장음표시 사용
551쪽
DII PUTATIO It X vi xx. sas Iuri conlistit. ut ait ibidem sanctus Doctor, in eo, ut Deus deneget influxum, quo rem consem uat. Ad hoc autem nihilvidetur praeuia aliqua
operatio concurrere per modum instrumenti, licet possit id a Deo impetrare: quia cum hoc non' sin e iacere aliquid in re ipsa, sed Deunegare ei conseruationem, quidquid fiat in
re,antequam annihiletur, non se habet instae praeuiae operationis, ad negandum conseruationem. Nam ut esset instar instrumenti, potius haec praeuia operatio deberet esse in ipso, qui negat conseruationem. Quare non dici mus .ullo molo Deum uti instrumento ad ne gandam conseruationem mi sicut dicimus, uti instrumento aliquo modo ,licet morali, ad efficiendum aliquid, etiamsi possit esse causae impetratoria annihilatronis. Tertia ratio, quae afferri solet,est huiusmodii Creatio est productio entis , in quantum est ens puta .finitum,& limitatum,natura suarsed qui producit ens, in quantum enS est, potest producere omne ens: ergo potest produ- here se ipsum .sicut ens finitum , & limitatum: atqui tale est omme instrumentum creatum: ergo si illud assthmeret ad creandum aliquid. seruire etiam posset ad creandum se ipsum, quod est absurdum . Uerum haec ratio minus probat: sicut enim
superiori disputatione capite x. dicebam us,ut aliqua creatura haberet potentiam creandi, non opus esset versari posse circa omne ens
Φniuerse ; sed suificeret in aliqua re particu '
552쪽
s3O QI AESTION v M. M E T A P Ηlari producere totam entitate illius , materis scilicet, & formam : ex quo non sequeretur
possh creare se spiam : id quod multo minus
sequitur in instrumento. Cu enim non OPCretur nativa virtute , sed voluntate solum Dei assumentis, ex eo quod totam entitatem huius entis produceret, non sequeretue, posse seipsum efficere, etiam ut instrumentum. CAp. III. Praecedens opinio optima ratione monstratur nulla
posita in instrumento innaria, virtute
M Ihi vero unica videtur esse ratio, quae non solum in praesenti difficultate sed
etia in uniuersum conuincit,nullam re assumi posse a Deo pro voluntate , ut instrumentum Physicum aci quemcumq, effectum sed debere instrumentum esse talis naturae, & Virtutis, ut habeat ex se prquia operationem,non quo Cumque sed suapte natura requisitam ad effe-etum,vel saltem debere nativa virtute aliquid efficere in illo , hoc est ., essectum secundum aliquam rationem debere instrumento reLPondere, Ut propriae causae nativa virtut operanti. Qua ratione usus videtur Scotus in 6 . diuintilione l. quaestione I .g. illa , Ideo dici potest, circa finem,qui postulat in uniuersum praeuiam Operationem in instrumento. Differt autem a Thomistis, quoniam Scotus postulat operatio- . nem praeuiam naturaliter requisitam ad effe-Qum: Trimina autem existimant, sufficere Mamlibet
553쪽
quamlibet praeuiam operationem, etiamsi ex se nihil ad etactum conducat, Vt supra vidimus: quam quidem diximus superiori capite noesse necessariam; sed si cum illa posset res aliqua,ut instrumentum , libere aissumi, eodem modo etiam posset assismi immota,&sine ab apramia operatione. Ex quo sane principio factum est,ut Scri aliqui Thomsae de Sacramentis diuerso modo sentirent. Nam Nomiiasta 3 parte. uritione 62.articulo r. docent Sacramenta esse instrumenta physica, quia habent praeuiam Operationem, etiamsi ex se non aptam, nec requisitam ad talem effectu. At Scotisslocis citatis dixit, non esse physica instrumenta. quia non habent praeuiam operationem. Nostra igitur ratio talis est. Cum res aliqua assumitur ut instrumentum ad aliquem effectum, non tantum est ordo efficientis , & effecti inter effectum ipsum, MCausam principalem, sed etiam inter effectu.& instrumentum ipsum;quia effectus no tantum exit a causa, sed etiam te ipsa exit a causa per instrumentum , & instrumentum re ipsa agit id, quod antea non agebat. Quare Ut res, quae a Deo fit medio instrumento, reseratur etiam ut effecta ad ipsum instrumentu, nece se est aut suapte natura ad illud referri, aut facta aliqua mutatione: neutro aψtem modo. fi xi potellit ergo neque ullo modo potest referri. Quod ut clarius demonstremus; ponamus rem aliquam proxime creari, seu produci a Deo,& cotinuata eadem actione conseruari;
554쪽
deinde post paulum assumere Deum ex dua
bus aquis unam, ut instrumentum ad conser uandum rem illam, vel continuata creationC,
ut si esset creatura , quae secundum se totam conseruatur, vel continuata productione in subiecto ut si esset gratia. Tuc inquiro, an r silla effecta incipiat referri ad illud instrumentum, & instrumentum ad illam p Certe negare nemo potest, ea mutuo referri; notissima enim omnium relatio realis est , producentis actu ad rem productam : atqui non referuturmutuo suapte natura sic enim sequeretur esse virtutem natiuam in instrumento ad producendum , cu effectus sua natura ad illud res ratur,ut pendens ab eo,& instrumentu ab intrinseco quoque referatur ut produces: quod
tamen est abundum , siquidem id no habent ex se, sed ex voluntateDei.Accedit,quod si ab
intrinseco, & natura sua referretur, sicut duo alba,non potius referretur res illa conseruata . ad unam aquam, quam Deus voluit assumere ut instrumetum, quam ad aliam e cu duae illaraquς sint eiusde naturae. Oportet igitur referri mutatione aliqua accidentaria facta in una aqua e nulla autem mutatio esse potest et nam
vel ea est in instrumento praeuia ad agedum, vel est in esse stu , non in instrumento. Sive enim dicatur m illo esse qualitas aliqua permanens uiue transiens, & per modum motuς impressa a Deo, ut nonnulli cominiscunturi quomodocumque illa sit: vel est virtus pro-
Pria ad producendum talem effectum, & sic
555쪽
iam non constituit instrumentum,sed causam propriam , & principalem illius : sic autem nulla potest imprimi ad creandum, vise ri/ri disputatione probatum manet, & aduersarij fatentur. Vel virtus illa est multo inserioris naturae, quam ut ex se effectum producerev leat; & ita cum indigeat noua eleuatione, ex se ipsa non poterit talem effectum producere, ac proinde nec ex se ipsa ad talem effectum reserri poterit: ergo mutatio illa non erit suf-s ciens ut instrumentum ad essectu reseratur. Quo etiam argumeto probatur superflue poni hanc qualitatem .deriuatam a causa efficieti in instrumentum, ut eleuetur ad effectu su-Pra suam propriam & natiuam virtutem et si quidem supra hanc qualitatem requiritur alia
noua eleuatio.vt probatum est. Vel tota mutatio sit in re producta, & hac etiam ratione non potest elle mutua relatio. Tum, quia non Fidetur,quae mutatio fiat in eadem suiustatia, QuamDeus solus coseruabat, cum postea me-cio instrumento, nulla omnino habente virtutem, nec ex se aliquid influente, eam coseruet. Cum enim eadem res conseruatur successive a diuersis causis, ut idem lumen a diis uersis luminosis, non mirum, si ex modo productionis illius fiat in ipso lumine producto aliqua mutatio. Dicere quis posset, non videri necessariam talem mutatione in effectu, nec in modo producendi, sed a diuersis luminosis idem lumen successiiue produci posse,&eodem modo: re- /
556쪽
g3 RUAESTION v Μ Μ ET A PHYferri autem lumen ad diuersum luminosum, quod succedit, non quia sit mutatio ex partesiit, sed quia suapte natura ad luminosum referturia quo in tali distantia aptum est coseruari,&produci: at in re producta medio instrumento,quod ex se nihil cofert, comentim tium videri variatione aliqua ponere,cum tota virtus producendi sit agentis principalis, quod Ide mane :&Instrumentum ex se nihil Conserat, nec mendicata habeat in se qualitate, aut formam ad producendum: quare ex eo quod Deus varijs uteretur instrumetis per solam assistentiam ut dicunt in nihil illis imprimens,Vt eis uteretur, eodem modo rem ipsam
productum iri,& influxum principalem eodemodo mansurum ; atque adeo in re producta nullam futuram mutationem, cum instrumetum nec ex se aliquid influeret, ratione virtutis propriae, & ratione virtutis principalis nihil reciperet praeter assistentiam illiuS,quae eadem omnino esset cum diuersis instrumentis. Hoc tamen dissicultate non caret ; quoniam non videtur in lumine producto eadem omnino relatio,quam vocant dependentiae ad v-
Num luminosum, Sc ad aliud: qyia illuminatio non est 1de realiter cu ipso lumine productor potest enim Deus praesente uno luminoso e ficere, ut lumen produinim non pendeat ab eo, si nolit cocurrere cum eo ad illuminandit; 'sed ipse velit solus lumen producere. Hoc aut lno videtur posse fieri, si illuminatio esset actio omnino ex natura rei eadem cum lumine pro-
557쪽
ducto , & lumen productum per essentiam suam, absque ullo alio distincto referretur ad
luminosum relatione,quam vocant , depen dentiae.
Sed agedum concedamus,tot mutationes sine fundamento excogitatas in re producta IDeo ratione diuersorum instrumentoru;tameadhuc hae sufficere nequeunt ad mutuam relationem effectus, & instrumenti: nam si hic effectus taliter productus resertur suapte natura relatione producti ad instrumentum, signum est, instrumentum es e talis naturae, quae ex se producat talem effectum. Effectus enim non refertur natura sua, nisi ad id , in quo est virtus faciendi, non voluntate alterius,led naturaliter, siquidem naturaliter refertur: ergo cum instrumento non sit aliqua virtus,fit, ut res producta ad illud non referatur.
Dicet aliquis, effectus no secundu sua subissantia refertur ad instrumentu sed secudum modu, que habet producti, medio tali instrumento. At hoc est manifeste falsum; na instrumentum n5 producit modum in effectu, adque assumtur: quod si aliquis est modus in il- fio, est productio ipsa, qua pendet effectus ab instrumento ; sed ipsa substatia effectus habet ratione producti,&esh quae refertur: tuc auteratio praedicta locum habet. Na si hic effectus
suapte natura refertur ad hoc instrumentum, sequitur, n instrumento esse virtute natiuam
ad productionem illius , quod est absurdum. Respondebit deinde aliquis, effectum non
558쪽
referri ad rem', quae est instrumentum , nuda sumpta, sed ad eam, ut ellet eleuata ab ageter quae sane eleuatio nihil aliud est , quam ordinatans esse ad xale effectum,& ad iliu habere
Paratum tale concursum Dei. Verum,qui S no videat,haec latum esse verbaῖ nam Deum esIe Paratum cocurrere cum instrumento, supponit instrumenti etiam cooperationem futura: nunc autem quaerimus , Undenam sit futura
haec instrumenti operatio ' Primum qui de noex eo, quod Deus sit cooperaturus; utriusque enim concursus supponit principium in utraque .Deinde eleuatum esse ex solaDei ordin tione quis non dicat,esse latum respectum rationis in instrumeto ; si nihil in se instrumentum recipiat' Quae igitur in illo variatio est,ut assiimatur & concurrat ad effectum, quando CX eo, quod suapte natura habet, non poterat Concurrςre' Haec unica ratio probat, nullum instrumentum , quod suapte natura requIstum non sit ad aliquem effectum, habens aliquam praeuiam operationem ad illum, vel ad
aliquid productum in ipso , assumi posse in
discriminatim a Deo , ut instrumentum eiu cies ad effectum quemcumque . Ex quo principio in 3. parte quaesitione I 3. U62. dicem US,Nec potentiam humanitatis Christi, ad patranda miracula , nec Sacramenta ad facienda gratiam, physice concurrere. sed esse solu instrumenta moralia per modum impetrationis , ut ibidem explicabitur. Quod si instrumentum indiscriminatim asthmi poss)ta Deo ad va-
559쪽
DIs P v TATIO XXVI II. 63 rios effectus, non dubitatam , eodem modo Posse assumi ad creandum: non enim inuenio peculiarem aliquam ratione quae prcoet, ad. Creandum assumi non posse. Quomodo autenecessaria sit in instrumento aliqua praeuia operatio ex nativa virtute, aut aliquita efficere debeat 1n ipso effectu, cuius sit propria causa,capite s . dicemus. Praeterea iuxta sententiam , quam sequuti sumus disputatione i . nempe creationem non distingui a re creata .nisi sola ratione, necessario sequitur, non poste assumi aliquod instrumentum ad creandum : nam si assumeretur, variaretur creatio ut patet ex dictis, ac proinde distingueretur a re creata. Sunt quoque peculiares rationes,qu C pro'hant,potentiam animae Christi ad miracula,& efficacitatem Sacramervorum n5 esse physicam, multaque alia suis locis dicenda sunt contra varios modos philosophandi Theologor a. Νuc aute nostro instituto ea, quae diximus sufficiant. Illud autem obseruandu est, multo magis repugnare , assumi aliquid , Ut instrumentum ad conseruandum se ipsum. Nam cum id, quod est instrumentum , prius debeat esse,quam operari dum se ipsum cor seruat in hoc instanti, prius debet esIe, qua se conseruare. Quod si est prius natura, non potest esse effectus sus ipsius. Quocirca falluturqui, ut defendant trans substantiationem in Eucnaristia, dicunt, Christi corpus conseruam per Verba consecrationis: & cum verba ha
560쪽
638 QNAE Tiosv Μ Μ ET A PHYs.lbeant efficaciam ex ipsa humanitate Christi. ipsam quoque ad sui ipsius conseruationem assu- Sed ea quoque ratione horum Doetorum lententia merito confutari debet: quod cum ad saluandam veram ratione transsub stantiati'nis, nihil referat humanitate Christi physice produci aut conseruari secundu substantiam,per verba consecrationis , aut a se ipsa:sed multo fisciliori ratione explicari possit mysterium nostr.e fidei, ut capite s. Obiter dicemus, tam difficili ratione . quae in recta phila phia incredibilis apparet, eam defendere voluerint. CAp. IIII.
Eadem opinio contra potentiam, quam vocant obedientialem,confirmatur.
AD nostra ustitie tempora uno ex modis praedictis cap. praecedeκti defendi solebat, l=m se assumi quamcumq: creatura, ad quem
ibet effectum producendum, sicut Sacrameta ad producendum gratia, aut qualitate aliqua in ipsam creatura derivata per modum perm mentis vel per modum transeuntis, aut sola Dei assistetia sine ulla prorsus mutatione creaturae,& c Otra utrumque modum superiorica et 'pugnauimu S.Iam vero paucis ab hinc annis recentiores nonnulli docent, posse assiurni 1 Deo quamlibet creaturam,ut instrumentum, ad quelibet effectum etia creationis , ratione cuiusda potentiae, qua vocant o 'dientiale