장음표시 사용
231쪽
Huetius, Magalottius, Fenelonus , ceteri, IJ qui eos
dedita opera eruditissime resutarunt. Quanto autem opere hujusmodi infideles praesertim recentiores, in litteras incumbant; quanta animi contentione recentioribus studiis dent operam, norunt qui eorum scripta legerunt, vel Litterariam historiam a limine
liendae mentis , & investigandae veritatis temere & superbe flectunt ad religionem Naturalem evertendam, extinguendaque humanae rationis lumina . Quis enim ignorat
quanta sophismatum multitudine , quam inpudenti & adfectata eruditione , inpii illi homines, & non sne venia memorandi , Hobbesius , Spinosa , Baelius , Burnelius , Collinsius , Beau sobrius, moistonus , ceteri, vel religio nem Naturalem , vel Christianam adorti sunt: quantaque moliti fuerint ut eam , si possent, tollerent e medio PQuid autem proficies cum hominibus disputando , qui non dico generales notiones , & voeabula incertae fgnifieationis , quae nihil etiam apud Catholicos, qui Uerae Philosophiae dant operam , efficiunt; sed ipsa perspicua rationis decreta interdum irrident, interdum revocant in dubium ; nisi judicio ab optima Logica parato , multa &exquisita doctrina exculto in pugnam descendas ΤNon hic generalibus notionibus , non vocabulis inanibus , sed firma & perspicua ratione pugnandum est . Se
paranda sunt vocabula , quae nihil significant , vel incertam habent fignificationem e utendum vocabulis usitatis , quae aeeurate sunt definienda e lectissimae rationes adducendae sunt: eaeque ordine collocandae, ut iacilius, in animum legentis inlabantur . Adversariorum sallaciae, quae vel voce , vel re continentur, diligenter patefa
a J Fabrielus De Veritate Religionis Christianae' caP. aa. recenset eos, qui contra Dei as hi eruης .
232쪽
PART. I. LIBER sEeUNDUS . a Tetendae: Infirmandaque reliqua argumenta elarissimis &minime dubiis argumentationibus. Nihil pro certo ponendum , quod firma ratione perspicue non deducatur et nullae hypothetes , nullae res libere cogitatae sunt recipiendae et omnia argumentatione certissima essicienda sunt. Quis autem non videt , ad haec praestanda quanta quamque se lecta Philosophia sit necessaria ΤΑt enim, salsa defendunt ipsi , rectaque rationi repugnantia . Utinam, Adolescentes , omnia , quae ab hostibus Catholicae religionis per fallaciam objiciuntur, sine labore possent consulari l non enim tantam cum adversariis nostris dimicationem , tamque diuturnam susciperemus: non has pestes frequenter offenderemus, quae & pacem ecclesiae Catholicae turbare non cessant; & gravissimos Theologos armant ut eorum inpudentiam perfringant. Sunt autem multa , quae nos salsa esse & certo scimus , &Perspicue deprehendimus , quae tamen non nisi ab homine fummo mentis acumine praedito, & exercitatione disputandi contrito infirmari possunt et & quae nisi pro merito resu tentur, s possunt enim ea omnia sunditus labefactari J maximum religioni nostrae adferre possunt detrimentum .
Quae eum S Viri clarissimi disertis verbis te ii snt, &diuturnus usus illis , qui eum Infidelibus, & Haereticis
disputando contendunt, ostendat ; supervacaneum est de iis ulterius verba facere. Et de Naturali theologia ha
Venio ad Theologiae partem, quae superna locutione Continetur . Duo hic argumentis firmissimis conficere debemus et alterum est , Deum ea manifestasse viris divinis , quae ipsi scriptis cons gnarunt: alterum , eo sensu tradidisse , quo Romana ecclesia accipiendum esse docet. Quanta autem ex hoe duplici fonte disputationum seges enascitur , quam acres , quamque diuturnae lProbemus vel unam partem nimirum , Mosen divino
233쪽
aos AppARATUI AD PHIL. ET THEOL spiritu adflatum Pentateuchum scripsisse . Hie illico quaedam argumenta se offerunt ex Historia desumta , quae primo adspectu tales libros Moysi abjudicare videntur. Quibus quo pacto occurremus , niti di multi jugi lectione , ω limato judicio valeamus t Legatur vel nnus liber clarissari Huetii de Demonstratione EvangeIica , & planum fiet , quanta Ecclesiaiticae , & Proianae historiae , quanta solidioris Philosophiae notitia est necessaria , ut iis occurramus , qui eodices vel Veteris, vel Novi foederis divino spiritu conscriptos fuisse negant . Deinde qui divinum sermonem rejiciunt, ii quidem Deistae sunt, qui non nisi rationibus naturae sacra dogmata
adoriuntur . Iis igitur duplici modo est occurrendum et Primum, ratiocinatione naturali, quae ostendat, ex rei
gione Naturae perspicue sequi, supernam locutionem &Divinam religionem homini esse necessariam et deinde, a gumentis ab Historia ductis, quae efficiant , Iudaeorum , & Christianorum doctrinam Deum auctorem habere et Dei-starumque objectationes solide diluat , & perspicue . Quaecum e media , & solidiori Philosophia , interdum vero e phy sica Reeentiori si I argumenta sumantur; confieitur ,
divinam auctoritatem utriusque Testamenti,quae omnis religionis & Theologiae est fundamentum, Philosophia lectissima adversum hos inpios esse confirmandam . Iam vero eum iis disputemus, qui Sacros eodiees Divinos esse non negant ; sed qui, quo sensu Scripturae verba accipienda sint, examinant. Nonne. in gravissimam disputationem , quae nos ab Haereticis sejungit, I incidimus PNegant Sociniani , Calviniani , Lutherani , Christum Jesum dogma ullum Λpostolis verbo tradidisse , seu , ut alii
s IJ Derbam , in Demonstratione de Existentia Dei , pleraque omnia argumenta μ Recentiorum phusicorum ρς scrutatione sumbit, ut id inciat .
234쪽
PART. I. LIBER sr UMDUI 2 voeant , negant Divinam traditionem e dc eiscere eontendunt , in omnibus Fidei disputationibus ad Scripturae verba esse recurrendum . Id praeter ceteros Haereticos recen tiores urgent Rivetus de Patrum auctoritate , & Dallaeus de Vero Patrum usu , dc Hottingerus de . usu Tat mi:& tot machinis Veterum episcoporum auctoritatem lab factare conantur , ut nihil sapra e contendentes , se non Contemnere Patrum eruditionem , sed solam scripturam
Sacram pro Fidei regula habere . . f IJ Quis autem ad respondendum se comparet, qui praeter vastissimam lectionem , arte Logica , & Critica ad plenum non sit instructus Quis veros libros a falsis , quis naevos ab erroribus , quis fallacias a firmis ratiocinationibus. sine Philosophiae ope separare poterit 3 Primum Haeretici argumenta sua promunt ab Seriptura , & Ratione, dc Historia: dc minutatim percensent naevos aliquos dc veros , dc falsos saJ nostrorum Doctorum ab ipsis Apostolorum temporibus ad saeculum usque XV. Pugnantia primo adspectu eorum loca , Conciliorumque si qua occurrunt, adducunt et plurimam addunt
IJ Ex meretieis Ioannes Clericus . in Epist. . Criticis , praesertim Epist. IIII. audacter PT eruditionem minuit . Contra Georg. Calixtus in Apparatu Theologico p. 3 S.
sqq. eorum eruditionem μtollit
ad Haeretici plerique omnes accusant Patres et Gundlingius observ. Tom. II. disputat de Naevis Iustini Martyris in ratiocinando . EUnagius de Haeresi Apollinaris Epipbanium accusat . Eurbe'racbus Moralem eorum eXagitat.
Alii, ut Chemnitius, Calovius,is Claudius Iudicium de P P. Graecis , dc Latinis , paene omnes reprehendunt: qui ab iis , quibus jus es , consuli possunt. Illis tamen recentiores Carbolici pro merito responderunt , eo se penitas labefa-Harunt .
235쪽
aIO APPARAT Us AD PHIL. ET THEOL. fallaciam , ut eos ad perversu in sensum detorqueant et totam Ecclesiasticam historiam excutiunt, ut essiciant , eos tales es. , quibus nulla fides habeatur , propterea quod Per eorum manus, ut inquiunt, ad nos usque pura Christi doctrina pervenire non potuit. Haec & alia multa perduelles Haeretici. Iis autem ut resistamus , totam histo riam Ecclesiae , Patrumque scripta examinanda esse , nullus non videt. Haec vero omnino requirunt Criticam artem,& peracre judicium, ut verum sensum explorare possimus . Quae cum Recentioris logicae pars sit, fit consequens, sine bona Logica, Theologica dogmata defendi non posse . Cetera lubens praetereo , cum ex iis , quae diximus, manifesto inseratur, acerrimum ingenium, id est , mentem bona Logica , & Critica exercitatam, omnino esse necessa riam ad res omnes sacras pro merito earum accipiendas,
ne aliud pro alio intelligentes decipiamur. Atque haec ego, Adolescentes , quae de Haereticis dico , non sponte, sed coactus dico, nec sine ingenti animi
dolore commemoro . Non enim illorum industriam , non eruditionem memoro interdum , ut vos ad eorum lectionem inliciam e quinimmo nihil magis commendo vobis , quam ut hujusmodi homines , tamquam hostes religionis nostrae , pestes reipublicae Christianae, toto animo fugiatis . Sed eo tantum consilio saeto ut intelligatis , quanto opere bonis studiis vaeare debeatis , ut veram & Catholicam religionem adversus hos vel inpios , vel Haereticos strenue defendatis : quod ante me plurimi viri Catholici, iique do-
Neque vero illorum consilium probo, qui conten dunt , haec diligenter & summo studio Adolescentibus esse occultanda . Ego vero existimo , nihil Theologo consentaneum magis, nihil religioni aut Naturali, aut Catholicae magis e sse gloriosum , quam ut omnes intelligant, utramque tam firmam, tamque inconcussam esse; ut etiamsi a Philoso
236쪽
phis summo ingenio , acerrimo judicio, ingenti eruditione praeditis , non uno genere armorum , sed oc variis , & plurimis . & validissimis machinis sit oppugnata ; tamen inmobilis dc invariata remanserit. Ex quo omnibus notum fiat , eam non hominis opus esse , sed Dei . Itaque quamvis nos aliquorum Haereticorum erudi intionem interdum commemoremus, non eos legendos Λdolescentibus proponimus : sed viris aetate , & doctrina provectis , quibus Ecclesia legendi potestatem secerit e quique vel eos dedita opera refutare , vel Dogmaticam &Polemicam theologiam e superiori loco tradere adoriuntur et ubi Haereticorum argumenta infirmare necesse est . Tironibus vero haec dicenda .existimavimus , primum ut eis persuaderemus , & ostenderemus , quam male bomines non nulli, ii praesertim, qui a vera re Catholica religione sejuncti sunt, ingenio & eruditione utantur , Γ tametsi iidem non in Oinnibus male utantur J quod facere &Historiei, & Doctoris ossicium nos cogit . Deinde, ut eOxum industriam incitaremus , quo facilius rei & Philosophicae.& Theologicae naviter dent operam e & religionem vel Naturalem , vel a Deo traditam,& ab ecclesia Romana propositam, ab hostium impetu & ine ursione defendant et nee ab adversariorum calliditate & astutia inprudentes circumveniantur. Sed de his plus satis. CAp UT V. Osteuditur bonam Pbilosopbiam non esse eam ,
quae argutiis, inanibus quaestionibu , aut generalibus notionibus continetur .
BEne habet. Satis in superioribus ostendimus , bonam
Philosophiam esse eam , quae mentem hominis aptam reddit , quae in omni vitae parte verum perscrutetur z
237쪽
ΣΙΣ ΑΡΡARAT Us AD PUI L. ET THEOLI eamque optimis praeceptis imbuit , ut actiones tuas naturae rationi consentaneas iaciat. Nunc separatim disquirendum est, quibusnam haec Phi losophiae notio accommodari possit. Quod profecto faciemus , si naturam & usum praecipuarum partium prius examinabimus : idque diversa ratione quam superioribus capitibus fecimus . f IJ Et quidem cum finis Logicae sit verum investigare,
oportet Logicam eas praecePIiones tradere, quae ad verum inveniendum sunt accommodatae . Veritas autem in hoc sta est , ut ego talem notionem habeam , quae sit conveniens rei ut in se est . e. g. Videam Petrum e longinquo , & judicem esse Petrum : vera est propositio , quia adfirmat quod est . Videam hominis pictaram , judicem
esse verum hominem et est salsa , quia non est consentanea rei ut in se est . Est ergo veritas in re tamquam sundamento : in mente tamquam subjecto : in verbis tamquam in signis . Quare Logicies cognoscere , quid sit mens, quae illius operationes , quae signa , quo facilius intelligat, qua ratione veritatem investigare queat. Porro veritas veὲ est certa , vel probabilis. Veritas certa est , quae indubio tensu , vel perspicua & certa cogni
tione nititur . e. g. Cum video Petrum e regione stantem, certo scio , idque sensus ope , Petrum exsistere . Haec cum longo usu , & factis experimentis adquiritur , v Oeatur Experientia . Sin autem ex eo quod clare cognosco, Petrum vivere & sentire, colligo, Petrum esse animons , certo scio , idque ratiocinationis praesidio, Petrum esse uni mans . Haec vocatur Demonstratio . Cum autem animi perceptio , vel sensus, vulgo1 nsio , per organa sensuum e X ternorum adquiratur 9 organa
IJ Haec tironum gratia monemus , quifortasse non animu/vertent , qua de caussa eadem plurimis in locis tangamus .
238쪽
PART. I. LIBER SECUNDUS. a IIvutem si male sunt adsecta , si longe distant ab objecto , si
objectum, uti par est , non consideratur , aliud objectum , quam , quod est, oculis repraesentent f IJ munus erit Logici eas praeceptiones tradere, quibus perceptiones, dc Mengiones recte comparari queant . Demonstratio autem certa haec sola Demonstratio vocatur J non habetur , nisi comparem evidens principium , & ex eo cognitiones alias perspicuas colligam . Oportet ergo primo intelligam , quid sit idea clara dc perspicua , de quo modo comparetur . Deinde , quid demonstratio directa , dc indirecta , cetera . Haec de veritate certa : venio ad probabilem .e Veritas probabilis est, quae non evidenti propositio ne , sed hypothesi innititur tamquam fundamento . Est autem hypothesis propositio , quae habetur vera, quia eX ea Phaenomena, quae occurrunt, commode & verisi initi tereXplicantur . e. g. Videam colorem lapidis scabri mutari,
si polias superficiem , dc hujusmodi phaenomenon explicam coner . Sumo pro hypothesi , luminis radios si in superficiem magis aut minus scabram incidant, diverso modo oculos adficere . Hinc commode expono , colores non in objecto corpore esse, sed ex refractione varia radiorum lucis, quae oculos adficiunt, proficisci . En veritas probabilis- . Iam veritas probabilis vel habet pro fundamento de hypothesi significationem verborum , vel testam auctoritatem , vel rerum eventum , horumque signa , vel piaenomenorum eXplicationem . Primo casu , vocatur probabilitas Hermeneutica seu Interpretativae secundo, Historica e tertio , Moralis is Politica et quarto , PBBa. Nisi autem p
nitus cognoscamus , quomodo verborum sensum , aut i suum fidem , aut eventus, aut Caussas Phaenomenorum ein
s id Conferantur , quae disputavimas in Logica L. II. p.
I. c. I. dc 6. dc L. IIII. P. I. c. q.
239쪽
a I 4 APPARATUS AD PHIL. ET THEOL. plorare possimus , omnino probabilem cognitionem non adipiscemur . oportet ergo Logicam tradere leges , quae omnia perspicue exponant , quo probabilem veritateri sa ei lius investigemus. Veritatem miselli homines investigamus meditatione , lectione , disputatione . Hic vero occurrunt praejudicia nimis multa auctoritatis , ct praecipitantiae , quae caliginem quamdam veluti menti obducunt, ne veritatem
perspieue intelligat. Quae nosse necessarium est , ut ea studiose fugiamus . Logici autem est , non modo sibi , sed etiam aliis philosophari : id est , non modo verum investigare , sed inventum aliis tradere & explicare . Porro veritatem cum aliis communieamus loce , & scripto . At in his plurima observa tu digna sunt , quae nisi facimus, vix eam viam insistemus , quae ad veritatis interiora perducit. Quare oportet in Logica talia praecepta tradi , quae ad id emciendum expedita & accommodata videantur . Haec in pauca conserendo, constat , debere Logicum cognoscere , quid si humana mens , quae illius operatio nes, qua ratione comparentur, & aliis innotescant , quod sit ad eas consequendas iter iacilius . Deinde , veritatis cum certae, tum probabilis naturam, & gradus, quibus ad eam pervenimus , cognitos habere; quaeque obstant re movere . Postremo ,habere exploratum , quae sit ratio viaque perscrutandi verum , ct inventum aliis tradendi. Ouae ex iis, quae paullo ante e plicavimus , perspicue fluunt. Et de Philosophia , quae mentem expolit, hucusque . Nunc eam partem consideremus, quae voluntatis medicinam parat, viamque munit ad veram selieitatem . Homo enim nascitur expers omnis selieitatis, immo plurimis miteriis obnoxius , quae eum retardant, ne ad selicitatem perveniat . Haec autem mala vel a mente, Vel a corpore proficiscunt ur, & pravos adsectus ac vitia gignunt ,
240쪽
PART. I. LIBER IECUNDus . a i ygnunt, quae nos a vero bono divertunt. Vitia autem dc adfectus certas notas habent, ex quibus facile dignoscantur . Porro sum mum bonum unica est medicina, quae inse-licitatem homi nis moralem delet, & nos vere facit beatos , si modo ad illud pervenire meditatione possimus. Hissere Ethica continetur. Ex hae investigatione jurisprudentia Naturalis proseiscitur , quae disputat de humanarum actionum sontibus, di omni varietate ossiciorum hominis , quantum naturae ratione cognosti possunt . Et quamquam haec pars ab illis plerumque tractari soleat , qui Iurisprudentiae dant operam ; tatnen ad Philosophos pertinere dubitabit nemo , qui principia , ex quibus fluit, perpenderit. His eonstitutis apertum fit, quo ordine & via Moralis disciplina debeat explanari. Λc primum demonstrandum est, quid sit natura hominis moralis: quoque modo humanae actiones ex animo, & corpore nascantur . Dein de , quid sint mores hominum , quid vitia, quibusque notis secerni queant. Tum per singula currendo examinare oportet, quid illud sit, cui nomen summi boni eon Uenit rqui effectus : quibusque adjumentis ad illud accedere valeamus . Postremo,disciplina de ossiciis accuratissime tradi
Hactenus qualis Philosophia sit , quae cognitiones, &appetitiones humanas moderatur , demonstravimus . Hinc facile exillimare possumus, an qui in contrariam sententiam disputant, id praestent, quod nos bonae Philosophiae munus esse ostendimus . Nam si animadvertimus quaedam in iis desiderari , nulli dubium erit, emendari , & clariori ordine disponi debere . Quare & Ueteres , & Recentiores accurate sunt conserendi , ut intelligamus , utri ea praece Pta tradant, quae ad finem , quem Philosophia sibi posuit; idonea di necessaria sunt.
Tres faciunt partos Pnilosophiae Aristotelici philoso- Ο phi,