장음표시 사용
341쪽
Sι rigor inciuit fibra non definente, aegro iam δε- luti . letale est.
E pernicioso in febribus rigore hoc in apho. Hippio -
quitur:qui fit,Galaib. 2.de Sy mpt.caus.c. 8.teite, quummarura insurgit quidem contraires noxias, ut easdem expellar sed victa cadit extinguiturq;, ut hoc nomine necessaraot criticla M. Ieddatur symptoma. Variant vero plurimu codices Graeci: aliqui enim diu inpi, alij,εμπιηh, alii vero ι--ατ που habent. O uid vero reserat, hoc vel illo modo resatur, Gal.in Comm.su is abunde exponit. Rigorem aute esse ina qualem uniuersi corporis cocussionem,conquassationemve, antea est a nobis dictu. Is itaq; si incidat febre no desinente, neq; enim δα-τίν, ut commemoratum est supra in annota
nostris in Comm. 3.huius sect.aliud est quam ad integrit tem venire, quod non temere adiecit Hipp. quia si febris arigore desinit,etiamsi facultas debilis est, nihil est periculi, quod scilicet virtus ipse, morbo iam profligato, facile reparari queat.Hinc est quod infra dicat, in sebre ardente rigore superueniente fit solutio sebris. Cur autem dixerit Hippoc. aegro aut corpore debili Gal. in Comm.explicat copiose, ita ut nostra enarratione hoc loco non sit opus.
Si inciderit, de si incidat. J Graece,
An mors,an iudicatio. Gratae,in' in M, ' Mν ὲ-αίμ θῖσαν, an perniciosa, an optima iudicatio sequatur. Rig ris agitationem.) Quia si superuacua febre permanente e- cernuntur, humorum redundantia significatur. Ea vero exis stente in corpore,ut saepius rigor incidat,necesse est.Non potest autem crebram istam rigoris agitationem imbecilla facultas serre. Nam & sicuti mala causa vim corporis, &c.J
mala facultatem laedet, & malum signum erit, extremam illius imbecillitatem indicans.
342쪽
mme, non solum ad interna distorsiones,& ad latus. De iis copiose diximus in explicatione apho. . o. sectit. Et plura habet Gal.tib. 3.de Articulis,Comm.1. Et lib. .de Maleas.loc. cap. . In a. Epid. J Sect. 2. Quem locum in lib. se Male asse. l . iam dicto Gai .citat etiam,& explicat,ad quem studiosos amandamus.Plurimit enim ad prauentis aphor. intellectum conducit. Atqui necellariu m adesse dolorem ,&c. J Graece,
κν', 'ra δι- ρeφώ F-ἐνλικητα μον b. I si necessὸ- , rium est dolorem ades te via Icum ea quae in imiaii. rasti Q matione, nisi hic eam que fit propter siccitatem excedentem. tractionem& tensionem , & distorsionem partium tantummodo ostedat.Reliqua recte se habent, niti quod passim pro casu conuertendum sit symptoma.. APHO Risu Ms xxxv I.
Sudores febricitantibus si evenerint, tertio die, a quinto,2 siptimo, ct nono, en undecimo , O decimo quarto, decimoistimo, ct vigesimoprimo 2 vi sim primo , ct tragesimoprimo, ct trigesimoquarto,bon; Iora. θ enim sudores mιrbos iudicant ui autem sicus eueniunt, laborem significant, longitudinemque
morbi, ct recidiuam. ET hie aphorismus ex illorum est numero, qui ad praedicendi artem pertinent. qui enim sudores in febribus aliisque morbis acutis sint iudicatorii qui minus, monstrat. Quum autem complura circa sudores medico sint conside-1anda, qualitas nimirum, quantitas, odor,consistentia, & id
343쪽
genus alia, hie tantum tempus & diem in quibus eueniunt considerandum proponit, inquiens: Sudores sebricitantibus . si evenerint tertio & quinto, & septimo & nono,& undecimo die boni sunt:hi enim sudores morbos iudicant. Quum vero duplices sint dies iudicatorij, Hippoc. lib.I. Epid.seel. 3.
teste, pares & impares, hic viroruq;, imparium maxime, me minit.Pares aute dies,ut loco iam citato testatur Hipp. sunt, Die, Iudiis quartus, sextus, octauus, decimus, decimusquartus, vigesi- catot ij pamusoctauus, trigesimus, quadragesimvsoctauus, sexagesi- es
'simos,¢esimus. Impares vero, tertius quin- tus, Ieptimus, nonus, undecimus, septimus decimus, vigesimus primus,vigesimvsseptimus & trigesimus primus. Oes itaq: dies iudicatori j,qui hoc in aphor. ab Hipp. commemorantur,sunt impares, uno tantum excepto,nempe trigesimo-
quarto qui e partu est numero. Quod vero quartum aliosq; C ux qua multos pares iudicatorios circuitus praeterierit, nulla alia ἰόti in de causa factu est quam quod hic de febribus acutis,ardente pocrates. nimirum & tertiana, agit, quarum ortus quum a flava bile existat,de tertio in tertium mouetur. Quum autem iudicia pluri mu in accessionibus fiant, nihil miru sudores in imparibus diebus ortos esse iudicatorios, atq; adeo bonos. auaro non temere lib. i.de Diebus decret.Gal. inquit:Si imparibus diebus magis laboret aeger, propriu magis diei imparis iu- dicium. Huc etiam respexit Hipp. qui infra sic scriptum re- Aphor.6. liquit: Febricitatem si non diebus imparibus febris scilicet maius seci. acuta dimiserit, let recidivare. Caeterum inter pares dies ' trigesimiquarti tantum meminit, idq; non temerer quippe sebres quae paribus diebus magis affligunt, hae etiam, ut ii Com.testatur Gal. tardius iudicantur.Quare non raro illoru iudicium usq; ad 3 .extrahitur. Quadragesimi autem non meminit, ut qui sit diuturnorum morborum principiti, qui ut in Comm.test is estGal.raro per sudores crebrius aute percoctionem& abscessiim iudicantur. Porro quanquam hic variant Hipp. exemplaria tamen costat nostra hanc lectione nacaeteris omnibus esse Hipp. in Epid.Galeniq; hic in Comm. i& lib. z.de Dieb. iudic.dogmatis, magis consentaneam. A ceditin meliora exemplaria hanc etiam lectionem sequuntur.Quod in fine huius aptior. Hipp. ait, hos sudores esse bonos,quia morbos iudicant:alios vero malos, i laborem, &
344쪽
morbi longitudinem,recidiuamq; significet: hoe alibi quor. prog. 29 que docet, ubi in eum scribit modum: Sudores saluberrimiis censentur in omnibus acutis morbis, si diebus iudicatorii xis oriantur, febremque finiant. Contra inutiles, qui id emcere,, non possunt: quippe in acuta quidem febre mortem, in mi- tiore vero morbum diuturnum fore significant.
signa Iu di Iudicatoria signa &symptomata.θSigna appellantur qua-catoria. tenus mutationem subitam ostendunt.Symplomata vero,se- Υ Π - cundum propriam eorum substatiam, quias , lie ' mor ov- δ' sequuntur, ut dictum est Comment. .sect. I. verum mppia crates. J Addendum nunc. Graece enim est, αλλ' ἱ-ο. Mani seste eos discere. JAbundat eos. Graxe est, αμαν b is ἐκ i ἐνqγῶς φαιν χνων AdaoIειθα ἀο Atxειαν, --
lius enim ex iis quae euidenter apparent , discere differentiam. Id quod ad artis refert utilitatem. J Graece, Ampliar, id quod ad artis utilitatem spectat. In primis Commentariis.J Adiiciendum, duobus. Graece enim est, in Nir ωτας Aruo. In prognostico. sTertio scilicet prognost. . Et in Epidemiis. JLib. 1.sect.3. Libro Aphorio. θScilicet 2.
aphor. 24. Fuit inuentum per experientiam. J Graece legitur simpliciter Mu μι et oi Dbρουται πανυ σφοδεα Αἰ αυτο -τst 1τη- σανὶι & hoc mihi inuentum est nimis anxie propterea quari renti,quare,&c. Hic autem. J Legendum, Sic autem. Graece
cant. cum mitIore autem, longitudinem morbi. F N praesenti aptior. Hipp. de qualitate sudoris agit. Frigi-I dum enim sudorem in acuta febre ortum , mortem pompilgidus tendere ait.Frigidum autem eum quidem intellige, qui ad sidor quia tactum medici aut assistentium talis est, quique e corpore eiusmodi emanat. Quippe si ob causam aliquam externam frigidus fuerit sudor nihil mali prae se fert. Is itaque sudor in acuta & vehemeti febre factus, mortem significat. ippe tantam humorum frigidorum in corpore copiam esse
345쪽
monstrat,vi neque anatiuo calore, neque febrili queant ea-Iefieri.Neque enim fit haae febris nisi ab al iquo crudo & frigido humore in venis putrefacto: qui quum non possit ulla ratione calefieri, necessario caloris innati extinctionem aut extremam ciusdem imbecillitate,atq; adeo mortem signifi .
tinua dicitur,ut testatur lib. I.Epid.constit. i.Comm. r. .Gal. in eum scribens modum: Qinecunq; sebres manifestam ha-
bent remissionem,nunqua tamen febre prorsus vacant,acu- Febitis acuum se ori raram vocantur Hippocrati.Quae autem sit causa, ut RHie
in redre cariausima fiat sudor frigidus , Gal. in Comment. ostedit.Caeterum si frigidus sudor in mitiore febre fiar lon- gitudinem morbi portendit,quod scilicet humore; erassi&multi sint,nec breui tempore concoqui & discuti queant.
Quam frigidam esse contingit. J Siquidem cutis nullius Cutis usius actionis, sed usus duntaxat gratia creata est, ut scilicet uni- g uersi corporis excrementa suscipiat.Gal.cap.. lib.de Morb.cau. in animalis corpore humorum multitudinem. Graece, m=Ως σώμαh πλε-κlay ν ἰμ πι γρῖ , in animantis corpore frigidorum humorum tantam abundare copiam, ut neque,&c. Tempore multitudine humorum.JGraece, in χρπνπM L ψνΠῆ tempore plurimo frigida multitudine concocta. Sed mitior. J Graecὰ, αλμα μετως . sed mediocris.
IN qua parte corporis barreat morbus, ex sudore posse cognosci, hoc in apb0r.docet Hipp. dicens: In qua parte corporis sudor est, illic morbsi esse monstrat. Quippe ea in par- sudor h te haerent humores redundantes & noxij, quorum quia pars excurrit, aut a natura expellitur,ideo sudor fit. Morbuitaq; usi nota qui iam actu, ut dici solet, infestat,aut paulo post futurus est & infestabit, significat. upd equidem veru est, ubi sudor is sponte &a natura ipsa propcllente fit, non ab aliqua cau-
346쪽
Dexterna, verbi gratia motu vel calore ambientis. Necesse quoque erit ut non semel is sudor fiat,sed crebro admodum.
Ex toto etiam aequalis fieret. Graece η απ- ominem- σι ν ἐπριμο ex toto similiter aequalis fieret. Et optime iudicium fit.JGraece, 'ii μι& bene iudicant, Quando non continetur.JGraece,κ-m κατατι σῶμα, vel quia non reconditur in corpore ratione morbi. Quippe morbus cogit, ut corporis humiditas dissipetur. calentio' Tam vehemens enim est, ut uniuersum cor s. aut temmis dissiςi -tes eiusdem aliquas dissoluat. Quare tuam uici MM-η P peruaeua sed optima corporis humiditate quam vis Inor bi non patitur in corpore recondi ac contineri. ut scilicet in de partes eius alantur.Vult itaque Galenus bifariam fieri sudores,nempe vel ob superuacuam, vel naturalem humidis
Et qua in parte corporis calor aut trigus est, iis
morbus est is c FN qua parte corporis morbus sit,ex calore S trigore eiulI dem posse deprehendi,hoc loco Hipp.monstrat dicens:Et qua in parte corporis caliditas aut frigiditas. scilicet insegnis ὲπία κμ enim in Comm.addit Galen. neque a causa terna excitata existit.ibi morbus est. Quippe necesse est tum eam partem corporis quae nimium calet aut friget,naturalem suam temperiem amisisse.Constat enim sanitatem ipsam esse symmetriam quandam ac commoderationem
calidi,frigidi,humidi,& sicci .
Et ubi in uniuersi corpore mutariones sunt, Omodo corpus figescit , mia. calescit, aut color alius ab
347쪽
AP H GR Is M XL ,3 2 salis sit orbi tingitudinem significant . iit Uum in eo qui hunc praecedit Aphorismo quid calidi- l tas aut frigiditas in lignis in una aliqua corporis par -
haerens portenderet,exposuisset:nunc quid crebrae earun- .in iein qualitatum in uniuerso corpore mutationes significerit qstendit dicens: Et ubi in toto corpore mutationes siqnt, ita yt niodo frigescat, muro calescat.Quibus sane verbis calo is d. frigoris vicissitudinem quanda breui temtiore di frequen er accidentem innuere voluit,eamque non Muna duniuerso corpore. Aut color alius post alium
V enim hoc loco idem quod Ula denotat fiat, tuorbi longi- te labri
rudinem significant.Nam hae qualitatu atque coloiu ia uti' quod poshtiqnes,humores,quos maxime colores ostendunt,ut dictuis 'militatu est comm. .sect.r.essicientes morbu esse varios , diu uos & colorii prae se serunt,ad quos concoquendos natu ra ipsa .longo indiget tempore. Quippe dum Vni humori, ut eundem conc4-ν aequat,& subinde expellat,vacat,alter interea augescit ita utilest qu. unius coctio alterius coticoctionem impediat.Qu' nomine.
etiam fit,ut febres compositae & complicatae simplicibus sint longiores.Caeterum longitudinem morbi pr dicta quidem significant,si vires robustae sint. Quippe hac ipsa imbecilla existente,sub variis ac diuersis istis humoribus,quos concoquere nequit,succumbit.
qui cibum non capit, id eueniat,quod vacuatione indiget corpus, Mendit. i. runca i ΡRima huius sententiae Hipp.pars, ut praecedentes de sudore Aphorismi omnes ad praedicendi attem pertinente altera vero ad eam artis parte,quae ne in morbν incidamus cauet.primu enita docet, quod e sudore multo a somnis f
348쪽
sHormes aliquis copiosiore cibo utatur. Non aute temere dixitGudor, in multus:exiguus enim si fuerit, virili potius imbecillitaten ca i Gai in Com. teste,vel corporis raritate praesesert.Neque ab ' re adiecit isomno: sie enim υπνη interpretandii erit quispe uuia in somno omnes naturales facultates validius agant, arq: adeo tum mutilia ab inurilibus disiceritaturmisit mira statim a semno,quii scilicet Diaguis& spiritus ad exterior, corporis reuertuntur,si naui etia excremeta ad cutem deserri atque adeo per sudorem expelli. Calor enim ner miranti in sortior factus, ad exteriora materias ad sua e Ja eas iesiancilius desert. praeterei quia hoc excrementii quod per sudore expellitur in singulis animatis particulis, Gai .lib. I.deTum 3.sanit.ca M.teste ex ipso unde aluntur succo nascatur, iamq: poti se uexpellatur, quila spiritu maiore impetu i ruere impellitur,a Qinno certe magis qua alio tepore duscilicet a Tnndo corporis ad exteriora redit,in hoc excrem&shie Airruit. ': oportet ut is sudor a causa aliqua manifesta.
sin ' Veii, i gratia stragulis & id genus aliis sudorem prolicietibus,sit ortus.Tu lane corpus copiosiore cibo uti significat. Ecibi enim copia multa excremeta qua cum calore & spiritu ad exteriora seruntur generari necesse est.Si vero ei qui ei- bum no ca it, hoc accidat. ut scilicet sine manifesta eausa a somno sudet vel ut alii codices legut. ιυ δε τροφὴν μὲνπῖν πασχ'A vero corpore no capiente cibum hoe p ti aturaignificat quod vacuatione eget propter nimiru prauorum humoru& excrementorum copiam quae sudoris causa est.Morbuna itaque incidet is qui hoc nomine sudat nisi vacuat ione quae fit vel per venae sectionem, vel medicamentum purgans pro ratione redundantia'. usus fuerit. Neque enim sussor qui vacuationis species est,tantum excrement rum eopiam vacuare potis est, quum tenuia tantum excrementa sudore vacuari eontingat Carterum in Galen. Comin.
nihil est quod annotationea requirat,nisi quod pro eo quod est ex somno legatur a somno.
349쪽
1 pHORIs M. XLII so frigidus quidem longiorem, calidus autem breuiorem morbum significat.
Hoc in Aphorismo Hipp.de quantitate & qualitate sudo
ris agitino quidem eius qui in die iudicatorio fit, sed eius potius qui per uniuersum morbi tempus accidit.Inquit enim: Sudor multus quippe exiguus si fuerit. nihil mali portendet calidus aut frigidus assidue, hoc est ver uniuersum morbi tempus.fluens. Hinc est quod Philotheus etiam Acidue.
stantem perseuerantεmue sudoris effluxsi significauit. Quare omnibus hinc palam fit, Hippocratem no de iudicatorio sudore, ut qui in vigore aut prope vigorem duntaxat accidit, loqui.Frigidus quidem longiorem calidus vero breui rem morbii significat.Legendum enim hoc loco erit, aqω de εὐασω, ut sit apocope Attica,pro μονα εγ ν --. Aliqua tamen exemplaria habent μ - -- adverbialiter, hoe est magis & minus. Prior autem lectio mel ior est. Frigidus enim sudor crassitiem materiae quae non facile discu-es,aut a calore vinci queat prae se fert,adem: longitudinem etiam morbi.Quare supra recte est ab Hipp.dictum:Frigi- Fiigidosiudi sudores cu acuta quidem febre facti, mortem significant: dor quid cum mitiore autem,longitudine morbi. Calidus sudor con. PQ duria materiam tenuem, & qua prompte concoquere ac discu- husuit stere natura possit,portendit, ideoque breuiorem etia mor- Caliau, si bum.Et hoe est quod alibi iis verbis efferre voluit: in Cra- dor quid none vetustiores morbi frigidi, recentes vero calidi. In 6.ξpid. Comm.Galeni est,dictum est prius, Aphoris. scilicet 36.hu- v 'ius sectionis. F'or. T.
Luaecunque 'brcs non intermittentes tirtio die valia Orei redduntur, periculosa existum. 2uoquo autem
modo intermiserint ,periculum abesse significam.
350쪽
. I Oc loco Hipp.sermone de febribus orditur,eumq; permultos Aphorismos protrahit.Initio aute de febribus
iis tractat,quae per tertiu diem validiores fiJt, easque dupliace, elie a1t,cina alias ni nuru & intermittetes,atq; illas quidε
teale, le- tate redeunt De cocinuis itaq; febribus,no qui de omnibus, v s. sed iis dii taxat quq temo die vehenietiores fiui, prima huius F brς aphorismi parte Hip.agit.Diligeteraute hic cogitadu erit, mu ς quas vocet febres cotinuas quet tertio die vehemetiores fixit,. L, neu tu, quado nullus interpretii quos ego viderim, uno depto Gai affigentes no,idipsum recte explicauerit. S ic aute appellat semitertia qua. nas vocatas Latinis,η μιτὶ Maer aute Graecis, quippe hae sunt cotinuae& no intermittentes,tertioq; die validiores. Quod in primis cofirmant ea quaeli. I. Epid. loco paulo ante citato ν γ scribit Hipp. inquies:Ηt xir πνρ υἰ,-μο ιυμ
vius inuadeles,& in summa acutiores euadetes. Quibus sane verbis Hipp. manifeste asserit, semitertianas esse febres.cotinuas acutas,& tertio die Srauius affligetes.Quinetiam Gal. li. 2.de Disser.kb.ca.8.diserte semitertiana ex numero tot inuatu este eamq; ex tertiana intermittete,"idiana.cotinua co posita tradit iisce verbis: Necesse est igitur si horrida simul atque continua sit semitertiana futura,ex duabus ipsam febrib. generari,quaru altera sit intermittetes,altera vero cotinua. Atq: idcirco tertiana quide cu quotidiana coli inua confusa facit semitertiana,quu neq; utraq; cotin meu, utraque intermittes, huiuscemodi queat febrem generare., , Ulia igitur sola mistio relinquitur ex quotidiana intermit', tete,& biliosa cotinua,quae & ipsa potest cotinua simul atq; horrida febre efficere. Ham ille.Porro febris quae tale forma reprae