Gabrielis Vazquez Societatis Iesu Disputationes metaphysicae desumptae ex varijs locis suorum operum

511쪽

idem mega, Dominicus Solus facilius euinci potest, quia productio gratiae est produmo accidentis : omnis autem productio tribuit ese rei productae: ergo cum esse gratiae sit inesse naturae , ut subiecto , idem erit, gratiam produci, atque subiecto coniungi. Quare si Sacramenta attingunt efficacitate sua instrumetaria esse gratiae, pertingent etiam coniunctionem illius cum anima. Paludanus autem& Capreolus,ut defendant suam sententiam Ai-Cunt, Sacramenta non producere gratiam, sed qualitatem quandam praeuiam, quam ornatum animae appellant. Verum praeterquam quod haec qualitas sine fundamento ullo , Scconficta tantum ad eludendum videtur, facile horum sententia a Scoto . U Gabriele redar i guitur. Nam sit ille ornatus est ultima dispolitio , quam proxime gratia consequitur , debet esse eiusdem ordinis supernaturalis cum illa : quare illius eadem erit ratio, atque gratiae , ut sacramenta non possint esse cau1a illius:& illius productio codcm modo sit creati O,atque gratiae productio vel neutra sit, sed Vtraque de potentia subiecti educatur.

Denique Caiet. S Conradus eo confugitant, Vt dicant, gratiam non creari, sed concreari: neque enim putant, esse absurdum , aut Contra mente Doctoris sincti, sacramenta tanquam instrumenta assii mi ad concreandum, licet ad creandum assumi non possint. Caeterum contra hos quoque non minus emcaces rationes

Pugnant. Primum, quia potest ab aliquo, ut

512쪽

essiciente, comproduci, hoc est produci simul

eum alio productione alicuius totius, nisi ab eodem etiam totum producatur: vel ergo fa-Cramenta eificiunt creatione alicuius totius, qua gratia comproducitur, vel gratia a Sacramentis non concreatur. Deinde quoties productio totius non est creatio, productio partium, quae simul cum eo, & productione illius Coniungitur, non erit concreatio comproductio enim sequitur naturam totius productionis; sed productio hominis grati non est creatio , quia est productio talis esse , non totius esse , qualis debet esse creatio , ut sequenti cap. videbimus ergo nec conproductio gratiae debet esse creatio.

Reliqui authores pro priori sententia allegati, cum dicant, Sacramenta nouae legis non esse instrumenta ad producendam gratiam, sed tantum causas, sine quibus non produceretur, non possimi urgeri hac ratione, etiamsi assirment, nullum poste assumi instrumentum ad creandum. Eodem modo nihil habet momenti haec ratio contra eos, qui dicunt, Sacramenta tantum esse instrumenta moralia, in quem sensum explicari poterat Sanctus Thomas. Quod si Sanctus Doctor intelligi potest de instrumentis moralibus, quando dixit, Sacramenta non posse assumi, ut instrumenta ad producendam gratiam , eodem modo intelligendus est in hac quaestione . cum ait, non posse assumi ullum instri mentum ad creandum, ut explicabimus dissutatione 176. capite a. Et

513쪽

DISPUTATIO XXVI. 491 illa ratio praedicta sumpta ex authoritate Ipsus recte probat, gratiam non creari: quia Sacramenta alliam untur , ut instrumenta saltem moralia ad productionem ipsius. Carteiarum, contra eos, qui asserunt, recte poste asia sumi instrumenta ad creandum, praeaicta ratio nihil probat. Capite igitursequenti noliram sententiam ratione efficaciori aduersus omnes confirmemUS. CAP. III. Ratione confirmatur praecedens opin=VΝica ratio est ex ipsa definitione creationis ducta , qua sententia feteriora capite posita in uniuersum probari potest: ea autem est huiusmodi: Creario est productio entis, ut ens est, hoc est totiuS esse rei, non talis, aut talis esse. Quare siue res fiat a Deo solum, siue non: si tamen illa non fiat secundum totum esse, sed fiat secundum tale este, non erit Creatio. Hac de causa resurrectio , quae est in Coniunctione solii animae,& corporis,etiamsi a solo Deo fieri possit, non est creatio , quia coniunctione illa non fit ens , secundu totum esse entis : sed quod alias erat ens, fit tale ens, scilicet, homo : unde resurrectio non fit ex non ente, sed ex non homine : & denique productio talis entis , ut tale ens est , non fit ex non ente, sed ex non tali ente, quod semper est aliquid. II xc est manifesta definitio

514쪽

quaestionis, & a nobis explicata diffutatione 1 3. Cum ergo fit aliqua forma in subiecto, aut in materia, quae natura sua pendet a subiecto, vel a materia,quia postulat ut a causa, securi dum esse ab ea sustentari, non producitur ens; sed tale ens, quia esse illius formae naturale, est inesse, aut informare aliud ; non autem per se esse : ergo cum talis forma producitur- , non Creatur, neque concreatur, sed generatur Cum toto , quod componit, vel communi alia ratione producitur. Huiusmodi sunt omnes formae substantiales,praeter animam rationalem, ut omnes aecidentariae,etiam supernaturales: quia suapte natura postulant inesse subiecto, Cum suapte natura ab eo pendeant, ex quo,&in quo constituant tale esse: tale aute esse nona fit ex non ente, sed ex non tali ente, quod est aliquid. Ideoque optime notauit Scotvi in . diastinctione I I. g. Ideo dici potest, conclusa. nullam formam materialem creari posse, quia ut creetur, prius natura debet esse, quam inesse subiecto e cumque eius esse sit inesse , pendens a

subiecto, non prius existit, quam fit in subiecto. Et immerito Durandus in a. distinctione I. clis.otione 6. num .3'. contra Scotum docet, prius

natura formas naturales esse in se, quam sint in materia; siquidem earum esse est inesse a subiecto, aut a materia pendens.

Quod autem dicitur, formam priorem esse in suo genere, sic intelligi debet, ut prius qua

totum compositu consideretur, cuius est: forma, ipsa forma concipiatur ut ratio, non autem

515쪽

DISPUTATIO XXVI. 493tem ut quid in se exiliens, dc productum: idedictum puta de formis acciaenta ijs. Quocirca dicendum quoque est, eas educi de nativa potentia subiecti, quia esie illarum a subiecto, ut a propria causa pendet.

Quod si sermo sit de gratia , & alijs formis

accidentams supernaturalibus, eodem modo dicendum est de innata potentia animae, aut Angeli educi: nec hoc quidquam habet cum

Pelagianis, aut Semipelagianis commune. Neque enim de hoc ipsi unquam cum Catholicis contenderunt, sea de alijs diuersi ε capitibus, quae retulimus di futatione Sy.capite 1 S ita Auguntinus, quanquam utrilque plurimum aduersetur , in libris praesertun de praedestinatione Sanctorum, es de hos perseuerantiae, nil Ilominus1. Γιro, capite s. versus sinem, sic ait: Posse habere fidem, sicut posse habere charitat m,natum eli hominum & in hoc nullam gratiam agnoscit habere autem fidem, quemadmo

dum habere charitatem, gratia cit fidelium. Concedit igitur potentiam na- . tiuam in homine , ut possit liabere fidem , &charitatem, non tantum sola Dei operatione,& infiitione, sed etiam sua cooperatiCne: loquitur enim de ambus harum virtutum, quM

runt VItales operationes. Quocirca erit etiam

in anima potetia nativa recipiendi a solo Deo habitus harum virtutum. Et quanuis haec potentia non possit appellari naturalis , sed obedientialis, quia hae appellationes sumuntur ex ordine ad formam,qua recipit potentia: dici' tamen

516쪽

9 u WAEsTIONvΜ METAPRYs tamen potest nativa, seu innata, quia conse quitur ipsam natiuitatem , & constitutionem naturalem hominis : sic enim solum refertur ad naturam, quam consequitur, non ad formam, quam recipit. Frustra ergo formidarent scholastici antiqui concedere, gratiam,& alia dona supernaturalia educi de potentia animae , arbitrati se cum Pelagio consensuros , si id assererent, cum sane. contra Pelagium Ecclesia solum doceat, ex propriis viribus nostrae voluntatis , sitne gratiae adiutorio , non posse hominem seruare legem, Vincere tenta tiones , iustificari , perseuerare, & mereri regnum coelorum . . Contra Semrpelagianos vero non posse nos ex nostris viribus , sine auxilio gratiae initia aliqua Deo praebere nostr ae iustificationis,ut loω citato explicatum est. Et ideori'utatione tra. capite 1 . nostram iustificationem diximus appellari creationem quandam mΟ-ralem , quia in iustitia ex nihilo hoc est, ex nullo proprio opere creamur. Oua etiam ratione dicitur Psalmo ues. Pro nihilo salvos faciet eos,

ut ex mente Augustiini, & Pro furi explicaui difrutatione sti. capite r . in fine. Contra vero,inter reliquas formas substantiales sola anima rationalis peculiari quadam actione sibi propria creatur, & de nihilo producitur. Nam licet materiae, cui Coniungitur, det esse hominis , quod est tale esse: quia tamen ipsa secundum se . nata est subsistere , 8c per se esse sine materia, ideo creatione producitur , dc de potentia materiae. O cI ncm po-

517쪽

DISPUTATIO XXVI. 49stest, quia esse illius est absolute esse, nec ab alio pendet. Ex quo etiam patet, non recte argumentari Sotum. ab anima rationali ad gratiam , ut probet prius natura gratiam a toto

Deo creari, quam uniatur animae: est enim

manifestum discrimen,quod anima rationalis in sui productione non pendeat a materia; &ita eius esse sit simpliciter esse. At vero gratia: cum sit aceidens , non minus pendet Isubiecto,ut sit; quam quaevis alia forma accidentatia , quia eius else est alterius esse: ac proinde eius esse non est simpliciter esse, sed tale esse, ut explicatu a nobis sipra est. Quod si formae substantiales , & accidentariae, sine subiecto producerentur, creantur quide, quia tunc esse simpliciter fieret secundum se totum aliter, quam cum in subiecto, aut in materia producuntur,sic enim illarum esse est alteri inesse , aut inhaerere; S ita esse quod ex illis resultat, non ex inhilo, sed ex materia fit. Quocirca, cum ommuniter dici soleat, formas non produci, ut quod, sed comproduci eadem productione cum toto; sequitur, formas inhaeretes subiecto,aut materiae, nec creari , nec produci, sed congenerari; si totum, quod ex illis, & subiecto, aut materia coalescit, dicitur generari: id quod seque ii capite

magis explicabitur. Asserunt tamen nonnulli, omnem formam accidentariam, etiam fi in subiecto producatur, essentialiter a Deo pendere ; & hanc sationem dependentiae a Deo , non posse ab ea se-

518쪽

9ι α' AEsTIONUM METAPH. ea separari: quia essentiale est omni creaturae a Deo pendere : ac proinde hac ratione prius

natura aDeo procedere,quam a secunda Causa in subiecto producatur. Dicunt praeterea, hanc, quam vocant dependentiam a Deo, inuariata semper in ipsa forma permanere , siue in subiecto producatur, siue extra subiectum:

Caeterum habere rationem creationis solam, quando extra subiectum fit, non autem quando in subiecto producitur, quia crearI non solum est a Deo 1llo modo pendente , sed etiam alia simul actione in subiecto non produci. Mirandum tamen est, in rebus Theologiacis,& Philosophicis, quotidie novas,& Inauditas opiniones excogitari, si semel ipsa rei definitio non recte teneatur. Falsitas vero huius opinionis patet primum ex dictis , quia cum esse formae accidentariae sit in esse , non potest, Vispra inferebamus, prius ordine naturie esse producta ullo modo , quam in subiecto , niti quando re ipsa sine subiecto manet: quod si prius re vera esset producta, sicut anima rationalis, in illo priori, de nihilo esset producta,& eius esse esset simpliciter esset ac proinde crearetur,ut ex dictis patet: deinde si prius natura illa forma esset a Deo producta, non posset deinde a causa secunda produci; sed tantum subiecto coniungi,sicut anima rationalis ; quia prius producta est , deinde insequenti instanti naturae non potest a secunda causa intelligi producta, sed unita materiae Per generationem; atqui forma accidentaria

519쪽

DIt PUTATIO XXVI. 63 non solum Mnitur subiecto a causa secunda, sed etiam ab ea secundu filam essentiam producitur.. Ignis enim non tantum vnit calo iarem ligno , sed in ligno ipsum producit. ΡΟ-stremo ex hac opinionς sequeretur , actiones nostrae voluntatis , quia creaturae simi, a solo Deo prius produci,quam a nobis : ex quo efficeretur, nullam in nobis manere libertatem, ut patet ex ijs,quae diximx supra diriputatio. 9o. Quod vero aduersari, dicebant, omnem rem, pneter Deum, pendere essentialiter a Deo, sic est intcili fendum, ut non posset esse, nisi fiat a Deo aliquo modo, vel per creationem , ut si forma fiat extra subiectum , vel natura sua a subiecto non pendeat, Vel saltem per genera-.tionem,quando in subiecto producitur, a quo suapte natura pendet, siue hoc modo a lolo Deo producatur, ut gratia, sine cum secunda

causa, ut aliae formae accidcntariae naturales.

Ex dictis in hoc evite. sequitur, destructio nem formae accidentariae in subiecto non esse an nihil ationem, sed corruptionem; etiam si aliqua a solo Deo fieri possit, qualis est destructio gratiae. . Ratia vero est , quia sicut productio illius non est creatio , eo quod non est productio entis absolutς, sed talis entis : ita etiam de ustio illius no est annihilatio, quia non desinit talis forma in nihilum simpliciter, sed in tale non esse: siquidem manet subiectum sub tali non esse. Quocirca mihi non

probatur sententia Bonaventurae sn a. aistin. 26. articiao vnico, quaest. . mcardi. articulo etiam unio.

520쪽

stinctio. 17 quaest. . art.1 dubio 3. qui docent, destructionem gratiae esse annihilationem: quorum sentetia eo etiam impugnari potest, quia ut prob mus r. a,quaenione gr. articulo .homo per pec. tum mortale attingit ut causa Physic Meffieiens, destructionem gratiarinulla autem ausa Q eata hoc modo attingere potest alicuius formae annihilationem.

corollariasuperiori doctrinae. W Va vero ratione dicatur creatio esse tanatum subsistentiai vi affrmat sanctus D.-ctor in conclusione hium articuli, ex dictis licet colligere. Primo quidem hoc non debet intelligi ea ratione, qua vulgo dici consueuit, actiones, & passiones esse suppositiorum: iam

enim supra di futatione I63 .capite 3. OstendimuSι non esse verum, nec secundum mentem Aristotelis, sed actiones,& passiones esse quoquei naturaru, ita ut illae & fieri, & operari diean- tur, sicut dici solet,ut quod. Secundo non solum compositorum,sed etiam simplicium potest esse creatio , ut expresse notauit sanctus

Thomas; nam anima rationalis,& Angelus cre- uitur, & tamen non sunt composita e es tamen propria subsistentium, siue substantiam, sue formarum. Dico autem formas subsisten- es, non quia actu per se sint, & subsistant. nam