장음표시 사용
261쪽
malis absterreat dolore maturae ergo reluctatur, qui dam ta opera sibi miseriam consciscit , aut qui in id non omnia sua studia intendit. Secunda mentis vita ultra praesentem hominum aetatem pertingit,&aeterna est pro p. Iq. 8 II. potest igitur in altera vita esse miser vel beata . Quum
vero miseriam horreamus natura , appetamus voluptatem , in aeternae alterius vitae beatitatem specta redebere ipsa admonemur natura . i. Prop. LXX. Sempiternum bonum etiam minimum praestantius est bono finitae durationis etiam maximo tantum non infinito
D. Nam rectangulum quod fit ex minima magnitudine in infinita infinitum est , finitum vero quod fit ex quacumque finita etiam maxima magnitudme in altera finita Sit magnitudo A Omnium minima, Z infinita erit A et tactangulum infinitum : dentur ero duae aliae magnitudines maximae , sed finitae , , , erit rectangulum finitum. Sempiternum ergo bonum etiam minimum praestantius ei bono vitae da. rationis etiam maximo. Prop. LXX Sempiternum bonum intensitate mari mum sed probabile , praestantius est hono finitae durationis maximo' certo . Est enim illius rectangulum infinitum , de finitum . in bonis autem finitum certum infinito probabili proculdubio minu praelians est Prop. LXXII. Stipites sint oportet homines , nisi qualiacumque praesentis vitae bona in comparatione eorum,
quae aeterna sperantur, non contemnant.
D. Quae enim sperantur bona non omnino suntlhantastica nec enim qui quam unquam confecit, nulam aliam post hanc homini vitam superessi nec , si ingenui Athe esse velint, probationes omnes aut rationis, revelationis tanto doctorum consensu confirmatas utilia esse sophismata scentie Vita ergo alterasin minus certa ex abundantia agam a piobabilis saltem est praeponendum auten et sempiternum bonum etiam probabile certo cuicumque finitae duratio 3
262쪽
nis propos. 7i Ergo stipites sint oportet homines e. Sohol. Quin si demus omnia esse dubiaci neque enim aliud Athe expostulare post mi, nisi magis etiam , quam sunt , deridiculi esse volunt nemo esse potest , nisi imprudentissimus, stultissimus , qui malum sempitem
num quantumvis dubium bono intensitate' dulatione finito postponendum censeat. Quod si in vita hac praesens malum prudentes homines sortiter tolerant metu majoris alterius probabiliter futuri jureque atque merito eos stultos habent , qui secus operantur intolerabilis prosecto est stili titia mali infiniti duratione' inten- state etiam probabilis , etiam dubii fugam praesenti cuicumque bono non praeserre Prop. LXXIII. Non potest praesentis vitae elicitas in alia esse sit , nisi in eo ut corpus sine dolore sit animus sine perturbatione. Enimvero nemo aliud quidquam desiderat , neque in aliud omnes intendit curas. Philosophi illi veteres , dum in tot diversas opinionesivere , non de re ipsa disputarunt, sed de causa. Nempe consentiebant in hoc , beatum eum tandem esse cujus animus pacatus, corpus sine dolore esset, qui status beatitudinis est super eo disceptabant, quum nonnisi ex praesentia alicuius boni is status nasci possit ecquodnam illud summum esset bonum, ex quo ea beatitudo oriretur. Quumque numquam observassent, possibilem praesenti hominum naturae, quoad ei vivimus , eum statum non esse , in absurdas, deridiculas vere sententia , ut non defuerint coqui , qui , ne ab arte sua discederent , rem coquinariam in medium
Prop. LXXIV. Hic status prop. 73. consistere nequit cum praesente hominum natura
D. Est haec natura talis, ut, quod spectat ad animum , brevitate rationis imbecillitate potentiae sibi relicta necessario sit misera pro 68. cum ea ergo is status consistere nequit. Deinde homines corpore sunt mortales, adeoque ut dissolutioni , ita morbis, doloribus, qui Perturbata corporis harmonia velut ex nece saria
263쪽
PARs ALTER A. 4 sana cause physica oriuntur , subjectici corporis ergo
indolentia cum praesente hominis natura pugnat .
Coroll. Maxima quae obtineri in hac vita beatitudo potest , est minima miseri . id est , ut quoad fieri po- teli minimum ex miseria a ,eamus . Nam perfecta beatitudo , id est animus sane perturbatione Maegritudine, corpus sine dolore Cprop. 3. haberi nullo mo- do potest irop. 7 maxima ergo in hac vita beatitudo erit , minimis intensitate duratione malis urge- id est minima miseria Prop. LXXV. Emendatio intellectus , capacitatis,
rationis augumentum , neeessaria sunt ad qualemcumque praesentis vitae eatitudinem
D. Haec beatitudo posita est in minima miseria coroll. pro p. 74 ex turbata autem 'revi ratione maxima activae vitae perturbatio & miseria nascitur is su p. h; non ergo cum ais beatitudo obtineri potest . Veteres docuere necessariam esse sapientiam non tantum ut emendaretur vita, quo scilicet pacatior esset aequabilior, qui unus est genuinus usus purgatae
auctae rationis , sed propter se, ut loquuntur , quasi a
voluptate ipsa , qua in contemplatione veri mentes perfruuntur , sita omnis sit beatitudo . Ego non inficior gratissuriam eam esse voluptatem, aequabili Isimam quae ex ea contemplatione oritur sed quum homo ut conservetur, debeat esse necessario activus, nisi scientiae theoricae , quo nomine purgatam auctamque rationem intelligo , vitae huic activae conserant, prudentiamque vivendio agendi progignant , eae omni olant inutiles. Omnium ego ineptilii mos eos habeo, qui dictitant , scientias propter se expetenda , quum id
praeterquam quod instituto ipso vitae evertunt, ut idcirco reperiantur mendacissimi , est etiam naturae ipse contrarium ἰ quae ut nos oculis non voluptate videndi, sed in uium vitae instruxit, ita intellcctu ornavit, velut supremo totius vitae humanae duces lumitae.
264쪽
1. ELEMENTOR METAPH. gatur epoche in iis, ubi evidentia deficit , coniungatur
vero cognitio omnis , cum ataraxit, id est quiete 'indolentia , seu pervelligatae res reperiantur, seu non .
D. Nam quum mens humana sit brevi , adeoque terminos suos habeat , extra quos ubi gestit evagari erroribus implicatur mi tantum assentiri potest ut veris , quae Wipsa evidenter percipit , evidenter ab aliis percipi intelligit post a. ceteris si consentiat, ut veris errare potest , atque ita vitam omnem pertumbares necessaria est ergo in obscuris controversisque po-ehe , idest iudicii suspensio . Quod si in eo rerum artiaculo quis constitutus sit , ut in obscuris agere debeat tum praeclare cum natura sua gerit , s nihil contra meliorem animi sententiam aggrediatur . Nam sis in hoc erret aliis potius causis . quam voluntati suae tribuere errorem potes, qui vero errores voluntarii non sunt, torquere neminem debent, nisi fortassis eum, qui sibi persuasit extra omnem erroris aleam positum est e Deinde , qui necessarias vitae veritates recte perquisivit, si quidem eas invenit, non potest inde nisi laetari, velut de magno acquisito bono emendata nempe atque aucta mente in iis, quibus vita ducituri si non reperiit, nihil voluntate et cavit, ob quod doleat. Quod si iterum perquirendas putet, nullas habet causas p anxie nimis' sollicite ita assiciatur , ut eam ob rem miseria angatur quippe quod stulti ismum sit ut supra naturales vires agere velle , ita dolere, quod non id feliciter cedat non magis quam si canis doleat , quod
Geometriam addiscere nequeat . Quocirca adhibendae sunt quidem vires naturae qua majori possumus industria, sine afflictatione tamenin anxietate . Graviores quoque rationes ataraxiam suadent circa eas veritates quae vitae non sunt necesssaria ς quippe quas summo animi capitisque labore perquirere non minus stultum est, quam ea in usum cibi undecumque conradere quae objecta aurium potius sint , aut oculorum , quam
Sc&l. Haec, quae dicta sunt, non melius confirm ri
265쪽
ri possunt, quam eorum exemplo, qui, quod haec duo
in philosophando non adhibent , nullum alium ex studiis suis ructum consequuntur , quam perpetuos animi tumultus, totiusque vitae perturbationem . Enimvero, qui epochen in obscurisin dubiis non servat, is ne tolerantiam quidem in iisdem observare potest . Quumque nihil naturae nostrae congruentius, quam plurimos opinionum nostrarum approbatores habere , cupiatque natura quisque ut sibi potius ceteri omnes aptentur quam is ulli dis entientes velut sibi inimicos masinatur, omnibusque modis insectatur , ex quo turbationes maximae , quibus humana societas funditus evertitur. Plenae sunt historiae tragoediarum, quae eam ob rem provenere. In iis vero est ne quiscuam, qui beatus ias possit Praestat prosecto rudem iterarum esse, quam haec, quae literae progignunt, bella atrocissima , velut oblectamenta inspectare. Quod si iterati homines serio id cum animo suo cogitarent, haud certe amarulentae, nec sine veri specie , hominum bonorum querelae audirehtur , beatiora ea fuisse secula, quae rudiora , o tulisseque plus hominibus ad elicitatem vitiorum ignorationem, quam cognitionem virtutum . Iam vero qui ad taraxiam non omnia sua studia reserunt , ii militer faciunt , atque avari , qui studiose quidem diuitias comparant, conduntque, sed nec uti sciunt, ignorantes eui usui Telluris bona destinata sint & continuo earum amore macerantur. Nae igitur satius facerent, si a philosophando abstinerent , gravissima CHRISTI Servat ris nostri moniti sententia, s cuius tuus te scandalizat
Prop. LXXVII Ad praesentis vitae baetitudinem comparandam' conservandam necessaria est prudentia cum 1 uis asseclis. D. Prudentia ea scientia bonorum , malorumque, mediorum a , vel faciendorum , non faciendorum, Mutrorum. Et subiectae aliae it tutes sunt
266쪽
talia , seu in dexteritas , quae est silenis. ita ferendi quousque utiliter expediri queant: Eulogistia, latricia ci putatis sciEmia complectent res emciendas Anctima solariis animi, seu scientia officia inve
gerendarum , eorumque Brdinis Umiotri, decori observantia , scientia motuum
nestorum, turpiumque - - stientia vitandi probri ai elae autem omnia nisi seceris animo pacato , empore sine bicue vivere nequis , idest nequis esse beatus prop. 7 prudentia ergo cum suis asseclis M. Prop. LXXVII Ad praesentis vitae beatitudinem eclaria est fortitudo eum suis asseclis M.
Status omnes, qui humanae riaturae accidere ponsunt adversi ad duo genera referri possunt; nam alii ex ritionis nascui inuis, ari ex concatenatione ipsa immutabili resu. - mi velit beatitudinem, dest minim m. si uim utrinues non, inhino evitare, at emollire saltem tolerabiliores emere debet . His
mos moderatur prudentic quam idcirco praesenti vitae tranquillitati necessariam demonstravimus alteras .mis tuis eis, is asseclis , continentia rationis, confidentia,
mamiramitate, constantia, est 'tur haec cum suis auste netaeis M. Nihil autem magis conducit ad fortitud, ,emEimendam qim et assu fieri malis ab naturae neu te aetate . . reputare cum inima , status huius Hi alibertate nostra non provenire, nec ullo modo nos a
267쪽
majora . . aut nos alias, aut alios gravioribus amictatos fuisse malis . . compensari profecto ea mala futuricbonis , quum nequeat summus hominum sator, atqii parens Deus nos velle omnino miseros. Quod si Fati opinio apud plerasque nationes ad fortitudinem iaciendam adve sis mala quaevis vim habet incredibilem , ut profanus homo Spinoeta putaverit, nihil tam alacres in vita homines emceres, quam firma Fati persuasim maiorem certe ha- bere apud nos vim debet providentiae divinae doctrina. luippe quae non Tyrannorum modo rapit, sed Patrum amore ducit. Legenda omnino sunt, quae Cicero in Tusculanis lib. a. & Seneca de Constantia in alibi passim
Prop. LXXm. Ad praesentis vitae beatitudinem e. nessaria est Temperantia. D. Ad praesentis vitae beatitudinem necessaria est mentis serenitas, corporis indolentia prop. 73. in temperantia, quum appetitus moderetur, ne ultra quod sa- tis est erumpant, affectuum , atque gestientium voluptatum excessus ohibet quum autem sine moderatio. ne affectuum gestientium voluptatum nec sinceritaganimi tranquillitas, nec indolentia in corpore servari possit, ut patet profecto ad beatitudinem tem p rantia , quoad ea patet , est necessaria . Patet autem multum et an non modo omnium sensuum usum spectat, potissimum gressuro tactus , verum quoque affectus omnes, quos nisi intra fines suos coerceat, ut animus pareat rationi , imperant, totamque vitam pertur bant non secus, quo exempta utitur passim Plato,a que equus , nisi freno compescatur , petulanter equitem
Prop. LXXX. Ad praesenti vitae beatitudinem, cessaria est iustitia cum suis asseclis . . D. Vita homini ita natura est socialis, ut esse ii Iaa, queat nisi in societate . Natura ipsa eius rei nos admonet.
I. dum inepto ad nos conservandum sine societate creat. et dum iacultate loquendi instruit . . dum horrorem.
268쪽
ets ELEMENT METAPH. solitudinis animis nostris ingenerat a extra eam igiatur beatus esse homo nequitis nec in ea, nisi sciat paratus sit cuivis quod suum est tribuere alioquin in mutuum bellum armarentur Omnes , atque idcirco in mutuam perniciem quae autem virtus suum cuique tribuere docet cimoellit, uilitia est ergo iustitia ad praesentis 'itae beatitudinem necessaria . Conserunt idem iustitiae assectae ex Stoicorum docti ina , Eusebia , pietas , scientia Deum colendi, Chreylote benignitas scientia bene faciendi Euchinones , hocialitas , scientia tuendi in societate aequalitatem , usinallaxit, scientia honeste cum aliis contrahendi similes quae ea
de causa necessariae. COVOII. Quae his omnibus sunt contraria nos ad beatitudinem impeditiores flaciunt , miseriamque nostram augent. Demonstratione non indiget, si superiores propositiones sunt Verae.
Prop. LXXX Persectio rationis , epoche , prudentia , temperantia , fortitudo , justitia cum suis asseclis
sunt virtutes morales , his contraria sunt ilia D. Virtus moralis est, quae perficit facultates rationales ad beatitudinem vitium quod impeditiores ad illam essici des. 7. Q hujusmodi sunt recensita in propositione ex sup Prop. s priora ergo virtutes, po-
Coroll. i. Nonnisi ergo virtute siue homines beati pol- sunt, vitio non possunt est e nisi miseri . Quam ergo incauti decipiuntur specie recti homines ' Opponunt pleraque esse vitia cum voluptate coniuncta , cum lore atque labore multo virtutes . Nempe principio quae comitatur vitia voluptas fugax est turbida ;quam pollicetur praestatque virtus aequabilis & constans nemo est qui non continue experiatur . Tum conseis quuntur istam sere semper aut ingentes dolores , aut istavissimae tristitiae ; haec impeti adversa fortuna po-m test a Vide Aris sub init ad Nicomach. M Vide Stant he. sup cis.
269쪽
vitia breviorem esse aut faciliorem. Ut iugulent ιmnes inpune de nolle latrones: intemperantiam , iniuilitiam, aliaque vitia acerbi sectantur es, lores , dissicillimae fraudes, excogitationes , animi Constcrnationes praeunt, eadem, sequuntur . Ut Oxylonga quibus mentitur amica Nemo uni vitio servire potest, in iliis lociis plurimiis e mancipe . Quantum autem iugum plura sunt vitia , ubi unum de natura in majeilate sua hominem dejicies Sed quaedam virtutes paulo sunt austeriores. At haec intolerabitis est stultitia magna bona velle in promptu parata; quum mi-nora, quandoque etiam mala lino labore persequaris, pulchra, inquit ille, dissi situ
Uid H, quae maxima credis E se mala , ex uum centum, turpemque repulsam
anto devites animi capἰti que labure. Impiger extr mo currit mercator ad Indos
Per mare pauperiem fugiens , per lax , per ignesci Nec tu es ea, quae iuste tr iris optas Dibere audire meliori credere non is Cui circum pasto circum compita pugnνκMagna coronari contemnu obmpii, cui spes
a Cui sit conditi dulcis sine pulsere palmae
Nos numerus sumus fruges consum re nati Sponsi Penelope , nebulones , Alcinoique In cute curanda plus aequo prema uisntus, Cui pulchrum fuit in medios dormire dies Adbir pirum citharae cessatum duce e nram suae laedunt oculos festinas di mere si quid Es animum , disser curandi tempus in annum.
270쪽
Corossi a Virtus homini necesssaria esset etiam, si nulla altera esset vita, imo magis etiam necessaria mamsi nulla sit altera vita, ut contendunt Athei, ultimus humanae naturae finis est praesentis beatitudo ; quae quum in virtute obticeri nequeat Oprop. super Jeii ea homini, etiam si nulla sit altera vita , necessaria , tanto magis necessaria , quanto nihil lit alter: us spe-Tandum. Quod corollarium omnium mortalium tuitisia sinuos eos esse demon lirat , de quibus David cecinit
dixit insipiens in corde suo non j Deus e corrupti sunt abominabiles fati dies ejus. Prop. LXXXIL Uirtus, quae beatitudini necessaria est, non est actus , sed habitus D. Nam debet perncere facultates rationales ad beatitudine si id quod fit, ob Iacula removendo , quae
homini se a natura, te a consuetu line mala inlunt 3 expeditiores facultates ejul modi essi leues . ea vero singulares actus praeliare nequeunt iunt ergo habitus virtuosi necessarita Si licere occallere generoso pectus homaeest debet ei, qui serio ad beatituduium tia ac contendit, ut a proposito tenaci nec erribilia dimoveant nec revocent blanditiae.
Schol. Contractis emel habituum virtutibus tum prudentia perpetuo in earum cullodia vigilare oportet nam impetimur undequaque ad vitia hinc ab alpero quorumdam virtutum adspectu naturae injucundo inde ab hominum corruptorum exemplo, aut alciviente rerum quarumdam facies, potiremumque hoc duellum dissicilius . Egregie prorius Galba iloni tax Fortunam adhuc tantum adversam Iidisici Iccundae res acrioribus
simulis animos explorantu quia MDERIAE TOLE
RANTUR, FELICITATE CORRUMPIMUR. Fia
dem, libertatem, amicitiit , praecipua humam ammi bona, tu quidem eadem Offantia retinebis Oed alii per obsequium imminuent irrumpet adluatioci blanditiae pesse num veri assedius venenum: sua cuique utilitas. Etiam