장음표시 사용
451쪽
APPARATUs AD PHIL. ET THE L. blieo bono, ut haberent Theologi justum Dogmati eae corpus , quo Christianos imbuerent. Ab hoe tempore doctores nostri Ueteri theologiae instaurandae, id est Dogmaticae , & Polemicae Scholastica methodo tradendae ae inlustrandae,operam dederunt: atque Scholasticam ab inutilibus quaestionibus separarunt, & revocarunt ad germana principia , ex quibus Theologia omnis duci debet . Tum demum facto periculo ostenderunt Haereticis , Scholasticam theologiam , quae modo hoc nomine digna est , nihil aliud facere quam dogmata nostra ordine explicare , ac methodo scholarum e utens etiam, sed sobrie , profanis disciplinis ad dogmata confirmanda, ct Haereticos profligandos. Adeoque reapse eamdem esse Positivam , sed disputandi rati
ne differre. IJHine aliqui Scholasticam theologiam accuratius , quantum illa tempora ferebant, pertractarunt, ut Divius; ius . Alii Polemicam novo ordine ac ratione disputarunt, ut Bellarminus cardinalis , Haereticorum malleus , Perronius eardinalis , Pubius, Beeanus . Λlii ita condendis Catechismis sudarunt, ut Petrus Canilius , Bellarminus , Costerus , Granatensis , ceteri . Etiam Romani pontifices, qui probe noscerent , quantum interesset Ecclesiae juvenes valde exercitatos in rebus Theologicis habere, operam dederunt, ut PolemicasIJ ,, Theologiam Seboiasticam dicimus , quae certioreis methodo , is rationibus in primis ex Divina seriptura ,
is ae Traditionibus i seu decretis Patrum in Conciliis de- ,, finitis, veritatem eruit, ac discutiendo comprobat et D quod cum in scholis praeeipue argumentando compare- ,, tur , id nomen Aortita es . Quamobrem differt a Po D tiva theologia non re , sed modo . Possevinus Iesu ita , qui eodem saeculo floruit, Biblioth. Select. L. III. c. I.
452쪽
lemi ea theologia lectissimae juventuti in Urbe traderetur et& Gregorius XIII. perpetua lege sane ivit , ut eadem Theologia in collegio Germanico , & Hungarico iis instillaretur adolescentibus, qui ex Germaniae provinciis Romam se conserunt , ut ibi Saeris litteris perpoliantiar : IJ iisque instituendis Bellarminum praefecit . Quamquam vero doctiores Theologi haec tentarent, cte de Theologiae studio ad veterem sermam exigendo cogitarent , tamen illud effecerunt, ut Recentiores scho- Iastici temperarent sibi ab aliquibus disputationibus ina-mibus: Omnes ut evitarent, non effecerunt. Nam cum
Theologi praedicti in magistrorum suorum verba juras.sent, religioni duxerunt ab eorum philosophandi ratio- me vel tantulum declinare . Hi ne post medium XVI. saeculum tot occurrunt Seholastici vel Cafusae , vel Speculativi , ut enumerari vix queant . sa3C A P u T X. De Neologia seculo XVII. ct XVIII. JAM superiori taculo alia & gravissima caussa Theologos incitavit ad bonam Theologiam amplificandam ct poliendam . Nam cum sere omnes Novatores diuturnis proeliis exercitati cognoscerent, quantum auxilii Cain tholicis esset in Patrum testimoniis, di Ecclesiae traditione ;si J Vide P. Fuligatum in Uita Bellarmini c. s. a J Beliarminus eardinalis in suo de Scriptor. Eteles. Iibello non nisi XII. Summistas seu Caluistas usque as anu.
xyso. numerat . Verum quam multi in praesentia sint Ca-fuillae nemo non videt. Eorum vero , qui de Scholastica ab
eo tempore scripserunt, iniri numerus non potest .
453쪽
428 Ap ΡΛRATIIS AD PHIL. ET THEOL. ne ; nihil non secerunt , ut vel Patres ad suas sententias obtorto collo reducerent, vel eorum auctoritatem infirmam sacerent & abjectiorem . Primum secere Balibasar Bebellus , Antonius Corυιnus , Antonius Reserus, Moe-
. rus . & alii Lutherani et atque ex Resormatis sita vocant illi, nos verius Pseud Resormatos vocamus J ii qui in. Anglia Episcopales nominantur, ut Scrivenerius, moloianus, ceteri: qui vel in unius Patris explicandis opinionibus , vel in singulorum sententiis colligendis, & ad suos errores flectendis multam operam posuerunt. In aliam partem disputarunt plerique Pseudo-Reformati, velut Ioannes Dal us IJ qui PP. auctoritatem elevare contendit. Quod tanto apparatu eruditionis , tam mulistis sophismatis , iisque intricatissimis, tanta argumentorum, dicam melius errorum ubertate ac varietate efficere
adorti sunt; facile ut tirones , & harum rerum inperitos decipere possent. His ut resisterent Theologi nostri vetera monumenta studiose expenderunt: veros a suppositiciis libros sejunxerunt: singulorum senium ex historia ex posuerunt, quo facilius di germanam doctrinam Christi inlustrarent, &perfringerent inpudentiam Novatorum , qui ecclesiam Catholicam apud se exstare mentiebantur . Haee ut nostri Theologi facilius adsequerentur , plurima eaque laboriosa ante moliti sunt. Ac primum viri gravissimi , Graecae , ac Latinae linguae , artisque
Criticae periti , praesertim Benedictini monachi saJ ct in
Gal-srJ Praesertim in opere de Usu Patrum ad ea definienda Religionis capita , quae sunt hodie controversa . sad Quid egerint Benedictini in emendandis , edendisque scriptis Patrum , narrat vir doctusimvs Eer nardus in Bibliotheca Benedicti no-Mauriana, seu de ortu, vitis a
454쪽
Callia , de alibi deseribendis Patrum operibus, & ad incorruptae Fidei codices Vss. exigendis vacarunt, interpretationibusque inlustrarunt, ut eorum sensum vel tirones haud ita magno negotio percipere possente velut
Cotelerius Constitutiones Apostolieas , Valesius Eusebium Caesariensem , Petavius Ep*banium, Pamelius Tertullianum , Fevardentius Irenaeum, Le Quien Damascenum , Uuetius Oν uenem , Sirmondus Neodoretum , aliosque a Ducaeus atrumque Gregorium Vasanvenum, , MD-num , Basilium , ctra stomum . Deinde . paratus conscripserunt, quo tirones praepararent ad Patrum , qui primis Ecclesiae saeculis clari exstiterant, libros penitus, faciliusque intelligendos r ut Murri, dc Honoratus a S. Maria. Quod mirandum in modum amplificavit Positivam , & Polemicam theologiam . Alii in conelliis exscribendis , edendisque quam a curate & emendate fieri potest , feliciter laborarunt : in his sunt Labbeus , Sirmondus , Aguirre , Bail , ceteri quo. Non nulli Historiam Melesiasticam in universum perseeuti sunt, idque judicio peracri: ut Earonrus eardinalis, uterque Tagius , Godeau , talis .Alexander , Dupinius , Tillemontius , Heu taus et quibus nostra aetate adjungi potest vir in multis elegans & eruditus Iosephus Augustinus Orsias e Dominicana familia .qui Ecclesiae historiam Italica lingua politissime ac limato judicio persequitur universiam. Sunt qui partem aliquam Historiar inlustrare sibi proposuerunti ut Valesius , Launoius , Mabillonias, qui in Critie. Εeclesiastica amplificanda posuerunt industriam suam . Λlii Antiquitatem Ecclesiasticum suis ae eleganter exposuerunt et inter quos referri debet Martene , Ga-vamus , Duramus , Fronto Ducaeus, Fleurdius , di amicus
vitis , scriptis Benedicti norum e Congr. Sancti Mauri ipFrancia. Λugustae Vindel. III 6. 8.
455쪽
43o APPARAT Us AI ΡHIL. ET THEOL. noster v Ir clarissimus Nomas Maria Mamaebius , qui origines Melesiasticas apte, si quis alius, collocavit in lumine suo. sidHis copiis muniti theologi Catholici rationem tractandae Theologiae ad meliorem sermam revocarunt , praesert i m a medio saeculo decimo septimo usque ad finem . Ac plerique dogmata nostra resectis argutiis ordine conscripserunt, Patrumque auctoritate confirmarunt.
Quod in primis secit Petavius, ad ceterosque rationibus suis , ut id essicerent, excitavit . s3J Tum Natalis Alexander ,
siJ Eos qui antiquitates Hebraicas , Graecas , ctrisianas tractarunt enumerat potiores I. M. Fabricius Bibliographia Antiquaria . Hamburg. ITI 6. saJ A Petavium s ait Cl. Huetius episcopus Abri se censis . J hocce opere raeologiam tricis SeboLe is se. dicis expeditam , ad liberos is patentes Frisiae ecclesiae, , campos , Sanctorumque patrum tritos vestigiis , redo- casse. Comment. de rebus ad se pertinentibus . L. I.
s3J se Quin etiam Vapiat s Theologus J or laboris ,
,, ac temporis facere compendium velit, mibi sud an D madverrat, ut in communibus etiam, is scholarum M usu detritis controversiis , ne sit in inquirendo nimius eis altiusve , quam necesse fit, mentis defigat aetem et ut ,, propositae qu.esionis oras omnes sinus , ac recessus M peragrare cupiat et ne quid sit , cujus illi ratio nonis constet . Habet enim infinita illa curiositas tum iura- tam , ae fastidii plenam operam a tum jacturam rei o- ,, mnium praetiosissimae temporis , quod utilius in rebus,, aliis hac impensa dignioribus occupari potuit . Tum ma-M le apud homines audit eo nomine plerumque Theologia ,
456쪽
aeander , Ioannes Bapti a Du Hamet, Thomassinus, Bovea , ceteri . Alii adversum Haereticos acerrimo ingenio& exquisita eruditione pro avita religione pugnarunt aut Admanus,-Petrus de Malemburob, Iacobus Benignus Bossuetus contra Ba agium , Iuri eum , Claudium , ceteros . Item Auctor libri L Perpetua Fide Eccles Cathol. quod ad Euebarisiam , aliique nimis multi, quibus ne infinite e ccurramus , supersedemus . Qui quidem omnes tota animi contentione curarunt, ut Haereticis eriperent laudem eruditionis reconditae, & judicii limati: & siquid ab illis commode dictum erat, ad usum Catholicum, instar Veterum episcoporum, revocarent, sibique su
Sed & errores Iansenii, qui turbas in Belgio, & in
Gallia nimis multas excitarunt , occasio fuerunt, cur demente Augustini in caussa Pelagianorum, Theologi fuerint sol liciti . Nimirum magno animorum aestu inter Viros doctissimos de eo argumento disputatum est , idque usqtie ad praesens saeculum e cumque ex una plures nascem Tentur disceptationes, caussam dedere Theologis nostris ut singula accuratius examinarent, & Augustini Hippo arensis placita liberarent a calumniis Ian senistarum . Quod secerunt Norisius cardinalis IJ & Hieronymus Iorrenss Iesu ita , nec non alii. Multas praeterea Re centiorum sententias adfines haeresi Iansentanae damnarunt Summi pontifices et easque multi Theologi exposuerunt: quos nominare non est necesse , sunt enim satis
Nec solum in Dogmatica theologia , verum etiam
, in eorum sermones ae reprehensiones non prorsu1 ne- ,, gligendas incidit. Petavius Dum. Theolog. T. I. pro-
si J D Vindieiis Augustin. & in Histor. Pelagiana . .
457쪽
32 APPARATUS AD PHIL. ET THT L.
in Morali disciplina operam posuerunt theologi Reeentiores , eamque accuratius pertractarunt . occasonem
Praebuere philosophi Iuniores : qui eum disciplinam deinciis ex germanis rectae rationis sontibus derivarent, viam monstrarunt aliis per quam ad vera Ethices princi-Pia naturae lumine pervenire possent. His accessere theo logi Dogmatici, qui eum partim ex Revelata , partim ex Ecclesiastica disciplina sontes aperirent, ex quibus ea proficiscuntur, in quibus deficit philosophia Μoralis; caussa fuere Theologis cur in hoc argumento diligentius exercerentur: quod praesertim fine elapsi saeculi usu venit. Quamquam vero recentissimi labores virorum doctissimorum minuerent studium scholasticae Peripateticae etiam apud sodalitia Religiosorum, praesertim in Gallia ;tamen obtinuit Scholastica apud eos usque ad finem saeculi superioris , & etiam in praesentia : vel quod iis litteris a prima aetate essent inutriti ; vel quod doeiorum suorum placita ex animo amplecterentur, a quibus recedere fas non esse putabant. Et haec saeculo Vicino . Iam nostro saeculo idem mos apud plerosque Theologos, & gravissimos Scholasticos inveteravit , ut in Positiva theologia sedulo exerceantur , eamque magis magis que augeant , ct confirment. Eam non nulli nudam &Puram ab omni contentione disputarunt , & Scholassica investigatione: alii, ut morem gererent suis, quaedam Metaphysica, & de Schola petita admiscuere dogmatibus, ea nimirum , quae ad dogmata facilius intelligenda sibi videbantur accommodata. Quod prae ceteris Religiosis secit Cl. Gottius eardinalis: DIJ qui nimium se holasticae Peripateticae amorem in plerisque Theologis reprehendit:
si I Theologia Seholastic Dogmatica juxta Mentem D. Thomae ad usum discipulorum ejusdem . Bononiae 1727. q. plurimis volum. Vide primi Tomi prist 4.
458쪽
I ABΤ. II. LIBER PRIMUS . - 33 i J Boueatus, & vir clarissimus, Joannes Laurentἰus Ber tius . Quibus addi pomunt ex Saeculari clero Hor oratus urnelis , Carolus Mitasse , ceteri et nec non illi qui epitomas aliquas ediderunt ad usum Seminariorum , ut Iaeninus , Habertus , Hermenterius, &, qui ceteros longe antecellit , Carolus da Picisis . Itaque theologi Recentiores systemata sua voeant Tiasido Sebolastica hac de caussa , quod dogmata rationeae via disputant. Ex Scholastica itaque duo sumunt . Primum ordinem disputandi : nam primo loco munimenta suae sententiae ponunt et tum adversariorum argu- E e me utas i JMulti sane i , quidem docte elaborati Theologici Cum fus apud P Urates sive prelo iam ed ti, e manu exara D ti, in dies discipuis rum, im nostris oeulis subjiciuntur. Sed D quorum non modica pars pure Sebolasticis quaestionibus , se is Metaprifieis subtititatibus ae tricis plus aequo indu
se gens , Iuvenes paene te iunos dimittat in veritatibus ve- ,, re Theologicis , is olum ad nauseam inque refertos dis,, sputationibus ad Fidei negotium,aut neram eruditronem ,, minime conducentibus et adeo ut interrogati de Catholicari veritate adversus Haereticos , is de controversiis, quae ,, a Lutheranis , Calvinistis, Anabuti is , Socinianis , isse id genus bominibus Catholicos secernunt , nec contro- ,, versiae satum , ne ccam nomen , exponere norint et ac
,, Theologicam metam adtigisse sibi adulentur , etiamsi,, quid inter illos, em nos , seu quid illos invicem intersit.,, nec e limine conspexerint . Verum utinam novum hoc es,, set infortunium t utinam boc praecavissent , animum- ,, que ad serio , veroque Theologo digna convertentes, ,, mugis, quom Aristotelem, Scripturam Sacram ,
,, ditiones , Concilia , Patres consuluissent Theologi ριιi,, dam , qui cum Luibero negotium suscepere . Cardina- ,, lis Gottius i. c. praefatione .
459쪽
434 APPARATUS AD PHIL. ET THEOL. menta ordine conscribunt , & singula e vestigio dissolvunt, non id quidem semper syllogismis , sed plerumque methodo Dialectica . Deinde paucas adjungunt quaestiones Theologico-Metaphyscas , quae ad dogmata commodius explicanda accommodata: Videntur. idque sobrie. IJ Quod sibi persuadeant , disputationes ejus inodi non alio nomine esse addiscendas , nisi quod dogmata inlustrare
possunt, di confirmare. sad Et haec de Theologia lu
Nee inmerito Recentiores theologi Positivae
theologiae sedulo hac aetate dant operam . Tot enim exstant Haereticorum lcripta , qui continenter in nostros invehuntur, atque argumenta ab aliis Novatoribus excogitata nova ipsi arte , & novis machinis communire conantur ; ut e re sit Catholicae ecclesiae tam perni eiosis erroribus occurrere. Et eo magis est necessarium eos evestigio consulare , quod tum nou,tate sententiarum ,
tum exquisita eruditione , tum peracri illo judicio , quo de rebus aliis judicant, semidoctis hominibus se eommendant . Atque haud scio an hae pes es , quae longe lateque serpunt, non nullos etiam Theologos rudiores insciant et Γ id se In Seboiasicis quaesionibus , quas pertractarem nece se fuerit , eas eligam , quas alicujus utilitatis forem dignoscam , ceteras vel omittens , vel calamo strictiorio, percurrens . Gottius i. c. s ultimo .sa J se Theologo qui em in famulatum Philosophica in-
,, rerdum accersere S. Nomal non damnat, nec ego im- probo. Eos solum repudio, qui quaestiones vere Neo- ,, Iogicas aut omittunt , aut aliis inutilibus toti va- is cant et aut s Neologica tractant, ea non Theologice , se sed vanis invalidisque ratiunculis , magnum pondus re- ,, bμι gravissisis detralentes , absolvunt. Gottius i. c. g. q.
460쪽
I ARΥ. Ir. LIBER PRIΜUS . q3 s . sciant equi cum a bona Philosophia , dc Theologia parati non sint, suco illo & calamistris tamquam hamo quodam trahuntur, nec latens Uenenum possunt internoscere.
Certe , quod non sine ingenti animi moerore commemoro , plurimos apud Catholicas gentes hujus farinae homines inveniri, viri gravissimi auctores mihi sunt : uti nam & ipsi interdum non fuissemus experti.
Sed bene est , quod plurimi viri doctissimi pro Catholica doctrina strenue contra Haereticos pugnarunt , eamque mirifice inlustrarunt, & illorum machinationes funditus everterunt . Hi ut multi sunt, ita eos enumerare hoc tempore & operosum esset, di inutile, cum ex Catalogis celebrioribus facile cognosci possint. Ex Italis excellunt Cl. Gottius cardinalis , in suis de Gelasia libris contra Jacobum Piccininum ntonius Venetus ex observantium Franciscanorum familia , disputator acerrimus, in opere cui titulus idem adversus eumdem Piceininum et di amicus noster Ludovicus Antonius Muratorius , vir clarissimus , & eruditissimus . qui Burnetum pro merito
Etiam Naturalis theologia sne superioris saeeuli, &hoc nostro Recentiorum opera suo splendori restituta est, novisque praesidiis communita . Nam cum Haeretici quidam & plane inpii, sed a Recentiori philosophia instructi,
unum & aliud Naturalis religionis placitum infirmare ar-xoganter sibi proposuissent a id est , tum Dei existentiam vel clarius, vel obscurius aggrederentur; tum illius proprietates aliquas negassent , vel perperam interpretati sitissent ; quos vel Atheos, vel Deistas nuncupamus ad haec deliri a profliganda gravissimi Theologi , & optimis studiis politi animum adjunxerunt equi elegantissimos &omni ex parte absolutos libros condiderunt , in quibus theologia Naturalis eo ordine, ea perspicuitate , & argumentorum .firmitate exposita est, ut nihil jam videam ,