장음표시 사용
201쪽
Reeentiori & meliori philosophiae privatim dant operam et
interdum eam aperte defendunt. IJ Ad quorum exemplum Germani aliqui se conformarunt, qui, jubente Hun- gariae Regina , Vienae , & Pragae Reeentiorem philosophiam aliquam tradunt adolescentibus et quod etiam Monachii , jussu electoris Bavariae, iidem praestiterunt. Eriquo homines oculati conjectant , viros doctissimos, quῖ in omni eruditionis parte florent, non commissuros , ut quo tempore Europae celebriores scholae , totque viri &docti , & pii Eelecticam philosophiam tanto opere amplificant 3 omnesque eruditi ad Recentiorum acroases certatim contendunt ; ipsi soli hujus laudis expertes esse vi
Sed & plerique eorum , qui strictiori vitae instituto
tenentur , & Religiosi nominantur , Eclectice amant philosic phari , eamdemque ratiocinandi viam in Italia vel domesticis tradunt, vel extraneis. Numerantur in his Monachi Benedicti ni Cas enses, Olisetani, Celestini , Camal dulenses, Hieronsmiani Lombardiae , ceteri . Item Clerici. Regulares Theatini nominati , Clerici Regulares S. Paul- li, vulgo Barnabitae, Clerici Regulares vulgo Somasc4i DClerici Regulares Seboiarum Piarum , Clerici Regulares, aliqui S. Vincentii de Paulis, vulgo Minonarii. Praeterea Reli- H P. Nomas Correa natus in Italia, sed oriandura Lusitania , qui de Logica , Fb ea , Ontologia , Pueu mutologia , ex Recentiorum praesertim Nevvronianorum
placitis publice disputavit Romae anno II T. Editae sunt Theses typis Romareeli . P. RHerus Bosovih Mathemotisα professor in Romano collegio , vir doctissimus qui Hevvioni disciplinam dissertationibus suis egregie avi. .
202쪽
Religiosi S. Francisci de Paula : IJ nec non plurimie Domini nis sal Franci canis sad Augustinianis s a
Horum nimis multi dc in Urbe , & in cetera Italia Eelectica disciplina imbuunt juventutem . Quos inter facere non possum quin nominem amicos nostros , Thomam
is Dur, Franciscum Iacquier de Gnimis B. Francisci iJ Religiosi Minimi partim mignanum suum sequun-gur, partim Eelectice philosophantur ex disiiplinis Neo vioni: quod praesertim faciunt Galli, qui umae in Colle Hortulorum Monasterium habent. 1J Non nulli eum in Urbe , tum Hiis in Ioeis bonae Tbilosophiae dant operam Dominicani , hujusque usum editis opusculis ostendunt. Hoc autem anno Generalis Ordinis Magister P. Bremondus permisit suis , ut Recentiorum philosophorum fastemata inscholis Dominicanorum exponerent. Et in Comitiis Ordinis sancitum fuit , ut Heuutoni Pri eam amplecti possent, modo Thomam Aquinatem non de sererem ossJ observantium non nulli in urbe Meeut iorem δε- eent philosophiam . Eorum etiam , qui Resormati vocantur , aliqui domestic/s eam tradunt: alii vero publice docent , ut Fortunatus a Brixia Mecbanicae Philosophiae in universitate Brixie professor, qui Logicam , Metapbasicam , Fb eam , Mathematicam , alia opuscula emisit. Tertia Francisa norum et sis, quos Conventuales appellant , ipsi aliquos babent, qui in eamdem nariter incumbunt , e quibus Laurentius Savorinius Venetus , in Arcbigamnasio Romano Logicam, , Metaphasicam exponit ex Recenis rum di-βiplina .
s J Aliqui ex Augustinianis combardiae , uti us
203쪽
sei de Paula , LIJ Ioannem Baptistam Eeeariam de Cieri eis
Regularibus Scholarum Piarum , Thomam Mariam Mama. ebium Dominicarium , Pbilippum de Carboneano Franei- se anum , Antonium Franciscum 'mosium Theatinum , viros clarissimos, quorum vel nomina proferre . laudare est . Plurimos tamen praetermitto praestantissimos Pnil sophos , quos si vellem percensere omnes, vix id magno:
His accessit Benedicti XIIII. P.M. gravissimum judiricium et qui in archi gymnasium Romanum Recentiorem philosophiam introduxit: eamque instrumentis ad peri crutationem naturae necessariis insigniter locupletavit: tu etiam in collegio de Propasanda Fide eamdem tironibus tradi mandavit. Cujus sub auspiciis publica gymnasia iri Urbe condita sunt anno CIOIIccxxxxv II. a Clericis Regularibus Scholarum Piarum : in quibus non modo Humaniores litterae faciliori via docentur , sed etiam Mathematica , α Philosophi ea disti plina ad recentissimam observationem exacta traduntur pueris . Rara tζmporum.
selicitate i in qua modo Catholicae relisioni observantia tribuatur, quo nihil vero Philosopho debet esse antiquius, cuilibet libere philosophari, & quam velit Philo, sophiae sectam publice interpretari licet , dc amplecti Quo vel solo quantum momenti accesserit recentioribus. studiis, vel me tacente , intelligitur . Quod non eo di eo, propterea quia sub ipsis paeno Pontificis Μ. oculis seribo : sed oo confidentius dico , quod clarissimi viri, nec modo utroque Jure , & Ecclesiastica historia eontriti, ut ostendunt eruditissima scripta,
mπμβ umano docet juventutem et P. Le Seur Matbematicum profitetur . uterque Commentariis Dis in P evulosum
204쪽
i 78 Ap PARATUI AD PHIL. ET THEOL. quae in omnium ore di sermone versantur s sed etiam solidiori Theologia , & EcleEtica philosophia a puero cxcvlti , merita nulli ignota sunt. Hominem non solum de Catholica religione, & doctis hominibus, verum etiam de Lusitanis nostris optime meritum , laudo : DIJ dc quamquam haud parem ipsius meritis . at pro facultate noli ra pusillo isto quidem, sed sincero , praeconio debitam gratiam reserimus . Sed redeo ad institutum . Etiam in Hispaniam , quae tenax veteris disiciplinae praeter ceteras gentes fuit, quaeque pro defendendis Ar sto telis sententiis ad ravim usque contendebat; quasi una Ethnici es omnino inpii hominis Philosophia reipublicae Christianae salus conti Jeretur; sad Gassendiana philosophi a pedetentim admissa est et atque Religiosi ipsi eamdem publi- eis scriptis defendere non dubitarunt. Ex his Thomas Vincentius To ca Valentinus, de Clericis B. Philippi Nerei, edidit Compendium Pbilo bicum , DIJ in quo Ga sendi philoiophiam s non tamen puram J exponit: quamvis sententias suas , ne crabrones irritaret, callide indu-
eat , di Aristotelis placitis conciliare videatur . Quae duo possint in concordiam vocari, an secus , non est hujus lo- Cis1J Tot inrer alia , quibus prolixam in nos voluntatem Uendit, condidit Colimbriae in caenobio S. Craeis duas scholas , ubi bisoria Ecclesiastica, res Liluetica publice explicarentur , easque adtributis reditibus do-
1J Hispanos plerumque Recentiorem is meliorem p bia
ι6ophiam contemnere , norrat , is dolet vir doctus Madian-fitis Hispanus θ' ipsi , in vita Emmanuelis Martinii prae-sκa ejusdem epistolis. .Adde Feboum in Theatro Critico Tom. VI 1. Biscurs xl. xII. XIlI. XIIII. in quibus Hispanorum suorum studia depingit is 3J Valentiae anno IT a I. Volum. V. in. 8.
205쪽
PART. I. LIBER. PRIMUI .ci disputare: viderint ii, qui Veteri philosophia, & historia Litteraria ad plenum eruditi sunt. Ualde id placuisse Hispanis non nullis , demonstrant libri censores a quorum unus Ludovicus e Flandria Cappucinus plurimis verbis Stagiritae in scholis suis tyrannidem dolet, & Ecle Elicam philosophiam extollit. Naturae itidem scientia , praesertim Medicina, meliori ratione coli coepit in Hispania, opera Deietatis Me- dieae cum Hispalensis, quae aliquot ante annis ; tum Matri tensis , quae anno CIOIκCxxx II II. instituta est . si JQuae plane conficiunt, Hispanos homines cultissimarum gentium studiis ac lucubrationibus excitatos aliquando intellexisse , debere se eamdem , quam illi, viam tenere , si ad laudem doctrinae pervenire aliquam cuperent, di in
Litteratorum censum merito suo reserri .
Toscae institutum secuti Lusitam non nulli , illi praesertim , qui B. Philippi Nerei familiae dant nomen , eam dein Philosophiam publice docent cum Ulympone, tum
alibi. De quibus quoniam tempus admonuit, non alienum videtur eorum discipliuam breviter exponere.
Thilippini itaque parentem habent Bartholomaeum de Quentat sanctissimu in hominem , qui fine proximi saeculi sodalitium Ulysii pone constituens, ex disciplina B. Philippi Nerei, id etiam legibus sapientissimis temperavit et
unum commendans , ut quam maxime fieri posset, aliorum commodo Uacarent. Quod sodales in se receperunt, promissumque summa eum fide ac religione impleverunt . Nam praeterquam quod in omni pietatis in Deum , atque ossicii adversus homines genere versantur ; scholas publicas ab eo tempore plurimis in locis aperuerunt ἱ iaquibus Philosophia , ac Theologia imbuunt adolescentes . Iisque viri sapientes , ct ipsi reges Lusitanorum testimo Μ a Dium
206쪽
I8o ApDARATUI AD PHIL. ΕΥ ΥΠΕet. nium haud semel probitatis , eruditionis . ae diligentiae amplissimum praebuerunt. Libenter ego homines laudo, qui non mercede conducti, non religione sacramenti coam . sed studio inserviendi popularibus provinciam docendi sumunt, tantamque adolescentium multitudinem pietate , ae litteris insormant. Documento, quo pacto homines , qui vitae disciplina strictiori & sanctiori adstricti sunt, tempus& operam collocare debent . Sed ad propositum revertor .
Hi itaque primi suere , qui Aristotelis philosophiam
apud Lusitanos rejecerunt , atque ex Galfendiana ratione illa, quam Tosca secutus suerat, philosopl,ati sunt, ex ea que non nihil lucubrarunt, ac ediderunt. Et quamquam Eelecti eam illam & reeentissimam disputandi viam non adtigerunt, quod ipsum in Logica nostra monuimus , sid tamen inonstrarunt Uiam, quam qui diligenter insistit,ad eam haud ita magno negotio pervenire potest . Prudentissime illi quidem ,& multo melius quam ii , qui ex Aristoteli- ea seu Scholastica inlli tutione ad Newtonianam sine ulla
praeparatione homines trahere conantur .
Cum enim Aristotelici peculiare id habeant, ut ob sturissima quaeque naturae mysterili reserare conentur, idque non tam captis experimentis , quam abstractis notionibus e Contra Nevutoniani atque EXperimentales ceteri non nisi de iis philosophentur, quae naturae ratione , ac periculo facto expediri queunt I id est, quae ex prinei piis certis perspicuisque demonstrari possunt; quae duo longi si me distant; oportet ut tironum animi apud eos , qui veteri disciplina innutriti sunt, nec aliquid de Experimentali audierunt, veluti per gradus manu ducantur , & quodammodo praeparentur , ad novam Philosophiam accipiendam . Quare non inepte viri docti, qui primi hane eruditionem apud nostros invexerunt , a Gossendiana illa studium
207쪽
duxerunt et quae eum ex hypothesi plerumque disputet, omnino videbatur accommodata , ut inpotbeticos philosophos flecteret quo vellet , & sensim sine sensu ad interiora Perduceret sanioris Philosophiae . Neque vero isti solum , sed etiam Canonici Regulares aliqui S. Crucis nuncupati , plurimique , qui apud ex teras nationes solidioris Philosophiae rudimentis imbuti
fuerunt, eidem privatim dant operam , eaque mirifice detestantur. Quae spem nobis faciunt, homines nostros , qui nec ingenio , nec diligentia exteris concedunt , Eclecticam philosophandi rationem curiose esse secuturos . Quod si secerint , eidemque vacaverint diligenter , maximum adjumentum Philosophiae accessurum esse confido . Haec Philosophiae historia est ab orbe condito ad nostram usque aetatem . Quam nos strictim persecuti sumus, ne infinitum negotium tironibus exhiberemus , in quorum gratiam vel maxime opusculum editur. Quare orientali
hujus temporis philosoplita , & peregrinis aliis , IJ quod
ad finem nobis propositum non ducunt, supersedemus . In historia autem proximi, & praesentis saeculi , in quo vel maxime Philosophia mutata est , sontes ostendere , satius duximus , quam tironem inmiscere disputationibus , quae non sine labore , & invidia explicari possunt. Fuerie
II Orientalium populorum Phila biam eum Religione eorum arctissimo nexu colligatam esse, fecundum eos , qui apud illos fuerunt, is Itineraria conscripserunt, monet Bru-e aerus de Philos Gent. Asiatie. fine V. codicis . Itaque qui oliqna scire cupit, praeter Itineraria, legat Picarium Religiones omnium Populorum,Dvetum Hist .Relig.omnium,
MGrabamum Rogerum Patens Ianua ad abdita Gentilisua amysteria, ceteros ,sed cgm dilecta .
208쪽
satis in praesentia nominare auctores, IJ ex quibus tota res nullo negotio hauriri potest. Quos nobis in hac historia conseribenda & materiam dedisse, & viam indicasse , grata memoria profitemur. L Ds G Stollius Historia Litteraria , Struvius Bibliotheca Philosophica , Morbosius Polyhis . Litterar. Fabricius Catalog. Biblioth. suae, Reimmannus Hist. Litter. Germ. Bud- deus Histor. Philos. Dbemerides Litteratorum , Lipsienses , Lugduno-Batavenses , Amstelaedamenses , Parisienses,
Trioltienses, Italae, ceterae . Horum tamen aliquos tum
Iegent PHlo ubi eum per eruditionem , EeeIsae leges icebit. Quod tametsi nonsemes monuerimus , tamen tironi-huι atque in historia Litteraria parum exercitatis , id stoms enumero reFuere consennucum pia .
209쪽
CAPUT I. Ostenditur interesse Reipublicae Iuventutem
institui diligenter . N omni bene constituta & morata republic Iuventutis institutio & magistratibus , & viris prudentibus curae fuit . Cum enim quae cum primo lacte ebibimus alte defigantur in animo , & vix aut ne vix quidem deleantur ab id eis vel populi usu , vel meditatione ecmparatis; fit consequens , ab institutione Iuventutis & gloriam , & perniciem reipublicae omnem aulpicari debere . Quae, si recta est , multum rempublicam juvare e sin autem mala &inordinata, leges , locietates , religiones ipsas labefactari
necesse est . Atque s memoria repetimus Veteres illas respublicas , quae admirationi cultioribus gentibus fuere, ut Judaeorum, Aegyptiorum, Persarum , Lacedaemoniorum , Atheniensium , ct Romanoram , ma Vimum earum in edu
satione Iuventutis studium positum fui sic intelligemus .
210쪽
184 Ap PARATUS AII PHIL. ET TREM. Sin autem juniorum , ct toto orbe notissimarum rerum publicarum oeconomiam consideramus , ut Venetorum , Batavorum , Anglorum , ceterorumque 3 reperiemus,eas non
nisi recte instituendis adolescentibus , qui vel magistratus gerere, vel exercitus ducere , vel commercium eum 'ex teris gentibus augere & rellituere deberent , ad illud opum & potentiae fastigium pervenisse , ex quo venerunt ad hominum famam , & universi orbis admirationem . Atque quin ulla externa perquiramus, domesticis exemplis edocemur, quantum ad imperii se licitatem juvenum recta institutio , & bonarum artium studium conducat . Nam quo tempore majores nostri rempublicam 1everioribus legibus temperarunt, parentesque filiis antiquae virtutis , & doctrinae exempla tradiderunt, eodem nostri homines gloria incitati, tot tamque praeclara moliti sunt , quae nulla eum gente comparari queant. Nain & viam a nemine tentatam ad orientem invenerunt : & vallislima regna obtinuerunt: & profligarunt exercitus validissimos , regnique vires constabilierunt et mansuefecerunt efferas &barbaras nationes : & Catholicam doctrinam in gentes, quas ne sando quidem fuisse audiveramus, magno cum religionis nostrae & commodo , di gloria inportarunt . Facile ut intelligamus , quantum ex recta educatione Iuventutis unaquaeque respublica capiat utilitatis . Duabus autem , ut mihi videtur quidem , optima institutio partibus definitur , mente , & voluntate : id est , in exercenda mente ut recte intelligat , dc ratiocinetur ; ac moderandis cupiditatibus ne hominem abripiant transversum . sta est erudiendae Iuventutis methodus verissima . Quarum altera si quis ea reat , pessimus ; altera vero si orbetur , inutilis civis erit.
Nam qui in perpolienda facultate intelligendi , &omni eruditionis supellectile ornanda totus est is de frenandis vero nimiis appetitionibus , iisque rectae rationi subji