장음표시 사용
151쪽
minus sunt in ratione intensitatis motionis energiae corporeae, quae agitatio necessario percentionem mali sequitur. Ex gr. ex acerba amici morte perstringitur spiritus, cora, atque in ratione huius excitatae in corpore perturbationis consequitur dolor Qtio argualento eti dolorem esse in anima per corpus diffusa
3. Quod pertinet ad sensitiones id potisssimum arguis
mentum ex oro adornant . Nisi animae aut se vivae, aut rationalis essentia a communi sensorio ad oculos pertingat, difficillimum erit intellectu , qui distincta representatio fieret objecti cujusvis visibilis . Nam qui non Confunduntur colores praecipue quum cclcres qui in ipsis sunt radiis luminis, non possunt eo pertingere di stincti , quo adii ipsi non ei tingunt, id est ad rem tiorem cerebri partem . Qui porro imago objecti non di 'sperditur per confragosas ad cerebrum usque nervorum contexturas. Cur saltem non miris modis confrangitur Nam experimenta Catoptrica aperte docent, dissi-. Iatis radiis ob inaequalem in speculis inaequalium anguorum reflexionem , aut contortas monstrosas imagine rerum objectatum appa ere , aut etiam concisas in
6. Est ergo anima in toto corpore ; nec tamen Intel 'lictiva ; nam quod proprium Intellectivae est , percipere, iudicare , ratiocinari , id in solo cerehro per lentiscimus distincte, ut argumento sit in eo mentem praesidere, seu in conario Cartesii esse in aliquo cerebri ventriculo quod probabilius putarunt alii, seu in toto cerebri quod
parum refert . Praeterea quae est in corpore anima Vegetatrix sentiens, nec imperio mentis paret, is pluribus externis causis pendet, veluti nutritur, in primis aere , igne in spiritu mundano plastico. Id etiam ostendit hanc animam esse a Mente distinctam . Tum cun- trahitur haec, & dilatatur pro ratione corporis , quod Intellictivae esse nequit. Tandem dolorin voluptas, sunt animae , nec esse possunt Intellectivae. Nam sunt mutationes qua*dam substantiae , quae dolore aut a volu . .
152쪽
136 ELEMENTOR METAPH. voluptate assicitur gradus intensitatis dolorum &4oluptatum , qui intenduntur remittuntur, sine intensione remissione subjecti , quod dolet, aut laetatur, intelligi nequeunte Anima aut cm intellectiva nec internae mutationi obnoxia est , nec ullo modo intendi, remitti potest. Atque haec sunt argumenta eorum,qui animam sensitivam a Mente distinguunt , non ea certe perspicua, nec certa , sed probabilia tamen , quae iuvenem olimGassendum in sententiam pertraxere , ut ipse adversus
Euddum fatetur , quaeque plerumque veri specie mihi adblandiuntur. Sed nolo opinari.
seu causarum occasionalium. Ergamus nune ad systema Malebranchianum . In hoc ystemate commercium inter mentem cor . pus explicatur ope modeficationum harmonicarum Mentis, corporis , quae immediate a Deo producuntur ex sua generali voluntate is secundum aeternas immutabiles lege . Scilicet Deus in gratiam corporis perceptiones quasdam voluntates in Mente producit, quae impressionibus in corpore AE is , orporisque modificationibus respondeant is in gratiam Animae quoiadam motus in corpore excitat , quia Anima hos , Non alios vult . Quamobrem nec Anima influit ullo modo in corpus , nec corpus in Animam : nullum reale sed apparens tantum inter duas hasce substantias intercedit commercium . Tantum cogitationes', voluntates Animae causae sunt occasionalis motiOnum corporis r ut motiones corporis e causae occasionales cogitationum, voluntatum animi . Praeterea nulla est in corpore anima aut sensitiυ , aut egerati H ejus omnia phaenomen aut motus sum , aut cor pori nou recte tribuuntur.
Prop. XXVI. Systema ea artis occasio alium , I im certum est , a. intimae conscientiae repugnat , 3. y-
153쪽
viilamis argumentis oppugnatur cum Theologia Lahristiana non satis consentit A P. Prima pars . Quum plures esse possunt dati alicuius phaenomen causae earum nulla pro certa habenda , nisi quum omnes aliae aut salsae demonstratae sunt , aut impost biles t iam nec certi sumus nubias superelle alias vias explicandae unionis mentis corpor, , quam ita huculque sunt a philosophis traditae , nec quae suo tempore serebantur , demor itratae sunt a Malebi anchio falsae , vel impossibiles. M postquam is occidit, teperta est etiam harimnia praItabilitau incera est ergo hypothes illa causarum o Lationalium . At enim , nulla res creata potest biquidquam Glitatu dare quum ex nihilo nihil esse pos i , , res dare sibi aut heri possit, quod non m Quum autem .cos: itationes novae sint novae etiam realitates Mentis nouae sint realitates novae corporis motiones ; nec corpus sibi novos motus nec Mens novas cogitationes creare potest . Utrum
quae' cogitent ipsae suapte vi, moveant nam homines, qui nec omnisci sunt, nec omnipotenter tales machinas fabricare didicerunt quae sua nati
.es. c., 'ς ος eque siciles, atque bre . debere faciliore es; vioremque
154쪽
ceat Nunc disco philosophus alioquin doctissimos Virgiliano Tytiro eis persimiles
tabem quam acunt Romam meliboee putati Stultus en huic nostrae sim rem . . . . Sic Canibus aridos similes, sic matribus haedos ram, sic parvis componere magna solebam Ignosco e natura est enim ita comparatum , ut rebus ignotis , quas maxime celebrare volumus, naturam atque assectiones nostras tribuamus . Hinc illud Ciceronis adversus Poetas , tam an traWiulerunt ad eos e dio
Secunda pars . Clara omnium hominum conscientia docet corpus hoc nostrum ab anima agitari , animari vivum atque vegetum fieri es e inter Animam, corpus commercium reale at haec omnia abrumpit systernate suo Malebranchius clarae igitur cuiusque conscientiae 4ensui, nec plebeiorum modo , sed ipsorum philosophorum, Malebranchii ipsius, haec doctrina repugnat. Neque vero Igumenta ex claro hominum sensu atque
conicientia nimia nihil esse debent apud homines saltem in dubium vocari nequeunt , nisi ex perspicuis demonstrationibus, non ex meris hypothesibus. Ex gr. Quum optici a communi sensu discedunt, docentque visionem non fieri per extra missionem, sed intromissionem,
pronunciati sui claras demonstrationes praeseserunt Astronomi dum motum Telluri contra communem sensum persuadere student : Physici, dum negant qualitates sensi- seras esse in rebus ipsis corporeis. Nunc quum nullas perspicuas systematis sui demonstrationes Malebranchius protulerit non video , cur a sensu omnium communi claro sit discedendum.Nam argumenta Auctoris libri Actionum Dei in Creaturis fanatismo sunt omnia involuta,&. si quid probant, probant etiam , Deum esse solum mundi actam , animam . naturam , quod est Spinoetistis assidere. Quamquam illud scire velim , cur ne Malebranchius ipse post diuturnas meditationes intelligere potuit, unde nascatur senius hic vividus' clarus, animam im
155쪽
Inediate corpus movere, quum, si illi fides, id si falsum P Nempe quum anima sit conscia operationum suarum , nihil illi debet esse se cilius, quam internoscere inter eas actiones , quas ipsa natura sua exserit,' eas, quarum non physica , sed moralis tantum causa est Nemo est quantumvis stultus , qui non advertat, quid
intersit inter movere baculum propria manu , praecipere alteri, aut eum orare , ut moveat . Iosue , ex.
g , intelligebat aperte , quantum esset discrimen intercessare solem a motu ad suum nutum , dehinc iterum a nutum suum moveri r atque ad nutum brachium movere , aut cohibere. At nunc fit ut ne perspicacissimus ipse alebranchius longa attentione distinguere potuit inter eas actiones, quae sunt Animae propriae, ea cuius est occasio. Quod si nullas Animae actiones tribuere vult, contenditque esse omnes passiones , negare quoque debet ulla activa vi esse nimam praeditam, ac conlequenter esse in nobis ullam Animam mihi enim an rumdem it, nullas esse in mundo Animas praeter Deum , Melse , sed magis etiam inertes, quam eorpora . Quae quum sint, non intelligo, qui philosophandi hic furor sit, nota clara hominibus e maniis hus auferres, obscuram ignota substituere . Non tu Malebranchi, fortius Aulfri mPerditus liquidis immittis fontibus pros Tertia pars I. Non intelligo cui usui sit Mens humana in corporibus , atque adversus Malebranchium argumenta omnia flecto, quae adversus Platonem Arn
bius a). . Nec quae est e possit libertas in corporis actiones, si nullum in corpus habet Mens imperium sed ne in Mente ipsa quidem ess e ulla voluntatum libertas potest, si ex occasione tantum motionum corpo ris omnes in illa cogitationes Qvoluntates producat
Deus. 3. Cur non sit Deus anima mundana nec enim aliud a Dde superius pag. Ios.
156쪽
1 ELEMENTOR META PII. altili Animae nomine intelligimus, nisi principium am-vum , vitae , cnsus , cogitationum at ex Malebranchianis omiaium harum rerum immediatum activum
principium ei Deus. Quam rem non imus superius citatus videtur diserte dicere . Ei enim anima cujusque hominis est cogitatio δε omnis cogitatio perpetuo creatur a Deo immediates quod si recte accipio , ei idem
atque diceres, Deum perpetuo, perenniter in mundanis machinis cogitare . q. Lex est mechanica , corpus motum nec cessare a motu, nec a priori dircctiones, nisi incursu alterius quae falsa est in corporibus hominum 'rutorum . Dicere vero in hominibus, brutis esse legis exceptionem , est ludere par impar oportuiten in id accurata demonstratione ilandi . Mitto alia quae protulit olfius a). Haec talia sunt, ut Malebratichium imprudentem coegerint esse in ea sententia minus constantem, ut scilicet philosopharetur ex systemate paucis loqueretur pluribus, ex communi sensu, ac vulgo, ut ille dicere blet. Quarta pars Nemini peccato imputari possunt actio
ne adversus Dei legem Nam. I. scelera a corpore
patrata Menti imputari non possunt, quippe est illa causa moralis pnisi instrumentum dicere mavis Deus tantum physca. Quis autem non intelligat actiones physicae magis caulae imputari, quam moralis et nepeceat quidem cordis imputari Menti possunt, quum
producantur in illa necessario ex occasione motionum corporearum, Quae si sunt vera Ecce qui tollit peccata mundi P a Inutiles sunt leges morales Nam cui tuu sui dices legem non occides , si ut occidam corpus moveri debet a solo Deo , animus nihil potest, nisi obtemperare necessario ex occasione motionum corporis Nempe leges morales tum regulae sunt rationis Qvoluntatis, si quidem mensis ipsa suapte natura cogitat , libertate ulla utitur . Tu quum utrumque ebes a
157쪽
P4ns ALTER A. 4 Intino , inanes emcis' leges, exhortationes omnes, consilia . Vide igitur ne inteitibili sis sacer sis. . Doctrina peccati originalis hoc sylumate est omnino in intelligibilis, nisi latuatur etiam animorum praeexillanti . Enimvero , sublato omni cum corpore Mentis commercio , quo ex surculo conrives labem illam clamiticam P Scio non deesse Malebranchianis ad haec quae regerante sed scio etiam nullam us falsitatem sine pa
Gotostedus Guillelmus Leibnitius sub exitum elapsi
saeculi, ut veterem , quemadmodum scribit , veram philosophiam restitueret, omnium primum in genuinam subitantiae notionem , quam ille in recenti xum philosophorum scholis depravatam esse censuit inquisivit. Eius rei pecimen exhibuit in commentatione de primae philosophZte emendatione , de notione substantiae ax Ejus ea de re doctrina huc redit omni su santiae tam corporeae quam incorporeae inesse vim quamdam activam , atque ex ea perenniter actionem sui generis emanare b), qua super re acerrima illi cum Ruardo An. data fuit concertatio. Ea Le, niti sententia viam fecit novo dogmati harmoniae praestabilitae . Nam harmoniam actionum duarum subitantiarum triplici tantum via Wratione expediri posse vidit . Neiripe aut altera in alteram influit, altera alteri est causa determinans, atque id est systema influxus bisci aut ab eadem causa extrinseca utraque agitur atque determinatur, repo tisa. a Extat in Act. Erudit Liu ann. I 694 mense Martis pag. II
b Vide quae dicta sunt r. part Schol. prop. 97.
158쪽
r et ELEMENTOR ME 'APH. tira immediata semper actione, idque Malebranchianum est syllem aut a causa quidem extrinseca sed mediantibus viribus ipsis utrique subitantiae insitis ,
βarmonia es praestabilita a . ac , inquit Bil fingerus
duo esse inologia, quae consonent obtineri id potes triplici modo Uno per influxum , si feceris ut alteriam agat in alterum , idque vel mutuo , vel ex alterutro tantum latere. Hanc iam influxus vocabimus . Secundus 6 si Opificem per comitem Ieceris, qui ibinonantia ceteroquin vel cessatura horologia singulis momentis sibi mutuo accommodet, alterum dirigens ex altero hanc iam vocabimus assisentiae . Tertius eli, si satis accuratas feceris eas m chinas , ut singulae suas leges exalte sequantur , easdemque ab initio ibi respondere curaveris e ita enim quum utraque easdem vel smiles exsequatur leges semel harmoniacae numnuam dijilient quam viam pro stabiliti consensus et harmoniae di imas b) Quum autem influxus substantiae crporeae incorporeae videretur sine ulla ratione subsici ut positus , quod neque in corpore esse
ulla possit ratio suffiiciens actionum animae , nec in anima motionum corporis , everteretque quantitatem virium perennarum, quam statam . immutabilem is habebat systema vero .ilebranchianum ire subilantiarum essentiales funditus avelleret una et harmonia praestabilita superfuit, qua mentis c corporis unionem
Christianus Wolfius hia usisystematis praecipuus patronus pluribus additamentis illud exornavit c . Anima, inquit, ita es a Deo creata , ut vi sua sine ope
externae cujusvis causa omnes In is p rceptiones, apperitiones continuata feri sibi prodi ca , ta ut semper po serioris perceptionis aut appetitionis ratio susibciens conti-
159쪽
neatur in antecedente perceptione vel appetitione , eον-. pus ita compactum ac conjlitutum es, ut per se solum ex legibus motus sine ulla animae ope sibi producat omnes fa et motion P, itidem continuata scri , ut semper post , i is mutationis ratio tu sciens si in praecedente . Quocirca etiam nullum esset corpus Animam eadem continumta feri omnes eas receptiones, appetιtione , quas nunc
habet , producere silli possiet ublata omni Anima,
corpus eadem contin ιIta serie omnes motus suos sibi crearet. Sed qui harmonice alteri altera conlociatur Nempe ea vis animae matrix primigenia est , vis sibi repraesentandi niversum conυenienter ad motus in organis
no seris sensioriis productos, ita scilicet ut ea tiniisti deaesidem mutationes abeat, quas mundas peflabilis per stationem ad sensus nostros . Ita utriusque actiones harmo. Dicae procedunt ' Quasi diceres , quum oculis suspicio Lunam , tum illa uniυers dea ex Lunae adspectu repraesentatur menti es si libuerit statim a una in subjectuum mare oculos dejicere, ecce vertigine quadam idea illa exhibet mare si attentius contueor oculis in natantes pisciculos, tum ipsa etiam Mentis acies acui tu , introspicitque in immensa universi de pisciculorum fluctuantes imagines . Tum repente si per vastissima aeris spatia in minutissimas stellas oculos intendo, circumgiro velocitate incredibili circum singulas , at que pro variis distantiis in partes varias differo, tunc defigo , nunc proveho , nunc expando, idea illa rotatur, dilatatur , modo se explicans in vasta intervalla , mois do se in punctis coarctans . Qtio si celeritate magna continuata successione percurro oculis innumera hilia divein generis individua, herbas , plantas , lapides, animantia , pictura . numeros , vestes, iteras Hebraicas
Arabicas, in enses, Graecas, Katinas, quae Omnia nullam habent inter se necessariam connexionem , repente
idea illa sine ullo cum oculis commercio haec omnia oster . Sed colores , sonos in sapinesis odores, Wfigurarum infinitas miriades uno quasi momento ex
160쪽
Quo teneas nodo mutantem Protea vultus PIHirum non it, si magna animorum contentione super ea re disputatum sit . Ex una parte Leibnitio Wolfio , Bil fingero, eorumque cohortibus , ex altera
Baelio, Andala, Lamio, Turneni mi, aliisque decertantibus. Nam nihil minus involutum excogitari posse putarunt ethnitiani nihil magis paradoxum adversarii. Et hi quidem adjutore populo utebantur . nihil enim populus magis esse perspicuum censet , quam reale intercedere inter mentem corpus commercium. At
illi , qui impliati vulgo audiunt , nihil multitudinem verebantur . es enim philosophia paucis contenta judicibunmultitudinem ipsa confulis fugiens , eique ipsi o suspecta invisa, ut clos quis univcrsam erit imperare fecundo id populo facere possit, vel si in eam , quam ipsi
maxime sequuntur , conetur invadere magna habere possit auxilia ex uigarium philosophorum disciplinis a . Prop. XXVII Systema harmonia praestabilitae incertum est, .gravissctimis oppugnatur argumentis D. prima pars Principio Wolfius, quo nemo accuratius in ejus syilematis penetralia inquisivit, non habet nisi loco spothesis b) hypotheticam commentationem suam inscripsit Bil fingerus , incertitudinis conscius monet in praefatione lectorem Plautinum illud, optio hae tua es utram harum vis conditionem , accipe. Neque putandum est alio loco a Leibnitio ipso habitum, qui ni erat acerrimi ingenii , onorare non potuit, quinam sunt certitudinis charactere . Auctoribus igitur ipsi harmonia praestabilita hypothesis est non aut perceptum, aut demonstratum theorema quae eluimodi sunt characteres alios evidentiae certitudinis praeseserunt , quibus iterat , omni Re p. iudice Leibnitianum sytiem deuituitur. Deinde , quum communis omnium hominum sensus sit s a Cicero in secamda Tusc.