장음표시 사용
311쪽
α8s Ap PARATU AD PHIL. ET THE L. ca quaedam omnino praeclara vel cogitarit, vel perfuderit maiori luce . Adeo inter maxima ingenia, quae ad Philosophiam accesserunt, Cartesum reserendum esse, sapiens, ct harum rerum peritus nemo dubitabit. 'Quaedam tamen in ejus scriptis se offerunt , quae me- .
xito suo reprehendi debeant . I. Quod studio ardens sectatio condendi, libertatem modestam philosophandi, quam sibi vindicabat, lectoribus suis de nefarie . a. Quod reliquos Philosophos alte contempserit, dc machinas interdum ad hibuerit, ut sibi gloriam vindicaret: ut ex ejus Epistolis constat. 3. Quod Scepticismum valde amplificarit, dum Postulat , .ut praejudicia tanta contentione profligemus , ut etiam dubitemus de notionibus certis & peripicuis e in
quo novo ipse pra judicio inquinatur . si J . . Quod hypo
s ad Otiocinario Cartesii est talis : Semei in vita oportet
dubitare de rebus omnibus, etiam perspicuis , quo clariori cognitione certiores simus de iis . Videmus enim nos inter dum falli: is ignoramus , an Deus tales nos creare voluerit , ut semper fallamur, etiam in iis , quae clara nobis esse Uidentur . Hanc autem dubitationem eximemus hoc modo et Ego cogito : ergo sum . ceteru,
Verum hie duplici praejuiicio infuscatur . I. Ponit , is putat fieri posse , ut Deus ita nos formaverin, ut perpetuo decipiamur: vel ut somniando imaginemur, esse verum illud , quod tali praejudicio accepimus . a. Praedictus fallotimus Aunonii banc majorem et Qui cogitat , est . Adeoque dum omnia praejudicia delere Cartesius vult , duo nova praejudicia ponit , Ut mittam talem ratiocinationem esse circulum vitiosum . Ham ponit fieri posse , ut a Deo fallamur eo, tamen ex nostra perceptione ducit, nos esse : ex nostra Ueso exsistentia is innata idea concludit, Deum fauere non
posse, quia bonuι est . Quis autem est, si non bio circulus es 3
312쪽
PAR T. I, LIBER TERTIUS. a 87ehe 3 , vel plane salias , vςl sine ratione sRM pro landa is mento Philolophiae tuae posuerit : ex quibus etiamsi commode ratiocinatur , tamen propter infirmum sundamentum, quod nullo experimento confirmatum sit , temere 'in rerum naturam aliquid infert. e. g. Cum ait , Deum eontradictoria essicere posse e s Id cum actionem omnem tollit a rebus creatis & Deo tribuit : eum spiritus naturam in cogitatione ponit et cum materiam, & extensionem confundit: cum bellu is denegat perceptionem, & sen. sum : cum vortices quosdam,&stobulos,& particulas stria
tas secundi elementi libere fingit: & hujus generis alia . s. Quod notiones novas sibi finxerit , & v erbis insolentibus , nec ex Philosophorum disciplina sumtis, res significarit 6. Quod novas definitiones non adserat , dc explicet, s ed ponat quasi omnibus cognitas . T. Quod certa ab incertis , sua ab alienis non separarit. Quae tria ma. ximam in ejus Icripta obscuritatem inducunt: nec nisi eum labore , quid ipse sentiat,percipi potest . s. Quod plurima & praecipua ab aliis accepta praelertim in Mathematicis , posuerit tamquam sua, s ad non laudatis iis per quos prosecerit. Quae plane conficiunt , eum hominem sitisse , tametsi tanti. dotibu ornatus fuerit. Et de Cartesio ha
Cartesiani autem praeceptoris opiniones pressio pede secuti non sunt : si Gersellarium , ct La Forae separes e
sed aliqua addiderunt, dc mutarunt, ut suis opinionibus, aut v*ritati magis consentaneum videbatur. Inlustriores
Q Legatur Responsio ad object. VI. p. m. Is P. I I.
Uer. Cuduet orth. System. Intellectual. c. v. s. r. r. a .s aJ Quid ab aliis is Veleribus , .is Reeentioribus, tum iu Prifica , tum Mathematica acceperit Cartesias , ἐν i' se se Osuum retulcrit,aeeurate explicat Leibnix us Leibnigia' a P. 18 r. seq.
313쪽
a 38 APPARATUS AD PHIL. ΕΤ ΤHEOL. tamen , qui Institutiones Philosophicas lucubrarunt , sunt , Gaubergius , Le Gruna, Tetrus Silvanus 'gi s , Malebranebius, Mbaultius, Franciscus Baetius sId Hen-σieus R ius , fluardus Andatu . Adriauus Herebordus , Turehotius , Mariolte, ceteri. Non nulli pro eius theologia Naturali , ceterisque hypothesibus defendendis labo. xarunt et de quibus alio loco commemoravimus . Conjungi debent cum iis non nulli Jesultae, ut Burbierius , Fabri , Tardies , ceteri, qui vel aperte , vel astute in illius eastra
II. Petrus G sendus inter maxima ingenia , quibus. Gallia , virorum doctissimorum parens secunda superiori inculo floruit, numeratur. Plurima & praeclara de ejus virtutibus narrantur , quae cum ex ipsius scriptis magis, quam alieno testimonio, manifesta sint, aperte conficiunt, nihil in iis tempori , nihil amicitiae esse tributum . Nos hominis historiam persequi nolumus , sed praecipua capita praetereuntes tangemus. Laudatur I. ob ingenii ubertatem , & in explicando perspicuitatem , & ordinem . a. ob singularem & multijugem eruditionem praesertim Philosophicam : sectas enim veteres omnes exacte tenebat . sad 3. Ob litteras Graecas , & Latinas et nam si quis alius suae aetatis pure & eleganter scripsit. 4. Objudicium peracre et accurate siquidem & systematum ne-Aum internoscebat , & sontes errorum odorabatur, &praejudicia , quae inde manabant , animadvertebat . s. ob mirificam ratiocinandi artem et ita enim emeaei ter & solidet eos , quos sibi proposuerat refutandos , adortus est , ut, argumentationibus illius quid reponerent, vix haberent ,
ipsis 1J eonfundatis bunc cum Petro Boelio , auctore nou
Ex Commentariis in Laertium , em ex libris de Vita & Moribus Epicuri censat.
314쪽
PART. I. LIBER VERTI Us agis ipsi s. ob animum praejudiciorum expertem , quo ad phi
losophandum accessit. T. Praecipuam autem laudem habet, quod ita sestema suu in condidit, tam apte ornavit, tamque viri similiter proposuit , ut etiam reprehensores suos rapuerit ad sui admirationem. 8. ob sacrarum litterarum notitiam. s. Multu in etiam in eo viri docti extollunt Mathematicarum disciplinarum peritiam , adeo ut cum Galilaeo , Cartesio, ceterisque Mathematicae primi pilis, conferri mereaturaxo. Mitto modestiam in philosophando, qua nemini se anteposuit, non se ostentavit, inscitiam suam saepenumero professus est , vera pro Veris, veris milia pro talibus habet . Mitto ceteras virtutes dignas viro Philosopho : haci una laude , quae praecipua haberi debet , concludam e ma ximam in eo elucere pietatem in Deum , & in Catholicam
religionem studium : qua de caussa viris probis, & doctis in summo pretio habetur . st J Haec satis ostendunt, Gassendum in magnorum virorum numero , qui litteras excoluerunt di instaurarunt, eruditorum omnium judicio esse po
Verum etsi tanta suerit celeberrimi Philosophi aestimatio , ut ipsius systema alio & alio modo politum gravissimi Reeentiores sint amplexati, tamen quaedam in eo re prehendenda videntur . Nam etiamsi rerum sermas species ex particularum componentium proprietatibus simplicissimis ducat, atque ex legibus Μechanices commode ratiocinetur a veruntamen hypotheses aliquas ponit, quae nullis experimentis sint comprobatae et ut est figura quae dam partium , & inaequalis magnitudo libere excogitata elum earumdem motus , situs , cetera , quae ab experientia ae nota
s i J Legatur Sorbierius in Vita Gassendi : Pope Blount Censura Celebr. Λuctor. p. 364.
315쪽
non ducuntur e & hujusmodi sexcenta, quae frequenter in ejus scriptis se offerunt. Duo ei cum Cartesio communia. I. Quod hypotheses pro fundamento libere ponat: id est. sine ulla ratione cogitatas . a. Quod ex iis Geometrico more , & secundum Mechanicae leges uterque philosophetur. In hoc differt: Gnssendas : quod hujus hypotheses magis sint verisimiles , quam illae Cartesii sunt : tamen cum experimentis captis non confirmentur, non verae hypotheses , sed possibiles tantum sunt habendae. Qua de caussa tale systema a Recentissimis philosophis repudiatur , qui Hypothetica philosophia rejecta, ex certis sundamentis philosophari
Gassendo igitur, ut Cartesio , etiamsi adhaeserint plerique tamen vix aliquem inveneris , qui purum Gaiassendi systema tenuerit: sed cum ex eo sumserint placita praecipua , alia & alia ratione ea ornarunt, & expolive runt . Ipsemet Gassendi auditor , & maximus fautor , Bernierius, qui Compendium Philosopbiae Gassendianae conscripsit , IJ non eum presse secutus est et sed plurima tum in Physica , tum Astronomia , post Gassendi obitum inventa, addidit, idque dilucide et quo i pso & eruditionem suam , & acre iudicium viris litterati mimis probavit. Ceteri tametsi Gassendiani sint, tamen magis Eclectice sunt philosophati . Inter primos sunt Gualterus Charletonus Anglus , qui edidit Phasiologiam Epicuro-G sendo-Charletonianam . G. B. de Sancto Romano Gallus in P siea ab Sebolas eis tricis liberata : Serauerdus , Stair, s hic pamii in Gassiendum, partim Cartesium secutus est J ceteri
satis multi , qui saeculo superiori de Philosophia disputa
His adhiberi possunt T. a, Dignanus , dc P. Suuensus
316쪽
I ART. I. LIBER TERTI Us. asIde Minimorum familia; P. Ca ι rus Tolosates, Da Ha- mel presbyter Gallus , Tosa Philippinus Hispanus . Ex
Jel uitis vero plurimi , qui vel palam, vel obi curias eam- dein Philolophiam secuti sunt. P. Regnaullius in Pis scis DiaIogis lyilema suum ex atomis deduxit, tametsi subtilein materiam tum ierit e et Cartessio . P. Cassari, Grimat i , de Lanis , ex atomis tua componunt: sed alii alio modo . Idem de Castello eli dicendum . I. Duacus P evet tonui Anglus tot inter laudes , quibus floruit, hanc sibi vindicat praecipuam , quoi in primis numeratur , qui Physicam disciplinam perpoliverunt , eamque non modo verbis nihil significantibus , quod alii Deerant. sed etiam hypothesibus libere excogitatis liberarunt. Nempe vir acutissimus , ct in Geometri eis si quis alius exercitatus, cum penitus cognovisset ,
Cartesium . & Gassendum hoc peccare , quod ex hypothesi non usu & experimentis probata , sed pro lubitu ficta ratiocinarentur ; huic malo remedium adhibendum esse putavit
iraque laudatur primum , quod non alias hypotheses receperit , quam quae loogo usu dc experimentis ostens confirmatae . a. Quod ex prinei piis omnino firmis ratiocinatus sit . 3. Quod principia Mathematica & Mecha nica , quorum in Physica usus est , dc ex quibus ipse Cartesius , di Keplerus disputaverant, collegerit, di legitime demonitraverit. 4. Quod luminis naturam dc proprietates primus pro merito investigarit, exposuerit, in eoque ostenderit, qua ratione naturae mysteria explorari
possent . Verbo dicam , quod phylicam Μechanicam in bono lumine collocarat. r. Laudatur etiam a peritia Criticae artis , dc Historiae , quam ostendit in libro inscripto et Fundamenta Cbronoloriae . Nihil dico de seientia sublimioris Geometriae , in qua pares Paucos habuit, ne mi T a neu
317쪽
asa AP ARAT Us AD PHIL. ET THEOL .nem superlorem . Hae una laude concludam , non modo
Λnglis , viris & Philosophia, & Sublimiori geometria
contritis, sed etiam exteris clarissimis admirationi eum fuisse . Adeo ut Nevvronus non jam hominis, sed in si gnis Geometrae nomen habeatur . Nihil de Logica, Metaphysica, Ethica reliquit Nevυ- tonus e ut nihil agant qui Metaphysicam quamdam Ne-tonianam cum Volt atrio nobis offerunt . Physica vero illius non omnibus ingeniis est accommodata, sed hominem requirit Geometriae callentissimum . Innumeros adsectas habuit Nevvlonus , quorum
non nulli praeceptoris systema, quod non nisi pervium est illi , qui Sublimiori geometria ad plenum est eruditus , tironum gratia inlustrare adorti sunt. Gulielmus Iacobuss' Graoesande edidit Prifices Elementa Matbematica experimentis confirmata , Me introductionem ad Philosophiam NFvotonianam . LU Verum tametsi proponat sibi , dissi eillimas & abstrusas viri summi de in onstrationes inlustrare et tamen observatum est viris doctis, eum experimenta quidem plurima ad serre; sed parum aut nihil luminis accendere demonstrationibus Nevutoni. Joannes Κeii Ilus Anglus scripsit Introductionem ad veram Thasicam.
Uterque tamen requirit lectorem Geometriae non exper- tem . Voltatrius vero etiam de hoc argumento tractavit .
. 23 Item Henricus Pemberton Anglus emisit Introductionem ad Fbilosopbiam Isaaci Neuvioni . s3J Sed non omnibus probatur . Magis Adolescentibus est accommodatus Georgius Tetrus Dumckius in libro Philosophia Mathemarica Nevutoniana inlustrata . In eo enim & elementa
sM Lugduni Batavorum I 62Ο. 4. Vol. II. ad Elemens de la Philo phie de Nevuton mise a larortee de tout te Monde . Amst. 173 8.
318쪽
Matheseos , quae necessiaria sunt, ponit, & cetera breviter sed dilucide pertractat . Franciscus Algarottus Venetus edidit 2 levet tonianissmum pro . Feminis : IJ ubi theoriam colorum , lucis, & adtractionis perspicue exponit . Sed omnium maxime Nevvioni textum commentariis inlustrarunt clarissimi viri Nomat D Seur , is, Franciscus Iocquier , idque magno cum reipublicae Litterariae & com modo , & plausu . Sed ad alios veniamus . II. Got redus Gulielmus Leibnia us inter eos referri debet, quibus litterae, atque eruditi omnes multum de bent . Multa , & praeclara ingenii produxit monumenta , quae si singula percensere vellemus, plus quam L. annorum esset historia conscribenda: iccirco,quae praecipua laude sunt digna, tangemus. Laudatur primo in eo ii irifica ingenii Dcdnditas, quae plurimas & difficillimas in omni varietate litterarum peperit lucubrationes . Tum eruditio et
nam non in una aut altera disciplina , sed in singulis , qui vir esset, ostendit. Fuit enim Poeta , Historicus, Philosophus, Mathematicus , Iurisperitus , Politicus. sad Iamathematica vero aeternum sibi nomen secit calculo disserentiali e cujus inventi gloriam etsi plerique vindicent Nevutono , qui methodum fluxionum cum calcato disseren-riati consentientem edidit, tamen verisimilius videtur, Nevulonum , & Leibnitium eodem tempore propria ingenii vi, nullis externis adjumentis eumdem invenisse . In arte ratiocinandi , seu Instrumentali philosophia pauca scribit de ideis . In Physica plurima invenit, quae aliorum labores juvarent. In historia autem Philosophiae mirificos secit progressus , & plurima animadvertit , notavit , per fecit ceteris non explorata . Nec illud minimam habet
s Q Italice 4. Sed etiam in Anglicam , On Gallicam conversus es . sad Legatur Ludo vi cius, qui catalogum librorum Leibnietii texit.
319쪽
294 AP ARATUR AD PHIL. ET THEOL. laudem , quod systema suum Metaphysicum ingeniose ex cogitavit, & ex principiis, quae posuit, apte & convenienter coegerit conclusiones . Acute vero in Politica plurima vidit , quae alii non animadverterunt: sed eam dedita opera non disputavit. Ethicam vix tetigit, Metaphysico
Ad haec in eo extolluntur virtutes aliquae , quae non semper magna ingenia comitari solent . Primum humanitas , & studium bene merendi de litteratis hominibus, quos & opera , ct consilio juvabat , & epi si olis incitabat , ut disciplinis opitularentur . . nullum ex eo praemium, nullam laudem sperans . Tum modestia in judicando e moderate enim & sapienter eorum vitia, & errores sea, quae de Pusendorso dicit , excipias J si qui essent , notabat: virtutes, & res praeclare dictas ex tollebat: non se ostentabat , nemini praeponebat se ser quod in tanta eruditionis copia res est haud parum dissicilis . Praeterea in eo laudantur animi moderatio, quam ostendit poti ssimum, eum adversariis suis oecurrere necesse habuit: iis enim sine stomacho respondit, humaniter & in meliorem partem omnia detorquens. IJ Quae satis essiciunt , Leibnisum plurimis virtutibus suisse ornatum . Verum ea est humanae mentis condicio, ut nihil tam elegans tamque emendatum generet, in quo non naevi ali qui reperiantur . Itaque quaedam in Leibnitio desiderant viri docti , qui seripta illius, & philosophandi viam ceteroquin praestanti minam inquinant. r. Principio illud reprehendunt , quod vetustatis amore impeditus , Platonis somnia , & tricas Peripateti eorum , novo vestitu ornatas re vocaverit in 1 cenam , & tamquam aliquid exquisitum
320쪽
PAli T. I. LIBER TLRTI Us. asyevhibuerit; idque tam obicii re & intricate, ut suspicio Dem ingerat lectori , ne ipsum quidem Leibnietuum suum systema penitus percepisse . a Quod paradoxas hypotheses,& vix intelligibiles excogitaverit : ut illud est de Monadibus , de Harmonia praestabilita inter corpus is animam . 3. Quod quaedam in iis defenderit, quae libertatem tollere , di materialismum , ac deismum quemdam inducere apta sunt , & ex quibus perniciosae consecutiones c gi possunt. 13 Quae tamen non malitia, sed inprudentia Leibnigio excidisse, contendunt quidam . a J Verum alii ostendere conantur, Leibnietii decreta Chri itianae religioni non repugnare . s3JPraeterea hoc etiam viri accurati contendunt. eum in ratione philosophandi peccasse . q. Nam hypotheses habet in deliciis: eas autem non inductione ex captis experimentis essicit, & excogitat et sed admitti postulat, anteaquam verae esse ostendantur. 7. Deinde studio hνpothesis actus nonnumquam quaedam iis , quae antea posuerat, pa Tum consentanea scripsit. Γ J s. Praeterea paralogismis T plu- IJ Traecipuos errores, quos in Leibnisano fastemate , quod suscitavit molfus , invenerunt viri docti, refert Lan aius , Recenso XXVI. Scriptorum ad Uerlus philosophiam mollianam editorum . Halae IT a s. 4. Confer. Griboltus . Praefat. ad Tom. II II. Epist Leibnizianar . ad Iesu itae in Commentariis Trivultiensibus . IT 7.
3J Xoribolius I. e. ubi contendit, Philosophiam Leib-nirianam Christianae religioni non elis perniciolam . Et Urael Canetius Philolophiae Leibnirianae , dc Wolfianae
in Theol gia per piaecipua Fidei capita usus. BII ge rus, Har i. otii a Corpor. & blent. ex mente Leibniati. Sed bare nos non dese .dimus .