장음표시 사용
331쪽
3os A PARATUS AD PHIL. ET THEOL: Haec vel ratione naturae habetur, vel divina locutione tquae primo modo comparatur, Platuralis theologia , de qua alio loco diximus: sIJ quae secundo modo , Supernaturalis , seu Revelata theologia vocatur e de qua hoe libro est eonsiderandum . Revelata theologia n Ilitur verbo Dei vel scripto, vel tradito . Quamquam vero una sit, tamen pro diverta ratione , qua a Theologis tradiatur , diversa nomina habet . Nam si Sacrorum codicum sensum pervestigamus, ct ex iis salutis doctrinam haurimus; vel Traditionem sequentes, quid tenere, vel agere debeamus , e X ponimus; Vocatur theologia Exegetica . Si ea , quae credere debemus , excerpimus, argumentis confirmamus, & corpus aliquod doctrinae componimus , appellatur Dogmatica , seu Positima, seu raetica. Si Fidei decreta seu dogmata adversus ho-sium oppugnationes defendimus , & munimus , est Polemtea seu Eleneblica . Sin ex itidem codicibus Sacris , vel
Traditione praecepta cogimus, ad quae actiones nostras exigamus, appellatur Moralis . Ea porro, quae credere debemus, Dogmata : quae vero nos docent , quid agere debeamus, a Theologis canones nominantur . Iam vero Dogmatica theologia si omnia , quae ad aeternam se licitatem necessaria sunt , via ac ratione exponit , & accurate ac firma ratiocinatione confirmat, vocatur theologia D ematica, seu Acroamatica . Sin autem religionis nothrae rudimenta explanat, non servato ordine se nexu , quo disciplinae graviores traduntur , vocatur
Careebetica, seu Exoterica, quae Fidei decreta rudioribus
Porro autem cognita natura , & partibus disciplinae, de qua hoc libro historiam condituri sumus ; cetera ex iis , quae
332쪽
quae prima parte Id de Philosophiae hil oria explicavimus,
vel me tacente intelligent tirones . Itaque Theologica historia vel Theologiae ortum , progressum . dc vicissit iudines persequitar : Vel i 'stemata , quae excogitata suere , ut dogmata aliqua facilius explicemus , enarrat: vel demum Theologorum gravissi norum vitam , & quibus adjumentis ad amplificandam eam disciplinam pervenerint , perceni et . Haec nos si singula pro merito narrare dc dilucida re vellemus , non unius voluminis res esset. Quare de more nostro Theologiae vicillitudines summatim enarrabimus οῦ petera ea tantum tan gemus , quae magis necςssaria
videntur ad Theologiae variam disciplinam inlustrandam .Ft eo magis modum adhibebimus , quod ea , quae de Piai losophia disseruimus , plurimam lucem iis, quae hoc temet
pore dicturi sumus, ad serre possunt . ιCA suae II. De tbeolosia Patriarcharum inque ad Musin QUM suerit Adami, quaeque ceterorum Patriarcha -- rum theologia , Sacri codices haud obscure tradunt . Homo enim , qui cum Deo aperte in horto illo amoenissimo verba commutabat ; & oculis, dc auribus accepit scientiam rerum , quae ad beatitatem erant necessaria . Itaque & notitiam conditoris habuit: & eo gnovit se eonditum esse ut divino adspectu seueretur: &posse se, si modo vellet, eadem condicione uti perpetuo οῦ ad haec debere se Deum creatorem suum amare , colere , ossiciaque erga homines servare: hoc amplius , Dei diasto audientem esse . Si secus faceret, una cum omni posterita te multis miseriis obnoxium scire . .
333쪽
3os APPARATUI AD PHIL. ET THE L. Postea vero quam peccato suo humanum genus omne morti , aegritudinibus, inscitiae, ceterisque miseriis objeeit a plane cognovit , idque Dei beneficio, se non nisi divino adjumento , di sincero animi dolore peccati maeulam di-Iuere posse e prolem vero originis peccatum , quo erat adsecta , divina medicina extinguere debere. s IJ In tanta miteriarum multitudine hoc solatium habuit , quod intellexit , Christum filium Dei certo tempore in mundum so- re venturum ut homines liberaret z id est,ut omnes , qui erederent in eum , talibus praesidiis munirentur , quibus di se a peceato liberarent, & innocentem vitam vi νere posse ni, & aeternam felicitatem mereri.
Iisdem praeceptis Adamum filios , posterosque salimbuisse . s3J & pietas sanctissimi hominis , & Abelis , Sethi , Enoehi , Noachi, Semi, Iapheti, ceterorumque inno cens vita , Vel ipsi Deo Probata, persuadent. Αecedit , quod plerique omnes dc longum tempus vixerunt, adeo ut nepotes nimis multos videre & alloqui potuerint; de eum Deo sermones miscuerunt. Ex quo perspicuum fit , eos & in iis , qu majoribus acceperant, confirmari de
t J Qua ratione originale pereatum prisci illi homines delerent , exploratum non est . certe fidem suam sacrifieiis
deeIarabant. confer. Gregor. Mug. Moral. L. in I. c. s.
a J Haud multo post conditum mundam tempore depra eari ea pit religio in familia crinitarum . Sunt qui putent , eos idololatriam admisisse , sacrificia corrupisse , Messiam negasse r ut Spanbemius Hist. Eccles. U. T. p. 27s. SeMenus de Diis Syriis prol. e. 3. Vossius de Idololatr. L. I. Alii inalbessimum prolapses fuisse conte sint et veluti Iarieus Hist. Crit. des Dogm. P. I. e. a. Buddeus Hist. Eces. Tom. I. p. x a s. Sed neutrum probari potest et ultimum autem vierim eniIe non M. sa a censuis σιηes. c. xvIII. I . Reman. Im. 13.
334쪽
PART. II. LIBER PRIΜUs. 3os buisse , & ea aliis tradere , dc eXplanare potuisse , quae co
Neque solum ante diluvium universale, sed etiam eo eaeacto eadem disciplina homines usi sunt . si J Testes sunt luculenti Abrahamus , Isaacus , Iacobus , viri sanctissimi ,& prophetae , qui vitae disciplina suae ostenderunt , se majorum placita esse amplexatos , & ad praecepta Naturalia legis actiones suas instituisse . Eo magis quod Deus iis pluries promisit, ex semine eorum Messiam humani generis Liberatorem oriri debere . faJ Unum hi prae ceteris habuere , quod Deus expressis verbis praecepit , ut peccatum originale masculorum infantium circumri ne delerent e s3J seminarum vero mundandarum remedium
traditione servabatur. V 3 Quam- IJ Doctores Iudaei Hunt , sex praecepta juris Naturae in prima rerum conditione a Deo hominibus tradita fuisse .uuibus addunt septimum, quod Noemo Deus credidit . Haec septem vocantur praecepta Noaehidarum i id es , omnrum gentium , quae a 2 coacho sunt profectae, si Hebraeos
excipias , qui nominantur Abrahamidae , iv alias deinceps Ieges habuerunt . Vsacbidarum autem praecepta hujusmodi sunt . I. De cultu extraneo seu Idololatria . a. De Maledictione nominis Sanctissimi. 3. De Effusione sanguinis feci homicidio. 4. De Inlicito concubitu. I. De Furto . s. De Iudieiis . T. De Membro animalis non comedendo .His pro
raptis Naturalis religio priscorum hominum, seu ius illud
335쪽
3IO A PHARATUS AD ET TMEOL. Quamquam vero Ueteres homines dogmata , quae illa aetate ad beatitudinem erant idonea , cognoscerent . atque Ethices praecepta Vel traditione , vel ratiocinatione cognita vitae exprimerent disciplina ; tamen non ea
scriptis consignarunt, sed ore tenus filiis tradiderunt, &quasi per manus miserunt ad polleros. s i J Nimirum pau- ea illa religionis Naturalis, & Revelatae praecepta nullo negotio quasi de manu in manum servabantur in familia Patriarcharum . Nam Patriarchae ipsi Sacerdotum ossicia 3n sua quisque familia inplebant, Deo rem divinam facientes , & annuntiantes ecclesiae Dei, exiguae sane , mysteria , quae Deus illis clementer manifestabat. aJ Non illi de eondendis scriptis cogitarunt, & multo minus compendia Theologiae scripserunt , ut posteros erudirent. Non enim ars systemata componendi illa aetate ne Graecis
quidem , qui eam maturius ceteris agnoverunt , erat explorata . Adeoque ante Moysis tempora frustrx Theologiae corpus aliquod quaerent eruditi. Hac aetate Theologia apud homines corrupi coepit admissione idololatriae . Nam post Diluvium exatium , &ante Abrahami vocationem , quae anno CIO IOI XXXIII. secundum Usserium evenit, invaluit mos. ut Planetae, Elementa , atque homines virtute praestantes pro Diis coleremur . Immo & imaginum usum Jacobi aetate viguisse ,
ex historia Labani soceri perspicuum est . s3J Sed haec
in 1J Libros aliquot Adamo , ceteririque Patriarchis adtribui , in quibas pluν ima Theologiae capita continerentur , jam primo libro monuimus . Verum haec sine ulla ratione cerroque monumento Patriarchis adfingi , miris doctis exploratum est. Confer. Scipio Rambatus in Archi U. Veteris Test. L. II t. a. Et Sixtus Senens. Biblioth. L. II. sad Confer. ο Κι los Paraphras. ad Genes. XLIX. Genes. χχx I
336쪽
PART. I. LIBER PRIΜUs. 3 Ilin transcursu monuisse satis sit, quae alii copiose dispata
De theologia Hebraeorum a Modisse aetate u ὸ te ad primi Templi Hierosismarii eversionem . Moysi Deus non nova dogmata credenda tradidit 3 eadem enim apud Hebraeos dogmata post Moysen , quae antea , obtinebant et a San iis quidem hominibus per Fidem retenta, in ceteris paene obliterata : nempe certo tempore venturum Messiam , qui Deus, & homo effete hominumque suo sanguine peccata esset expiaturus : quod haud obscuram Trinitatis notitiam complectebatur J sed triplicem legem tradidit in Sinai , Naturalem , Sacram ,& Politicam : quarum duae ultimae ad fidem in Messiam
confirmandam omnino erant accommodata. Prima Deea. logo continetur , in quo Naturae leges ad decem capita Te vocantur e quarum tria prima ossicia erga Deum , seu Naturalem religionem exponunt e reliqua septem ossicia adversus homines persequuntur . Altera lex ritus omnes, quibus res divina esset facienda, minutatim eXponebat.
Tertia reipublicae formam ostendebat , legesque singulis flagitiis deeernebat: ut iis exequendis publica res Hebraeorum in tuto esset. & salva . Quae sacris Pentateuehi codicibus explicata videmus . sa'
st J mimonides de Idololatria ex mersisne Vossi . Eduar. Herberi. de Religione Gentilium . C. a. alii . a J Leges turales tradit Exodi e. xx. Iudiciales
XXI. usque ad XXIII. Sacras c. XXν. usque ad xxx. Sed
iterum eodem libro , is in Levitico' de iii agit, ubi alia adjungit Iudicialia , is Moralia .
337쪽
3 ra AppARATus AD PHIL. ET THE L. Frustra tamen in his aliquod doctrinae compendium di systema quaesiveris . Decalogum etenim etiamsi praeeipua ossiciorum capita contineat a tamen nec omnia expresse di singulatim persequitur , quae in illis continentur ;nee ea ipla , quae complectitur , eo ordine nectit & ponit , ut alia ex aliis deducantur. lucemque accipiant. st IQuod eo magis de duabus postremis legibus dieendum est : quarum alia cum aliis ita sunt praecepta conjuncta , u non nisi post accuratam lectionem ordine cogi, S. seor
sum explicari possint. ΓaJJam vero scriptores Divini, qui vel dogmata , vel Praecepta morum scripta reliquere , ut David , Salomon , Daniel, Ieremias, Iesaias, EZechiel , ceterique vates , qui ante, & post captivitatem Babyloniam scripsere a ii quidem non aliquam Theologiae epitomam perseripserunt, nee systematica methodo usi sunt: sed hinc inde sparsa tradiderunt quaedam orientalium more . Methodus autem orientalium in hoe sita erate ut parabolis , & metaphoris . & similitudinibus ex rebus obviis desumtis omnia significarent, explicarentque , ingenioso i Ilo quidem dc vehementi, sed obscuro dieendi genere. Quod vel ipsa Divinorum eodicum lectio satis superque essicit. Fuere quidem a tempore Samuelis usque ad Ma-
s IJ Compendium es , in quo omnia, quae ad aliquam disciplinam pertinent, distincte ἐν ordine exponuntur . Systema es , in quo ita gnia nectuntur , ut alia ex aliis ordine fluant, i , rationibus confirmentur . ad Confer. quae de bis disputat Auoust. Calmetus Rene dictintis in Historia Veteris Test . ubi leges alias ab aliis
sexarae . Praecepta Na3uralia, ἐν Politica exponit L. II. p. m. I sa. usque ad I y8. Sacra vero p. I 87. urique ad Is S.
ubi etiam quaedam Politica memorantur , quae diversis tem poribus sunt constituta .
338쪽
, PAR T. II. DBER PRImus. 3 altaehiam collegia Prophetarum , ut in Bethele , IerIehu nis
te , Gilgale , qui Dei lumine perfusi sIJ futura praeis
nuntiabant, & legem Dei populos edocebant , dc hymnos
pangebant, rerumque conficiebant annales et sed hi non arte ac methodo scripta lucubrabant, non altercando diis sputabant; sed vel vaticinationes suas , eo modo quo a Deo acceperant, mandabant scripto; vel legis Divinae mentem , cum ab Hebraeis erant interrogati, simplieitis aperiebant. Nimirum cum Hebraeorum natio in Idololaistriam nimis esset propensa I Reges autem eorum invitos cogerent populos ut nefarium illud scelus admitterent apropterea Deus suscitavit homines auctoritate plus quam humana armatos, qui Israeliticae gentis, Regumque flagitia reprehenderent, iisque mandata Dei audacter perinferrent , tum sutura praenuntiarent, tum veram dc salsam doctrinam secernerent; populosque in orthodoxa religi ne & monitis, & miraculis continerent . Quare eorum unica cura erat, ut legem , quasi euostodes a Deo positi, puram & intemeratam servarent. Non illi diseeptationibus vacabant, non alia , quam squae supra memoravimus , mandabant scriptis et sed austera vitae disciplina , & legis meditatione unice occupati , in hoc erant toti , ut divinae legi auscultarent, ceterosque edocerent, & cohortarentur , ut Deo in rebus omnibus
essents IJ Confer. Regum L. I. c. I Ο. & Is. & L. IIII. e.3 In bis aliisque Regum , ct Iesaiae locis quidam viri docti cum Altingio Histor. Λ eadem. Hebraear. Aulisio , aliis quo distincte se se videre Hunt , academias propis etarum apud Hebraeos, qui litteris operam darent et quod etiam placuit Levi bea Gerson, aliisque Iudaeis . Sed homines praejudiciis non impediti nihil aIiud offendunt, quam collegis Tropbetarum , non vero sebolas disciplinarum ceterarum.
confer. Sigoniuι de Republic. Hebr. L. II.
339쪽
3 I4 APPARATUS AD PHIL. IT THEOL. essent morigeri . Quod si aliqui Pseudoprophetae falsa, doctrinam praedicabant, Israelitasque a Dei cultu avertebant ; hos non argumentationibus refutabant vates divini, sed vaticiniis & iactis . Nimirum veri Prophetae certa Dei
mandata exponebant, eaque , quae essent eventura, annuntiabant e eventus autem confirmabat vaticinia , atque
mortalium ineptas haesitationes, & disputandi intemperiem resecabat. Adeo sine labore, qualis esset orthodoxa doctrina . intelligi poterat. Itaque Judaeorum Theologica disciplina a Moysis
aetate usque ad captivitatem Babyloniam in eo posita erat, ut legem a Deo traditam , & Sacris litteris contentam executioni mandarent : ac ceteros insormarent iisdem praeceptis , continerentque exspectatione venturi Melsae , eujus characteres distincte exposuerunt vates recentiores .
si J Quod munus docendi Sacerdotes , qui a Deo doctores erant constituti, saJ di Prophetae ipsi etiam in Captivitate fi J Constant baee ex ipsis Propbetarum scriptis , qui pos Me praedicant . Nam JGaias , O' Micbaeas nasciturum ex Virgive praenuntiant, idque Belbieemi: nee id solum sed etiam Deum fore . De triplici Messiae munere, regio, proρbe' ,rieo, sacerdotali, fidem Isaias , o, Michaeas , itemque Jeremias . RΘrsum de miraculis Iesaias, se stassisne, or morte, Θ, redemptione . De resurrectione ctristi inter alios Hoseas . De Poeatione gentium per Apostolos Iesaias passim , nec non Jeremias , Amos , Micbaeas . Postremo de reprobatione Iudaeorum Ieremias praediciι . Loca brevitatis caussa non addo. a J ,, Dixit Dominus ad Aaron ut ha- , , beatis scientiam di cernendi inter sanctum , D' profanum', D tuter pollutum , is' mlavdam : doceatisque filios Israel o - , , mnia legitima mea , quae locutus es Dominus ad eos per
340쪽
PAR T. II. LrTER PRIΜUs . 31 te si I praeter ceteros adimplebant. Et haec sub Iudiciburi& Regibus ad exitum usque Babyloniae captivitatis .
De tbeologia Iudaeorum ab instauratione posterioris Templi inque ad ejusdem eversionem sub Vespasiano Caesare . USu & consuetudine Chaldaeorum in servitute Babyloω nia homines Iudaei si non dogmata praecipua,quae divisno praesidio,idque opera Danielis , & Ezechielis saJ intemerata manserunt , saltim domesticos ritus , externumque Divini numinis cultum , destructo templo , ac remotis sacrificiis , ex animo deleverunt . Qua de caussa cum ipsi ad patrias sedes reverterentur , quod annis CCCCCXXxvI. an
te atram Christianam evenit, ducibus Zorobabele, Ne hemia , Mardochai, ceterisque viris principibus 9 urbemque Jerusalem, & templum a sundamentis erigerent; Deus suscitavit Esdram , Haggaeum , Zachariam , Malachiam , viros divino spiritu adflatos, qui ct rempublicam Iudaeorum sapientissimis legibus temperarent, & rem omnem sacram ac ritus ad veteris religionis sermam instituerent. Esdras itaque, qui dc scriba legis , seu divini sermonis callentissimus , ct critica eruditione politus erat a Divinos codices emendavit, ordine posuit, descripsit, &religionem ad pristinum exemplar formavit . Ajunt Iudaei, tantam fuisse Esdrae eruditionem , tam multis & reconditis disciplinis valuisse , ut cum nemine mortalium sit comparandus . Sed haec ulterius non persequemur . si I Conferantur Ezechielis c. v ID. I. & XIIII. 1.&