장음표시 사용
281쪽
PAR ALYTRA 26squenda, sed ad summum eius fastigium , a virtutem, quae dicitur heroica , semper aspiresci quod nisi feceris, vix in extrema eius parte haerebis . Imitandi sunt armorum duces , qui etiam dum orbem Terrae populantur, falsae gloriae adspectu moti, semper eos sibi imitat s proponunt, qui suffimi fuere, velut olim Alexander Herculem, Achillem, Caesar Alexandrum. Eodem quoque modo tu in vita honesta, virtuosa perfectissimos velut exemplaria vita tibi proponas ad imitandum . Rev icat nos ad G praeceptum
Chri lius Servator nostero Giote omiuit , perfecti , sicut Pater Uier tui in Coelis es.
f. 6. Quartum Praeceptum est, ut ilia omnia vivis coloribus perpetuo Menti depingamus, atque assuescamus exhorrere . Dici enim vix potest, quantam vim conserat ad virtutem constabiliendam horror vitiorum Noscere in primis id debent Educatores Infantium, ac horrificis exempli vitia illi deicribere, Maepissime vitiorum infelices exitus demonstrare. Sic enim habendum est , neminem eo pollia virtuosum , qui horrore vitii animum spoliabit pudor festimentum irtutis dicitur eleganter a Platone . Praeclare Horatius , Virtus es iis
ritim fugere hapientia prima Dutitia caruisse f. 7. Quintum praeceptum est , ut ab eo vitio, quod
magis irtuti adversatur, longius discedamus , in contrariani partea quodammodo nos inflectamus . Esse vero eidem virtuti vitia multa contraria, atque alia magis, quam alia adversari, omni dubio caret. Praecepti ratio est, quod si nos vitiis aliquibus obnoxios esse contingat, quam minimis minus perniciosis obnoxii . mus , atque de malis minima habeamus, quod inter corruptos homines, bonitatis species quaedam es, nam minima mala comparata cum majoribus boni quodammodorationem habent, praesertim quum maioribus praeservant. f. 8. Sextum Praeceptum est, ut non solum consideremus quodnam vitium magis cum virtute pugnet quod superius praeeeptum sciscit, Verum etiam ut per
pendamum in quod simus, aut ob temperamentum
282쪽
ob education a propensores, ut in eo nos tot ius abducamus. Atque m no praesertim homini virtutis very . legi 'er item Horatius minue rei
rcute, num istis tibi vitis*m mmψε-- Natura , πιι με Menia mali; - - - νος Septim a Praeceptum est ex periori μοι ei laetis. smpe quoniam sunt messiun vitia, quae aetatvi sun-propria, ut in adolescientibus, ac juveni- ram intemperantia, & praecipitanti. in viris aetaternaturis ambitio in senibus ovilia da -
mi illa aetate teneant, ac t-- - a mortalam pertiuiam 3 ao Octavum praeceptum est otium cane ei in angue sugias: est enim ut vitiorum omnium sentina ita pracipue virtuti inimicum. Quocirca labori incumbendum est viro virtutis arma'. ' -- - duplice snt labores, mim, cor iis corporis indem MN re pro cuiusque' comtitione sisHrmati, is ani anun uam, aut raro a seriis mcupationibus removendus. Homines ipsi literarum studiis dediti operae pretium facient, si artem aliquam mechanicanti honestam iulam, miti enuis dignam diseant, alit, in ea subet . svis ins exemeant Picus Mira unus omas iuvenis, di nobilivite generi . lueris celebratissimum meopulam sui mu nim cens: t, quod artes firme onmes me inicis citer minina. Egregi . petioris aetatis Ulps hos cum voluptate exemuisse
aut Sculpturam aut Picturam, aut artem perspicillo. rum, vel hyrol Niorum, ex eorum vitis tamus. Eam
283쪽
P Ans ALTERA 26 quum fuisse tempus a meditationibus philosophicis
quo ea de re cogitaret. f. 2I. Quoniam tamen longum est iter per praecepta, breve, emca per exempla , ac inter exempla illa magis nos commovent , quae in oculis perpetuo e flantur, quam quae tants audiantur , aut leguntur Wrursus , quia ab eis , quos amamus is quibuscum ivimus, discimus facilius , eosque studiosius imitamur; ande nascitur nonum Praeceptum, ut non solum histo rias virorum in virtute illustrium attentissime legamu Verum etiam eligamus amicos honestos , virtuosos , soceros , atque cum iis familiarissime conversemur is Enimvero cum ex lectione vitarum illustrium vir
rum , tum ex conversatione virorum virtuosorum tran Daneat aliquid continenter in animum , quo paullatim ad virtutem componimur. Praeterea coram amic, vi tuosis non possumus non esse viriuos , ac perpetuo ad virtutem inflecti r omnes enim homines quantumvis impudentes verentur hominum gravium honestoriam reprehensonem , ac iudicia . Praecia re prorsus Seneca
Epistolarit ad Lucilium , Magna pars peccatorum MLhtur bi testis peccamri ad stat.
22. Decimum Praeceptum idem Seneca in lais.
data Epistola suppeditat , ut si testis morum sanctitate gravis qui pudorem ac reverentiam incutiat non semper habeatur praesens , saltem perfecta quaedam eius imago Mensi perpetuo Mersetur e plurimum enim animum a vitio retrahit, impellitque ad virtutem . Ut ecce finge te coram Catone esse , vereberis profecto coram In tam severois iusto esse scurrulis, aut incontinens, aut iniustus. Et quomodo dum quis scribit. aut loquitur privatim, si fingat se versari in consessu doctissimorum , a severi Iudicii virorum , ea figatius ille scribit, aut loquitur eodem modo honestius vivit, qu1 coram honestissimis viris vivere sibi persuadet . Sed iure morali id in primis mactes momenti est, sedulo scum reputare oram Deo nos esse is operari , Dei vero oculum vindicem esse, ut Homerus loquitur. Re '
284쪽
168 ELEMENTOR META 'Is. perire est hoc praeceptum in ipsis Ethnicis scriptoribus
praesertina in Platones, Seneca , Epicteto, Marco Ant nino, aliisque saepe traditum. f. 23. Undeeimum Piaeceptum est , ut admonitiones, abjurgationes amicorum , aut seniorum non solum aequo animo auscultemus, verum etiam Magitemus s viri boni esse volumus. Nam quoniam vitia sua nemo iunia inspicit , reser plurimum sincerum admonitorem habere . Quin etiam inimicorum reprehensiones , quas livor dicta , veluti virtutis scholam excipiemus , atque iis , quae ad nocendum intenduntur proficiemus ad virtutem ' honesta enim haec est vindictae rati , ex inimicis proficere . Insignis est super ea re Cardani liber de utilitate ex Moersis capienda
Contra Vero neminem magis cave, quam adulatorem,
1 ut inimico ipso hoc est pejoris nocentior , quod
ub specie amicitiae tutius laedat . Legatur liber i tarchi Qu. ratione discerni possit amicus ab adulatore.
q. 24. Duodecimum Praeceptum est, ut vitiorum o casiones omnes fugiamus, atque eorum initiis veheme
rissime res stamus: quod scilicet semper facilius est integrum hominem iam vitio irrepenti resistere, quam
hominem iam vitio correptum , ac debilitatum e uires enim paullatim decrescunt, atque in eadem ratione augescit vitium Q vero cum in omnibus vitiis adhibendum est, tum praecipue in iis, ad quae sumus natura procliviores . Alexander Macedo utcumque non multae continentiae, tamen quum semel invisi stet Darii persarum Regis filias aetate florentes, ac sorma pulcherrimas , noluit secundo invisere , quia sibi ab illis metuebat Dolores , inquit, oculorum sunt . Vide Pluta chum in Alexand. g. 25. Decimum tertium vero Virtutis Praeceptum est , ut quod de salute corporis pronunciavit perspecte Hippocrates, nihil parvum , nihil contemnendum existima. Id potiori jure ad animuni referamus et nam ut Praeclare observat Aristoteles, plerumque, quae mole sunt exigua , istute sunt maxi' iaci ac parva saepe scintilla , ut i,
285쪽
ὸ inquit neglecta magnum excitata incendium. Igitur ne levibus quidem vitiis aditus patefaciendus eii' sic enim ad maxima fit gradus . Uulgata sunt illa, continuata experientia confirmata tui pernit modica , paullatim decidit.&, nemo repente si pessimus . Nationes, quae ad publi-
cana morum corruptionem deveneres, non illae repente , sed paullatim devenerunt sensim scilicet a veteribus1nstitutis is moribus descivere is vitiis aditum aperu Tunt, donec eo veniretur, ut corrumpere, 'corrumpi saeculum vocaretur , quod de Romanis scribit Tacitus f. 26. Decimumquartum Praeceptum est , ut quotidie is accurat fac iorum, dictorum, aut cogitatorum nostrorum examen nitituamus , quo accusatoris partes adversus nos ipsos suscipiamus, detensoris nunquam . In hoc autem examine vel minima quaeque recensenda, atque minima quaeque emendanda sunt . Teitatur eis nec , se hoc praecepto totam vitam regere solitum Nec unquam somnum capere , quin severus sui censor
cuncta perpendisset dicta , facta, cogitat . Extat in Carmine aureo, quod Pytagorae tribuitur, locus super ea re insignis, quem operae pretium est immortali memoria tenere.
E somno dirimum vigilans, quum irata relinquis. Disponas animo luce expedienda futuri. Guando adimit rebus enim nox atra colorem Ne prius admittas per dulcia lumina somnum, Singula quam elapsi te voletieris acta diei
Numquid deliqui quid tessi in tempore non Cur si facto decus abfuit , aut ratio illi
f. 7. Postremum tandena Praeceptum est, ut de nobis quImmode illisi me sentiamus, nec tam ub pro igrem simus, quam quousque nobis adhuc sit progrediendum , cogitemus . miri enim tam progressibus in virtute obstat, quam adrogantia, .multa opinio sui p. quandoquidem nemo e pervenire contendet , quo se 3am pervenisse putat . Itaque quod Plato de virtutibus
intellectualibus dixit, multi ad scientiam pervent, , nisse jam pervenisse putarunt i id tu de virtute morali ...
286쪽
x edi ELEMENTOR METAPH. majori iure dicere potes. Eam ob rem cavendum est .nὸ laudibus' capiamur , atque a recto virtutis tramite superbientes deflectamus f. 8. Plura alia praecepta ad virtutem aut componentia, aut cohortantia ex virorum illustrium exemplis , aut ex continua vitae humanae consuetudine qui .
vis colligere potest . Quae in superioribus protulimus
si exercitatione ipsa in naturam convertantur, primae adolascentiae regendae sufficiunt. Illud autem nunc exinplicandum est, quibus argumentis cognoscere possimus, prosecerimus, nec ne , in virtutes Egit ea de re accurate, doct Plutarchus in opusculo de Profectu
virtutum inde pauca delibare placet. f. q. Primum ille aro umentum prosectus in vi tute ponit virtutis ipsius amorem . Is scilicet se prosecisse in virtute sciat , qui virtutem, ac virtutis speciem quamlibet impense se amare persentiscit . Agnoscet autem se virtutem amare, si occasionem exercendae inpatienter quaerat si magno eius desiderio teneatur; si hominum virtuosorum conversatione delectetur si ad praesentiam vitiorum exhorrescat, ne in se sollicitationem ad vitia sentia interiorem uno Verbo, quibus indiciis cognoscitur, nos rem aliam quamlibet amare , iisdem dignoscitur, non amare virtutem.
f. o. Alterum indicium constituit Plutarchus, si ad
aliorum irrisionem constanter perseveret in virtute nec may per animo turbetur. Id autena, ut obtineat, necessam est non solum ut in virtute oecalleat verum iam sedulo perpendere , majorem hominum partem vitiis esse corruptam ; ac propterea necesse esse, ut virtuosus pluribus displiceat, ut eorum invidentiae obnoxius sit, ut calumniis laceretur . In antece L. sum haec sutura secum reputet, quominus, quum accidunt, perturbetur . Quinimmo hinc tertium argumentum prosectus in virtute deducere potest e displicere enim mali g, magnum est bonitatis argumentum . ItaquePlosophus ille , de quo Laertius , quum relatum ei esset, se publice laudari, me miserum , inquit, qui
287쪽
aantum mali commeruium in illud Senecae , aronmem
rem pessimi est Populi consensis. g. r. Quartum indicium est , si laeto animo ,
lubentissiimo objurgationes , reprehensiones auscultemus. Quemadmodum enim si corpus aegroti utilia medicamenta respuat, argumentum est morbi lethalis eodem modo adimus, qui obiurgationes aegre seri, atque iis Cruciatur, sanus esse non potest. Cuius ratio est , quia virtus animum non insolenIem, trucem , ser cena , aliorum contemtorem essicit , sed mitem, ac fa-eillimum. Itaque ubi mansuetudo deest, mani se itum est argumentum , aut nihil, aut admodum parum in vi tute profecisse. Eleganter Plutarchus, Dicae plenae cum
32. Iam quintum gnum, nos in virtute proseineisle est, si ad dissicultates , quas virtus in prospecta offert, non cedamus timidi, sed contra audentes eamus. Ad hunc ardorem accendendum considerandi perpetubsunt fiuctu virtutis . Hinc illud Poetae, Durate,' Umet rebus ferυate secundis, Diogenes Synopeus , quemadmodum idem retulit Plutarchus , profectus Athenas ad Philosophiam discendam, publicos Civitatis ludos offendit, in quibus Athenienses per omnia Urbis loca effusi , splendid convivia exercebant. Hr Urbis eius status cum laboribus, quos ille suscepturus erat, pugnabat, atque illos magis etiam. horridos ostendebat . Ille interea minime commotus
tantum abeii, ut attentionem remiserit , ut potius ea omnia ad excitandam attentionem converteret sapienter, secum reputans, tanta commoditates unam compensare posse virtutem. Quicumque igitur ita sermatus est, ut m eo ratio adversus dissicultates , quas virtus praesesert sortiter pugnet , is sciat, se non mediocriter in
32. tum indicium est , si adversa sereno animo tole Enim vero, qui vel minimis malis ita contur ut miser sit, ne latum quidem unguem
288쪽
αν ELEMENTOR METAPH. 3. 23. Septimum indicium est , si allicientia ad i. tium benter contemnat di iam si acile de proposito suo dimoveatur, aut nihil , aut parum prosecit . In . primis autem solent homines vitiosi vitia sua pulcher- imis adspectibus ornare , quibus minus ratioti videantur, atque vitii horrorem aliis donant . Tu , ii ab illis capi minime pateris , scito , te si virtute prose.cisse et . . postremum signum prosectus in virtute eon stituo, si literarum studiosi ea ex omnibus studiis avidius arripiant, quae sibi A societati utilia lunt, cae- tera uelut in transitum salutent . Qui enim, ita iunt affecti . opera ipsa demonstrant, ad voluntatem , d na-- turam moralem perficiendam magis impelli, quam ad
intellectum , magis ad partis mathematιcae , dei enectri .., eis, quam Nicae seu contemplatricis emendationem, quod
praecipit gravisssime Verulam ius. Atque hoc est , quod ego in praesentibus iterarum studiosis ebdero diam
video eos magis ad intellectus emendationem , quam ad voluntatis' naturae moralis cura suas intendere, . ix ouod maximum argumentum est corruptorum publicὸ morum. De Graeci sui temporis dicere solebat Anacharsis Scytha , eos philosophiam ostentationis ergo colere , non seeus atque qui totum pecuniae lum numeratione tantum ponat. Vereor , ne diplum de
289쪽
I. Rutorum antinam, quidquid illa sit n. mier principia immers stiva resereris dam esse, noli est quod dubitemus
' esse enim oportet activum aliquod perciens , natura irrequietum, quod-
eumque actiones brutorum edit , Iam Universi princia pia Elisa , aut, ut alii liniuiamur, substantiae, sensibus ministri sunt illa subiecta ne mentis quidem primis intuitionibus intellia possunt . Latent ergo . Eam ob rem, si quid de illis aut certum, aut vero saltem mmile statuere velimus , non vagis hypotesibus niti, sed analytica viain ratione progredi debemus . Perquirendum enim est, non quid anim e brutorum esse possimi, sed quid revera sint . Id vero ex operationibus brut rum accurate examinatis exordiendum. nium primum, ut in homine, ita in lauta quolibet , saltem perfectiore , quae in potissimum
spectamus , trium generum operationes observamus, sesariari, pontaneas , medias. Necessariae motiones sunt sanguinis circulatio cordis palpitationes , pulmonum ventilationes, arteriarum ictus . iam perspirationes, accretiones , aut diminutiones partium , similesque mas necessarias voco, ques unice legibus naturae mechanicis fiunt, suod te in eas milium est animae iis numla de nobis audacter dicinius idcirco, quod in erno e .perimento convincamur. De bratis ex anal ia a. chinae conjicimus, sed confidenter tamenis certe 'xperimentis quoque probamus . Secetur enim bruto vi
na, in aliis remediis sanguinis cohibeatur fluxus, ans. mantis voluntates liceat hoc uti vocabulo quando Iropria non suppetunt ut oesset sperandum non est . raeterea 'ebres, Malios morbos vel invita serunt Tom. I bru-
290쪽
1 UT MAE NIOR METAPA. bruta a fiunt morbi perturbatis necessariis corpori motionibus is machinae harmonia . Sed argumenta congero in re non dubia,f. III. Motiones spontaneas appello quae ex animae nutu pendent, seu quas anima ipsa vi' imperio suo excitat , quaeque tamdiu sunt perennes, quandiu perennis est animae nutus ille , cessant vero statim ac is nutus cessat . Hujusmodi sunt in homine artuum variae agitationes, oculorum, capitisque gesticulationes linguae agitationes Actiones istas nisi cum ex habitu fiant, inclinatis in eam partem ex earum replicatione corporis machi nullso semper perceptiones praecedunt . Eius rei in homine argumentum habeo intimam conscientiam , earum rerum , quae in ipso fiunt homine, gravissimum testem . Inde fit, ut plerumque manum, aut linguam, aut totum corporis motum quasi
inscii sisti animadvertamus, si paulo a priore proposito , nobis quasi inconsultis, animus abscesserit: at eum postquam citavimus, ut adest, priores interruptosque
motus resumamus. Qua ex re apparet manifesto tu huiusmodi spontaneos a momentaneis perceptionibu' penderes continuatos a continuatis perceptionibus Nempe momentanea perceptio momentaneam cit uoluntatem haec momentaneum motum continuata percea
pilo objecti eiusdem, saltem eonfusa generalis, continuatam voluntatem , haec continuatam in idem obiectum motum . Qua perceptione interrupta voluntarinterrumpitur,in motus. h. IV. Ceterum an huiusnaodi in sint in brutis moti ne spontaneae valde video inter philosophos controverti. Id saltem pernegarunt Cartesiani, qui bruta ab ho rologiis hoc solo distare opinati sunt quod haec me tallo concinnatae, illa ossiibus , visceribus , sanguine conflatae machinae sint. At tam est evidens bruta spontaneis motionibus sese agitare, ut quotiescumque ad id argumentis probandum animum intendo, mihi ipse desipere idear . Sed faciamus id paucis adversus refractarios, si qui hodie ulli sint , Carteianos . Qui motus