장음표시 사용
141쪽
f. XII. XII t. CAPUT XXII. 6 rlibera esse debet utilium & inutilium electio, nisi alteri jus quos.
da in in eos quaesitu in sit. AE Insantium plane alia eli ratio, qu Tum regimen , cum ipsi jus exercendae actionumque Iuar ulla moderandarum non habeant, δs occupanti ct idoneo natura concedit.
XlII. I. Uta adderem stultum esse titulum, , quem quidam tribuunt Imperatori Romano, quasi ipse etiam in remotissimos& incognitos hactenus populos ius imperandi habeat, nisi juris. 'V consultorum diu princeps habitus Bariolus laetereticum ausus es. . . . fibriat ε pronuntiare qui id negat; nimirum quia A Imperator terdum se i mundi dominum d vocet, ct in Sacris literis impe riuin illud, quod in Romaniam posteriores scriptores vocant in appelletur u ρ Mκ nomine: qualia sunt e illa: ',. D Le Orbem jam totum Oictor Romanus habebat, VL. ἁξ-- multaque similia 3o per complexionem, aut excessum, aut ἴR3x excellentiam dicta: quippe cum 2. in iisdem sacris literis sola e rei φη. o Judaea saepe venit f nomine ηρ M quo sensu acci- ς'
siendum dictum vetus judaeorum, medio telluris sitam urbem In ierosolyma, p id eli in medio Iudaeae, sicut in medio Graeciae i. 'Delphi
-μένη et Hieronymus: momen terra,etarim eum additur partietita omnis,
xuditissimi RELANDI, nuper eum lsummo Rei p. litetariae damno his Lanis erepta, Lib. I. cap. ubi dii testimonia veterum reseruntur det Hire. I ina in medio Terrae sita. 7. B.
GRONO II. Es Oeetipanti ει ἰδεηεοὶ Eius imago ex ime Lycurgi erat penes Lac daemonios: eo nititi erat enim , ut senex quivis alterius liberis, Perin de ae suis, imperaret, te indecoro agentes eos coerceret. ora. lib. 3,
l 3o Per eo laxionem I Cum pluraeomplectimur verbis , quam re aut lententia significamus. i Exetiy-J Hyperbolen. 32 MeellentiamI Cum omnia triabuimus uni sol1, cui aliquid praeciapuum ante alios esse lienificamus. 3 3 Oi μένat J sic orbas terrara
142쪽
Delphi similiter dieii 14 orbis umbilicus. Neque est quod quem-
moveant Dantis a argumenta, quibus probare nititur Im- peratori jus tale competere, quia id humano generi expediat. commoda quae adseri , suis compunsantur incommodis. A. iv. Ut enim naVis aliqua ad eam magnitudinem pervenire potest qtu e regi nequcat, sic ct hominum numerus & locorum dillantia tanta est e. 3s ut unum regimen non strat.
ι concesso hoc expedire, , ius imperii non se-
, 'i. - lxiitur, 36 nisi ex consensu aut poena nasci nequit. Nec diti f. iiὶ Οἰλὶnia quidelia, quae Olim fuere populi Romani, Imperatortico citrio Romanus juS nunc habet. multa enim ut bello quaesita ita bello n. s. amissa sunt; alia pactionibus, alia derelictione q in aliarum gentium aut regum jus transi Crunt. Quaedam etiam civitates olim plane subditae. pollea tantum ex p: rte subditae, aut tantum inaequaliter sederatae esse coeperunt. Nam omnes hi modi aut amitatendi, aut mutandi juris, non minus adversus Rom. Imperato. ' rem . quam ad vulsus alios Valent. Pa. ἐε XIV. 1. Sed & 37 Ecclesiae jus fuerunt ι qui adsererent etiam in I Populos ignotae hactenus partis terrarum, cum tamen
tij I ipse Paulus apollotus aperte dixerit eos qui extra Christianis-
. G R O T I. eir. I. ann. II. Sie Furtis optati pop. Rom. Si ei lia Ec Africa emiten q se aliarum emtitim avi regiam 1 tum finia, aut etiam his carentem, Ius transiertinuJ Exemplum sume in sola in Italia regnare maluim .il spania, de qua vide Go- Etiam in quam eo magnitudinis excrescere', suerat. num. s. de actionibus. ut viribus suis conficeretur. Fiar. 3,
. Panerinitanam in e. venerabilem. I 2.
col 9. de electione. Iasonem in l. l 36 Nisi ex tonsensu aut pinna J 2,eunc Os populos, I. col. 2. Cod. s. I. de summa Trinitare Mens hitim cons. 37 De IUD IMI Alludit eo, quod II , num . io 2. Cardinalem Tuschum Alexander VI papa divisit inter Lu- Practicartim conchisonum 3 s. sitaniae & Castellae teges bello si ibi- rex Hispaniae. Molinatam in cons. ' gendos Indos A. C. 3 94. P ejus, Paris. in pr. num. 2P. Cha natim quod etiam lux sibi tribuit trani. de gloria Mundi parte v, conlid. 2g: uendi regna. si quis ambitioni papa. Azarium Inititutionum moralium t rum adversetur. Sic Julms Il. re-tib. II, c. s. p. z. ignum Nauartae, quod ad Joannem Albretum pertinebat . quia se i te G o M . v I r. l Ludovico TI. regi Galliarum adve lsus a patia de H ip an s lunxerat, Orbis M-MIumi Cicero 2, di-i donavit Ferdinando Arragonensi A. Tin s 6. Ovidius Io, Io . GUiυι I, C. isi 2. '
143쪽
mum sunt, judicandi sibi jus non esse. v τὐc ξω ne - νειν; I Cor. v. I 2. Et quod jus Apo 'tolis judicandi competiit,
quamquam etiam ad res 33 terren is suo modo purtinebat, cratia men 3s coelestis, ut ita uicam, non te tacti ris ingenii, exercendum scilicet non per arma & f agra. Dd per verbum Dei generaliter propositaim S. a i circv lvtantia S peculiar CS apt. Itum, per o sigillorum divin. e gr. itia: cxli. bitionem aut negationem, 'Prout cuique conduceret: pol remo loco etiam per vindicta in non naturalem ted natura ipsa superiorem, ac proinde a Deo
procedentem: qualis in Anania, Elyma, IIymenaeo, & aliis
2. Christus ipse, a quo omnis potellas Ecclesiastica fluxit. A
cujus vita exemplar est Ecclesiae, 63 qua talis est, propositum, . , negavit a regnum suum et se de hoc mundo, hoc Cil, ejus na xv , ιturae cujus sunt caetera regna: addens, alioqui futurum suillumae P. Cui more aliorum regum opera militum ut Cretur. Nunc vero Da . ti t.
etiamsi legiones volitisset poscere, poposcillet. non hominum,s B sed Angelorum. Matth. xxv I, 53. Et quicquid fecit pro jure β η υ jt. suae potaelatis, id fecit non humana sed divina virtute, ctiam ' 'tum cum nundinatores e templo cecit. Flagrum enim tum quoque divinae irae 4r erat signuni, non instruinentum; ut alias sputuin & oleum r signunt medendi, non remedium. Au isti nus ad indicatum Iohannis locum: . Audite ergotes : audi tari umcisio: nudi praeputium: audite omnia regna terrena : non impedio dominationem vestram in hoc mundo: regnum meum non es de hoc mundo. Nolue metuere metu vanissimo, quo Berodi s ille m. ων, cum Chrisus natus nuntiaretur, expatit, Estot infantes, ut ad eum mors perveniret, occiit, timendo magis quam
plicat AoMensis ad Muth. x. s Non impedio dominationem vestramiἀhoe mωndo I Hilarius Arelatentis: non enim ad hoe veneral Christis titatienam invaderet gloriam , sed sit ham donaret: non tit regnis. terrestre
i Qua rasis Potest referti di adi vitam Cluisti & ad ecclesiam. Si voluit illud, fgnificat . quatenus esti imitabilis , non miraculosa ,&qua- tenus edidit exempla recte vivendit hominibus, non argumenta divinae cum humana conii inctae naturae. Si alterum, quatenus ecclesia et , seuecetus hominum verum Deum iu Cluisio recte eotentium; non, ut hodie plurimum accipitur , pro do i minatu in terras di populos ipsos.lque reges. 1 Erat signum i Flagro utebatur. non quasi hactenus taliti- punirer, i sed ut ostenderet se graviter puni turum Profanationem a d .s s e.
144쪽
auam Nascendo crιulaliar. Regnum, inquit, meum non est de Memundo. inuid oultis amplius ' Oenite ad reanum quod non es Dhoc mundo : venite credendo , em nolite saevire metuendo.
3. Episcopo inter caetera interdicit Paulus ne 4 pcre utar sit, I TiIn. III, 2. imperare imposita ne tisitate. ea scilicet quae cx humana vi proliciscitur, regu in uile . noi α AI. Ap. epii coporunt, i dixit a Chrysolio inus. Et alibi: non est nobis Tiam . . data 3otestas ut auctoritata 4s sententικ. talis scilicet quae ius ex- . v 'φε sequendi per manu in regiam, aut militarem, v aut juris qualis-
G R o N O V I I. 43 Pere ori Πληκ e. qui plagis intentet, Mit jus habeat virgarum vel falci um 44 Im fisa Aeeestate ' Cum iure coercendi carcere, vinculis, mulctis, supplici P. 4s Sentert a J Quasi pronuntiatae
145쪽
eunque humani ademtionem in se contineat ethibeamus homines a dehinM. ct episcopum officio suo fungi ait Κώκω non cogendo, sed suadendo. Et ex his quidem satis paret, episcopos, 'si qua tales sunt, jus regnandi in homines humano more nullum habere. X Hieronyitriis reo eni &πiscopum comparans: Hu nolentibus praest, hic volentibus.
4. An vero reges ipsi iis qui Chrilliana in religionem rejiciunt arma quasi poenae nomine inferre possint, supra capite de poenis a nobis disquissitum eli quantum inlli tuto sum est. XU. Hoc quoque monebo non frustra, sed quia veteribus
recentia conserenS magnum malum, ni caveatur, praevideo
justam belli causem non dare ν 47 spem conceptam ex aliqua di
vinorum ecclesiam ρeninet iudieare de Dudis. c. novit Ig. ais fodietis e de possessionibus. c. causam quae inter I. ut lilii sint legitimi. Reges enim sa-Periorem in temporalibus minime recognoscunt. e. per venerabilem, 1 3. eod. tit. Chrsus volvite M Chri . fiant Imperatores pro υita at a Poriri estis induisens, b Ponti Des mo-gursis temporalium rerum imperialibus Iegibas meremur, Garanus Diritalis lauio a e alibus visaret in Udas, is Deo initisses ininime seculari Mne riisse i Nearet. c. quoniam, . distinct. x. dc e. cum ad verum, ε. dissectione x v I. unde aliena non
sunt quae libro primo sunt posita,
ς. I . q. ultimo, riam. s. ex seeun do fle octuagesi ino eatione eorum
qui apostoliei die untur, Zc quae in eam rem ibi plura in textu notisque
Iopus dotem, ne judex mst invenire quod 'niat. Frederieus primus Im. perator apud Guntherum Ligurino de Pontifice: siab. TI. Ueυ. 362, 363.
nicatum eum Rosehildensis epissi pus Wilhelmus ab ingressii eeeleliae oppositu baculi pastoralis arceret, de regii evulis admoverent manum, feeit quod episcopi erat, Ac cervicem porrexit. t vide Saxonem Graminaris. Lib. x . pag. I 19, rso. Adde quae supra habuimus libro r.
-IT. c. I. de Joanne Cappadoce Procvitim Persicorum at . to .mst./6e Leumlawωm historiae Turritae lib. xv Iu. GRON VII. 6 sua tales rJ Tanquam e n. cederet habere . quatenus concessio. ne regum aut populorum etiam sunt principes. Qua sunt epit eo pitantum, non etiam domini regionum di gentium , quod nunc pletisque locis eum epilcopatu consan.ctum est.
quum antiquis sacerdotum litetis contineretur fore, ut vale Ice:el Ω-
146쪽
vinorum vaticiniorum explicatione. Nam praeterquam quod x quae aron dum impleta sunt oracula interpretari certo vix condit in 'it sine prophetico spiritu, etiam rerum certarum latere nos pollunt tempora. Ac polit rei no praedictio , nisi ex prellum adsit Dei mandat ulta, jus Inillulia dat, cum Deus, que praedixit, saepe pcr improbos homines aut pravas actiones ad ex tum ire per,
erat; de Vespasiano interpretaban-ltur Ron ni) si hi tali tam magnitu ldinem suoru iri velut ex Oraculo ij tondebant Taeit. s. hil. I 3. S c Carolus vi II. Galliarum rex ad Nea. politanam expeditionem inflamma. xiis eii , quod per valerat in vulgus ex amiqiii, vam in calminibus Ω-ma, Carolo maximum totius orbis lamperium portendi, oc mathemata. litorum responsis satum elle, illum soccidentis simul & orientis impe-
fium nancisci. Joυim lib. r. li istor. s. I i. Et nostro fuere tempore bel. licoli reges, qui sperarent se Baby llona subversutos , quod nummo i signato Ludovicus TI. promisit. ls Adde J u L. PAULI Reeept. Seκ- Dκι. Lib. v. Tit. 2I. β r. ibique lTtuditissiiuum S C H U L T 1 N GIUM. i
2, nondum implera sunt e aeti. Ia interpretari etris vix e tingit
sine pro h ii eo Diriisl Clausi enim oblignatique sunt libri prophetici
no Cloio Lxxxiii. de Jacobo Bro
147쪽
ex itistitia propria. sed ex virtute alia, puta liberalitate, gratia, misericordiu, dilectione, id sciit in foro exigi non potest, ita nec a civis d posci. Nam ad utrumque horum non susscit . . ut id, quod portu utar, sit ex morali ratione saciendum, sed piae terea opus eli in nobis jus quodda in iit ad illud , qui ite Ius interdum leges divin. e & hut nae dant ut iam circa sci d bita aliarum virtutum. quod cum iit, nova tunc dLbendi ratio accedit, quae jam ad ju: litiam pertinet. Id cum deest,t multum ex hac causa bellum eli, ut D Romanorum in sa reis rem Cypri tanquam ingratum. Nam qui bene licium dedit, nul ham habet jus ad reposcendatia gratiam: alioqui contractus esset,
XUII. I. Notandum & hoc sepe accidere, ut bello causa. 'Gquidem justa subsit, sed vitium actioni accedat ex animo agen- ' tis: sive quod aliud quiddam, non illicitum per se, magis &Principalius animum auovet quam jus ipsum, puta s 3 honorisitudium. aut utilitas aliqua. sirve privata sive publica. quae exlullo ipso seorsim a causa sit a justifica considerato oX spectatiirrsive quod adeli assectus plane illicitus, ut gaudium acquic scen iis in malo alieno sinu boni respectu. Sic Aristides . de ies eistate secunda, Pliocenses ait merito perii illa, at non bene fecisse p'- ρ,-s I. I 'hilippum , cum eos perderet, quippe non religi iani studentena, qt Iod praeserebat, sed augendo imperio.
2. Una ει ea vetus causa fellania est, inquit c sali ullius, pro funda cupido imperii di niuitiarum. Aurum ερ opes praecisua horaim causae, apud Tacitum. R. in e tras udia:
maxime nobis virtutis quadam ima- hominis P. Clodii, ringentibus o-gine blanditur. Sed recte monet nandibus bonis, plebem instigantis. libro iri, de Civitare Cic. pro Sext. 26. Dei cap. I 4. Satius esse eQtis Arit sa Regem l Ptolemaelim inertiae poenas Δενe. qtiam Ulariam ar- IDor. 3, 9. Plutarchus in vita Cato- .morum Auriam quarere Repete quae i iiis. t Adae s T R A I: O N E M , Geograex Agathia supra posuimus hic ad ζ. Lib. xlv. pag. 68 . Κέ Paν in. ubi 3. Sed in illis locis heda arguun caussa ingrati animi diter te expri
148쪽
Rupere fedin impius lacri furor, REι Da prcceps. a mn Quo& Augustini illud recte reseras nocendi evissitas, tit Faustum erudetitas, implacatus Θ implacabilis animus, fer tas νει bellandi , libido dominandi, di si qua sunt similia, hae sunt qua ' in bellis jure culpantur. ova'. 3. Sed haec, ubi causa justifica non deest, , peccatum quid. P. a. in deni arguunt, ipsum tamen bellum proprie injustum non iaciunt. C. 'ςβ- 9 unde nec ex tali heslo relli tutio debetur.
CApuae XXIII. i De causis dubiis.
I. Dubitania eausa in moralibus
II. Nihil faetendum eontra antia mi dictamen quamvis errans. III. Judicium in a teram partem duci argumentis rerum. IV. Aut auctoritate. V. Si utrinque dubitetur in re
nisi , Θ alterum sit eligendum, sumendum quod es tutius rVI. Unde sequi , tali easu abello abstinendum. VII. Id autem vitari posse es- loquio οUIII. ut arbitris r ubi de Chia
sitanorum regum osscio circa partes bellantes:
IX. Aut etiam sorte, lx. certamen singulare, ad viatandum hesium, an permitup t. XI. Meliorem esse eonditionem ρο entis in pari dubio. XII. Si neuter po eat, in pa-l ri dubio νem dividendam. XII l. An beliam utraque ex parte iustum detuν , multis disinctionibus explicatur. a , Eib. I. v Erissimum est quod scripsit Aristoteles, in moralibus M. I. V non aeque , ut in mathematicis disciplinis certitudinem Inveniri. quod eo evenit, quia mathematicae diiciplinae I a ma- tersa omni formas separant, ct quia formae iplae tales plerumque sunt, a x ut nihil habeant interjectum, sicut inter rectum &
149쪽
eu Quin nihil est medii. At in moralibus circumstantiae etiam ni intinae variant materiam ,& sormae, de quibus agitur, b solent habere interjectuin 3 aliquid, ea latitudine, ut modo ad hoc, ni odo ad illud extremum propius accedatur. Ita enim inter id quot fieri oportet, & inter id quod fieri nefas est, medium est quod licet, sed modo huiu, modo illi parti propinquius: unde ambiguitas saepe incidit, ut in crepusculo, aut in aqua frigida calcscente. Et hoc cli, quod ait o Aristoteles,
dum sit , diei. ilii saepe est iudicatio. Andronicus autem Rho
Hθιile est id, quod vere justum es , ab eo, quod tale videtur
IL 1. Primum autem illud est tenendum, etiamsi quid justum re ipsa e t, sed ab eo fit, qui omnibus expensis, iniustum id existimat, actum esse vitiosum. Hoc enim est, quod dicit Paulus σ Apostolus, o quicquid non fit ex fide, peccatum esse: e Romae quo in loco sides animi iudicium de re significat. Nam 7 vim iv, 23.
6 Quie id non 'I Vide animadv.
et V m jurica: ricem: Conscie litiam dictantem hoe probum, illud improbum esse; non semper, prout revera est, sed prout quis educatus& institutus est. aa Expendit hoe PUTANDORTI Us nos er, De Dre Nar. , Gottam , Lib. I Cap. E. O. P. Quaecumque Auctor heie dicit. id tintum probant, saepe se satis dis.ficile esse axiomata di prinei pia Di ei plinarum Μoralium ad casus si gulares aptare : unde tamen ipsis Disciplinis ineertas esse minim. sequitur. Qi' de te vide quae observavimus in Prasatione ncutra ad opus Pulandossianum modo laudam tum, β. III. num. 3. I. E. G R o T I L
150쪽
judicatricem humanis actionibus ducem Deus addidit, qua contemta obbrutcscit ali inius. a. Saei e autem accidit, ut judicium s nihil certi raron siret. sed hae liti t: quae haesitatio si attenta coni id viat: one expediria De ors nequeat. sequUndmia Crit illud o iceronis: bene prcipiunt d
t. c. 9 sui tetant quia quam . e re quod dubites aequi ιm an iniquum.
t Iebra i iii an utri 'b) dicunt: p rori N p n I assisne te a νe du-λ Covam tia sed hoc locum ha trire non potest, ubi , alicui omnino ul- de utroque, an aequuin sit, dubitae. r. ρ. 1. itan ςς lic Ubit ei ch gere, quod minus iniquum esse. s. Vid Ctur Semper enim, ubi cicctio evadi non poteli, minua
l'leruuique vero in rebus dubii, poli examen aliquod an b. L . y noli in medio haeret. sed huc aut illuc duciture argu-vii. e. . mcntis ex re pUti Lis , t aut CX opinione, quam habct io de aliis Oa laominilnis, sententiam super ca re pion uncialitibus. Nam &
Io De alias hominibus J De pr demia dc fide consiliariorum. ii Hesedi J Et γ. 29 I. Livius 22,