Elementa metaphysicae mathematicum in morem adornatorum ab Antonio Genuensi ..

181쪽

aut ea animi natura statuta , quam Dieaearchus, Hobbes esse contendunt 3 ex quo sequitur, ut sit in

D. Prima pars principio tam vivideis clare peris

sentiscimus res corporeas ope sensuum percipere, ut fa-

cilius cuiqu:im persuaseris , nihil eis omnino incorpo reum , quam nihil oculis videre , tactu tangere , auri bus audire . Dicere vero hanc sensuum evidentiam else omnem fallacem , est , inquiunt, homines ad Pyrrhonis furorem adigere. Quod si quid valet evidentia sensuum

in eo certe est maxima' nos primas nostras, ideas e --rum ope habere . Eadem quoque euidentia conscii sumus nos ope primarum usus modi dearum alias conformare compositas, aut detegere connexas vel ex iis conficere hi fractas . . Nullas earum rerum idea cla .ras' distinctas conficere unquam polsumus, quae sensibus nostris omnino sunt remotae, quum quae essen-

sibus subjectae sunt, clare ut plurimum di itincte percipiantur. 4. Maiorem semper dearum numerum habent, qui magis cum sensibus versantur, minorem qui minus . . Qui aliquo sensu carent obiecta eius senius

propria ignorant , nec ulla arte ea doceri possunt 3. . Instrumentis quibusdam , quibus sensus acuuntur , novas acquirimus ideas , quibus perpetuo caruitsemus illis non adhibitis. 6. Pro persectione maiore, aut minore sensuum, res corporeas magis aut minus distincti

cognoscimus , quod non esset , si nihil sensus ad aniamum deferrent . . Prout obtunduntur sensus , ita re- .rum ad eos sensus pertinentium imminuitur cognitio , quod in senibus cuntingit, dum oculis, auribus laborant, quod esse nequiret, si ab iis earum rerum gnitio nullo modo penderet . I. Intelligi non ollat cui usui sensus homini dati essent , si externarum rerum,ihil illi ad animum deserunt . . Ut cetera mittam tota Optica abunde demonstrat, nos non alia via colorum, figurarum. ideas habere, praeterquam oculorum. struictura enim cae in id tota conformata est, ut vi- so

182쪽

1 5 ELEMENTOR MEΥAPH. to externorum perficiaturri idem demonstrat structura aurium quod ad sonos , aliorumque , quod ad alia sui objecta Trecenta hujusmodi consarcinari possent phaenomena, ex quibus totidem hauriantur argumenta, adprobandum , nos primas ideas a sensibus habere in externa non nisi sensuum ope percipere, ceteras nostras ideas inde aut consociatione , aut ab iractione , aut antecedentium , connexorum, consequentium conjectura ratiocinio nobis comparare . Lockiana igitur haec opinio, quae Molim vulgaris fuit in Scholis Peripateticorum Epicureorum , nunc est tota in Europa in lima conscientia nititur, Mevidentia senis suum confirmatur, Mest naturae humanae phaenomenis conformis.

Secunda pars Quum nihil mens nisi in se percipiat prop. i. si deae proveniant a sensu , percipi nequeunt nisi in mentem ipsam peri adanici id vero fieri nequit , nisi aut posito influxu hi sic , aut ea animitiatura latuta , quam Dicaearchus mobbes esse contendunt, ni patet.

Tertia pars Si id eae proveniunt a sensu percipii queunt, nisi aut influxu physico , aut e a animi naturas a tuta, qualem Dicaearchus Mobbes ponunt ex huius et pari. posterius esse nequit trop. 9. y prius falsum, ne quid majus dicam prop. I. hoc igitur

ad minus certum

Sch. Ea quum sint, nemo non videt, non posse huiusmodi opinionem ςneri , nisi mul mentis incorporalitas evertatur , laterialistarum igitur propria ea doctrina est potest , quippe quae est cum suis principiis

consentanea . Nec nitrum est eam tantopere Lokio

placuisse, nisi ei , qui ignoret Lockium in natura animi Dicaearcho consentire . At scholasticos remis , ut inquiunt , velisque eam opinionem promovisi e , incorporalitatis animorum alioquin tenaces, id certe mirum ess e poss et, nisi compertum ess et raro scholae philos phos principiis suis accommodate philosophatos esse

Quid Pinquit, aliquis in conscientiae in sensuum vi

183쪽

revocent . Nunc vero , quando haec cum manisella mentis nostrae natura non consentiunt , suspecta sint

oportet . Nec in hac re primum discimus, quam parum tuta sit sensus d phantasiae evidentia , ubi nullis rationis adminiculis fulciatur . Nam certe ea decepit

turpissime maiores nostros in Optica , in qualitatibus sensis eris , aliisque innumeris. Cui accedit, quod quum

ad ea esse non possint nisi formae rerum , quas referunt; qui dicit ideas a sensibus provenire , is dicit etiam anotiones in sensibus & cerebro factas nihil enim aliud ab obiecti externis excipiunt sensus. esse eiusmodi

formas. At quis serio dixerit in his motionibus formas Contineri rebus, unde proveniunt , similio Quod si dicatur, non motiones ista sermas esse rideas, sed causas dearum essicientes, id magis etiam impri babile est: causa enim efficiens continere debet rationem sussicientem essentiae sui effectus e quum autem essentiae ideas posita in eo , ut si forma continens realitatem obiectivam rei cultis est idec motiones illae continere dehent rationem sussicientem ejus obiectiva realitatis

quis vero dixerit id in puris motionibus, id est muta 'tione figurae, tus, loci, partium sensuum, cerebri, contineri ρ excitatur, idquis, ab iis motionibus Mens, eoque sibi ipsa deas conficit . primum , videtis ne vocabulum hoc extatari , si nullus est inter mentem corpus influxus physicus, vocabulum sit nihili. Deinde Togo, dum excitatur mens perirans ne aliquid ex corpore in illam, necne si primum proseelo corporeum: quid enim aliud nisi iterum in scenam int taetitimagentem producere velis. At qui id fieri potest, sal Vaanimi incorporalitate si .ihil, ne excitatur quidems ipsa sibi rerum ideas quas ignorat, divi ando procreabit. Qua ex reis illud patet, nam obscura pu snantia i loquuntur, qui dicunt, postis motionibus ce-

184쪽

.16ς Ex EMEM TOR. Μ ET A PH. rebri ab obiectis externis , Men- iplam sibi ei iuri ideas procreare, et eas percipere, in qua opinione est Arnaldus. Id enim est esse ius ponere sine ulla resime

FRanciscus Niciilaus Malebranchius in teritio nia,

eorum , quos de inquirenda veritate pr esse ipsit ad sex summa capita referri posse observavi quaecumque super origine dearum scripta sunt . . Ut Mens in seigis omnes perfectiones rerum, quae cognosci pose sunt, vel formaliter , vel eminenter contineat et Uesimulacra rebus externis milia ab iis manent atque per sensus mentem penetrent . 3 ut Mens pol a vis tuti mi adeas producendi , quae respondeant motionubus corporeis . . Ut Deus sub initiurn existentiae v.

iusque animae rerum omnium , aut saltem earum , quas perceptura sit, ideas in 'is insculpserit. 3. Ut ex ccasione motionum corporearum perenniter illas in nobis ψeet. 6. Ut tandem uniatur Deo ipsi, in quo

videre possit. Variis de causis priores quinque sententias 'se illi . Primam quidem ut manifesto falsam alteram, utpote quae nec intelligi possit,in maYimis difficultatibus sit implicita qua de re superius actum

a nobis. Tertiam tanquam quae Mentem Deo exasque virtute illa dearum creatrice. Quartam cum finiata animae natura pugnare contendit, ut in eo infinita hujusmodi entia repraesentativa contineantur . Quintam

indignam Deo censet, qui non longiori, dissiciliori . sed breviori faciliori semper operatur . Superest sexta, ut scilicet omnia in Deo videamus Atque ut haec confirmet animadvertit, Maii tuo mundum intelligibilem in quo nitiones omnium

notiones contineantur, ut Seneca loquitur, formae, quibus Deus est plenus, quasque ideas appellat Plato

Quocirca, si mei, ἀπὸ cum Deo uniatur, fieri nequit,

. quin

185쪽

quin in illo videat, quaecumque intelligit Coniunctam autem esse Mentem cum Deo, quidem arctius quam cum corpore , non est, quod dubitare possimus eram quum Deus sit infinita extenso spiritualis , non Iotest non esse spirituum loeus, quemadmodum spatium

ocus est corporum ita arctius Mentes Deo immenso, quam corpora spatio copulantur . Praeterea unio Menia

tisin corporis neque Menti essentialis est, neque cor pori sed essentialis est unio Mentis cum Deo cuius

rei argumentum est, quod si priorem unionem recidas, nihil Menti detrahes e at non potest posterior abrumpi, qui Mens in nihilum redigatur. Tum vocat in subsi dium divinos Scriptores . David , qui docet hominem sciemuriam n . Paulus praedicat, Deus non longe si ab uno i

Iue Osrum in ipso vivimns, movemur, sumus υν rapobus cus es Pater Iuminum manifestae Philasephis , quae illi sciunt qui si lux vera, quae

illuminat, omnem hominem venientem in hunc mundum 'Passim quoque Augustini auctoritate opinionem suam fulcit . Sane Iugustinus in toto libro de m lsro conatur de monitrare, hominem nihil sensibus discere posisse, nec ulla alia via , sed a Deo , qui intus in corde loquitur , erudiri adeoque verum illud esse Scripturae,

unus es magister veste , qui in coelis es 1 f. Quem librum ille quum retractasset se , tantum abest, ut de sententia animum dimoverit, ut confirmaverit potius. Sed

in aliis libris idem docet. In primo Soli loquiorum, Dius inteli ibilis lux, quo per quem intelligibiti ter lucint mma. Repetit idem saepe in libris a Nata. 3. I. IO. . O Act xv II. v. g. e Cap. r. v. II.

186쪽

Si quis ait rem eam opinionem e Platonis schola ori pinem ripasse dicat, haud plane erraverit . Enimvero Iamblitus licet naundum meticum archethnum animis uii an is participari a Deo as erat, in eoque intelligi a nobis cuncta , passim tamen edisserit lumen quoddam intelligibile, quod si Deus is in quo omni co ignoscamus . Etenim , inquit si unquam aliqua reo modo potentes esse videantur ad agendum , hoe solo potentes effia icimur, quantum participando radios hauriendo diυLnitus , divina actione per ruimur lx item , meritatem pectare mundum intelligibilem , eamqne mentem tum M. re pervidere , cum clioribus se copulaverit, naturae scia' licet divinae c At in Segm primo cap. s. sic diserte scribit Persat in es erectum D stabile lumen divinum,

tamen omnia st metrat, percurrit omnia, a seipso autem nunquam excurrit. Permeat uniet emum , cernitur omni

lus locis , omnibus partibus mundi . Eo lumine non creari ideas , sed tantum in mundo intelligibili existentes detegi , secundum Platonem docet d): Nempe rerum deae iis aeternae sunt omnes, subsistentes. Iam Plotinus prolixe de unione Mentis cum Deo disserit e . inter cetera , quae eo in loco dicit, est, Mentem in contemplando ENTE CO , quo nomine Deum vocabant platonici totam esse occupatam . Etiam illud addit En eo ipso quod intelli itur a Mente odare illio INTELLIGERE, O ESSE Quae Chaldaicae philosophiae valde sunt similia . Noluerim tamen assimm .ire nihil esse in Malebranchii , quod veteres isti non opinati fuerint similia tantum dico . Nam ceteroquin

si in a De Trinit. lib. xiv. cap. g. ct ibi Lib. . Confes M pem. 3. cap. 9. i

o Enmad. v. lib. r. cap. ἐ.

Corale

187쪽

Talis enim mens es terrefrium hominum sitiai m quotidie ducit pater hominumque Deorumque . in quo notanὸ est emphasis verbi ἄγηα majus enim aliquid est, quam quod interpres Latinus verbo ducit ex .plicare credidit. Adversus systema illud Malebranchii primum Arnaudua libro illo de istic fassis deis scripsit cui a Iehranchius respondit an Io84. Roterodam . Accessie Petrus Pol retus, qui quamquam opinionem foveret non longe a Malebranchiana dissimilam sex tamen Male-hranchium accurate refellit th. Lockius Wipse egregiam eandem in rem commentationem edidit c)ς tum eorgius ritius dissertatic ne emisit de Enthusi moi lebranchii . Neque quisquam , quod sciam , alicujus nominis Malebranchii defensionem in se suscepit.

Prop. XXXV. Malebranchianum systema . . puerili-hus inaedificatum est rationibus . . est incertum . . secum pugnans. q. absurdum . . Prima pars Malebranchii argumenta duum senestenerum , rationis actoritatis. Prima duo. i. quod

Mens σίος cum Deo uniatur et quod nullo alio systemate intelligi possit natura origo idearum . primum tam est nihil , ut ipse Malebranchius animad- Vertat, eam unionem non sussicere, ut Mens in Deo videat , quae intelligi , sed necesse praeterea esse, ueei Deus ideas huiusmodi detegat . Enimvero uni haec

b Inregit rationali lib. 3. cap. Ioab Io de Oeavrei diverses tum a pag. I 6 edit, secundara

188쪽

4nter Mentem meum, ni dicere velit este Oeenx sine sensu , duo nobis significare potest , primum unionem substantiarum . . unionem operationum . Primum

nec sussicit, ut Mens intelligat, nisi secundum accedat; esse nequit nisi mul mens Dei aut pars, aut modificatio est dicatur quod nec Malebranchius dixerit, nec dici potest irop. 9. . Alterum est idem atque dicere, Mens unita est Deo, quia communicatione ideatum luminis Dei intelligit omnia , quod est ignotum probare ex ignoto, aut petere , ut inquiunt, prin-'cipium. Magis etiam puerile est secundum argumentum . I. Quinque alia systemata probabilibus rationibus consutavit Nalebranchius, non certis probationibus . . Est id ni gumentum ad ig=rorantiam , ut inquiunt. Non enim idcirco quod aliorum hypotheses sint falsae , mea erit vera possunt ut quinque ilii priores , ita sextus hic aut errare , aut ignorare . Qui ita argumentatur eias certus debet , primum, rem , de qua disserit sciri posse deinde sciri a se posse . At duo haec non sine intolerabili temeritate pronuncia verit Malebranchius a Itaque , nisi alia argumenta accedant, duo superiora nihil omnino conficiunt. Jam in argumentis ab auct oritate desumti systemati suo indulget vir doctus . Primum Scripturae dum docent Deum homines illuminares, id duplici cum notione pronunciant . . Quod ratio , quae velut lumen Mentis es , a Deo sitis conservetur . . Quod Deus rationem hominis naturalem prophetia , seu revelatione emendetis perficiat , qua ratione lex divina dicitur lucerna ardens ante pedes , prophetia lamen in tenebros Io . lucens, Christus lux , veritas , via . Turpissime ergo loca illa Malebranchius contorquet, de genuino sensu perturbat, ut genio suo litet . Deinde frustra

a Vide Lockium Examenta sentiment P. Mallebrantanora superius ritato

189쪽

Mititur auctoritate Augustini nam . . in ea sententia Augustinus singularis it c jus idcirco nomen nemini potest vim inferri ut auctoritati cedat etiam sine ratione et Augustini praeceptum est , nullius hominis auctoritati concedendum , nisi quatenus aut divina auctoritate , aut naturae probabili ratione utatur. Quod si quis est , qui ad Platonicos quoque appellet, non is melius causae suae consulito nisi simul olfendat, quibus illi rationibus suffulti in eam opinationem venerint alioquin si fanatico fanaticum alterum addas, non duo Doctores , sed duo erunt fanatici. Nil agis exemplum litem quod lite resolvit. Secunda pars nam quum ea opinio nullis aliis ara gumentis nitatur praeterquam quod hominum fanatic rum libidini ex hujus p. p. esse certa non potest . Praeterea saniores philosophi adunco omnes naso eam excepere opinionem : certa ergo esse nequit, nisi apud eos, quibus persuasum est, ile aliquid, quod contu ha tamen melius videre posmit, quam constans . Et mirum certe esse posset, virum non ignarum criterii veritatis, in mathematicis versatissimum, tam pertin cem in ea fuisse opinione , nisi exploratum esset , neminem esse, qui non aliqua insaniat. Sed ut peccent multa omnes, QNam vitiis nemo sine nascitur Hoptimus ille es

siti minimis urgetur . . .

in hoc tamen Gallus Metaphysicus communi sensu ola ne caret, si quid aut cerno, aut audio, quod mihi aut

Ignoscant, si quid peccavero sultus , amici. . Tertia pars. Videri aliquid in aliquo cum duplici

Notione accipi potest , quemadmodum praeclare est ad 1homa observatum . . velut in objecto cognito. 2. yelut in lumine di in principio . Priori modo imagines in speculis videmus , posteriori modo colores in lumine utor veteri illo exemplo , aut in axiomatibus con- Ciubones. Rogo qua cum notione Malebranchius acci ipit Si cum priori objectu etiam ipsun cognitum

190쪽

1 4 ELEMENTOR METAPH. exploratumque habemus oportet ς quod nunc tantum

abest ut sit verum , ut rius plerique reperiantur, qui aut nullam , aut adeo A iam Dei notionem habent, ut ignorare Deum melius, quam scire dici possint . Deinde quum Deus non sit nisi simplex quaedam a

tura , totus animus , totus animi , ut Plinii verbis dicam,

id est simplex intelligentia, si mentes nolirae in Deo omnia vident, id fieri nulla alia ratione potest, quam intuendo divitiam intelligentiam, quae deis omnium possibilium aequivalet; atque ita nihil g rare Mentem humanam oportet . Non omnia , inquit alebranchius, detegit Deus. At pugnantia videri possunt en simplicissimum videre, nec tamen integrum sed id demus . Si quae detegit; certe non inutilia , nec noxia, sed quae maxime in rem nostram sunt, detegit quod

nunc contra es, quum maxima dearum humanarum pars inutiles sint . pleraeque etiam noxiae . raeterea cur quum omnes Mentes eaeque Deo conjunctae snt , non omnes tamen aeque vident Z Cur eadem

Mens in pueritia , adolescentia , virilitate , senectute non eadem nec ex eodem adspectu Cur quum promtuarium dearum nostrarum Deus sit semper idem memoria noli a non eadem semper Quinimmo miror super eam doctrinam ullam in cerebro Malebranchius memoriam statuere potuisse . Ad haec quid ei cur quidam diu laborent in concatenatione dearum percipienda, quum alii nullo eamdem negotio intelligant ZTum cur morbis notitia rerum amittatur nec enim quidquam causae est , cur Deus ita nobis a morbo aliquo irascatur, ut priores ideas occultet. Cur iam amentes homines fiunt Cur divinarum legum lignari evadunt contemptorem nam si quid hominibus Deus patefacit in seipso, eae profecto sunt divinae leges

qua tanta cura illis inculcato nunc vero fit ut nihil minus homines apud se reputent . Accedit eodem quod mentes Deo semper sorti unitate nullo modo est possent miserae an tu eum mi surum dices , qui summo

ipsi bono perpetuo conjunctus est Infinitae sunt hu