장음표시 사용
81쪽
Pa malum non praeviliam in sua emis non potest pertinere culpabiliter ad
Peccatum, Sc Volitionem causae . Secundo . si damnum Ccli ianocentis postea cognitum placeret; quia hoc non esset peccatum injustitiae exteri xis , sed interioris, quae non trahit innus restitutionis. Tertio, si Titius d mitificator praevidet ex sito facto seis uturam legitimam condemnationem Crui vere uocentis a tunc enim e sto
Peccet contra charitatem , at non contra justitiain, cum Cajus meritas Poe nas luat ; Sicuti non peccat contra justitiam . nec restituere tenetur, qui
Contra charitatem non praemissa co temone Daterna accusat, aut denunciat aliquem delinquentem, qui nihil ivjuste patitur.
De Cooperantibus . negative ad damnificationem . L Ad restitutionem leventur Minus , Non obstans, Non manifesta,s . si
mra sustriam peccent non impe dιendo damnum proximi. M. In his oritur obligatio ex iustitia , uiam solaram ex contractu , sed etiam ex quas contractu , seu ex o cis . o. uuι omittit impedire damnum, quod etiam posito impedimento sequeretur, ad resilinionem non obfigatur, nec peccat , quamvis ex iustitia secum dum se impedire illud teneatur . m. Testis legitime linerrogaιαι, qui non detegu veritatem. prout debet ex iussista legali, non tenetur H babilliter ὐ νestitutionem damni , quod inda sequitur.
sticorum ' secus vera extra est-
VII. Custides vectigaliam , selinum, vianea ad restitutionem damni tene
νον , μ illud non impediant ἱ nomiam.n ad restitutionem poena. q-- deberet solvere delinquens.
VIIL. Iudices, oe Episcopi si malo suo
exemplo alios inducant ad fura iam , probabiliser ad resRtutione- damni non tenentur. Sed probabilius est, quod teneo r; Unde 'obabilius Episcopi censoras . oe irresularit tem incurrunt , A non impediana νercussionem Curici. oe homιcidia . IX. O i non tenetur ex iustitia reνelare furem, potes ab eo aliquid accipere n. revelet; diammodo illud non fit pars orat; nec per hoc fur redia ιαν ammψω ad furandrum. Quid A bis usisime a Iudice inferret
I. Utus, Non obstans. Non ma-1V1 nifestans dicuntur negative ad damniticationem cooperari. Est autem mutuS, qui loquendo, reprehendendo, clamando, consulendo potest impedire damnum proximi, re tamen tacet: Non obstans vero dicitur , qui potest damnum impedire obstando. seu praebendo suum auxilium, & operam , di tamen non praebet: Demum dicitur non manifestans , qui potest
revelare , aut damnum inserendum . ne inseratur, aut damnum illatum, M'. resarciatur, & tamen non revelat. Quaeritur nunc primo. Quando ad restitutionem teneantur isti, qui negωtive cooperantur ad actionem injustam Respondeo, ut ad restitutionem te neantur . non satis est, quod peccarint contra charitatem. non Praebendo auxilium, non revelando. sed debent
peccasse contra iustitiam; atque adeo nili ex iustitia teneantur impedire da. inaum pro imi , quamxia negative st
82쪽
De Cooperant vis negatree ad damnifieandum 'gerant, & illud non impediant, non per hoc ad restitutionem tenentur . Hatio est, quia ex dictis onus rest, tuendi contrahitur ex sola culpa gravi contra justitiam commutativam.
Adde , quod etiam qui ex justitia
tenentur impedire damnum proximi clamando, Sc., si non possint id facere sine gravi incommodo, cum ex cusentur a tali obligatione ratione gravis incommodi, nec peccant, nec innus restitutionis contrahunt, si negative se gerant; Nili tamen aliquid mliud exposcat pactum , ut in milite , ct in Parocho , Sc., qui etiam cum gravi incommodo tenentur ex iustitia impedire hostium incursiis, haereses, &c.: H. Oritur autem obligatio ex justitia non tantum ex contractu , sed editam ex quasi contractu , hoc est ex officio ; qui enim ex ollicio obligantur ad damnum impediendum , obligantur ex quasi contractu, seu ex contractu implicito : Unde Principes ex justitia tenentur impedire in suis te xis damna a latronibus . a seris, Sta ἔTutor, Curator, ac Ministrator impedire damna pupillis, minoribus , ii clesiis provenientia; Assessor . Conlitiarius , Canonicus impedire iniquam constitutionem, electionem, Sc. Pro inde si tacendo, vel se absentando illam non impediant, ad restitutionem
quam ab onere restitutionis, qui omidixit impedire damnificationem , quam do etiam posito a se impedimento damnum eodem modo aliunde sequeretur I tunc enim positio impedimenti esset otiosa, & omissio non potest d, ci causa efficax damni; quamvis pec
caret saltem contra charitatem . qui omitteret ponere impedimentum e animo, ut damnum ex illo etiam capite sequatur. Infertur ex dictis primo cum cummuni contra Angel. apud Bonacin. . quod si quis negative se habeat eae odio. ut damnum alteri seciuatur , si non teneatur ex iustitia, sed solum ex charitate tale damnum impedire, non obligetur ad restitutionem. Ratio est . quia illud odium , utpote internum , nullo pacto est causia externi damni Ipsum vero silantium externum , de omissio auxilii , cum fine quid nes tivum . non sent causa damni positi. vi , quando non important omissionein actus debiti ex justitia; ergo nissex iustitia aliquis teneatur impedimdamnum alterius, ad restitutionem non obligatur. Immo si quis ex pra.
Vo animo. non tamen vi, vel fraude
impediat Titium volentem obstare su-ri , & impedire damna Cati, ad quod
Titius ex charitate solum tenebatur , neque ille est reus restitutiorus , ut communiter docent contra Nauar. R tio est, quia si non peccat contra i stitiam Titius non obstando, a so tiori nec ille, qui impedit Titium, ne obfleta cum is sit magis remota caurisa damni. quam sit Tmus. Neque t netur ad restitutionem , qui sine vi .& fraude, sed sola suasione obtinet . ne Titius det eleemosynam alteri , quam non debet ex justitia, ut communiter docent contra Medin. , quia
non tollit ab eo aliquid, ad quod beat ius.
IV. Insertur secundo cum Sylvest. Les . , Dian. pari. 3. trin. s. re l. I contra Tolet. , Rebel. , Reginald. , ex cusari testes a restitutione damni secuti, si juridice interroganti verit tem non manifestent. Ratio est, quia licet testis obligetur ex iustitia legali,& ex charitate ad veritatem aperien dam . non est tamen cemim , quod ad id obligetur ex justitia commut tiva I cum non Obligetur ex contra ctu , neque ex quasi contractu , seu os.ficio. V. Inscrtur tertio ex Bonac., non
83쪽
It . mia Amriotis Uz . teneri ad restitutionem parentes , si negent filiis alimenta v quia non ex justitia . sed ex pietate tenentur illa
subministrare: Econtra tenetur ad restitutionem dominus , si deneget f muliS alimenta . ad quae ex contracta se obligavit . Praeterea probabiliter nec tenetur ad restitutionem Confessarius, si ex malitia omittat monere poenitentem, ut rettatuat. Ratio est, quia probabiliter ne Parochus quia dem tenetur ex justitia prospicere bono temporali aliorum, sed solum bono spirituali suarum ovium , ut dixiamus quaest. I. art. ult. cum Bonac. quamvis opposita sententia utriusque Navatri, es Lessii lib. v. cap. II. dub..1o. visa nobis sit probabilior . VII. Interlux quarto , famulOL nol teneri ad restitutionem , si non impediant furta , quae R domesticis . & Rconfamul lS fime , quando ipsis non est demandatae cura illarum rerum . Ratici et t. quia quamvis ad id teneantur ex charitate . quando facile. &sine suo gravi incommodo pGlint non tenentur tamen ex justitia e lacon tra ac restitutionem obligantur . si non impediant furta extraneorum, Quibus comparatur fur domesticus, si congreget res domini , ut noctu cum .il lis tugiat :ὶ Etenim ex contractu famulatus , atque adeo ex iustitia ad id
obligantur,. ut notat Navar. cum aliis.
apud Laym. hic, & Bonac. Infertur quinto , Custodes vi neae . saltuum , vectigalium. &c. obligari ad restitutionem damni, quod dominus patitur, si non impediant fures vesnatore S , piscatores. & fraudantes vectigalia, cum ad id ex justitia, seu vi pacti , & oilicii teneantur ἰ etiamsi aliquando ipsi , qui fraudant vectiga
lia , aut venantur , &c vi non Pecccnt.
Dubium hic est, Λn hujusmodi cu stodes teneantur etiam ad restituendam Poenam , quam delinquentes sol.
Tissent . si accusati essesu PAstismant Rebel. . Molim Navam. Sed probabilius negant Uasq. . & alii
conuiaunius apud Bonacin. hic ; tum uia non est ea praxis οῦ tum quia Cia odes videntur ex pacto solun, oblia gati ad impediendum damnum, nomvero ad locupletandos dominos talibus poenis tum demum quia as iras. poenas nota habent domini jus ante sententiam judici& ; ergo custox impediens, ne domini eas poenaS consequantur . non violat jus ab iis acqui
situm; atque adeo non peccat Contra iustitiam, nec tenetur ad rei it tionem .. Demum Laym, hic medius iniec utramque sententiam oppositan
putat, Custodes non teneri ad restia tutionem poenae, si reos deprehendere intermittant . aut negligant et Contra vero . si postquam illos deprenderint negligant exigere mulctam debitam ;quia in tali casu ius magis propinquum ad poenam acquisitum eii a dominis. idque custodes ex offici suo exequi
VIII. Insertur ultimo , nore teneri ad restitutionem ,.qui alium induxit suo malo exemplo ad furtum, vel homicidium . Ratio eth , quia quamvis hic peccet peccato scandali contra
charitatem , non violat tame in dire.cte legem justitiae ; sicuti eam violat qui influit in damnum alterius suo
consilio, aut non impedit damnum . . cum teneatur ex contractu vel os t. cio illud impedire .. Ita Bonac. exSarach. lib. 2. cap. 6 num. 3 .. Addit uuae
neque teneri ad restruitionem , qui aliquid facit intendens. io malo Cinxemplo inducere alios ad sertum. vel homicidium. Ratio est . quia obligatio, restituendi non oritur ex ullo actu pravo interno , sed. solum ex Opere externo injusto. Utrum autem Episcopi , vel Iudices , qui malo suo. exmiploi alios, inducunt ad iuria , Vci homicidia . teneantur ad restitu Ioncm ' Lis. eit
84쪽
De Coope antibus Negarive ad ἀ-m andum rud Doctores: Sancti. , & Sal. apud eundem Bonac. negant , quia quam-l vis Episcopi teneantur ex ollicio, at-l que adeo ex justitia pascere subditost hono exemplo, Verbis, dc sacramen- tis, atque adeo peccent contra justi- tiam erga subditos , si pravo sito e-l xemplo illos inducant ad culpas : Atl non tenentur ex justitia conservare viai tam, bona, dc facultates ullius, sivei subditi, sive non subditi ; Unde noni peccant contra justatiam adversus il- los , qui occiduntur, aut damnificanini tur ratione mali exempli praestiti ri Sicut propter eandem rationem multi, i iit diximus, probabiliter docent, noni tenera ad rellitutionem Parochum, sit ex malitia nolui monere poenitentem, ut restituat ; quia ex justitia solumi tenetur bene exercere munus Parochi, ct prospicere bono spirituali Poeniten-l os, non hono temporali aliorum. Jui dices etiam juxta hanc sententiam ex-I cusantur a restitutione, si malo suo exemplo inducant alios ad damnificami dum; quia quamvis ex iustitia teneani tur impedire Volentes inferre damna, ct eos ad satisfaciendum inducere , non tenentur tamen ex iustitia, dc ex ollicio praebere bonum exemplum aliis, cum non sint Pastores; unde non tenentur ex justitia impedire , ne alii sio pravo e emplo inducantur ad daamn incandum ; atque adeo si alios sic inducant ad damnificandum, non tenentur restituere.
Verum probabilior videtur sententia Bonac., quod tam Epistopi, quam Iudices ad restitutionem teneantur in casu adducto . Ratio est, quia inducere aliquem suo pravo exemplo, ve hi gratia ad surtum, saltem perinde est, ac non impedire furtum; sed ille , ad quem ex ollicio spectat impedire furtum, peccat contra justitiam, di tenetur ad restitutionem , si non
impediat; ergo Episcopi, & Iudices, Suabuli ca Oricio , atque adeo ex j
stitia competit impedire furta, de alia damna, peccant contra iustitiam, &tenentur ad restitutionem, si suo pravo exemplo alios ad surandum indu
Hinc fit, quod licet censurae, dc i regularitas non incurrantur ab eo, qui non impedit, verba gratia, percussi Dem Clerici, de homicidium, nisi ad id teneatur ex ollicio , ut communi. ter Doctores docent ἰ eamen Episto-pi , ct Iudices, si non impediant, aut malo suo exemplo ad id alios inducant, contrahunt.censuras, & irregularitatem ; quia iuxta probabiliorem sententiam Bonata, ea ex Olficio , Sejustitia impedire tenentur et Quamvis probabilis sit opposita sententia Samch. lib. I. Summae cap. 6. numer .
quod censuras , dc irregularitatem non contrahant quia non violant probabiliter legem iustitiae, si suo meso exemplo alios inducant ad percussionem Clerici, &ad homicidium; cum non teneantur ex justitia impedire , ne alit suo exemplo damnificent. IX. Quaeritur secundo , An possit quis aliquid accipere a sure, ne sumtum revelet, quin ad ullam restituti
Respondeo , quod si quis non teneatur ex justitia. sed solum ex charitate revelare , & res accepta non sit pars sarti, quamvis peccet contra citaritatem, si potest sine suo incomis modo furtum illud impedire, de non impedit , non peccat tamen contra justitiam aliquid accipiendo a sure , ne furtum revelet; Unde ad restitu.
tionem non .tenetur. Ita communiter.
Esto Trullench. libi 8. cap. dub. 3. putet, quod universim qui potest a cusare, quamvis ad id non teneatur, non possit pecuniam accipere ne a cuset , quia hoc est quaedam gratia , quae non est pretio aestimabilis; Probabile tamen est, quod non teneatui
restituere, si quicquam accipiat.
85쪽
go crastia III. Articulus VI. Notandum autem eum Less lib. a. cap. 24 num. 68., & aliis apud LMm. . quod si sui ob id factus animosior est,
es securior ἔ itaut coeteroqui non esset furaturus , qui pecuniam accepita fure , tenetur restituere damnum per furtum illatum ; quia in tali casu obligando se ad non revelandum , censetur influere in furtum . Non t netur tamen restimere pecuniam a fure acceptam, nisi sit pars surti. quia ac cepta ob turpem causam retineri possunt post factum . quamvis non ante factum ; quia ante delictum quilibet tenetur rescindere contractum , quo
se obligavit delictum illud committere, ut sustus dicemus quaest sequentiari. I.; Etenim obligatio ad peccam dum ipsis jure est irrita. Quod si pecunia non sit data a su- re animo obligandi illum ad tacendum, sedisssolute donata fuerit animo alliciendi illum ad tacendum , potestis pecuniam illam, si non sit furtiva,
retinere , etiam ante delictum commissum ; quia haec censetur absolute donatio i Sicuti si quis donet meretri ci aliquid praecise ad alliciendam illam ad peccatum, potest illud a meretriisce retineri, etiamsi donans ita sit assectus . ut non donaret, si crederet illam ea via non esse inducendam ad peccatum ; Idemque omnino dicendum de eo, qui pecuniam accipit a fure, ne in judicio interrogatus juridicerevelet furtum et Etenim quamvis me
tiendo in judicio peccet contra iustitiam legalem, non tamen contra cominmutativam unde ad restitutionem non tenetur. Ita Μolin. , Len , Dian. parta 3. tract. s. resa sa. contra Toled ,
Quantum singuli restituere teneantur . quando plures ad damnificati
nem coperati sunt I. Si plures ad damn candum est currunt , singuli in solidum ad resiam Donem tenentur . quando fluuiis
non cooperantibus totum damnu- non causaretur .
n. Si vero Angulis deficientibus adbvie damnum causaretur . tunc finiuia tenentur solum ad panem damni pro rata sui in xus. III. Milites Urbem diripiemes injuste .
quamvis nonnihil invicem animem tur , non tenemur ad resιtutionem,
uis ad id quod si uti diripuerunt:
isti Dux ad restitutionem totius -mni ab exercitu causati obligatur ;Sicut etiam Consiliarii, Exploratores, G. IV. Si tamen sine tuo coninio adhuc damnum causaretur , tunc pariter partialiter ad restiturionem obliga ris pro rata in xus. V. pando duo ingredi Iur domum ad
furandum centum, Daut unus sine altero non ingrederetur, tunc uterisque tenetur m selidum resιruere. VI. Videtur diversmode discurrendum. s a pluribus idem damurum causetur,
ae se diversum. Nam si ad 3dem
concurrant, omnes restituere debene
in solidum , quamvis singuli suo
aliis totum damnum non inferrent ISecus vero si concurrant ad damnum diversum. VII. Num peccet mortaliter . qui m dicum Dratur , advertens , quod alii plurimi pariter modicum ab eodem domino furentur, aut fur
HTH. Si excommunicatio feratur conι hos plurimor, A non restimant mois
dicum illud , quod abstulerunι a
86쪽
Quantum singuli restituant, quando pikre, damnifieam grealis exeommunιeatio supponit ρα- consilio Titii non emet furaturus cen- earum mortale , se minus injustitia tum . tam sur , quam Titius tenen-ρropser modicum illud , quod retia tur in solidum restituere centum . R, netur, saltem mobedientia. tio est, quia uterque in tali casu estra. Qui per piara furtula devenit ad causa totalis totius damni, non quia materiam travem, is aut sub gravi alter ponat damnum sine auxilio al- ea resiluenda sit , num peccet I terius. sed quia alter poterat adaequa- that ire, si addas ritia furtutum ρ te impedire totum damnum nou co currendo ad injustam actionem; cuin
L. D Eliquum est examinare . in autem non impedierit. ipsi totum d trum quando plures ad da- mnum imputabitur, & per hoc uteris' ninifieandum concurrunt . singuli te- que dicitur causa totalis damni. meantur restituere in solidum, an ve- Ex quo sequitur, quod si quatuor. xo iolum partem suam ν Ac demum verbi gratia, ferentes 2ffragium conis in sequenti articulo discutiemus, Quo- cludant sententiam injustam, quae non' nam ordine restituere debeant , qui concluderetur , si unum ex iis suist tenentur in solidum restituere De or- giis deficeret , tunc omnes quatuordine tamen servando inter personas , teneantur in solidum restituere: Con- quibus facienda sit restitutio, quando tra Vero, si conclusa jam sententiai hona debitoris non susticiunt omni- iusta tribus suffragiis . accedat Titius hus creditoribus , dicemus quaest. s. quarto suffragis non necessario ad com art. s. Gudendum , Eeccat quidem Titius . Quaeritur itaque primo, Utrum quam sed ad restitutionem non tenetur, ut do plures vel physice . vel moraliter explicavimus arti s.concurrunt ad damnificationem Par- ι I. Secunda regula est. quod quam ticipando in actione aliqua injulta , do quis ita ad damnum concurrit .
singuli teneantur restituere totum d, ut sine illo, di nullo alio subrogato , mnum in solidum , an vero solum par- adhuc a reliquis totum damnum fietem illam, quae ad eos pervenit i Si ret, non obligetur ad restituendum,
ut qui solum participant de praeda , nisi Partem damni, mensurandam arct non participant in damnificatim bitrio viri prudentis iuxta mensuram ne λ iniluxus praestiti ad tale damnum . Respondeo cum Tambur. cap. 3. q. Ratio est, quia cum obligatio rest, 8. . duas regulas adhibendas elle ad tutionis oriatur ex damno illato , α decisionem hujus quaesiti, quod varie, in tali casu qui ita concurrit, non sit de confide a Doctoribus agitatur. Pr, causa efficax totius damni , quand ma regula est, quod quando quis ita quidem etiam sine ipso, & nullo alio
ad damnum concurrit . ut une illo suterveniente totum damnum fieret a non fieret totum damnum , tunc sin- reliquis sequitur, ut non debeat reinguli teneantur illud resarcire in soli- stituere totum damnum , sed solum dum . ita scilicet , ut non restimente partem , juxta mensuram sui instibalio partem suam, totum ipse debeat: xus . Verbi gratia, si duo concurrant ad r, Hinc insertur primo cum Navari. piendam arcam pecuniae, quam alter si- Lessi, Valenti contra Molin. . & alios ne altero non rapere quamvis dividant apud Lum. cap. 6. num. f., milites de Inde pecuniam furtivam, adhuc u- gregarios probabiliter non obligariterque tenetur in solidum pecuniam ad restitutionem totius damni, quod
restituere Eodem modo si sur sine fit ab exercitu in bello injusto. Ratio
87쪽
IOHM III. Articulus VI. est, quia ita singuli concurrunt ad in,
quam expugnationem urbis, tit etiam
singulis sublatis, di nullo alio superassidito, eodem modo Urbs diriperetur, di praeterea nemo ex illis procuravit.
ut alius urbem expugnaret a Contra vero Dux tenetur ad restitutionem
totius damni, quod fit ab exercitu; quia dux est causa . ut fiat a milit,hus totum damnum injustum . Et idem dicas de Consiliario, Exploratore , di aliis, sine quibus totum damnum non
Neque dicas , quod etiam singuli
milites sint causia totius damni, quia invicem se animant; ergo sicut dux, ita milites gregarii tenentur ad totum in solidum . Nam contra est, quia valde exigua, ct sere nulla et animatio concepta a militibus ex praest nita sin gulorum seorsim, & etiam se elusa tu Ii animatione . quae habetur a singulis seorsim, eodem modo Urbs diripe.
retur: ergo ex tali animatione non
fit, quod singuli sint causa efficax t tius damni. Ubi econtra sine duce non eodem modo Urbs diriperetur, nisi subrogaretur alius dux; ergo dux
dicitur causa efficax totius damni, de consequenter dux, non milites ad re- situtionem totius damni tenentur.
III. Infertur secundo, quod quando
tuo consilio. aut hortatione ita fructum est totum damnum, ut adhuc
sine tuo consilio, ct nullo alio subro. ato totum damnum fieret , solum ebeas restituere quantum damni prindenter judicabitur commensurari ad
tale consilium . vel ad hortationem, ut notavimus art. 3. Et idem prob, hiliter dicendum eum Lug. contra Vasti. , & Lest. lib. a. cap. I 3. dub. Φ, Π tuum consilium fuerit causa solum, ut aliquando citius totum damnum fiat. Ratio est, quia in tali emst tuum consilium non est causa totius damni; quandoquidem etiam se- Io consilio idem dat nixum sequere tur secundum substantiam. V. Infertur tertio, quod si duo inrediantur domum ad furandum, VC
i gratia, centum aureos, itaui est csine altero non ingrederetur. Obligari tur in solidum restituere, atque adeo ad totum, altero nolente . seu non tente suam partem restituere: Et
idem dicas, si duo invicem se an
ment, itaut sine hac mutua animati ne damnum non sequeretur, ut D tat Sanch. lib. 7. Summae cap. 21.
VI. Rogabis: Si duo ingrediantur
domum. & furentur centum aureos , quos alter sine altero etiam iuraretur.
tenenturne illos in solidum restituere rRespondeo iuxta secundam regulam quod probabiliter non teneantur in sinlidum illos restituere sed solum pro rata influxus; sed protiabilior videtur se n. tentia Lessii cap. II. dub. q. . quod diversimode discurrendum sit quando plures concurrunt ad idem indivi. duum damnum inserendum, & quando plures diversum damnum causant e Si enim duo cooperentur ad idem danum, neuter, ut Mandans . Confiniens, Consentiens, laudans, Receptans, sed uterque ut participans, seu ut se invicem adjuvantes. in tali casu prinhabilius est, quod uterque teneatur restituere in solidum , etiamsi alter λ- Ius totum damnum inserret: ct idcidico in solidum tenentur restituere duo eandem domum simul incendentes, aut idem pondus serentes, eundCm gregem abigentes, aut simul mitte tes sagittam ad occidendum Petrum ,& in cassi adducto duo furantes idem nursepium, in quo sint centum aurei. Ratio est, quia in his casibus quilibet est causa partialis immediata totius, &non partis damnisnon secus ac si plures
eandem navim rapiant, atque adeo
singuli tenentur in solidum resarcim totum damnum: Contra vero, si pla, res concurrant ad inferendum dat
88쪽
uuantum singuli restituant. quando plure1 damnificani mnum diversum . non tenentur in soli. dum, sed solum pro parte sua. Ratio est . quia quasque est sola causa partis damni a se illati, non tamen
causia totius damni. aut partiS, quam
alter surripuit; nisi forte se vicissim animarint; in quo casu singuli cense tur causa totius damni - Unde fit, quod si plures diripiendo urbem ,
vel devastando vineam, notabile damnum singuli intulerunt, singuli teneantur tantum restituere Pariem suan , quando non se vicissim excitant, ut notat Bonac. puncti 1 o. ex Αχor, &RebeL; Et in casu adducto, si duo illi furentur non illos centum pe modum unius , sed singuli quinquaginta sine mutua ulla animatione , non tenentur restituere, nisi suos quinquaginta, si neuter alterum juvarit, nec alter furatus sit ia confidentia, quod ab altero juvetur. ViL, Quaeritur secundo'acriter apud Doetores, Ata qui furatur parvam aliquam materiam non causans. sed solum videns, & cognostens aliorum furtula, quae simul sumpta magnam quantitatem conficiunt, ut accidit,
quando PlureS eandem vineam ingressi, singuli botrum uvae accipiunt 3 peccet mortaliter iurando illud modicum,& teneatur sub gravi ad illud restituendum y Et eodem modo quaeritur,. an qui modicam quantitatem seratus est, non advertens ad aliorum furtula , ac Proinde peccavit venialiter, si deinde advertat ad aliorum furtula nondum restituta, teneatur sub mo tali restituere furtulum suum γRespondeo, iuxta dicta qu. I . arta
6. n. T. communiuS Doctores docere,
quod in primo casit ille peccarit mo taliter, & ita utroque casu uterque ad restitutionem teneatu sub mortali iaIta Bonaci, Molin. , Rebel. , Suar. ωVaR., Henr. , Sayr., Medin. quaest.
Io. qui ita rigaeci loquitur, ut putet peccari mortaliter, etiamsi unusquGque nonnisi unum granum acceperit. Ratio istorum Doctorum est , quia singuli stiεnter concurrunt ad damnum notabile domini illius vineae, &cum non sie major ratio , cur uni mistius, quam alteri imputetur, omnibus
imputandumJest & ideo singuli sub
mortali tenentur notabile illud damnum resarcire , vestituendo surrulum suum. Si tamen facta ab uno restitutione, para, quae E caeteri& retine tur, non sit notabilis, ceteri non te,nentur sub mortali restituere . quia non sunt causa damni notabilis, dum
. verum Sot., Sauch. . Lug. disp. ILsect. 63. β. a. , Salii apud Dian. parta
3. tract. s. re l. φ . , ut diximus quaest. I. art. R. excusent in primo casu a
mortali illum , qui furatur modicum , verbi gratia, botrum uvae, videns, quod socii etiam suum botrum accupiant , itaut omniae surtula simul sumis pia notabilem quantitatem conficiant; Et negant dari obligationem gravem xestituendi modicum illud, quod quis furatus est, sive tunc viderit, sive d inde adverterit ad furtula aliorum . Ratio est, quia qui modicum furatur. non concurrit ad furtula reliquorum ,
per hoc praecise , quod illae videat ;Unde non dicitur concurrere ad inserendum damnum notabile: Quod p tet a contrario; Ss enim quis det m dicam eleemosynam , per hoc quod videat ab aliis etiam dari , eleemosy-uam eidem Pauperi, non ideo mere. tur magis,. nec magis sublevat illius miseriam, quam si non videret alios dante& eleemosynam x ergo eodem modo qui furatur modicum per hoc , quod videat alios furantes . non ideo Peccat graviuS, aut majuS damnum inseri domino, quam si alios non videret. Nec veruin est, quod docet Petrus Nauar. , quod iste in tali casi
interna voluntate consentiati in grave
89쪽
vuastis III. Articulus VII. mer omnia sertaea simul sumpta, &Ideo peccet gravius a Nam contra est, quia potest aliouis ita furari modicum,ot simul sibi displiceat damnum , quod dominus ab aliis patitur. VIII. Neque dicas, quod possit se
ri excommunicatio contra non rest, mentes modicum illud, quod acce-Perunt ; Excommunicatio autem ferri non potest, nisi supponatur peccatum mortale ἰ ergo in casu adducto, qui modicum furatus est. peccavit morealiter. Nam aliqui cum Soti censent posse serri excommunicationem majorem ctiam pro venisi, non ratione ipsius culpae, sed ratione mali mergentis: Alii communius censent, in tali casu non ferri excommunicationem Proveccato mortali furti. aut injustae r tentionis, sed pro peccato mortali inobedientiae. & contumaciae in retinendo, aut non resarciendo modico illo damno illator Etenim grave damnum, quod dominus vineae passus est, potest esse grave, & sufficiens motu um , ut Praelatus sub poena excommunicationis. dc consequenter sub obtigatione peccati mortalis praecipiat,aet quilibet restituat botrum uvae, quod iuratus est, & cellat a tali peccatomeniali injustae retentionis; cum non possis aliter reparari damnum notabbie domini vineae, quam per hoc, quod singuli restituant modicum. quod aciceperunt , & sic desistant a peccato veniali retentionis injustae. Quod si quis successive pluri pra mindica iuretur, quae simul conficiant m teriam notabilem . ubi ad hanc per nivix , peccat mortaliter, si sur asvertat , quod ultima materia parva fimul cum reliquis praeteritis constimat materiam notabilem ἰ Si veto ad id non advertat. Peccat solum Vonialitet a sed quando ejus recordatur. tenetur luti mortali compensare damnum, amabile, quod Pςῖ ist surtula causavit, etiamsi rem furatam non habeat apud se; Quod si non compe sit, tunc dicitur injustus detentor . Mex mortali injustae retentionis uum est continuata acceptio tenetur ad restitutionem ex prima radice restia tutionis, videlicet ex injusta accepti
ne , ut diximus quaest. I. art. q. n. s.
IX. Utrum autem qui postquam per quinque fiartula suratus est, ver bi gratia , quinquo carolenos. unde ad materiam gravem pervenit, si deinde alium carotenuin furatur, Peccet graviter, an leviter ρ Dubium est apua Doctores; Probabilius puto Cum communIori contra Nauar. . quod venialiter solum peccet, quousque ad aliam quantitatem notabilem deveniat
Quonam ordine restituere debeant Concurrentes ad damnificationem, quando tenentur restituere
I. Damnificans priseipatis tenetur eum damnum resareare, re in ejud defectum alii minus principales. II. Principalis damnisieator inter omnes
damnificantes es Possessior mala μdei . Si tamen res olima extet in
indrviduo, quamvis apud possus rem bona fidei, ab eo restimenda es
III. uuid I plures sint mala fidei possessores RIVAPost posissirem maia fidei inter
mn cantes tenetur Manians, σμιdem etiam ante Exec ιorem, aut Inductorem , necnon ante iliu-, qui constitιρ atieri , ut damn cmtionem mandet. V. Nomine Mandantis non Nerit θαλcunque altera dicit, ut damnificet. sed Pi dicit auctora Iree. n. Post mandantem tenetur Exectitor
90쪽
nuonam redine restituant, qui :. dederit eonsilium fraudulenter . id de inducente alterum. Vt suo nomine damnum inferat. veι in
sui gratiam pHII. Si plures fini executores, puta imvasores, omnes principaliter tenem stur , quamvis Μnus tantum eas liatis , verbi gratia, invasum percuriat a nisi tamen aliquis sit prae pvu , sine quo alii non invad
VIII. Post Exeeutorem tenentur a que principaliter alia concausa , tum postιisa , tum negativa in filiadum restituere, ita ut una restriue in te totum , alia huic debeant pari rem suam restituera pro rata in
IX. Ex prefacta domina varia corolistaria deducuntur. a. Si damni atus remittat debitum principali. reliqui ad nihil teneniae- ; Non tamen si remitrae debitum minus principati. uuod si nolis ingere contra principalem, non perhoe non potest agere contra minus principalem .
I. IIaeritur, Quando plures insolidum tenentur idem damnum restituere, quonam ordine praecedere debent λ seu quisnam debet e se primus, itaut in ejus desectum viii debeant restituere λRespondeo cum communi, quod
ante omnes restituere debeat principalis damnificans. itaut solum in ejus desectum alii teneantur damnum rein sarcire. Ut autem sciatur , quisnam sit principalis damnificans , accipe soquentes conclusiones. IL Dico itaque primo, inter omnes caulas damnificantes, praecipua, &principalis est possessor malis fidei:
Unde hic ante omnes tenetur. Ita communiter : Ratio est, quia posse Lsor malae fidei non solum damnii in solidum restituere tenentur i 8seat ratione iniustae acceptionis, ut re liqui omnes damnificantes, sed etiam
ratione rei acceptae, quae semper clamat ad dominum : aaeo ut si ea reis
periatur apud possessorem bonae fidei, pius. hic ad restitutionem teneatur,: postea quilibet alius damnificans;
Etenim quando res extat in individuo. semper remanet ad dominum obligata, & si ea restituatur, nulla remanet praeterea inaequalitas resarcienda. Quod si res non extet in individuo, restitui debet a possessore malae fidei ante omneS alios id, in quo factus est ditior : Ac praeterea, si res plane consumpta sit, aut donata, posses.sor ille malae fidei, qui eam consum psit, aut donavit. restituere debet illius valorem , priusquam Mandans, Consulens, aut alii damnificantes; Et ratio est, quia semper de illo verum est, quod concurrerit tam ad injustam acceptionem, quam ad injustam reistentionem: Ubi econtra Mandans, Consiliens, Acc. solum ad injustam a
III. Rogabist Si plures sine possies res malae fidei, quonam ordine pr cedere debent in restituendo pRespondeo . universim quemlibet possieliorem malae fidei restituere debere id, quod mala fide possidet, Quando tamen possessiores malae fidei
sunt plures, quia, Verbi gratia. unus rem furatus est, & donavit alteri. qui advertenter illam donavit tertio. in tali casu tertius. aeud quem res extat, dicitur principalis damnificans, utpote qui damnificavit etiam rerunendo rem alienam, quo pacto non damnificarum alii duo . Si vero res neque in se, neque in aequivalenti extet, sed consumpta sit a tertio, in tali casu principalis damnificans inter istos non est primus, qui illam sura tus est, sed est tertius ille, qui mala fide consium psit, advertens, aut du