장음표시 사용
171쪽
di Arnaldinae Lunae , Solis , Fixarum complectuntur realis rem eorum corporona Heeli ram fatetur ultro Sunt ergo ideae . At eae perceptic ne e natura ipsa Men is, seu facultate intelligendi manant Mens ergo suas ibi omnes ut perceptiones , ita deas producit B cne habet sed reddenda nunc est Arna do rati stissicis ny realitatis ob efiiDae perceptionum . Erit ea ne in apitationibus cerestri , quae actione externorum corporum fiunt is quum Mens iis affici nequeat , ea ratio est nihil , ides nulla . Erit 'eus 8 Non placet Arnaldo Ei it ipla intelli endi facultas At quum ea nulli obiecto determinata sit , ot crit etiam sibi producere ideas earum rerum , quae sunt in globis circum Solem a n
bis illantis limis , aut circum Fixas , si quidem sunt ulli, qui: Astronomis recentioribus iuxta ac veteribus Philosophici lacuit. Infinitae sunt huiusmodi cones usiones, quas adversiis Arnaldum urgere possum J.im tertia ejus demonstratio prioribus nihil addit novi . Oh sciivitatis tantum ambiguitatis alebranchium reprehendit recte nec ne notha non interest , qui non Malebranchianum systema defendendum suscepimus, sed quod nobis videtur verum. Quarta autem est ejusmodi Iis , inquit , qui ratione AEtice philosophantur , entitates quaedam philosophicae , obscurae eae , di commentitiae eam in rem inve las, ut o lemati sustinendo infererentur, suspeflete esse debent , maxime quum nec necessariae sint ntillius usus e talis autem sunt Ucae a perceptionibus distinctae. Nam , pergit , quilm Deus Mentem corpori
junxerit tot circumdato diversis ribus vitae durendae necessariis , mn es simile vero , noluisse illi dare facultatem eas cognoscendi quid ni via simplicior breviori ;ea Atenis via es ut cognoscat sine ope dearum hujusmodia perceptionibus disi=itiarum . Quasi vero simplicior vias Arnaldina haec , non ali a quaecunque, etiam nobis ignota' Interim vim argumenti frustra perquiro . Facultatem cognoscendi datam animae nemo negaverit
Sed ea posita, oportuit ut id explicaret Amaldus , qui .
172쪽
Me deis externa possit Mens . percipere , nisi ipsa sibi vi prorsus rixatrice rerim objectivas ualitates s a do. Quum inque vi non vi tu alia via persei poc se nisi ope idearum apparea QMeessarias eas esse , rejici non posse, quin mimia Menti negetur
rum cognitio Cinna Arnaldi argumenta minus etiam facienda sunt, quam superiora et quocirca iis expende dis non puto operae esse pretium immorari.
Prop. XXXI. Nihil γtes mens intelligere nisi in
D. Perceptiones sunt actiones Mentis imminentes
prop. i5. adeoque menti insitae ibido igitur
nequeunt nisi inmente . praeterea si mens extra e eipit, id vel effluxione fit , vel non. Primum naturae animi adversatur vosterius verbum est nihilii. Schol. Miror Isaacum Newtonum praestantissimae iulum mentis philosophum, talia super ea re, per transennam licet, scripsisse , ex quibus colligatur, in ea iulum fuisse opinione mentem in es Aro pia dere atque in b, in suo scilicet sensorio , rerum imagines Minere. Quid enim hoc est mentem in cerebro ut in suo penu sensorio rerum imagines cerneres Est ex
eerebro in se attrahere, ut in se cernato an percepti ne suas extra se, suamque essentiam exserere Ex cerebro nihil nisi corporeum transire potest: pereepti ne nisi in animo' esse nullibi possunt . Praeterquam quod intolerabile est, asserere Mentem in cere, quasi depictas rerum imagines intueri, cerebrum vero ipsum
nullo modo : quasi quisquam possit pictas in tela iiDras videre, nec videre telam ipsam 'taurarum subjectum. Ad haec, qui in cerebro colores potest Mens cernere
quo solares radii , in quibus colin es insunt , aut quibus depinguntur, non pertingunt radii enim duminis in retina consistunt , nec ex iis nisi motus cerebro communicatur, qui solus colores pingere nequit. An pertingit etiam ad oculos Mens ' cur non etiam ad aures,
sivium, odoratum Z Quod si hoc , ad pedes quoque: ita forma erit corpqris insormans, quod mesisti losam renuunt C
173쪽
PER IpATETICORUΜ OPINIO.. super os e idearum. iam spectat ad origimen ,- -,.
i. nec sibi convenit Peri,itetiei,.
quae sertur vulgaris in scholis opinio incerta est, atque non levibus obiectionibus obnoxia D. Prima pars Nam Arabes quidamin Mauri ensent habere mentem vad se rerum species, quae a rebus extrinsecis excitentur tantum a , non etiam progia
Mantur WAlberius Magnus non ον mmis ino ii cogenitas , a et iis aut utiquam , aut raro uti dum in eo ore est, doceat 3 Avicenna vero posuis inrisium rermis sensti m intelli ibilis peries praeeois re immato taliter incintellectibus Ieparatis quorum primo deriυantur hujusmodi species in seque=atem, se de aliis usque ad ultimum intelletitum separat- qsum nomina intellectum agentem, a quo , ut ipse dicis, --nt species in ligibilis in nrumas nostras, O formae sensibiles in materium corporalim e . At B. Thomas superiora quidere a uenit, . 4 ex toris perte nos omnia cognoscere ita , --, Mi sensis , quae sunt in Deo d). Sed quum cognoscere quidpiam in aliquo eum duabus notionibus accipi possiit, una ut A cognoscatur in B tanquam in ob)ecto cognito . qua ratione , inquit , videntur imagines in speculo ς altera utis cognoscatur
in B tamquam in rincipio, quemadmodum in lumine Solis colores priori modo Beatos omnia intelli ere docet , quippe qui meum cin Deo cetera vident c B. Thomasprima pranti qua με art. , in m p. 0 ripa -- 8ψ
174쪽
1ue ELEMENTOR METAPH. sit participatio quaedam aeterni Dei luminis , in quo
continentui rationes ita aeternae . Eam vero doctrinam
ex Aut uilino accipit. At quum Augustinus rationes mjusmodi aeternas substituerit deis Platonicis, quod eodem in loco agnoscit vir acutus, Ja aberi eae poli unt pro id eis menti a Deo participatis, ut non alia sit idearum oriago natura . Interim is systemati suo non fuit consentaneus , dum deinde docuit cogitationem in teia lectivam haberi a rebus sensibilibus ope intellcffus a
gentis a), Sc impossibile esse , Intellectum nostrum fecundum praebentis vitae satum , quo passibili corpori conjungitur, aliquid intelligere in aes , is convertendo I ad phantasmata b), quae sunt his similia plurima Iam reliquum schol allicorum vulgus sensim esse dearum omnium staturiginem non dubitant . Nihil illo tritius in scholis . nihil esse in intelleel , quod ullo modo non fuerit in sensibus . Nec tamen haec ita dicunt , quasi deae
sint depuxion idola rerum , quae per sensus, velut per canales Mentem ' subeunt sed ita ut motionibus sensuum creentur in cerebro phantasmati, quas illi pricies impressas vocant o ex iis vero De intellectus agen .
iis species emergant expressae intelligibiles , quae sint immediatum intelledius pastui objectum . Nam duos intellectus schola omnis peripatetica posuit Agentem , Passivum, quem passim quoque possibilem vocant . Et ille quidem eli, quo facere Omnia intelligibilia , hi quo fieri omnia intellecti sic enim illi loqui amant . Sed
nec in natura , nec in muneribus intellectus agentis
explicandis sibi convenit Peripateticis . Arabibus pleriuque intellectbis Agens est subitantia intelligens ab Anima humana illincta unus etiam est in omnibus hominibus ; quibusdam Deus ipse , quodin Zabarellae pia . cuit e e Scholasticis, majetano, non Alexandro tan-
175쪽
P I59 tum Aphrodis eo a non paucis Arabibus Dillieni iunt Arabes alii hi animam ex duabus partibus coniure aibitrantur a se invicem realiter iii in-ctis, velut ex materis forma velut materiam esse intellectum assidum , sormam agentem by qui de re superius dictum . Noliris scholae philosophis uis il facultas , atque virtus Animae unius. ejusdem, cujus sit, intellectu passivus , nec a pati ivo distinguitur tantuam ubitantia a substantia , sed tanquam ejusdem subitantiae facultas a facultate , virtus a virtute o , realiter quidem , si homillas audias , formaliter si Scotti ac restione si alios d0.
Praeterea quae intellectus agentis munera, controversum. Nam sunt qui opinantur intellectum agentem in sola phantasmata vim suam exterere, nec ullo modo inpasivum agere . Scilicet phantasmata illuminat, facitque intelligibili actu. Ea Joannis Bacchoni sententia eii e);quumque eodem ferme modo loquatur saepe S. Thomas , factum est , ut eandem illi opinionem tribuerit Zabarella . Sed adversantur Thom istae serme omnes oui ex Thomae sententia duplicem activitatem intellectui huic agenti tribuunt scilicet it illuminet phantasmata, Qui inde expressas intelligibila species imprima pasto qui Aphrodis eum Alexandrum
nobilem illum veterem Aristotelicae doctrinae interpretem , sectantur , contendunt Intellectum agentem non illuminare tantum phantasmata, sed imprimere illis spiritualem quamdam sermam speciem , qua in
a Libro primo de Anima , b Zimara theorem. 4r. O in x II, Metaph. extu 7. c B.Thl p.7 79. art Scotus in Podlibetis q. s. d Piccolomineus lib. ia humana Mente cap. 12. aliique qui ea super re se mutuo defendunt aut accusant se In rol irimi sent. q. a. art. E. Q.
ium ina de Anima , traci de intelL agente.
176쪽
ELEMgNTon. ΜΛ A. telligi possint, quod probat Zabarella Alexandri allic admirator . Scotus vero loco superius citato acutissitne super ea re disputat, copiose, docetque , munus intellectus agentis esse duplex , abstrahere e phantas ut bus species intelligibiles ' producere actiυ aflum intelligeniti. Haec Schola super origine dearum , varia obseura , ut cetera quaeque idcirco narratis refutasse est Secunda : Ea opinio supponit influxiun physicum aut
ex utraque parte, aut ex alterutra , at ea doctrina incerta est,' difficulta ibus implicita gravissimi prop.
2I incerta ergo haec' implicita. Praeterea intellectus agens Scholasticorum vulgo Mentis est aut pars, aut virtus paucis Deus ex priori parte h. tuum Mens nihil possit intelligere nisi in se ipsa pro p. si intellectus agens ejus est aut pars, aut virtus , stiperest scholae explicanda ratio, via, qua is, id est Mens ipsa , quatenus agit is intelligit phantasmata , a sensibus' cerebro accipiat int LIὸctui passis idest bi ipsi Mens ipsa quasi receptrix, offerat : quod quum nec fecerint scholae philosophi nec fieri posse videatur , nisi alter intellectus agens adhibeatur, 3scura Mincerta praedicant. Aod si Deus est quod meliore consilio alii opinantur Dres eo redibit , Deum phantasmata corporea illuminare , atque Menti humanae offerres, ut non aliunde nascantur deae, nisi a Deo , qui illas in mente producat ad occasionem motionum corporearum ἰ quae sententia, a et eris scholae dogmatibus aliena est ut inserius sumus
Ad haec , quum vulgata si scholarum doctrina , nihil reducitur in astam , nisi per ens actu ne intellectus agens quidem sit semper in actu , ut iidem philosophi arbitrantur qua is causa in actum deducetur a phantasmatibusa a Deo a seipsoa Primum e. ri nequit nisi per influxum ph icum , qui hucusque qualitas es o culta . Postremum cum priori illo axiomate pugnato medium systema invehit causarum occasionalium
177쪽
DEMOCRITICORUM SYSTEMA I A super origine iddearum Democritus , si quidem
eius viri mentem tenemus, haec commentus est . rebus ipsis undequaque leves quasdam corporeas facies, quas ille idola vocat, avolare , quasi summa abrasas industri , credidit. Haec dum cerebru subeunt , ideae sunt, cogitationum nostrarum omnium materies ah. Eadem docuit Epicurus , fieri scilicet cogitationem , ut visionem , per simulacra incurrentia . Nempe quemadmodum Leonem videmus , dum illius imago allabitur Ment , ita reliqua. Quod si cogitemus Centauros, Scyllas, ac eiusmodi alia, quae neque sunt, neque unquam fuerunt, contingere id posse docent, non tam ob formata sponte simulacra , quam ex eo, quod quum hominis equi, v. g. simulacra sibi obvia fiunt , facile propter tenuitatem iunguntur, inque unum exinde conformantur', quale Centauro tri-huitur. Sed . audiamus haec ex Lucretio, qui egregie ea
Nunc age, quae moveant animum res , accipe oeunde, tuae veniunt, veniant in Mentem, percipe paucis Priaripio hoc dico , rerum simulacra agari Multa modis multis in cundias undique parteis Tenula, quae facile inter se iungantur in auris obuia quum veniunt, ut aranea , bracteaque auri,suippe etenim multo magis hae sunt en a textu Tom II. L Quam
a Plutarch de placit. ιb. . cap.8. cicer desint .
178쪽
siuam quae percutius oculos , Dumque acclsunt, Corporis haec quoniam enetrant per rara , cientquo Tenuem animi naturum imus, sensumque lacessant Centauros irgae Illarum membra videmus Certi reasque canum facie , si mulcraque eorum ,sivorum morte obita tellus amplest tu ossa:
Omne genus quoniam passim simulacra scruntur, Partim sponte sua quis tint aere in ipso
Partim quae variis ab rebus cumque recedunt
Et quae consistunt ex horum faela fguris.
Pergit se inde atque horum simulacrorum Ope prae εcipua cogitationum phaenomen explicare conatur. Prop. XXXIII. Democriticorum opinio . . pugnat
cum rerum corporearum natura . . cum certis animi
phaenomenis 3 nec ullo modo originem dearum iure tefitialium expedit. D. lima pars Principio, simulacra illa facies B:at rerum Orpcreae , an imagines in aere, vel lumine insculptae , an nescio quid Primum i est , iamdudum oportuit corpora solida fuisse in nihilum redacta , tot abrasis superficiebris . Alterum is dicere poteli, cui natura corporum diffluentium , minime imaginum tenax , ignota fuerit Ii postremum Lucretianum illud ipsum quadrat, D inue a Uiunmur de signis maxima arbis
Ac nos iu laudem induimus , frustamur ipsi. Deinde an ulli verisimile erit,
ita modos iati in unitas undique parteis quin aha this corrum a Mitur , aut deformentur praemiertim in tanta corporum plerumque diiuntia, in 'anci possunt non cum finitis aliis perpetuo colluctari. Secunda pars . Egregium pie suppeditat argumentum Lucretius, nec , nisi deridiculis rationibus , explicare atque refellere conatur. Quaeritur in pr mis, quare , κο quoique libido Venerit, extimplo mens cogitet ejus idipsum Anne voluntat m 6iram imulacra tuentur
L smulac volumus nobis casTit imagor
179쪽
Conventus hominum , pompam , convivii, pugssas
Omia sub erbo ne a eat natura , paratque
Quum praesertim aliis eadem in regione, locoque Longe dissimileis animus res cogitet omnis Guid porro in umerum procedere quam simulacro Cornimus in omnis, o mollia membra moUere, Mollia mobilis cum alternis brachia istunt Scilicet arte madent simulatra, o docta agautis Notitum facere ut possint in tempore ludos Praeterea quae esse poliunt 1 mula a rerum abstracta-Tum Ex gr. demonstratione Geometriae purae constant omnes deis abstractisci eas tu ideas simulacra dices circumvolitantias Qui porro longas ratiocinationum series hujusmodi simulacris explicabit Lucretius 'trecenta sunt alia animi nostri , seu cogitationum phaenomen , quae nullo modo Democritici idolis suis expediverint.
Tertia pars Animus substantia est incorporea prop. Ia. , nec quidquam telligit nisi in seipso prop. i.): quum vero non telligat nisi simulacra ex hypoth. necesse et haec animum penetrare , adeoque corpus physice influere in animum, quod intelligi nullo modo potest prop. 2I. . .
A. Sch. Scio Democriticos animum facere corporeum. atque ex ea doctrina de origine dearum consentanea
principiis tuis disputare sed quando principia illa falsa
esse ostendimus, perstat integra nostra adversus eam idearum naturam originem ratiocinatio. Quamquam ne si animus corporeus est, doctrina illa simulacrorum consistere potest . Enimvero aut animus est tenuis quaedam substantia corporea toto corpore fusa aut vis ista
Dicaearchi Si primum , ut simulacra intelligat, debet illa in se excipere quumque illa sint corpore , penetrari cum illis oportet, quod esse nequit . Si alterum simulacra si illabentia in sensus is cerebrum dum
agitantur miscentur, aut intexuntur, erunt perce-
Ptiones, judicia, ratiocinia , quod iudem cum vero pu
180쪽
iM E LUMENTO R. M ΕΤ Α Π.ignat. Nullo modo igitur haec Democriticorum do friana probabilis esse potest.
SYSTEMA LOCKIANUM. Joannes Lockius ibilis ille Anglus philosophus insi
gnem sibi peperit existimationem ac dignitatem opere edito de intellectu humano In duobus primis ejus operis libris id unti sibi proposuit demonstrandum omnes ideas a sensibus atque meditatione o conjeflura
proficisci , nibu pus esse deis ingenitis , esse quinimmo
eas fanaticorum homiηum ommenta . Is primum deam
definit quidquid Objectum es intellestus , dum cogitat quodque phantasma , notionem , speciem et Ocant .ahe alibi, quidquid mens in seipsa percipit, omnis perceptio, streae in mente es , dum cogitat h. . Atque passim ita
scribit, ut non ideatur deas a sterceptionibus distinguere , nisi Hatione , in quo Arnaldo consentit . Quumniae et , quod alibi dictum est, anima sit corporis is entelechia , ideae sunt motiones sensuum cere-hrici eaedem, si sibi esse velit consentaneus , erunt perceptiones. Itaque Mens , quaecumque ea st , partim actione sensuum , partimin ipsa sua agitatione, meditatione omnes sibi comparat deas. De natura animi dearum non hoc in loco cum Lockio concertabimus id enim superius praestitimus e tantum opinionem hanc hodie in Scholis Europeis vulgarem super origine dearum accuratius perpendemus : idque tanto attentius faciemus , quanto est ea hodie provect ior,&sratior Prop. XXXIV. Uulgaris opinio , primas ideas esse a senties, quorum deinde ope Mens conjectura ratioci- .nio alias bi creat. 1 conscientiae & phaenomenis naturae humanae conformis esse videtur. a. sed non Vi