장음표시 사용
141쪽
Veterum doctrina , quae nec ipsos intellexisse Scholasti eos, si ingenui esse velint, nepotes concedent nec philosophorum recentium ullus v luti qui transfundi ex corpore in animum quidpiam ' in eo spiritualizatu, qui ex Animo in corpus , atque in hoc corporalizari queat, quae recte vocabula nihil appellat Wolfius qui corpus ab incorporea substantia agitari possit : nam reastione id fiat aliqua, an nulla , fieri intelligi nequit , quum naturae corporeae proprium sit reagere in agentia mimpellentiari reagere vero in animum corpus minus etiam intelligi potest . Quod si Scholastici regerant, eam pbjectionem spectare omnes corporum vires activas ipsum quoque Deum , si ad illum velut omnis motionis fontem confugiatur Pannuemus . Sed fatebimur esse, ut haec , ita illud ignotum . Non dubito quin si in re tam Obscura minus obscuram speciem veri ementiri possit intelligatur facilius a vi informante agitari corpus aliquod, quam ab QJUiente sed in re etiam minus obscura tantum superest tenebrarum, ut qui id negare velit si conscientiam dissimulaturus utque non injuria Wolfius inter qualitates oecultas eam doctrinam retulerit , quod facetum, geometrica demonstratione confirmaverit M. Quarta pars Mens humana est substantia a corpore distincta, diversa 'prop. I et x ea autem si corpori unitur, quemadmodum cholastici contendunt, efficiet
cum corpore unam eandemque substantiam , cujus corpus sit materia mens materiae energia in actus, quod alii deserte docent , uti ex adjecto Scholio patet A pquod nescio utrum sit ei Mentis riaturae , quamis
monstravimus, satis consentaneum
. Sch. A Peripatetici illi maiorum Gentium nam poste riores rem penitus non inspexere dum ea de re disputant, fit ne anima humana forma torporis , necne, talia dicunt
142쪽
11ε ELEMENTOR. ET A PII. quae , nisi stabile illud Dicaearchi firitus isorporis coniugium in unam eamd mque substanti m statuatur . superiora omnia theoremata evertantur, vix opinor, interligi possunt. B. Thomas a quum percensuisset, rerum philosophorum opiniones super unione mentis eo Poris , easque accuratae necne, reiecisset, ii verbis Menotis velut formae in corporis unionem adstruit b), quae perspicuum faciunt quod dico. Scilicet nocirciat e tem uniri corpori aut morerem motae machinae , quod Plato in Augiistinus censuereri nec ope phantasmarum, qua ex empore xcipit , quod opinabatur ver ames se contendit eam est debere formam substantia iam orporis . M hoc augem , pergit ille , quia alia id sit forma substantialis allexius , duo requirMntur oreorum mn es , ut FORMA SIT PRINCIPI
INSENDI SUBSTANTIALITER ei cujus es formae
principiam autem dices, an essectivum, sed formale, Maliquid es de minatur ens . Unde se situ Hiud.
hibere quod FORMA ET MAT RIA CONVE, NIANT IN UNO ESSE . . . . O ESSE , o in quo subsilit SUBSTANTIA COMPOSI TA QUAE EST UNA SECUNDUM ESSE LX MATERIAer FORMA CONSTANS . Et ne quid desit, addit
paulo post Non tamε minus es aliquid unum ex Dbsantia intellectuali, materia orporis , quam x formarenis 6:ι materiais fed forte MAGIS quia quanto forma magis vincit materiam , tanto ex ea o materis magis scitur unum . Et emollit haec quidem paulo inferius, dum negat substantiam intellestivam esse tota iter materiae immersam , u alia D mae materiales quae videri possunt superioribus eontraria sed statim , Objecta diluens , addit e nora eniim erepus
Mima suis duae subsamiae adii exsisentes , sed, iis
143쪽
duabus D UNA SUBSTANTIA actu exfisens,
idest unum per se subsit stens, quod illi est substantia Erant qui opponebant, intelligi non posse, si sic se res
haberet, ment*na rem esse a corpore separatam . Reponit, Isi non per essentiam, at per potentiam intelligendi, quae sine corpore fit, id esse verum: Quum tamen idem passim scribat potentiam cujusque rei ejus essentia contineri quod verum ceteri philosophi habuere . Franciscus errariensis , qui . Thomae inter, pres perhibetur acutissimus, ut clarius etiam doceat qui ex corpore mbrionis, quod etiam ante unionem cum anima, substantia est ex substantia ipsa intes- lectiva una fieri possit substantia, quum id ex Peripatetica philosophiae dogmatis sit δύνατον addit, compus adventu animae corrumpi secandum subsantiam. ae proculdubio miranda est Philosophia i Accedit , quod forma materia habent se ut potentia ρο afius a d adeoque quum anima sit forma cor tis V ejus j ius primus potentia vitam habens. Quod sti, ut nunc loquuntur philosophi, proserre velis , anima est vis corporis acti-Va tota diffusa corpore, , ut Dicearchus dicebat una corporis temperatio, qua illud vigeat sentiat. Scio non hoc dicer scholae Philosophos voluisse, quod illi aperte oppugnabant : at nemo non videt ea inde consequi. Et bene habet, uod non prospexerunt, quo ea doctrina abire posset alioquin quibus illi piaculis expi ri possent. Atque hinc intelligitur , gravissimas proferre potuisse recentiores Philosophos causas, si id anim dysertissent, cur voterem potius latonicam , Ausustinianam doctrinam super unione mentis' corporis, quam hac Perinateticorum , tenuerint. Nempe est haec quidem Philolophia Aristotelis aeconomiae inserta, qui Deum secit animam informantem materiae ut alias bservatum est sensus phantasiae phaen .menis adulatur, ita ut systemati suo accomodatiorem
sim diae materialisae philosophi reperiant nullam r
B Th. ibid. cap. 7 i. o passim alibi
144쪽
x18 Et TMgNTOR METAΡΗ.at est interim talis quae rationi adversatur, 'quam Chri iliani philosophi vix sine nefandis conseis artis tueri. possint. Haec observari ab iis velim, ut tanta cum protervitate in recentes philosophos invenuntur, quasi qui Machanica philosophandi ratione subitantias incoris poreas e disnitate sua deturbarint , quum illi potius sedi dignitati silae restituerint. Nam quaeso qui dicit mentem humanam esse vim, virtutem , actum, rimcipium estendi jubilantialiter corporis, quocum corpus unum fmpliciter, unam SUBSTANTIA II efficiat , isne melius Mentis naturaein dignitati prospicit, an qui
praesidere eam corpori, eoque velut instrumetito uti nec ullo modo cum eo misceri pronunciat Quae quum observo, miror Hobbesianos, 'ockianos philosophos, dum de natura animi loquerentur is quidem tanta cum invidia , ad hos patronos non appellasses nam ego certe non video quid intersit inter Aristotelis, ejusque discipuli Dicaearchi, 'ochii de natura animae sententias illi enim est aditis corporis is forma subsa tialis , energia scilicet, entelechia is usia corporis risti corpori totius temperatio huic tandem vis qua corpus vivit' cogitat. oooque viros doctos, ut ς ejus discriminis admoneant Prop. XXII. Motiones vitae vegetativae, sensiti vae necessariae sunt , non liber e , omnemque usum
P. Primum ex intimo cuiusque sensu conscientiarnam cresceres, nutriri , vel egare corpus p tum motus
pulmonum, cordis, sanguinis , in nobis fiunt velimus, nolimus manifestissime eas motiones distinguimus a voluntariis, gesticulationibus artuum motu oculorum, linguae Og tatione totius corporis p translatione de loco in locum , quae , consultatione fiunt , saltem quum ex ratione' deliberatione fiunt, quod est ex libertate fieri des. 11. Atque hinc nascuntur hominis tem
Peramenta, ac temperamentorum affectionesin propen .siones' ipsae necessariae. Inde quoque sensus doloristi voluptatis necessatius, ex iis motipnibus paulo veri
145쪽
hementioribus , quae seu ab extrinsecis, seu ab intrin- secis excitantur caussas. Neque quisquam est adeo aut sibi ignotus , aut impudens , ut haec omnia ex imperio .libertate nostra proficisci affirmare Oisii Nihil enim est quod de natura nostra clarius intelligamus,
atque certius pronunciare possimus.
Altera autem pars ex superiori patet. Nam quae . necelsario in nobis fiunt, ea profecto usum libertatis ante Vertunt adeoque usum consultationis atque deliberationis, id est rationis Nec regerant Malebranchiani , postis earum motionum necetiariis perceptionibus, a Deo eas produci, neque idcirco omnem rationem antevertere . Nam hos rogo, quum perceptione sint causae occasionales motionum corporis , nullaeque in corpore a Deo excitentur motiones, nisi quae perceptionibus & voluntatibus mentis rei pondeant, ut arctae tectae leges unionis mentis .corporis serventur; percipit ne Mens , aut vult omnes eas motiones , quae ad conservandam vitam corporis sunt necessaria es Si percipit, percipiet quoque totam partium omnium corporis compagem , cstructuram neque enim alias , qua motiones Vitae conservandae intervire possint , intelligere potest . ix , opinor , eo confidentiae evadent , ut haec assirment serior nam si exercere ingenium, C. ludere velint, non repugno. One tantum , quod
, a quem delectent barbatum, amentia versat. Prop. XXIII. Si earum actionum in cor ais νερογειας prop. a. Mens est immediatum principium,cae provenient in corpore necessaria naturae Mentis in corpus emanatione se effluxione D. Nempe quae ex re aliqua fluunt non ex libertate , sed necessario, emanationes esse debent, se effluxiones necessariae naturae eius rei quum autem hujusmodi actiones , ἐνέργειαι vitae hominis prop. 22. antevertant rationis, libertatis usum Cibidem x nequeunt esse nisi effluxiones necessariae Mentis , si 2 Oma ' I qui-
146쪽
ciae, ELEMENTOR META pH. quidem illa sunt immediate i, Prop. XXIV. Si Mens immediatum principium eneris giae corporis, i in forma corporis 1 bylantialis . '
D. Si id ita est energia corporis est necessaria D fluxio mentis totum permeans corpus prop. 23. eL fluxiones autem , quae ex re aliqua fluunt necessitate
naturae essentiales ei rei se at energia ergo illa erit ' Menti essentialis, idest ipsa mens actuosa adeoque mens erit energia haec actus Mentelechia corporis, id est forma subitantialis. Orbil. Si Cartesian Platonici ita mentem locant in Cerebro, ut ea sit principium immediatum totiugEnergiae orporis , ii negare nequeunt mentem esse formam corporis substantialem ex prop. Opponunt, nihil prohibere , quo minus Mens praes-deat quidem in cerebro ex eoque moderetur totam humanam machinam ope motus, quin influat physice in corpus . Enimvero seu in corpore inpens spiritimmanimalium copia insit, is ad energiam illam corporis producendam ii apti erunt administri, seu ope nervulorum , eorumque fluidi nervet, 'brillarum id dicatur fieri, intellectu facillimum est , quum tota humanae machinae tela a cerebro ordiatur, inde etiam exordiri vitam Sat est igitur moveri a mente glandu- Iam pinealem , aut eam cerebri partem,' unde proce dunt nervi ut tota corporis armani Quita consi lsat . Sed Cartesianos rogo, voluntate ne Mens glan idulam pinealem agitat quaquaversus , an ipsa naturae
uae necessitate Posterius sine physico influxu fieri nequit prius nec intelligitur adversatur
vivido naturae nostrae sensui Sed , inquiunt , cur membra paralysi affecta, quae excipiendo a cerebro motui apta non sint, sensu, vita destituuntur uia nempe ne cannae quidem Musicae, si orificia, unde perfluit flatus, causa sint, sonum reddunt. Nec in t yim , quum sonanto inflari spiritu minus verum est Ne plantae quidem rami virescunt, si vasa , quae succum deserunt, obstruantur. Sed an idcirco quum virent
147쪽
vegetatrix quaecumque ea si , quae ex Animo incompus perfluit , quidem perduit ejus scilicet opinionis
auriorum ei perlonam germ meatus , vasa , or an aenergiae illi apta habeat oportet , ut transeat , agat . Pergunt , quum ex capite tota vitae humanae struetur ordia tu , non sine ratione id factum sit oportet e reces ealia ea fati potest , nisi ut ibi praesdens Anima murendo regendo corpori si expeditior. Quae ii ratio quidquam valet , probabit etiam brutorum totam animam in cerebro residere, quorum similis est machinae structura oum planta um vim vegetatricem ita-iticam in uno semini, ut solis radicibus contineri, nec ullo modo corpus plantae pervadere , nisi sola heillis rum oscillatione. Addunt porro , ita fieri ut in toto corpore, atque in singulis ejus partibus insint cogitationes, si quidem Mens in tota sit humana machinam quod
quum non sit, in cerebro dens praesidere potest quin per
totum corpus diffundatur Cui argumento reponunt Schola ilici: Mentem ita corporis part .is esse aptam, ut eas exserat actiones, quae sint parti cuilibet accommodatae . Atque ita . videt quidem in oculo , non in aure ς nec aule, sed naribus odoratur. Non alia ratione ac idem plantarum luccus candere potest in flores, virescere in fronde, flavescere an pomo idem in annis Musicis flatus altitia, gravius sonare odem calor liquefacere , aut indurare. Quod , inquiunt, intellectu facilius est, quam inexten 1am lubitantiam' ab omni corporis commercio ab tractam eodem tempore odorem , lonum , saporem , col rem, calorem, frigus, dolorem, voluptatem , quod evenit plerumque sentire. Ut ecce Palaemon cui renes Hrentamur acuto , per amoenum collem spatiatur Quum omnis ager , omnis partum arbor
Formosam resonare docent Amarγllida Disar. Is virentia late prata prospectat , is asque bident s elegit humi rescentia fraga in gustato matutino gelu rigent artus , dum , admoto lateri fomen Q , uritur Haec
148쪽
rar ELEMENTOR. ET APH. Haec ne tu in uno conario compones ' Aut in uno seometrico puncto Corol. r. Si viens non est serma corporis substantiali, ea nullo modo immediate influit in corpus Sch. Id intellexit Malebranchius 'eil, ni ius qui idcirco reale omne commercium inter ntem, corapus sustulere , ille syilemate caularum occasio lιtim ni harmonia praestabilita . Scilicet qui cum una parte commercium illud immediati sicio iuxtis ponit , is intelligit non repugnare mentem totum corpus permeare Magitare polle , nec id clico est cur reprehendat Schola ilicos. Quod si de maxima corporis parte regat, is etiam neget de Omnibus. Prcp. XXV. Si Mens ita praesidet in cerebro, ut non sit etiam forma sub santialis essentialis humani corporis, ponenda est media quaedam iubitantia, quae sit anima holninis Netatiυa, en stio , seu principium activum earum actionum , ejusque energiae , quae ita corpore inest necessaria . D. Nam si ita praesidet , ea non influet in corpus trop. 24 coroll. a. adeoque eae actiones egetatiυae se vivae vitae quae sunt in toto corpore , ut patet necessariae prop. 22. a Mente provenire nequeunt ς ergo alterius activi principii erunt pro p. 67. p. pari. quod appellabitur anima media , seu vegetati senis
Sch. . Sit ne in homine reapsae anima haec media magna contentione inter philosopho dii latur . Nam
veteres Philosophi subtilissim fluido , quae sit
a Extat apud Homerum in Odisse Mutus omnino
aureus , ex quo apparet perspicue , veteres Mentem ab Anima distinxisse , atque Animae antum , velut mediae
ruidam ubi sannis , Miem , aliasque qualisates com reas tribtiisse . Narrat eo in loco lasses inter vetere προ inferos Heroas merculam vidisse , diuque tutio
149쪽
i .mrma media mentes circum vestiri crediderunt in eandem sententiam magna pars antiquorum Christian rum Theologorum ivit, recentes plurimi, ut superius adnotatum eis, suum calculum addidere . Nec scholasticorum pleri siue ea displicuit , inprimis aha rellae AE Henrico Gandavensi h , qui tres Animas velut tres subitantias realiter ilimctas, Vog ratiυam , quae materies Sensitiυae Sensitivam quae sit materies latetilectiυae Et Intellectivam , quae actus siri, in homine potuerunt. Accellere Chimici quidam Tanatici, The phialius Paracelius ch, Joannes Baptilia Hel montius 3, Ioannes Comenius ex qui Molaicam esse Gabballificam doctrinam contendit . Hic post Cabbalistas quoiadam bi mentem a Deo esse, animam mediam Praeexiliente spiritu mundi, quod Fluddus opinatus
et Campanella g) Henricus orni, etsi doceat animam vegetativam mensitivam esse ipsam L a Menis eo colloquutum, sed agnoscit fuisse id Εἰδωλον Herculis
Hercules enim ipse apud Deos immortales conviυabatur qui Homero aliud esse non potuit . nisi Herculis Mens ut Mens cujusque id sit quisque . sed ponam Homeri loci
Pol haec vidi vim vitalem , animam Herculis, Formam, animam sigiatam : nam ipse apud immortales Deos oblectatur in conviviis . . . .
a In libro de facultatibus animae cap. 8. b In vir. bsicorum quaesi. 8. c De Creat hominis pag. 37. d De Sede Animae num II.
150쪽
Mentis vim toto corpore fusam ab eo non admodum abhorret, spiritum mundi archeon plurimum in vi- tam humariam influere a). Referemus in pauca quae in eam rem excogitata sunt. Nec nunc moror Com filii a ginient e Scriptura saera depromta ne conto
dere videar Vitini sensiti iam qua pluptatem Volor m
sentiamus , qua externarum rerum impressiones,' ima gines excipiarnus , toto corpore esse fusam pluribus demon,inavit Morus h)r . Nulla est corporis pars in qua v
Juptas aliqua aut dolor non sentiatur,' quidem vivide distincte . Dicere id fieri Me motionum ad sedem usquieinitimi conire micatarum, adeoque ad ipsam anu
- uesit erileάω - , dum uri tur, aut cim Qitur, nisi motus vero nulluq enim sensus in sola mente . Cur ergo dolor persentitur in digitora inde cilicet oritur doloris causa: Sed quoniam is motus perpetuatur ad cerebrum usque eoque totus nervus , quo municatur, ita ut causi; physica eius
ovi se sit is 'nam partem concussam re 's' , , mente , opo te hi toto a ervo, quo desertur moles me, dolorem persentiri, quum in 'to nervo eadem causa doloris physica quod a non in toto; ne
in extremitate quidem , ex qua exorditur motio. 3. Praeterea aperte distinguimus dolores qui ex sola perceptione nascuntur , ab iis qui nascuntur ex violenta corporis contusione, aut scissioni, ut sit inter eos
id discriminis, quod At inter dolore , quem Nauta sentit ex fractura navis quem percipit ex cruris , aut rami st Hura Id aulam discrimen esset nullum eodeni uinos ex s.rceptione ii, quod contingit rei, quam caram habemus, corporis 'ntusone,