy sico-Medicas Academiae Caesareae Naturae Curiosorum. Hujus Hist. refert Micb. Bern. Valentini Giessae I Too. q. 3J Vliam rite toni scripsit . nonsmus Londini. I Tag.