장음표시 사용
191쪽
. PARI ALTER A. 173iusmodi conclusione inter se, cum evidentia , cum
syrim te alebi anchiano pugnantes s quas qui concO-que , eum nunquam sanum habuero. Videant igitur
Malebranchiani, si qui ulli sunt, ne nos, dum intelligentes facere conantur, insanos facient
modus in Ebus, sunt certi inique Mes, Quos ultra citraque nequit consipere rectu M. Quod si cum secunda notione idere omnia in Deo ac cipiat, tum tantundem est , atque ope divini luminis, idest rationis naturalis, intelligere, quae intelligimus quod nemo inficiabitur at id nec novum it, uariss rerum apparatu non indigebat
Quarta pars . Nam quae opinio cum intima conscientia , experimentis hominum omnium perpetui S Claris , cum divina quoque revelatione pugnat , A absurda eii . est autem talis alebranchiana hypothesis. Primum , quo quis conscientiam suam consulit attentius, eo clarius intelligit, quavis potius alia ratione rese tra positas cognoscere , quam in Deo, a cuius clara& distincta cogitione tam sunt mentes nostiae dissi- ae, ut non inscite docuerint scholae philosophi, Deum via remotionis cognosci. Deinde phaenomen humanae scientiae, ignorati , errores , cognitiones rerum nihili, ridiculae , coacertationes super rebus iisdem , pendentia mentis a sensibus , phantasia , temperamentis Corporis , phaenomen memoriae quae colligi possunt plurima , omnia cum Malebranchiana illa sententia pugnant . Tandem, si omnia in Deo videmus. I. Omnes natura ipla sumus prophetae . . revelatio externa, externa legislatio sunt inutiles . Inscite monent scriptO-
res diurni, Deum a rebus Gilalibus nosti , per euguet facta sunt. 4. Frustra nobis beatitudinem promittunt aliam , quum non possint mentes aret ius, quam quod uniuntur in Maleuranchiano systemate, cum Deo uniri mitto alia sexcenta . At illud certe omitti nequit , quod uni haec substantiali Mentis cum Deo nequeat intelligi, nisi in Spinoaillic syllemate . Enimvero si Deus locus est Metatium, ut spatium corpO
192쪽
cum ita Mentes cum Deo penetrabuntur, quemadmo. dum cum spatio corpora at ita aut Dei partes erunt, aut modi, aut Deus ipse. Neque ego unquam alias censui, aut censere possiim , salva religiosi viri pace quam Malebranchianum rapinor isticum syllem ver-ho tantum tenus distare, re vera unum esse idemque; quod fautores ignoscent , si paulo confidentius dico Mam veritas potior est' antiquior philosophis. Quamquam quis tam alebranchii fautor inepte est, ut non hoc fateatur P Ignoscendum interea saeculo , in quo opera Cartesii , aliorumque Platonicorum quaedam placita aequo nimius prove sta sunt, 'in quo librorum B. Auguilini lectio magna fuit Gallis eruditionis pars . Nam certe alebranchius, Si foret hoc .irum fato dilatus in aeυlim Detereret sibi multi, recideret omne quod ultra
recti fines trahi potest , iisque legendis , quae in eum
sunt congesta Saepe caput scalperet , visos roderet ungues.
O Uieumque Mentium humanarum praeexistentiam philosophi sibi persuaserunt , iidem ideas omnes
ingenitas cum mente ite credidere , in primis Platoniet. Id ita ii omnium rerum aeternas is subsistentes posuere, quas primum Deus mente sua cintelligentia complecteretur , deinde iis minoribus, Mentibus participaret. Hinc illud Socratis scientiam no- 'am esse reminiscentiam , ne philosophia discere nos quidpiam, sed excitari, in veteris scientiae mem etiam revocari a . Sed ea Platonicorum opinio, o quam una regnare coepit Aristotelis secta , apud paucos custodita. Cum iterae Europeae instaurarentur Renatus Cartesius iterum ideas innatas praedicare occo
piis o Hide Thretetum Platonis.
193쪽
ΡΑns ALTER A. 77pit , sed gnificatu longe a Platonicis diverso e ideas
enim innatas vocat non formas aut a Deo menti participatas , aut in animo insculptu , quae sint liquid diversiιm ab ejus facultate cogitandi , sed artim cogitatio num formas , quae cogitationes, nec ab objectis exte is nec a voluntatis determinatione procedunt, sed a sola facultate cogitandi , quasi nempe necessitate naturae a mente ipsa manantes, si recte accipi Ejus philosophiae fautores tenuerunt id constantismi me in longius etiam , quam Cartesus , provexere , in primis Henricus Morus b), qui semina scientiarum quum theoreticarum , tum maxima moralium menti a Deo indita arbitratur . At Sylvanus Regis negat quidem ideas innatas esse menti concreatas , aut insculptas , sed n tionem Dei , corporis , animi statim innasci putat in Mente atque cum corpore conjuncta et , easque tres notiones ideas innatas appellat o Leibnitius vero cum idea totius universi creatam mentem opinatur, qua de re superius Graves philosophi, non omnes modo e Schola , sed politiores alii , Petrus assendus , Thomas Hobbesius malebranchius , Joannes Lockius, Andreas Rudigerus , ut minores alios omittam , ita omni ex parte adversus haec invecti sunt , ut vix hodie in Europa reperias , qui sit nominis alicujus , eius doctrinae patronum . Nempe negatum humani ilare diu Pro.XXXV Nequeunt ideae omnes esse Menti con
D. Nam aut ideae hujusmodi perceptiones sunt, aut formae a perceptionibus distinctae . Si primum , omnes, quas unquam habere mens pote it, perceptiones s multaneae essent, quod conscientiae dversatur. Si alterum, necesse est tot distinctas ponere in animo insculptas
anas , quo ea , quod est' intelligi , habere potest Tom. IL M id est a Respons ad art. Iaprogrammatis Belgici anna 6 7.
194쪽
1 8 ELEMENTOR METAPH. idest non modo infinitas , sed infinities infinitas, quod pluribus ostendit Malebranchius id vero cum finita mentis natura pugnat . Non omnes igitur ideae ingenitae esse
Praeterea , si haec sola est id earum origo, corporum quoque Omnium , eorumque qualitatum, quae nobis tactii, gustu, auribus , oculis , percipi videntur,
variarum corporearum reruna terrestrium , aut coelestium deae ingenitae erunt . At id principio nemo ,hrius dixerit deinde , si qui dicit, is etiam dicat neces-- se it, esse eas perpetuo menti praesentes; neque enim quiquam in simplici animi natura inesse potest, quin sit illi semper praesens quod ii praesentes , semper eas perincipite non autem semper percipio ne ergo praesentes quidem neque idcirco innatae. Tum , si id se ita habet, memoria erit idearum cella penari , inuidem in mentea nullo ergo corporis morbo imminui aut deperdi nullo remedio iuvari poterit;
Prop. XVII. Nisi omnes ideae sint innatae, hypothetis dearum innatarum inutilis ei ad originem idearum explicandam. D. Nisi omnes sint innatae , agnoscenda est altera via , qua reliquae proveniant ita. ambages iterum incertitudo luper origine maximae idearum par,
Praeterea nisi omnes sint innatae, erunt quaedam adventitiae . a Deo ne illae , an a sensu, conjectura Primum nec ullo modo probare possunt . si verum eii, intelligi nequit , cur non potius simul cum in natis aliis eas in Mente producat Deus , quam paulatim, successione atque per intervalla Nec id dico, quasi id esse nequeat, sed ut intelligatur eos, qui ita arbitrantur nullas habere opinionis suae probationes , sed quodcumque venit in Mentem effutire divinando . Si dicatur postreinum , quum ex eo demonstratu facile sit, eadem uia omnes reliquas , quae non adventitiae statuuntur , gigni olfeci doctrina idearum innatarum inutilis
195쪽
P A. 79 eritin superfluaci nec enim vero in rebus naturae praeter eas, quae necessariae sunt lassicientes , nisi inscitissime , causae aliae inducuntur . . Prop. XXXVII Systema dearum innatarum nullius usus esse potest ad id earum originem explicanis
D. Non omnes ideae esse possunt innataei prop. 36. r nisi omnes sint innatae , inutilis ea opinio est ad idearum originem explicandam prop. 37. id igitur
systema omnino inutile est supervacaneum Prop. XXXIX. Fautores doctrinae dearum innatarum , nisi omnes ideas ponant ingenitas , rogati ecquaenam sint innatae, nullam proferre possunt, quam non facile sit ostendere via eadem, qua reliquas oriri opinantur . sensu nempe conjectura , provenire posse. Enim vero praecipuae , ad quas appellant , sunt idea Dei, deae primorum principiorum cum scientiarum theoreticarum , tum maxime etiam moralium, ideae abstractae numerorum is proportionis , atque eiusmodi aliae. At earum nulla est, quae, si quidpiam sensu conjectura percipit Mens, non possit ostendi eam inde originem trahere. Nam Deum velut primam mundi causam effectricem conservatricem ex existentia, qualitatibus , structura , ordines, finibus rerum mundanarum ita posse intelligi , ut ex effectis causae aliae, tam perspicue demonstratum est a viris i doctis B. Thoma, Lockio , Derham , Niev ventili , Clarkio , alitiaque, ut qui id inficiatur , non modo impietatis , sed stupiditatis argui possit. Deinde prima scientiarum axiomata is principia , ut in Geometria , ex simplici collatione dearum nasci , id adeo est exploratum ut supervacuum existimo operam omnem , quam in ea re demonstranda impendit Lockius . Principia quaedam moralia Deum amandum super om=ua et Proximum ut aequalem spectandum e Nihil alteri faciendum quod tibi feri nonis , ex deis Dei hominum , naturae societatis , utilitatis nascuntur, corroborantur M V Quam-
196쪽
igo ELEMENTOR METAPH. Quamquam in hoc ego patronos Platonicorum miror . qui dum ideas innatas tueri student , iudici quoque ratiocinia innata mentibus esse pronunciant . Quod atcumque excusari in Platonicis possit , quippe quod est eorum doctrinae de praeexsistentia animorum conforme, in his , qui ab illa doctrina descivere , membrum videri potest sine capite , conclusio ex negatis principiis 'Iam vero eodem modo ideae numeroruin , proportioonis , aliaeque abstractae explicari possunt i nascuntur enim illae, aut divisione idearum sensibilium , aut meditationeis conjecturaci quam rem isti negare ut impossibilem nequeunt , quousque conjectura plurima percipi fatentur a . CAP. a Amma retendum es se in Deo esse quasdam inter
homines notiones , quaedam rationis percepta , quae homines
ipse per se a nullo Modii habem omnes , seu a sua
rum natura in ea a errenda his ellantur , se a natara rerum , quae aeque omnibus subest, excitentur , se a ratione tanteluctu admoneantur . Ita eritates quaedam , quae numerorum computationem , multiplicationem , divisionem
Deflant, suapte natura ab omnιbus intelligi possunt item principia quaedam proportionum , quum ArithmeticarAm ti m Geometricarum , quae operis ipsis omnes scis proptentur. Tum Maedam aut nos ipsos, aut rerum naturas spe με lantes sunt inter omnes communes , quibus communis a. tura , eademque rerum universitas oculis objecta . Innata haec vocari possunt, ac voeantur quandoque a viris doctis,
Iuntque hoc sensu innata . Quibus nos minime refragamur, qui qua notion haec ingenita principia in dubium vocais vimus dilucide explicuimus . Quod sciuis inirenitas communes hominibus omnibus notiones , ex qua hic accipimus, significatione , negare in animum induxerit, is uin plicite peccabit. Nam o imperite communi hominum semsui ac experientiae adversabitur, o omnem hominum inter
in societatem abrumpet , quae nulla se potes , ut alibi
197쪽
ira tam fines ea continetur libertas. - α Libertas est ea mentis facultas, qua ex ratione bo ni vel mali propria, nec ii vita cum voluptate operatur def. a. x plurima autem ex propria boni vel mali rationein conscientia , nec viti&cum volupta te perpetuo omnes operantur excintima conscientia λ;
est igitur Mens humathi liber . mo primum Iam quaedam sunt quae inviti patimuris unam itudini; quaesum alia quae voliuntati risistrae minime suo subiecta, non in corpore tantum , verum etiam in ipsa menteri quaedam, ad quae potentia naturae no strae non pertingit haec omnia eum moderamini ra
adnotat es, ubi oti inte se communi ratione copulentur. Neque enim ego aliunde clarius deduxerim , ad cornmunionem vitae homines geri, quam hine, quod in communi quadam ratione participe 'qua ut es --elligere nectiarent, ta nulla e munium sociari.
a 'tali minis rei ti binis embis ab is potes , -
ωgito, ut ita dicam, d morari. Exsilmitum Ui, quis necessarias a re semper suun m totas suas vires lapides totis viribus ci cidunt elateres totis viribus objecta ob iacula repellunt ignis, aqua, ceterae naturales ac aecessariae causae totis semper uis viribus agunt. At vero nisi vim manifestam conscie itια facere vetimus , ex intima
198쪽
18 ELEMTNTOR METAPH. Prop. XL Homines praediti sunt liberate a Ga-ctione D. Quae operandi potentia nullo Fato rapitur libAtas est a coactione SchoL def. a. )d est autem fatum externum triplex, Democriticum , Stoicum , pinoeti iticum def. q. primae s. , a quibus omnibus immu-nc sumus prop. 3 7 . 76 prim part liberi ergo sumus a coethlione. Praeterea cuius libertatis motiva proxima suppeditat ratio intima Principio agenti ea libertas a coaclione est Schol. def. a. r at libertatis nostrae proxima motiva determinantia sunt motiva rationis ex intima conscientia' est ergo ea libertas a coactione Prop. XLI Motiva quae libertatem humanam determinant sunt perceptiones boni vel mali , seu bona mala objeHiet a Nihil manifestius eis e potest, si intimam conscientiam consuluerimus. In adjecta appendice copiosus id explico. Prop. LXII Libertas humana est libertas a necessi.
D. Quae libertas pendet a motivis , quorum actio nec absolute infinita est, nec unum in modum determinata , est libertas a necessiitate naturae talis est libertas humanes; nam quum determinetur a bonis vel,
lis repraesentatis prop. 'a. quorum activitas nec infinita est si summi boni, Mummi mali perceptiones exceperis x, nec unum in modum determinata, quippe quod re Ut ecce, suum abacum hunc primum parυ es digitis premos ino majori deinde paulo etiam majori Hir
mo qua uix queo ς nemo dixerit , me non potuisse remere totis viribus , quum parte premebam; nam alias ne postremo quidem id potuissem. Qui eryo parte irium agere possum , ac maiori, vel minori. αι lubitum fuerit, cogor fateri , me non necessario agere , ides esse liberum. Itaque
nisi hoc sit perqpicuum , non video , quid in deis humanis clari ac perspicui esse possit.
199쪽
mutabiles, Vagae, ut patet a motivis agitur nec ab- lalute infinitis, nec unum in modum determ malis Coroll. 1. In est homini libertas indifferentiae: nam quum libertas humana immunis sit a coactiones trop. 4 i. , a naturae necessitates pro p. 4 regaturque a motivis rationis, nec activitate infinitis , nec unum in modum determinatisci nequit non ella libertas indifferentiae Corol. 2. Est quandoque humana liberta contradisὶ-nis contrarietatis. Nam est indifferentiae coroll. I. , quae indifferentia a motivis rationis tantum determi-- natur e sunt autem rationis motiva bona vel mala repraesentata pro p. a. potest esse bonum reprae-
sentatum erum malum , ut malum repraesentatum e-
tum bonum , quod patet ita non solum ex duobus bonis propositis unum prae alio eligere possumus, sed idem imum eligere possumus , aut respuere ' malum bono praeserre possumus. Sιho Ex quibus omnibus perspicuum est, unam liu manae libertatis radicem esse rationem seu potius li- bertatem humanam , quemadmodum Thomas docet, essentialiter e se in ratione per appetitum operante e nam
voluntas es in ratione , inquit alicubi ex Arii tele a). Perspicuum quoque cillud est , turpissime in statu quaestionis hallucinari , qui libertatem ita conc piunt
tamquam potentiam, quae omne motivum determinans excludat talis enim libertas nec ulla esse potest in naturae rationali repugnat M. Sed nec inns erit clarum, si libertas e fonte rationis manat immediates, no idcirco minus esse libertatem , quod oncausis aliis , ut Vocant, temperamento corporis , actione externorum obiectorum actione Dei , adjuvetur . nam exploratum causam non idcirco desinere esse causam , quod ab
200쪽
184 ELEMENTOR METAPH. aliis adiuvetur Quousque igitur Mens humana activitatem suam et mel, operaturque ex ratione boni per desiderium , mali per aversationem , etiamsi ab aliis adisjuvetur causis, libera esse non desinit. Quocirca ineptasbphismata sunt, quae adversus humanam libertatem ex temperamentis , altione rerum externarum , concursu Dei generali , vel peculiari desumuntur argumenta concausae eae tantum esse possiunt , quae causalitatem liceat eo vocabulo uti mentis nullo modo evertunt. Sed ut plenius eam rem accuratius pertractemus quam dudum ea super re commentati sumus, appendiciniam adjiciemus. Quae si minus sit tironum captu ad
plata , differri ejus tantisper lectio potest.
A superius Caput. De libertatis natura, proprietatibus disseritur
f. r. m Uum de rerum disseritur natura aut proprietatibus , iamdudum monuere philos Dici eam rerum naturam, eas proprietate 3 qualitates, eas causas quaerendas esse , quae r vera sunt , non quae esse possunt . Nam qui quae esse possunt summo capitis labore perquisivit, atque beato ita ei esse licuit , ut repererit , non magis prosecit quam qui nihil unquam tentavit. Ea regula , quum delibertate disseritur , potissimum recolenda est . Perqurrenda enim est ea humanae naturae libertas, quae nobis a natura inest quatenus inest , non eam quam maxime vellemus . Nam qui eam sui libertatem exqui runt, quam maxime vellent , ne eam quidem , qua nos natura praeditos fecit, reperiunt. Contenti ergo esse de-