장음표시 사용
211쪽
tera possit ut fallar, nemini quidpiam pertinacius obtrucere velim. Si autem sunt Vera cons iam de moties deter--nambus libertatem Iunt interim qui ex iis, quae observata lunt, hunc in nodum sertassis adversus libertatem concludant a). Voluntates nostrae pendςnta in plinati nibus , aut deςlinationibus hae ab impraestionibus, Ideoque lunt ut impressiones impressiones vero ab actione Cineriorum externarum , temperie corporis, constituςione animi necessariae ergo sunt impressiones, adeoque inclinationes,&decimationes, atque hinc voluntates E ara
mento triumphat Collinus. Plures scio suisse philosophos, qui ad hunc scopulum illisere, nec tuterius progredi potuerunt, dumque libertatem studiose quaererent: amississe repente , quasi ex oculis subductam ' Me autem vide quam praefidentena faciat veritas , ut merum sis pni ima superius argumentum, plane confidam demonstraturum . Nempe voluntates ab inclinationibus , ampressionibus ita pendent , quod a ratione pendean , quae non alio modo libertatem inflectit, quam naturae inclinationibus Heclinationibus i ergo ita pendent, ut motiva flectentia libertatem temper sint rationes boni 'el mali , nec tamen via infinitae , atque idcirco constat integra homini libertas deficia Schol. . Sed ut pignius 1 argumentum re sellatur, res altius suscipienda est. f. 9. Quum Mens humana sit ad beatitudinem facta, ab eius amore necessario rapitur, adeoque necesssario ab
eo tantum bono objectivo determ mari potest , quod summum est,quipp quod id tantum desiderium illud beatitudinis plene explere potest . At cetera omnia bona obiectiva, quae ianitae sint intensitatis, nec rapere in se unice eam potiunt, nec neces ario determinare, sed relinquunt ei facultatem superiis coqsultandi atque indifferentiam eligendi In ea enim consultandi super natura finitorum bonorum facultate, quae arcta tecta humini inest, dum interi na finita versatur, libertas indifferentiae posita est , qu
madmodum praeclare B. Augustinus mThomas do
212쪽
nuere. Atque inde intelligitur cur in amando Deo ho mines liberi non sint libertate indifferentiae , qu id neni. pe tale illud bonum est , super cujus electione nee consulere possunt, nisi vim naturae inferendo, nec cunctari, nisi plane si stipites sint, trunci. f. o. Ex quibus intelligitur sontem libertatis a coa-Hisne esse , quod motiva immediata nos determinantia sint rationes boni vel mali per apperitum , vel aversationem . , sontem indifferentiae libertatis esse imper .fectionem bonorum, aut malorum objectivorum , super cujus electione aut fuga consulere integruni est, quorum. que electio necessaria est e non potest. f. 31. Qua ex re illud sequitur , ut quaecumque media rationem sistram perficiunt, ain magis nos li-
heros a coactione faciant , minus cunctantes atque indifferentes . Nam quo rationis nostrae imperium dilatatur, eo plura ratione efficimus, quam aut naturae impetu , aut affectibus . Et quo ratio auctior est pet spicacior, minus cunctabundi sumus, minusq; indeter, minati. Itaque ex philosophia is Legislatio, iratia , quae omnes rationem perficiunt, libertatem quoque perficiunt ut idcirco tantum absit ut quidquam libertati humanae deroget Legislatio iratia , ut potius nihil plenius eam augeat, atque provehat , in pri . Diis, quae naturam quoque mansuefacit , quod accuratissime a B. Augustisto pertractatum est in iis libris quos de libertate arbitrii inscripsit
f. 32. Observatum est in scholio prop. 43. argumenta omnia , quae adversus libertatem produci solent nihil aliti probare , nisi libertatem nostram sua habere motiva determirantia, aut concaWbs quasdam quae quum ei activitatem suam auferre nequeant, nec necessario quippe finitae vis, nihil ei derogant, tectamque atque sartam, ut di eunt, relinquunt ess e. Sed quando gravi ea philosophorum magni nominis contentione agitata sunt, exigitur a me profecto hoc in loc. hujusmodi argumenta retraetictem atque refellam . Nec ab interna naturae nostrae
secessitate vindicanda nunc est libertas , quod superiu4
213쪽
PAns ALTER A. IPI praestitum est Dexterna tantum persequar. Ea ad tria potis. simum referri solent. Quorum primum Dei providentia praedeterminatio suppeditari a Iterum Dei praescientiar tertium vero Astrorum influxus. Nam quod addunt quidam, peccato Adae amisissse homines arbitrii libυtatem , quod argumentum Theologia subminii rat , id scripturae ipsius auctoritate confutatur quae ut docet, nos omnes in peccato nasci ita apud nos arbitrii no- seri consilium esse. Eo igitur nihil moveri possumus quamquam Calvinus e potissimum nitatur . .
q. Est autem primum hujusmodi a). Eae causae dici, esse possunt liberae , quae sese . ipsae determinant in operationibus suis , non vero, quae determi nantur ab aliis, quaeque ipsae se determinare nequeunt Sunt autem omnes causae creatae hujusmodi, quae nec
se ipsae usso modo determinare imperandum pollunt, a solo Deo determinantur. I. Quemadmodum intelligi nequit corpus, quod se ipsum a quiete ad motum impellat, ita nulla alia creata, finita res, quae ab Ini mone ad actionem determinet e par enim utrobique ratio est. Scilicet ex nihilo nihil est,' nemo, quod
non continet, praestare potest a Quum constet inter omnes qui sanam habent Dei notionem , a Deo omnia conservari , sitque vet*s philosophornm verum adagium o conservationem esse perpetuam creatione=no non magi possunt creatae res se ad agendum determinare, quam se conservare. Quemadmodum horologii pendulum idcirco quod externa causa moveatur is ab eadem in motu conservetur , dici nequit ullo modo se in oscillationes agere , desiperetque, pugnantia aperte doceret, qui quum ab externis causis in motu con servari pendulum dixisset, adjiceret , esse tamen oscillationes quasdam , quas ipsum sibi faceret, aut gradum esse motionis , quem ipsum externae actioni adderet is nempe qui ita disserit , ponat gradus ejus motionis esse o 4.quo - a moni illud adornat Pomponatius in I 1. de Far
214쪽
q. qu nam . a. debeantur exterivie causis, a pentali ipsius activitat hum dicat etiam necesse est, pendulum suapte natura, sine ulla externae causae ope agitare se posse luabus, viribus. Quae doctrina superiorem omnem evertit m veri pendulum ab externa causi , atque ab ea ni m
Malebranchianos , qui omnia ἐσω a Deo repetunt , nuo in natura activitate posita in Ausorem pinecipue Callit operis, filiones Dei in Creaturis, alias a nobis laudatus. Nam respondere, iis principiis positis, liberos nos esse in se, Ἀλήμ , si non in sensu domo is , id est fueum imperim sic est perspecte amo. - HM--- - si quidem verba infensuari,iserintelliguias non operantur moria retianere ubertatem , ut si feno composita ridest quum nos
deterrerinamus, non habeamus . nescio utrum id libe tatem vindicet potius, an evellat. At id certum est
et libertatem potentiara quae sit necessita, diciti nuuis esse homini usus itaque ea res oriso adhibenda est arguimento, quam B. Thomas, divinitus , ut solet , itaries adhibet . Nempe quimicus sit infinite 'nemo sapiens, dubitari non potest' quin tales sacere potuerit res, quae causae essent, ipsae, idest activitatem sui generis haberentin exercerent. Eius generis est humana Mens cti viatatem illa sui generisin habetin exercet Sed quum quae intensitate sum finita 'onsum usu mssint , conserori ea a Deo debent . Est igitur Dei actio quaedam iusi- versali qua hujusmodi activitates Musarum , ut vesint, secundarum, conservatus eaque omstanc peremiis.
Porro ea Aione Deus rerum naturas non evenere n eontinereis conservare vult r esse autem id non potes , nisi Buris illis adaptetur actio Dei Sunt posro causarum secundarum activitates non unius spe- mei; quaedam brutae sunt , ut vires materiae iurasi
savitans , piosica, futtiles' quaedam veri, rarivistis lae legibus mechanicis regi possis 'suntur :
215쪽
quocprca libertate destituuntur. Istae ratione ducunt Arut idcirco una iis in agendi motiva , perceptiones Hae mechanicis subjici nequeunt legibusci rationis via conservari debent . Adaptatur prioribus Dei actio ut m sat his ut ducat. Ita Mentibus etiam cum actione γei sua semper constat libertas. Quinimmo quum libertas essentialiter sit in ratione is quae rationem emendantis perficiunt, libertatem quoque perficiantc . i. , Dei actio naturae Mentium adaptata non possit non illas emendareis perficere .conficitur acti ne providentiae divinae perfici potius humanam libertatem , quam suffocari. Quae omnia, Augustinus summa perspicacitate praedixerat. Ita concidit tota illa
g. 33, Alterutri argumentum ita consormatur . Si omnia Iutura praescita sunt a Deo , hoc ordine innient quo venturo traeseita sunt autem hoc ordine eυeniunt, centus erit ordo rerum praeescieruiae Dei , adeoque certus
ordo a drum' s ero certus ordo causarum , quo faxo nis quod fit, Fato fiunt omnia quae sunt neque enim aliud est Fatum quaru certa' costans, atque immu rabilis causarum efluun feries e a s Fato omnia sunt, nulla es libertas . Iam sunt omnia a Deo praesciti ergo certus ordo causarum Fato fiunt quaecunque
func, nec ulla est libertas a 446. Eo argumento ita perturbatin sui Cicero , utile negaret libertatem ι praescientiam Dei suihili b , atque ut nos faceret liberos , fecit sacrilegos ut eleganter scribit Augultinus . Fabulantur Armachanum acutissiimum scholae Theologum viginti annos laborasse, ut eum nodum solveret nec potuisses Cardinalis Caietanus vir in Metaphysicis conten plationibus attritus, eam quaestionem in alterum saeculum distisit Augustinus tamen paucis , quasi compendio, confidenter, sed peracute re- spondit : Non es inquit, consequens, ut se Deo certus
a Vide B. Aut lib. v. de Ciu eap. 4 et Cie de Fato.
216쪽
IN CAUSARUM ORDINE SUNT. Quae hi
redeunt, praeseientiam Dei non commitare rerum naturas, sed necessatias quidem sinere esse necessarias, liberas vero liberas: quod scilicet praescientia Dei , si a divina voluntate & providentia abstracta spectetur , in rerum naturas physice non influat. Non secus atque qui
me quidpiam operantem inspicis 'im adigi inopu 'dum Et quemadmodum memmis tua , inquit id malibi, non cogit Iacta esse quaepraeserieminiscveuspra scieἡtia sua non rem facienda, quae susura sum M. SEGlicet nihil vetat esse aliquid certum, quod sit liberum .s ex eo cui id certum est, nulla inferatur operantivis. Quae adeo sunt perspicua, ut mirer esse potuilla viros doctos, quibus arguarentum istud q*dpiam -
Tertium vero 'timeri an est 'uiusmodi .
constitutionem, temperiem, mutatione
pe-ere constitutione, gravitatione, mutatiuQne nesius est, quam ut demonstratione egeat . incvero manare inclinationes quasdam mores, atque ad effec us propensiones perspicuum est . Certe non alia potissimum est ratio cur climatum divertorum Natio . ne diversis sint temperamentis praeditae, diversis, iribus, affectibus Quum vero Astra aut lumine , aut 'motu, aut effusione alterius subtilis,lmi fluidi aut muri tua gravitatione, vel a stione alia quacuesque constitu
tionem actis commutent, in eumque agant vi maxima, certes in nos influunt, aguntque . Pendet vero, a corpore mens ita , ut ne cogiNtur quidem a nobis:
nisi iis cominotionibus sensuum atque cerebri &' in Mentes Astra influu te induunt autem , maxima obniti erg contra risi potiumus . Quod si videamur plo, iunque obniti contra hujusmodi impressiones, id se ' quia validioribus concedimus. quo modo si quis a duabus
217쪽
validius impellitur. Nec refert , eam vim nos non animadverteres, nam quum constet cordis, pulmonumque motus necessarios eis non liberos, ne eos quidem
in nobis ut fieri persentiscimus , nec eos spectamus nisi velut quos ipsi lubentisctime efficiamus, quos lubenter tantum patimur. Addunt, nisi id esset, qui posset intelligi futura libera ab Astrologi , qui judiciarii dicuntur revideri posse confidenter praedici ' Nunc autem huiusmodi praedictionum plenae omnes sunt historiae, ut qui velit eas narratione omnes velut fabulas traduceres, ei necesse sit omnem pudorem exuere Atque hunc serme in modum Tertiani, quos ego fanaticos appello f. 38. Cui argumentationi nihil esset ut pluribus responderemus, quando superius explicita ea omnis estres , demonstratumqpe , corporis impressiones inter mo-etiva rationis, adeoque libertatis referenda esse , aut, si mavis concausas determinantes , non vim inserentes necessctariam nisi quaedam essent, quae hoc in loco expediri paucis oporteret. Atque primum non negamus neque enus hic ea de re sumus sollicitio temperiem nostram ab Astris quoque plurimum pendere , quuinpendeat ab aere, in quem illa quocumque tandem modo agunt. Interea id non magis libertati ossicit, quam Propensiones temperamentorum. Nempe quum ea mnia rationem consultatricem super bonis aut malis objectivis non auserant , estitere quidem possunt ut vim quamdam sentiamus , quae nos illiciat , atque permOVeat, cogere vero,' rapere nequeunt. Intima id confirmamus conscientia . Decipimur , inquiunt , quod proximas tantiam causas eleinionum nostrarum , aut ave sationum consideramus, remotiores minime prospicimus.
At rincipio, si in iis, quae omnes homines vivides
clare sentiunt, hallucinantur, commutabuntur tantum
humana vocabula, i quae ignoratio dicitur appe labi-
218쪽
Iabitur scientia , scientia vero ignoratio . res putem ipsae permanebunt eaedem Deinde rogamus, remotiores illae causa libertatem flectunt operationis , an immediates nemo posterius dixerit iam quae a nobis actiones sine ratione fiunt, liberae non dicuntur : super his non disceptamus. Si prius, erunt ergo libertatis fortata se motiva, non causae vim inserentes Scilicet , quotiescumque motiva proxima libertatem nostram determinantia in ratione sunt, homini semper sua constat libertas, ut demonstratum est .
f. 39. Iam vero proseruntur in medium Astrologii uesciarii, genus hominum , ut perbelle Tacitus vocat potentibus in fidum, sperantibus fallax, quod in Cisitatem stra vetabitur semper, o retinebitur . Eorum praedictionibus plenas esse historias Fati Ailronomici assertores praedicant. At id argumentum vulgi potius fraudum ignari approbationem, quam philosophorum , mereri potest. Non quod propensiones quasdam hominum
generatim non agnoscant plerumque non isti de trivio Astrologi, sed prudentes' perspicaces Omnes, atque inde probabilibus conjecturis proventuras ei nesnon pervideant sed quod magna. illa confidentia perridicula sit,' eventis ipsis refellatur Profecto ubi cetera desint manifestae fraudis argumenta, a illud non , leve certe est, quod scit Ennius protulit Qui aliis Ofirant viam sibi semitas ignoranti Reserendae est ent in tabellas circulatorum hujusmodi
praedictiones, ut quae mentiantur, quae certa prouun-
cient, dimetiri posset. At nunc apud popellum, ut solet, plus potest vera una opere corti pleta praedictio quam miriades mendaciorum . Inde alienorum bonorum insidiatoribus 2 captatoribus praefidentia' temeritas . Nec deterrentur, quum deteguntur e se quilibet animat Tiresiae Horatiani verbis neu, si afer unus,' alter
Insidiatorem praeroso fugerit hamo
219쪽
Pans ALTER A. 2o3 Aut spem deponas, aut artem illusus omistas. Persa atque obdura, seu rubra canictita findet Infantes saluas, seu pingui tentus mas Furius Fbernas cana ιυ conspuet alpes In quo isti egregie divinant . . . perraro haec alea sallit. Sed tam docte accurate est ea res a Ciceronec, pertractata , ut orationem nostram non exigat.
pro XLIV. Ropensiones ad bonum M verum I generatim naturales sunt homini, legesque naturae humanae mechanicae , quibus illa adaeonsentaneos sibi fines fertur. D. Quae propensiones & in omnibus reperiuntur hominibus, Win omni hominum aetate, quae ' neque intenduntur unquam, neque remittuntur, ea rofecto haberi debent pro naturalibus totius generis humani impensonibus quo modo quae qualitates' in omnius corporibus, quae observari potuere, insunt, is que reimittuntur, neque intenduntur, qualitates habentur naturales omnium corporum b): Ius autem generis sunt propensiones hi ga bonum berum generatim. Nam primum adeo est omnium hominum , omniumque aetatuni ut communis sit etiam brutarum animantium;
ut dubitari non possit , quin naturalis insit -- tarde animisit. Altera vero tam est hominum naturalis conamunis, quam curiositas , quae nihil aliud est nisi propensio ad verum. Ex quo manifeste sequitur, esia se illas. naturae humanae leges mechanicas . Nimirum non alia est philosophis lex naturae mechanicae, nisi ea ,
- a In libris de dimina Adde Picum adversus in
c. Lo est Nemr probata ceteris
220쪽
1o ELEMENTOR METAPH. cujus, ut inquit olfius, in sola Dei voluntate si ratio sufficiens, quales sunt vires attrastris , gravitationis 'Planetarum , aliaeque in inanimis rebus Quum ergo
propensiones illae sint naturales naturae humanae oraturalium vero causa DeAH leges naturae mechanicae sunt
habendAe. Quod vero quidam aiunt ex usu rerum eas nasci propensiones , ii non advertunt usum esse non posse sine illis, adeoque usum omnem illas praevertere. Ceterum non sine magna supremi Numinis providentia id fieri intelligendum est, ut homo non sola ratione, libertate ad suum finem , eique adaptata media ducatur, sed vi etiam ipsius naturae impellatur, ut scilicet ubi rationes libertate sit facile abuti , non pollit non iis naturae legibus obsequi. Qua ex re illud et ramintelligituri qua ratione fiat, ut hominum mores , atquae humanae res, quae in quibusdam hominum coetibus videntur a veteri vita institutis tam longe disce istiserecurrant, circulumque quemdam perficiant. Quod nempe, qu admodum elateres vi compressi a naturali suae figura Lactuntur , quam induunt latim atque vis concesserit; ita distrahi vi aut ratione naturalia possunt, convelli
funditus nequeunt itaque cedunt tantisper, mox reditura . Intelligitur illud , cur quum ceιerae peculiares propensiones , aut aversationes neque eaedem in omnibus sint, aetatil, is temporibusque aliae atque aliae rnaturales vero illae immutabiles : nam naturalia , utnquiunt Philosophi , immutabili et . Atque haec quum sint, perspecte Aristoteles, vir in primis acutus Waccuratus, scientiae quidem moralis , qua formatur homo ad beatitudinem , initium fecit ab hoc beatitudinis idest summi boni , naturali desiderio e metapis cae vero , id est uniυersali sapientiae , ab ingenito desiderio veri . Quod nempe ut natura omnes cupiunt esse beati ducendique sint ad veram beatitudinem refla directi ne consormatione ingenitae illius propensionis . ita natura ipsa omnes scite cupiunt , pertrahendique sunt aiuveram sapientiam accurata Mindustria curiositatis propagatione ad utilia .egregia . Nec aliter ego censeosyste