Elementa metaphysicae mathematicum in morem adornatorum ab Antonio Genuensi ..

161쪽

PAns ALTERA I 3 sit, Animam imperium in corpus habere, in id influere, vi voluntate moderari, qui ab ea sententia velit desciscere . perspicue debet demonstrare. esse eam aut impossibilem, aut falsam alioquin ineptus sit opo ' et , qui a tam vividais clara conscientia dissentiatrat id non effecere novi systematis conditores e nam Wolfius qualitatem tantum occultam habet Bilfingerus incertam probabilibus argumentis eam oppugnant. possibile proferunt causas , unde conscientia illa influxus in omnibus hominibus, etiam peripicacibus ti attentis provenire possit. Qua omnia incertam eicere sententiam illam polsunt , quod in reliquis naturae rebus praeitare quam facillimum est , impossibilem in falsam nondum faciunt. Ex gr. sic praecipuas rationes subducit

Bil fingerus . Nulla intelligi potest in Anima ratio sufficiens earum corporis motionum, quae animo tribuuntur 'nec ulia in corpore , ita illud possit influere in animamri quum autem sine ratione sussiciente nihil esse aut fieri possit ne influxus et se ullo modo potest . . At tota ea ratiocinatio tantis lillosophis indigna est aut, si quid valet systema totum Ixibnitianum evertit.

I. Capacitas Mentis humanae aptata non est intefris rerum ' naturi causis , nec ex iis quae intelligis confeceris , nihil superest e quod ignores . . Adaequatam corporis deam nemo habet, minus etiam Mentis

Nam ex systemate ipso Leibnitiano ea corporis sibi

mens repraesentare potest , quae sunt phaenomena, seu motiones , utationes partium aut ab insita activa vi , aut ab extrinsecis causis manantes , leu simplicium

iubilantiarum δε monadum . quibus illud coalescit

effecta ; intimas earumdem substantiarum essentias nullo modo , aut obscure tantum , confuse , in adaequale Et mentis nostrae, praeter perceptiones, nihil prael re aliud noscimus , si attente recoluerimus. Conscii nempe sumus variarum dearum, seu perceptionum Grum aut ad nos, aut ad reliquas universi partes pertinentium intimam autem animi ess entiam omninoiῖnoramus . G. Sunt plurima, quae ad animum perti-

162쪽

i 6 ELEMENTOR DI E Η.nere Leibnitiani non inficiantur neque tamen quisquam eii , qui corum in animo rationem sufficientem intelligere possiit. Instar omnium sit sensus dolori sis voluptatis . Is enim sensus proculdubio ex mutatione aliqua subjecti, quod eo assicitur, nascitur . Divinent autem nunc Leibnitiani, quo animi , seu monadis illius inex. tensae intelligentis motu doloris voluptas fiat quaest doloris voluptatis intensiitatis, remissionis in animo ratio lassiciens quid causae sit cur a dolore ad voluptatem , vicissim , ab uno ad alium gradum intentiorem, aut remissiorem , trapseat . . In corpore eaedem ambages : Quae ratio sussiciens in inextensis monadibus extensionis quae soliditatis P actione sese, inquit olfius, repellunt inde. fit ut ne se penetrent: inde extenso simul' soliditas. Sed rogaverim, mΟ-nadum actio extrinsecus etiam ex latitur, ' ne β si posterius, non in se agent mutuo . Si prius , ecquid ex una in alium monadem pertransit et nihil i effluvia incorpore , id est monades aliae , ut sint primigeniae illae praegnantem actio sine ullo subjecto nescio quida Viderint isti , qui haec omnia expediverint. Si ergo ratiocinatio illa , qua Peripateticos peril ring vht vera est, de toto systemate Leibnitiano actum est . Quod si eam in id tantum urgent, ut incertitudinem vulgaris doctri . . nae persuadeant, non repugnabo sed quando illa incerta, non aperte est falsa, ne haec quidem praestabilitalia imonia perspicua eritis certa. Praeterea vialebranchianum systema impossibile non est, nisi dice re Leibnitiani velint , essicere non posse

Deum duas substantias, quarum alteram ex altera moderetur posse artificem quemlibet duo coni ruere horologi , eaque ita regere, ut alterum alteri consonet. Ne

manifesto quidem falsum quod olfius ipse intellexit,

qui argumentotum omnium, quibus illud impetitur, infirmitatem loculenter demonstravit . Quum igitur hoc possibile sit , nec omnino improbabile , certum habere Leibnitianum nequimus, nisi omnes Losicae canones temerare velimus

163쪽

Secunda pars . r. In hoc syllemate adrnjttuntur phaenomen sine ratione lassiciente , quod paucis osten dam. Ien est in continuo fluxu dearum earum sin gulae singulos Mentis status efficiunt adeoque Mensa statu ad statum perpetuo transiit. Quum ex Leibnitiana ochrina , Mens ipsa suapte natura secundum vim

illam intelligendiis asendi primigeniam omnes sibi

perceptione , adeoque status producat id fieri nequit nisi in antecedente titu ,lterioris ratio sussiciens Ontineatur sunt autem animi quidam status quorum in corpore facilius quam in animo reperieri rationem suis scientem , quales sunt status cogitationum , inter quas

nulla est oti nexio , quod quilibet ipse per se experiri

potest. Sumat quis in manus exicum aliquod Linguae alicuius , Catalogum Plantarum , Animantium , aut aliarum rerum, Dictionaria Artium , Scientiarum , storiarum: intra horam percurrere potest duo millia verborum dearum inter se nullo modo connexarum, Plantarum dis ii milium , animantium , artium , factorum hominum illustrium . Quis in omnibus his dixerit rationem posterioris deae aut perceptionis contineri in anteriore is non potius in impressionibus in sensibus aut cerebro factis Ex . . ego haec verba Aaron, Aristides , Aristippus , Averroes, Busiris , Bucephalus Unkers oest, Bil fingerus , Codrus, Caesar, Celenates Centaurus , David , Delphus , Dido, antes c. totidem obversantur menti perceptione : et autem qui Lquam adeo ineptus , qui dica rationem sussicientem notionis Arillidis eis in perceptione Summi Sacerdotis

Aaronis , Aristippi notionis in Aristide , Averrois in Aristippo, in kerseehi in Bucephalo Lego haec , Alpha,

Raron, Acanthus , Anchora , mens , Elephas , Cedrus, Persepolis, pirus, Alexander Macedo, Homerus, Ficus, Ellipsis, Draco, Lepul, Quadratum, Quercus Luna, Diagonalis c. Tune in his alterius perceptionis in altera rationem lassicientem explicaveris atque nisi haec componant Leibnitiani , sciant neminem esseisi eo incogitantem, qui haec sibi velit persuadere Sunt.

164쪽

Sunt , inquiunt, rationes susscientes , quas noti perviil mus Scilicet ita ludere cum pueris potuit renatus Pythagoras, ut iis una esset ratio , ipsa dixit e a phil sephis, ut nova doctrina persuadeatur, rationes saltem

Aique Unanimitas recti fila ater e Myia . et In eo systemate neque sciri potest , utrum quidquam praeter mentem exlitat , neque quae sint verae aut inter se , aut cum vita nostra corporea rerum reis lationes nam mim mentis perceptiones, seu deae ex

ipsa Mentis natura profluam , eae non possunt haberi nisi formae etiam tantum possibilium existentium milio modo: quo enim argumento persuadere sibi mens potest dei suis totidem extra se res responderes Non

intuitione e non enim res , sed earum ideas intuetur non ex caus ς quandoquidem deae huiusmodi non sunt causae ex illantiae aut essentiae rerum non ex Dieitibus quum hujusmodi perceptiones a rel)us ipsis non nascantur. Ita tota scientia Poetica eritin Roma.nensis fabula . Quod si Leibnitius dicat, Mentem esse cre tam eum id a ius nives , quae paulatim se evo valla quumque cosi mus , divinas ideas rebus est, adamussim consermes, dubitare non pinein nostras Gbus ipsis responderes tum et emietur rerum ideas seu formas esse a perceptionibus distinctas , quod non con- eoquet Wolfius fidus ille ei itii Achates Minterpres. Deinde expedire clarius oportet quae sint conditiones ideo huius, mappae , ut vocant , Umographicae Tum omponere quae a viris doctissimis adversus

natas hujusinodi dure congesta sum . Praeterea explicareo illud , cur in oli da ea mappa semper ab

iis incipiat mens , quae sensus tangunt , nec unquat ivltra progrediat V Ex g. usu oculorum detegitur in ea mappa dea Saturni t cur semel ea patefacta non

exim cetera quae in illa Satia ni ido in tinentur

165쪽

. scopio manifestantur P cur sine sensuum uluin experimentis nihil ex ea patescat cur non omnes aeque faciles

habiles in ea explicandara Iam quum appa illa non rus particeps si pinei us , erit omen i quum 'vis ut entelechia corporis ecundum,Lesbiatium, erit Mens corporis en telechia, quod isti noli ni prius 'so sit oportet. At

Tempora si , fiso Me velis evolvere mundi, sanus non videberis , qui ex ea sola vi bruta hominum Omnium gesta, Rerumpublicarum Regnorum acta, quibus u Mus civilis continetur, nata, ordinata velis. Nempe orpus Alexandri Maced nis , Annibalis. Julii nulla Mentis directiones, nulla, nudirectrice ipsi insta bruta vi eiusque italibus,

discationibus , non secus atque factiles marmorei, aut arge. Hermae, aut circulatorum pupae , ea omnia efficere debuere , quae in eorum litoriis narrantur . Ea etiam effecissent, si postridie ejus diei , qua geniti sunt, earum Mentes in . nihilum essent reda, Exe

cutissent sese m ρ ἶ- omnibus, quiba Resp. bello

domique guberi'tu petiissent magistratus . delectum militi in i fecissentri agmina disposuissent panissent m- meatus in rima , maria transissent istaclia infinita imissaenici edera aut pace constituissent. Mentibus interim , in Deo otiose inspectantibus a . Praeclara ea quidem ' Dei amplitudine digna sed vereor ut ulli persuadeat Lesbnitius Bellum est , inquit, sapere cum paucis At tu etiam solus sapere possis . Nec t

meo desipient alii qui rixinant .e a Fide ut hae eles in idacit Baetius diti Art.

166쪽

iso ELEMENTOR METAPH. I usicam , quae fit ab conditi, eam esse illi rei.

. Sed perpendamus haec paulo pressius accuratiusque In hoo ossemate, inquit Leibnitius a , corpora agunt ac si per impossibile M lae arcntur animae e animae retini, ac si corpora nulla dar nix ambo eunt ac j totum infucrct in ulterum. Nempe o vim illam a Deo ii sub existentiae initium inditam , vim primigeniam & substantialem . Ex ea primigenia ui omnes quum animi , tum corporis actiones per nam ordinatissimae atque harmonicae fluunt . Uidetur Baelio paradoxum , quod omnem humanum captum superet , corpus Julii Caesaris sola illa vi tuta ea omnia efficere potuisse, quae in eius Vita narrantur. Reponit Le bnitius, quia id non sit δύνατον , in admirationem potius diuinae sapientiae' potentiae nos rapere deber, quam in syllamatis irrissionem . Atque ei Leibnitium volo. Rogo, vis illa primigenia creata est, atq0 a vi ipsa Dei distincta, an eadem Creata , inquit Conservatur ne perenni Dei activitate , nec nes Quis negaverit. Jam earum virium determinationes manaan ne

vi illa Dei conservante primigenia subitantiarum vires, an a viribus ips suapte se natura determinantibus Si prius , id systema Cartesianum est: si posterius oportet in vitibus ipsis inesse rationem sussicientem omnium determinationum nihil enim est sine ratione sufficiente . Agnoscit. Itaque bene habet processimus. Unum superest . De terminationes corporis ulli Caesaris sint aequales 2OCCOCO. rati earum omnium sussiciens adae-duata ab initio existentiae ejus corporis exstitit, nec neus prius, quum axioma sit non ceterorum modo , sed Leibnitianorum quoque perspicuuii , cst ad ressu etiaratione suffciente , poni integrum effflum , omnes illae etccocoo simul existent, quod systema totum evertit ut ne quid aliud dicam . Si posterius, emcitur adaequata suapte virium natura , in fluxu a larum , an voluntate Dei P posteriora contineta Scholasticorum marte-

a In princip. phil. f. 8 .

167쪽

A. III sanorum systemata di ea Leibnitianis falsa . Prius fit ne ratione alia sufficientes, an nulla videant quo sese proreptent novi isti Philosophi. Respondent, actiones Mentis causas esse determinantes a , non physicas, sed metaphysicas . Nova vocabula, novae ambages metaphysicae hujusmodi causae agunt in corpus an occasiones sunt quibus Deus ipse agat an neutrum non dissicileo videre, pudoris ers', ne concederent quidpiam,

excogitat .

De dearum fiatura, origine. A rem ggredimur , qua 'escio utrum ali a sit philosophia magis implicita , in super qua docti

tanta sunt in varietate ac dissentione coniti tu , ut eorum vel molestum sit annumerare sententias . Atque si mihi saepe contingit, ut non tam acile in mentem venio soleat , quare verum sit aliquid , quam quare falsum tum in hac re potissimum , in qua quid non sentiam facilius, quam quid sentiam dicere possum. Et substiti pluries, caput scalpsi , arrodique ungues , dum si ea de re differendum compararem , horrebat animus in avia ingredi. Sed durandum suit, quia coeperamus Et veri

. . . . . Amor gemmatas aureus alas

Et mihi propositum perfice, dixit, opus. Quae ad historiam huius quaestionis pertinent in Arte Logico-critica paucis complexi sumus b). Quaedam qumque per summa capita indigitavimus, quae demonstrant totius rei incertitudinem . Quod superet systemata eadem pressius occuratiusque ad examen revocabimus initium faciemus ab eorum philosophorum dccii ina, quos

168쪽

iue ELEMENTOR 'METAPH. plebejos Cicero vocat, apud nos sensisne audiunt. Nam

quamquam ea pervulgata nunc eli, nectaque nobilissimos& disertissimos patronos, tamen nisi superiora theoremata evertantur, Vera esse, si quid cerno, non potest. Sed principio de natura id earum pauca

Prop. XXVIII. Mens nequit ipsa sibi esse eausa creatrix simplicium dearum. D. Ideae sunt formae rerum seu exsistentium, seinpossibilium des. . , quae idcirco eontinent realitatem

objectivam earum rerum quarum sunt exemplarias eas sibi Mens creare potest , ante Omnes dea continere debet reali ratem hicctivam omnium earum rerum , quarum sibi ideas simplices producit, alioquin statueretur effcctus ne ratione sufficiente, quod esse nequit p. part prop. 7. at realitates rerum existentium aut possibilium sunt exemplari . id est dea es, ut

patet ergo ante omnes ideas debet ideas easdem contineres, quae sunt pugnantia . Neque vero dici potest, res illas, quarum ideas sibi producis eminenter , aut virtualm in Mente coni neri , nisi etiam dicatur mentem humanam esse aut Deum , aut Dei partem , quod falsum prop. 9.o Schol. r. Neque alia est causa , cur , qui simplieegi dea colorum habere nequeunt, nulla ope colores doceri possint. Sane enim . quod alias dixi a), non inaqi potest Mens ideas . simplices creare , quam Pictor ignotae rei expressam imaginem depingere . Sed demus iis terim posse, quemadmodΠ ut idem Vsequar exemplum si pictor ignotas in Saturno res di pingeret, nullo modo asseverare posset, picturas huiusmodi ad tuum res illas exprimere, aut ullo modo esse illi similes , nisi haberi vellet deridiculus cita mens ignotamina rerum ipsa bi notiones crearet, incerta semper esset rerum

a Vide re leticocris lib. a. cap. I. ω ep. adit,

169쪽

PAR ALTER A. III extra se posita tam , nec , nisi divinando, de illis di iaserere posset . Ut idcirco pateat, eos, qui hanc opinionem tuentur, Onanem e manibus hominum rerum

certitudinem, scient a praeripere illis commenticiam tantum poeticam cognitionem concedere. Prop. XXIX. Si deae perceptiones sunt una eademque res . duorum alterum sit necesse est , aut Mentem esse subjemim mer passisum omnium suarum c gitationum, haemadmodum cera figurarum, aut eam omnes ibi rerum ideas creare.

D. Nam aut ideas excipit aut non . Si primum quum illae ex hypothesi snt una eademque res cum perceptionibus, adeoque cogitationibus omnibus omnes quoque cogitationes excipiet , ut sint illae, Aori murae in cra , quem ad lam loquitur Cartesius . Si alterum , quum eae sine causa , eaque causa non alia nisi ipsa Mens erit ea sibi dearum

tuarum causa creatrix

Prop. XXX. Ideae, Erceptiones non videntur esse

pol se una eademque res. D. Sint duorum alterum sequetur, aut mentem

esse subjectum 'ere passivum suarum cogitationum aut eam omnes sibi ideas creare trop. super. h. At si primum dicatur Mens nec vivens erit Odes. o. nec magis Mens, quam later crudus , quum sit non principium activum , sed iners subjectum operationum alterius principii activi ; quae sunt absurda . Posterius minus etiam dici potet ex prop. 28. non ergo perceptiones rideae videntur esse posse una eademque

Schol. Acerrime super ea re disceptatum est inter viros doctos alebranchium QArnaldum . Malebranchiu ideas omnes Q perceptionibus distinguit , velut imagines, exemplaria entia repraesentati habet, non quidem in Mente ingenii: sed illi a Deo in sui idea lumine participata . Adversus eam doctrinam librum inseripsit Amaldus de veris' falsis deis gallice, Coloniae ann. 1683 3. Geometrica methodo eam

170쪽

propositionem , ideas a perceptiovibus tilio alio modo di- singui , nisi duobus respectibus, ut, quae ei perceptia relata ad Mentem idea .relata ad objecta , demon-- raturum se confidenter pronunc lat. Rem totam trede

cim definitionibus axiomatibus octo, postulatis septem, quinque de monit rationibus conficit. At ea argum rita mihi semper non digna tanto viro visa sunt. Primum secundum in eo suis posita , ut ostendat Malebranchium perere, ut scholae in qu unt istiuiapium, atque o cura praestituereis incerta , dum p ni velut suae doctrinae fundamentum, nemincm posse percipere objecta externa in seipsis. At nihil eli clarius veriusque. Enim vero quum perceptiones sint, immanentes,41 sentiales Menti, quod ne ipse refragatur Arna ius , necesse est in ei a percipere 'n' percipit, nec potet in

seipsis objecta alia cognos ili si alit illa in Mente contineantur formaliter , aut Mens ipsa rebus omnibus intime sit praesens Ouae ambo quum ne Ar alcus quidem dixerit, conficitur in cipsa Mentem intelligere cuncta . Qui autem id possit nisi expressas earum rerum aut sibi ipsa producit imagines , aut ab altero exeipiat P Et sibi producere ignotartim erum imagines nemo sobrius docuerit quod si excipit , nequeunt illae esse perceptiones, qui Mens omnis evertatur, ut deis monstratum est . Nec obscura ergo haec ei Malebranchiana doctrina, neque logo- machia, neque principii petitio, quod Arnaldus contendit demoniiratione illa prima' secunda. Sed regerit Arnaldus a): Mentem nostram plura externa objecta, etiam distantissima , Lunam , Solem Stellas fixas, percipere, est in compertis quoniam autem arrumentum ab astu ad potentiam concludit necessaris; consequitur Mentem esse praeditam facultate intelligendi etiam externa distantis sima , quin exemplaribus Malebranchianis indigeat . Nihil pejus conclusum ex cer-