장음표시 사용
131쪽
marum Graecis Auctoribus tam saepe memoratus in crater Platonis, de quo is disserit in Timeo a). Ape te idipsum docuit Pythagoras, qui dixit os Deum per
reaturam rerum intentum, commeantem , ex quo jiri
animi caperemur b . Tribuit idem Platoni Theodoretus e Diserte Clemens Alexandrinus pronunciat , ex Platonicorum doctrina , mentem humanam ct divinae fortis esse . fluxionem se emanationem naturae ιυ-nae d quamquam ei videtur adversari Plutarchus , qui in . de Placitis scribit, Platonis doctrinam esse , mentem esse Dei opus , quo maxime loeci ab ea opinione eum uindicare studet nuddeus . Omnia quae ad ii nc Platonis doctrinam pertinent onrasit Hanschius in Pis-niba de Euthus m Platonis edita Liptae an. 7I6. Non est cur plura etiam de Stoicis dicamus consul ipsis animas habitas partes Dei, earumque mortem re gressum in Dei naturam e , uti passim loquitur Sene- ea . Placuit iam id Marcionitis & Priscillianistis veteris Ecclesiae haereticis r Placuit Arabibus plurimis iae impietatis Aristotelicae sectatoribus , qui intellectum Agentem Deum habuere . Hinc nata apud Multam me-danos plerosque portentosa illa opinio, omnia esse Deum De Almarico haec retulit Gerson es omnia fuisDausci Deus es omnia e Creator o crea rura idem . Idem eat, creatur . Deus ideo dicitur Anis omnium, quod omnia reversura sunt in imum, ut in Deo immutabiliter quiescant, o unum individuum atque incommutabile em
e Vide Milelmum Si iterum in Ide Philosophiae 3 cs Hetra della Halle tam 3. Bespis sur Ri ut
132쪽
mane tint a Gam tamen se plurimi, QSinenses Iaponenses, animas censent tenuem aetherem munda-bum , eumdemque meum . 'Atque haec idcirco retuli, ut nemo ignoret, quo ex coeno Spinoet isticum systema manaverit. Hic igitur horno rotunde pronunc. mentem humanam partem esse infuit intellectus Dei, additque , ac proinde e tram dic mus , mentem humanam hoc et illud percipere, nihil nilua dicimus, quam quod Deus 'non quatenus infinitus est te quatenus per naturam humanae mentis explicatur i-τ quatenus humanae mentis essentiam constituit , hanc Iillam habet idemn br. Propositio vero ipsa, ι apertius explica quid illam constituat mentem 'prisnum , inquit, juod actuale mentis humanae esse consiluit, nihil aliud es, quam dea rei alicujus astu exsentis . Propositione autem xvii scribit, festum deae hum mam mentem conis situentis es corpus , ve certus extensonis modus acta a Ufens , o hi aliud. Ea autem errorum portenta ipsis hominis theorema. is adversaretur, quod paucis demonstrabo. Prima parte Ethicae pro p. xx I. scribit. Omnia, b, ex absoluta a- 'ur alicujus attributi Dei sequuntur , semper oe infinita exuere debuerunt, te se idem attributum aeterna
monita sunt: Essentia autem non mentis tantum , verum rorius hominis consituitu a certis Dei attributorum mo- dificationibus idem part a coroll. prop. X. . Non m g tantum mens humana , sed tot essentia cujusque nomini aeterna est infinita non est autem nec aeter mari nec infinita , non ergo' c. Deinde Iden Dei ex
qua infinita insultis modis sequuntur unica tantum esse rotem idem proli. q. pari. O i quum autem paens hu-
133쪽
mana ei de corporis humani in intellectu Dei , ea nequit elle aliud nisi haec unica dea quicquid autem in Deo est Deus est; mens ergo humana Deus et . Iam ea unica de repraesentat tam Dei essentiam . quam omnia, quae ex plius essenti necessario sequuntur idem p. a. prop. g. sequuntur infinita innnitis modis ibid. prop. q. ergo repraesentat infinita in finiti modis i nihil ergo ignorat mens humana , nec ullas confusas in inadaequata habet ideas 'abet a tem inadaequatam cognitionem tui corporis 4rop. 24. ibident in rerum externarum cibidem prop. 3. &de duratione sui corporis ibidem pro p. o. intanitarum aliarum rerum ut passim deinde scribit non
Praeterea , si id ita se habet, mens humana non minus late pax bit quam Deis atque ut Deus adaequatam habet ui deam, omniumque quae ex ipsius essentia necessario se uuntur ridem a part prop. t.' ita Millas quam ite conclusionem tantum abest ut dissimulet, ut potius diserte doceat , coneturque demonstra res mens, inquit , humana adaequatam habet cognitionem aeternae infinitae essentiae Dei prop. 47 pari. a. intelligit autem Dei nomine ensa Ohιte vinitum , hoc est subsantiam
consantem infinitis attributis , suorum unumquodqIte etemnam, infinitam essentiam exprimit prima part def6.γὴ
mens ergo humana adaequatam habet cognitionem entis absolute infiniti, id est substantiae eontianti infinitis attributi sinc eorurnque omnium , quae inde necessariosequuntur qui autem talem habet cognitionem, nihil ignorat is in nullo labitur, erratque ignorat mens humana infinita in-plurimis errat, quod is agnoscit , nec negare nisi esse velit deridiculus, potest; non ergo id est , quod is esse vult. Quae quum sint, oportuit hunc hominem perpetuo cum ratione sua colluctari, ut ea scriberet. Nempe quos semel sanatismiis
arripuit ad insaniam usque adigit Bacchata vates , magnum si pectore possit Exc y s e Dra m tam magis ille satigat
134쪽
Poiretus, aliique Scripturas quoque divinas in partem suam, quo auctor erroris honeilior sit, trahere adnituntur. Scriptura, inquiunt, animam pro perenni Dei fi tu habet . Primum in Genesi vocatur Spiramiam itae, quod Deus inspiravit in faciem Adae b tum deinde, ut describeret Moles , qua ratione Deus esset homines deleturus de facie terrae , ait, non permanebit spiritus
meus in mine c), quod scilicet illum ad se traheret; quod aperte explicat Auctor libri Jobi, si spiritum illius o fatum ad I trahat descis omnis caro simul d reodem stilo loquitur Auctor salmi III. 29. Acc dit Salomon, qui in Ecclesiaste eamdem phrasin repe ,
tit , redeat Spiritus ad Deum qui dedit illum, o compus in terram unde sumptum es redit autem corpus an terram velut pars in totum suum ergo spiritus in Deum uti in sontem scaturiginis suae. Tandem Paulus , quo loco maxime abutitur Spinora, in Deo nos visere, moisii , eue essi: pronunciat 1 . Atqui haec ta-Ita sunt, ut nisi mens laeva fuisset, homines styli Hebraicae linguae non ignari, pudere potuit in confirmationem erroris sui producere Stylus enim est perpetuus Scripturarum Sanctarum actiones causarum secundarumis ἐσω Deo tribuere, quod ille earum causa' primaria est perpetuo conservatrix g . At inde non maris deducere potes, partes Dei esse quaecumque sunt in Natura rerum, quam ex eo quod ventus, tempestas
135쪽
eedri, triὸntes dicantur Dei, concludere, ea omnia ex Scripturarum doctrina Dei esse membra. Eam autemseribendi rationem Spinor idem in tractatu Theologieo- Potitico diserte adnotaverat, ut non necesse ei fuerit ex aliis discere. Et vero, qui animadvertit, nihil aut et xius, aut saepius in Scripturis divinis praedieari, quam Deum rerum omnium, quibus universum hoc eontinetur, creatorem esse, easque non ex aeterno, sedis diu tertius creasses, iis imperitare ex libertate, milia , non potest non inter putida mendacia censere imperatissima , Divinis Scripturae auctoribus Deum esse quodcumque vides, quocumque movetis . Iam in eorum Classem, qui mentem humanam emanationem esse, seu effluxionem ex Deo, censuerunt, retulit Iohannes Franciscus Buddeus ir) Petrum Pol retum is enim ex instituto eam rem egit in primo eorum , quos de Oecon
mia divina inscripsit , libro M. Interim nemo melius explicavit, uictores omnes huius sententiae ipsosmet ignorare quid dicant, tantum abest ut ab aliis possint intelligi. Nam quum quaereret , quid tandem ess et haec emanatio Animae ex Deo, ingenue ignorantiam suam fatetur in s qui , inquit, inquirat penitus , quae fue- ut haec emanatio animae ex Deo no egredientis O n scentis P id mihi peculii ius intelligere non licet, neque video , an ab ulla creatura in hae eerte vita intelligi o sese, sed bene, quod haec portenta in prima parte pluribus ac saepe refellimus
D. Mentem, corpq uniri dicimui, quousque a
136쪽
monice inter sese utriusque operationes Mnascuntiu in pro dunt, iis quidem legibus, quas superius e Sylva.n Regis recitavimus e at quoad homo vivit Mentis corporis operationes harmonice secundum eas lege sisns scian luto procedunt, ita, ut quilibet ejus rei illa potia teli s locupletissimus Mens ergo' corpus, quoad
Schol. Neminem est qui ei th remati adversetur
non dubito . In eo potius aeterna inter philosophos quaestio erit, qua ratione modcque mens ut Hur corpori Super ea re haec sunt excogitat . I. Peripatetici esse animam putant formam subitantialim coiporis , quae t
tum eisnee corpus, totam in toto corpore , totam in
qualit et coiporis parte, prmcipium ut vitale, ita essem risu corpptas , addi que reciprocum eis inter utriusque: ubi tantiae operationes nfluxum , transmutarique i gita . tione in corpore , motione in animo a Plato ι mentem quidem corpori praeesse , ut Nautam Navi, eoque uti velut instrumento censuit energiam ve-t, ro, se vitam is lenium corporis ab alia est subitania ilia quiadam mediae naturae . Cui opinioniis a. issev d tu Auguitinus o recente memoria, assen . duc, Cud moribus, Clericus patrocinati sunt d). Renatus Carrisius in eo quidem Platoni assentitur, non esse mcnt m sormam corporis iubilantialem sed solicer bro praeesse , indeque ope spirituum animalium motus in corpore ciere: at nulium nisi in mente sensum agni scit, nussamque idcirco substantiam metriam . . At Malebranchius , Sylvanus Regis Iolagius quoque praetergressi sunt: nam quod non negabat Plato, nec aper te, Cam nullo modo
137쪽
modo Mentem in corpus agere, sed ex occasione cogitationum animi Deum agitare corpus ut ex occasi ne motionum corporis modificare animum ἰ quo omnino reale commercium inter mentem corpus rupe
runt. 3. Leibnitius is Wolfius in eo Malebranchi ni alsentiunt, nullum elle reale inter mentem cor . Pus commercium, sed tantum apparens; sed ut hoc apparens commercium explicent, non , ut illi ad Deum confugerunt, sed ex ipsa animiis corporis natura secundum praeitabilitam harmoniam explicare conati sunt. Quarum omnium opinionum quae verior iit , Deus sciaverit. Sed earum prior placet Pantheistis, S Lockianis: Malebranchian Enthusiastico Leibnitiana Ideat istic Plautonica generosis philosophic nobilibus martesiana me Chanicis. Sed incertae omnes, quod sequentibus the Hrematiis demonstrabimus
Scholasticorum opinio eteris, quae se
runtur, hominis naturae accomodatior est nec repu--gnat phaenomenis; sed nec certa est; is cum natura animi non satis convenit
D. Prima pars Mens, quoad homo vivit, unitue corpori prop. et o quidem reali commercio, nisi conscientiam prodere velimus ex reali enim illo commercio natura existit humana inter Mentis ac corporis actiones omnes persecta harmoniaci a totum hoc . favum est, nisi concipiatur anima velut entelechia prima corporis humani, ex qua hominis manet energia Wvita Quum ceteri philosophiis reale illud com- mercium abrumpant,o negent Mentem esse corporis humani Entelechiam ea docent quae naturae humanae, Wintimae cujusque conscientiae minus sunt consentanea iconsentanee ergo naturae humanae intimae cujusque conscientiae Scholae philosophi ratiocinantur. Secunda pars In homine actiones sunt quae ad duo summa genera referre possis, motiones is cogitationes Tum motiones, quae in tota sunt corporis machina
. tein in duas classes partiri possumus is quaedam mi e sunt a qualis aequabilis illa motio i
138쪽
111 ELEME TOR METAPH. qua constat tuta hominis plastica, sensui , quae in telligi alio modo non potest, nisi velut continuatain
aequabiliter toto corpore energia, qua agitantur harismonice corporis fluida , tuin etiam cor, vasa arteriarum, aliaeque partes quaedam vero vera iventitiae sunt, velut motiones quae aequabili illi energiae & eae accedunt in morbis, in affectionibus, in voluptatia hus, doloribus gestientibus. Praeterea ipsae cogitationes cum commotionibus totius energiae corporeae plerumque sunt onjunctae , velut in iis ex quibus assectus permanant; v. g. ex perceptione obiecti pulchri calor amoris, nempe illudes mollis 'Uma medullas; Vulnus alit venis coeco arpitur igni Ex perceptione iniuriae repente existit ira , quae non
in amor sensim, sed statim sanguinem rarefacit, atque dimandit, unde ardere dicuntur irati in prospectu periculi gelidus excurrit per ossis tremor . Tum livida in.
Invidus alterias mari esse resus pimis. Aceedit quod Nitatione ipsa ab iras a , ut vocant, onsumitur quodammodo, paulatim tabescit orpus. Et haec quidem omnia ita fiunt in corpore, ut nisi a principio quodam activo provenire nequeant . Proveniunt autem non ex principii hujus activi libertate, is ex ejus natura necessario. Nec quisquam est, qui non expertus sit omnes has, quas descripsi , seu naturales , seu advenientes motiones , sui imperio & libertati non subiici, aut non nasci eas ex naturae ipsius humanae necessitate non sentiat . Nascuntur autem aut a Mente, substantia nempe illa incorpore , aut ab alia quavis. Si a Mente, id fieri non posse videtur, nisi ejusvis per totum corpus diffundatur, praesensque sit intime iis omnibus partibus, quas agitat. Nam quum actiones, de quibus loquimur, non Iani voluntariae, sed ex
necessitate naturaecipuus principi activi manent, ut perius
139쪽
nisi diffusione ejus principii per partes omnes Orpori in quibu in inest mrgia naturalis. Nam qui aut spirituum animalium ope id fieri arbitrantur , aut ope nervulorum, fibrillarum, qui inis , velut tela, ni
xtum est corpus humanum, nec certa proserunt Opianionis suae argumentari 3 si attendant, verbo tantiam a Scholasticis differunt, si quidem eos motus immedi te a Mente repetunt Enim vero quam parum v
risimilis sit hypothesis spirituum animalium eo sensu quo a Cartesio invecta el , a plurimis est comm- stratum, recentes Mechanici suis coniecturis hil aliud demonstrarunt , nisi ope neruulorum, αὐhrillarum communicari motus a cerebro ad extimas corporis partes , aut ab his ad cerebrum t at id nihil prohibet, quominus sit verum vim vitalem ess e toto corpore fusan atque ab ea ad iones humanae naturae necessarias esse s quin imo diserte videntur hoc eorum plerique dicere, in primis Boerhaves, quem ego homi nem in his rebus iis pense doctum habeo . Sed quibuscumque tandem mediis vis haec vitalis per corpus dis- fundatur, Mundecumque diffundi incipiat , seu e -- rebro se e corde, seu e quocumque alio loco, uiuidem ea a Mente est immediates, non potest concipi nisi tamquam vi Mentis italis, essentialis toto corporesus a Quumque mens discerpi in partes, dividi, queat erit ea vis Menti immanens adeoque erit i ta Mens velut Entelechia prima intime toti corpori praesens . Nec reponatur si id sit, oportere etiam mentem diffundi in ea corpora , in quae motum transfundit Primo ignoratur qua ratione motus transsundatur '
nec ex re ignota argumentari licet adversus notiorem Deinde sunt qui putant, vim activam motricem totam permeare materiam mundanam . nec naoveri corpora peculiaria virium ex aliis transfusione , sed aliorum te iastilentia cedente. Quam ego quidem opinionem veram. qui h
140쪽
.ret ELEMENTOT METAPH. quidem non habeo, sed nec mani sesto falsam comperio in re obscura infinita opinari facile esse vide, quorum quousque quod sit verum sciatur, nihil decerni affirmate potest . Accedit quod ea vis, quae ab homine in alia corpora transfunditur longe sit diveri a vi illa vitali
quae in toto est corpore. Tandem hoc ystema accommodatum est non iis tantum phaenomenis facilius explica adis, quae vitamin sensum spectant , sed iis maxime, quae ad voluptatem dolorem pertinent , quae praeterquam in toto sentiuntur corpore , intensionem suam habentis remissionem , in ratione ejus intensitatis remissionis , quae est in motione corporis , qua vita o sensus continetur congeminantur haec plerumque , ut plures diversi generis dolores , voluptas dolor , idque in diversis hominis partibus vivide' distincte sentiantur. Quae quum sint qui Scholasticorum systema nimis praepropere damnant, ii seculo magis indulgent, quam rationi consulunt . NesCartesius , qui adversus praecipitantiam philosophanditam saepe invehitur , rem attente ad incudem revocaverat. Qui sequuti sunt , novitatibus dum toti intendunt, vetera negligunt , dixere magis quod placeret quam quod repererant. Nempe vetera saltidiosum hominis ingenium contemnit Transvolat in medio posita fugientia captat. Tertia pars Quum plures esse polsint phaenomeni alicujus causae , ex earum nulla evidenti intuitione, vel demonstratione pendere id intelligaturo aut nulla per spicua demonstratione ceterae possibiles excludantur qui ex una potius, quam altera pendere illud contendit, incertum pronunciat. Jam unionis mentis corporis modi esse possunt plures, non ii tantum quos alii a Peripateticis edidere philosophi , sed, qui mentis nostrauaciem fugiunt; quorum nec suum perspicue demonstra tione comprobarunt Scholasti ei, sed probabilibus tantum probationibus4 nec reliquos evidenter reiecerunt, quem admodum patet , incerta ergo eorum est doctrina , .