장음표시 사용
271쪽
A. A. aee G tu implicis e inter no hodie loquimur ceterὸ labentius cum fortuna nosera, quam nobiscum. O praeclara, ἐκ appotita, quae sequitur, lententi ere Principi quod oporteat multi Liboris e absentatio erga primis mquemcumque ne assectu pera 'itu uigna quae hominum pauores legant ' cum animo suo continenter cogitent Vrop. LA ID. Ad beatitudinem alterius vitae ne- eessaria et fides in Deum, .gratia. D. Prima pars. i. tam beatitudinem revelatione sua Deus nobis promisit , apposita lege, nili coinquinarum. Regnum De intrare .
a. Ut ne simus coinquinati consormare mores debemus ex legibus ipsius Dei. a. Ex quo fit ut necessaria sit ad beatitudinem illam
divinarum legum scientia. 4. Jam pleraeque divinae leges legibus sensus adver- . antur e tormant enim homines ex ratione aeterna ad aeterna boua, adversus quae hominis appetitus praesentibus sensuum oblectamentis irretitus .abreptus reis calcitrat M.
Ergo ut divinis potius pareamus legibus, quam cupiditatibus nostris, praeserre debemus Dei Itionem
rationi re appetitui nostro, reputareque sedulo Deum ita nos amare, ut nequeat velle miseros, tantaque sapientia esse praeditum, potentia , ut sapientius validius nos ad veram beatitudinem ducere possit, quam ulla nostra sapientia , aut potentia.
nostram obsequentissimam Dei voluntati praebeamus ita ut eius sapientia, bonitas, fidelitas nos concutiat, eiq;ie timor in nobis dominetur.
7. Id autem 6 eli fides divina, quae in hoc estis
sita, ut maxima sit apud nos Dei sapientiae bonitatis. amoris erga nos . providentiae, isdelitatis existima' tio, maxima dictorum , factorumque eius veneratio. 8. Fides ergo divina necessaria est ad alterius vitae
272쪽
Secunda pars Experimento discimus praesentis vitae hona sortius nos rapere , quam aeterna , plurimaque Praesentis vitae bona adversari contendentibus ad aeter 'na . Ad eam vitae perturbationem & depravationem curandam subsidium a natura nostra petere non possumus petendum ergo est a Deo . Necessaria est igitur
Dei gratia c. A SAOL A). Tam hae sunt perspicua , ut nihil requentius in ipso Homero legas, quam oportere hominem 3nomni vita prudenter pacateque degena ad eos auxiliatores confugere . Sedin extat apud Platonem in Legibus aureus plane locus, quo in loco, quum monuisset Socrates adolescentem , ut in depravatis vitae cupiditatibus seniorum rogaret consilia, qualemcumque inde opem laturus, addit, si ne id quidem morbo medetur , confuge 'D Os auxilitatores , quorum certum V praesidiuην
Passam similia in aliis legere est , ut intelligere possimus, quo naturae sensu ucimur in notitiam supremi rerum opificis 3 gubernatoris , eodem rapi in eius in- Vocatione in , si terique sine ejus ope imbecillia heic esse Omnia laeteturbata atque praepollara. Capita attigi virtutum humanarum Ea qui probe servabit grandem proculdubio gradum in vita recte gubernanda fecit. Rem autem Iterius non proveho , copiosius id in Ethica , si vita suppetat, facturus . De iis Vero quas ad beatitudinem aeternam spectant disserere philosophi non est Theologorum est provinci . Eam nos ovoque partem in Theologia Christiana pro virili pertractamus. Nunc Menti mundi archite ctrici ra gubernatrici principio laetus qualemcumque hanc oppessam in gratiarum actionem devoveo tum in spiritu eritiste supplico ut opem continuet;
Quae quoniam rerum naturam sola gub nos,
Nec me te quidquam dias in luminis oras Exoritur , neque fit laetum , neque amabile quidquam
273쪽
g. r. Uum sint quidam , qui licet agnoscant virtutem necessariam esse admen in eo haerere , acquiri possit, nec ne virtus suspicanturque, anatim esse, non ab arte G exercitio, ut proinde uiu, tilem possint existimare omnem, quam philosophi eam in rem operam impendunt , ego quae ad virtutem generatim pertinent, eiusque effectrices caussas retractare hoc in loco tanto lubentius sui pi , quanto res est quae naturae nostrae magis interest Scio esse, qui mui illud objiciant, dissetis esse ab amfri suo discedere; dique cense rit idcirco Me res diversi generis uno inico coarctasse , ea, phi--β- . m. , Rinis .
aprum. Sed certum mihi est, nihil elis vita disciplina alienum , quod quocumque modo subiectam ei rem explieare cillustrare possit. Quamquam quo quis iure censere possit , esse a Psycologia alienum quodcumquς ad naturam animi hominis pertina, nondum satis Misetelligo. Ego potius saepe inlaphysicorum lib- , -- quid enim id dissimulema desur, viros summos in homina metaph se abstravis contemplando totos
suisse tamdiu occupato , uuinae vero seminem, quod nostra ac generis humani magis interest, quasi ab officio suo alienum, ne inspectare quides voluisse, in quo niihi illi ignoscant, si ingenio & tempore abi as udi cem . Sόd illi in me errabant, quod eumdem νω-ph cum hominem , isti' in narinae opinabantur
274쪽
1ues ELEMENTOR. ET A PII. hominem, aut Stoicum nulli bi nisi in libris philosephorum comperior alius itin diversus naturae homo ac
de homine naturae me plus docent ii, qui eos depinxerunt, qui in Tellure gignuntur ut historici, quam omnes Platonicorum4 Stoicorum libri. Itaque me quoque poenitet non exiguum tempus in hu)usmodi acroalibus cm tri villa Accedit quod haec metaphysici hominis contemplatio aut exiguum , aut nullum sit in vita humana praeclare asenda operae pretium . Nam eum nos hominem addiscere oportet , quocum vivimus; nec vero vivimus nisi cum naturae homine. In homine autem hoc contemplando , eius constitutio , propensiones, dispositi nes , qualitates , ac ea demum quae sunt in eo omnia, seu a natura, seu a vitae commercio perpendenda sunt. Secundum haec in vitae rectaein beatae regulas inquirere oportet ad eas tandem hunc hominem formare, ubi enormis abit, revocare . Id ego esse ajo in philosophia praeclarum . Sed eo redeamus, unde discessimus. f. a. Aristoteles in libris ad Nicomachum virtutem in hoc esse positam arbitratur , ut animi affectu tem peret , ac modificet, ut esse possint apta instrumenta ad beatitudinem consequendam . Itaque affectus velut materiem Artutum habet. Nos iterum hoc in loco virtutem ex fine definimus Uirtus igitur est quidquid naturam perficit, atque ad finem consequendum habiliorem reddit ut contra vitium est , quod impeditioremessicit ad n m suum , aut ab eo distrahit. Quoniam
autem affectus nasurae humanae sunt quidam vehementiores impetus , quasi elastici vectes quibus in finem impellimuri tota natura virtutis ejusque officium in hoc praesertim positum est, ut eos temperet, Hrodificet, regat. . . Fines porro naturae nostrae , quod saepe alias
dictum , aut praesentem tantum vitam spectant, aut suturam quoque . Quae hominem perficiunt ad vitae siturae beatitud me , atque ad eam regunt , virtutes Theblogicae dicuntur. Praesentis vero vitae duo status
spectandi sunt, Monasticus, mi vilis , seu vita solitaria in vita socialis. In primo statu tranquillitas,
275쪽
pax vitae privatae, in secundo vero tranquillitas totius societatis maximus finis est . Quocirca quaecumque hominem perficiunt ad tranquillitatem vitae Monasticae virtutes monasticae Methicae appellantur quae vero eundem his minem ad Societatem sanct colendam instituunt, 4 .cietatis tranquillitatem pariunt, dicuntur virtutes civiles . . . . Quum homo nima, corpore constet i telligitur eis virtutes, quae animum esse quae corpus,& eis quae utrumque perficiunt. Quae corpus perficiunt, nec animam spectant, hujus non sunt loci. Quae Jer animum, aut totum hominem spectant, duplici item sunt in genere possitae: nam aut rationem, aut voluntatem, seu potentiam agendi , perficiunt. Illae
virtutes intellectuales nominantur hae morales.
θ g. s. at quod animum ad finem suum perficit,
aut allus est, aut habitusci habitus omnes continuatione actuum acquiruntur, ut nullus sit in natura notira
ingenitus , licet sit habitudo quaedam,' aptitudo ad
habitus excipiendos Scilicet humana natura spectanda est velut mollis quaedam cera, quae nullius figuris pra dita est tamen apta omnibus excipiendis . Nullis os virtutibus moralibus ornat nascimur Ada filii r in
potius ita corrupti nascimur, ut faciliorem naturam habere uideamur excipiendis vitiis quam virtutibus ruemadmodum humana docet historia . Praeterquamquod,
uae sunt innata non sunt mutabilia , ut Artitoteles ipse ratiocinatur . Uirtinum vero habitus omnes muta-hiles sunt virtutes ergo innatae non sua . Divina igitur opem assuefactione , ac continuata naturae Ostrae inflexione ad honestatem, iustitiam , virtutum habitus acquiruntur . Quamquam singuli actus, quibus habitus virtuosos acquirere nitimur , virtutes quoque sunt, appellanti vulgatius tamen est habitus ipsos virin te appellare f. 6. Sed gravis hoc in Ioe nobis exoritur qua stio acquiri ne possit virtus Quum virtus in eo sit omnis posita, ut affectus in ordinem referat , componat quo, atque quum naturae nostrae indigentiae, cujus illi
276쪽
argia mentum sunt, cuique permovendae velut vectes n. ferviunt tum externarum rerum cum natura nostra relationibus temperetri id minime fieri posse videtur. Nam natura nostra temperamentis necessario agi videtur , ut ea nec extirpare pollimus , nec immutare Sunt qui sim, qui anguineo temperamento praediti, in iocos, scurrilitatem, amores , allasque corporis Oluptates quasi inviti rapiuntur, quos qui fraenare velit, is totam eorum naturam immutet nec elle est . Alii tempei amento sunt praedit melancholico , ut idcirco perpetuo inquieti sint , mime sibi latis facientes, tur- Dicit, truces , immanes . Eos qui cicure cfficere velit fibras, ala, fluida , fructuram omnem humani corporis, naturae conititutionem immutare debet . Sunt
quidam natura timidio putillanimi iucundi alii de
ruinis simillimi quidam molles Minertes s alii avari, alii natura ambitiosi , quioam subdoliis fraudulenti H s ubi ad virtutem componere velimus , a primis naturae elementis sulcipiendum eli. Accedit, quod Mturae humanae constitutiones diversae a climatibus pluis
ripe' pendeant, id quod Geographia humani generis satis docet. Ita illi concludere sibi identur , virtutem, nisi a natura sit, acquiri nullo pacto polle.
7. Falluntur tamen , eaque naturae humanae faciunt propria prima quae sunt illi accidentia ,
accessoria. Ac principio, temperamento non Vim
habent ad agendum, sed ad suscipiendum: facilitates aut dissiculate faciunt recipiendi , non agendi . Ratione illa' phantasia commoventur , facibus quidem promptius aut tardius' dissicilius , quam si abessent Et quemadmodum aridatas in lignis facilitas et ignem excipiendi, quae in humidis de eli, non autem vis ad inflammandum ; eodem modo tem ramenta essiciunt, ut promptius, facilius, aut dissi us tardius quibusdam rerum imaginibus agitemur, non autem ut iuvit impellamur . Quamobrem si rationem erTendares, si phantasiam purgare studeamus, si rerum honitatem axit malitiam exadie dimetiamur, si veras erum cum . . at
277쪽
naturam finibus nostris relationes despiciamus , poterimus quidem ab illis aut paullo vehementius commo Veri, aut retardari aliquantum , nullo autem modo inviti adigi . Aque experimento didicimus plurimum inmue mendandis posse' purgatam sanamque rationem O continuatum studium, diligentiamque ea ad regula subigendi . Nec ullum maius argumea itum esse potest evadere illa posse instrumenta virtutis, quam quod experientia docet , plures sibi illais rationi submisisse
ut sentirent quidem se aut vehementius agitari , aut impediri vi magna , interea vel fraenarent , vel stimulis agerent . Neminem esse ego aio quam tum vis de-Pravatum, qui , si ingenuus esse velit , se invitum avitia rapi fateatur e neminem scelestissimam, qui ad honestatem. virtutem flecti nequeat . Non equidem negaverim plurimum climata in te cliperamenta 'm res influere; sed necessario agere id ego is falsum ex experientia comperio . Nam plures sunt sub eodem serme climate nationes, quae diversiis vivunt moribus . Nam sub eodem prope climate sunt a ponenses, menses septemtrionales , Tartari plures, Armeni Graeci , Itali, Me xicani Boreales , non iisdem tamen vivunt moribus . Insulani quidam sibi alioquin vicinissimi moribus in institutis, immane quantum distant. Itaque una praecipua illis diversorum morum causa est educatio . Quid quod noa eosdem mores in eadem gente diversis temporibus Operiamus nisi quis dicere alit Romanorum , qui suerunt olim mures' studia , eadem nunc esse . Quando ergo constat educatione ad diversos mores flecti naturam humanam posse, fateamur, omnium esse naturaliter capacem ac proinde ut educatione .exercitio accomisercio vitae uitia contrahere posse, ita posse, virtutes. f. . Quoniam virtutes non innascuntur nobiscum. ut demonstratum est , iure hoc in loco nunc a nobis fuλοῖς tu , quae sint caussae effectrices virtutum mor ium . Videntur esse omnino quinque, Deus, ingenium, seu temperamehium, educatio exercitatio, praecepta,
278쪽
e Deus e a quo enim sunt essentia, Qtiatura nostra, ab eodem conservantur in perficiuntur in ad fines uos potentissime o sapientissime ducuntur. Praeterea nemo accuratissime nosseere potest praeter Deum, naturarum rationalium fines , media ad fines , mediorum
nimie promitionem , vires ad id necessestia, Deus ei, tantum verae . di persectae vitium μ' esse
. . . Hoc , quod Seripturae Sanctis est perporeum Doema Ethnici ipsi Philo hi intellestisse iis dentur . In celebri enim illa inter Graecos controve virtus, scatur ne nobiscum , an acquiratur 4ωctr o, se exercitatione, lato sic disseruit in innone, ut
virtutem ne a matura res, me a minis i sed a Dinstilla' GH sunt plurimi vi a
quibus ille virtute a Diis expectandam tradit , quae studiose ollegit riderieus appoldus Comnientariis ita Horatium pag. 8o9. Notandum 'hoc Epicteti Eui, tam de eompescendis affectibus, quod 'irtute fit,
.uam Eae oritur ex im Vinationibus violentis , ipsoquis ratimem elidem tribus t Vule Arianum lib. a. eap. I. in Epictetum
Id Confirmatur etiam perpetua experientilavitae unianae, ex qua discimus i ratio m quantun vis purgatam. Mim mora assistitiis agitatur, vim nes habere in eis ken him 'tistiue ventutis morales in magna hominum parte intellectum cogunt dies.sses rei,
va uram minit te movent viri ipsi in ratione ebnsumati , nec exercitati in virtutes, ubi natura paullo vehementius agitata fuerit , impotentes animo evadunt
nee minus perturbantur , ique transversum et mntur
279쪽
PAR s ALTER A. 63 quaedam intelligit, minime tamen esse aptam ad agendum ac ita agendum, ut cum fine suo consentia perfecte. Eodem argumento imbecillitatem nostram cognoscere docemur, atque nobis minime fidentes, in Deo spem nostram collocare. . f. II. Ingenium, seu natura, ad virtutem mora et duo potissimum confert. Primum facultarum , seu aptitudinem ad virtutem excipiendam , alias enim virtutem nunquam assequeremur. Secundum, impetum,
Clinationem erga virtutem, quae aptitudinis illius Medralis quaedam persectio est . Haec autem inclinati duplex est Una omnibus communis, minus tamen uehemens, quam amorem honestatis dicere possis. Est haec in omnibus homini bili qui prava educatione non m efferati. Nemo enim est, qui non aliquando amox hoc honestatis tangatur Altera est peculiaris,
perfectior, quae in iis tantum est, qui s. gulari natua a bonitate sunt praediti, qua qui ornati nascuntur eos ad virtutem natos, factosque dicimus Pendet ea plurimum ab educationes, nec raro etiam a corporis temperamento . Nam educatio sine apto temperamento non manis utilis est ad virtutem, quam Terrae arenosae cultura ad fruges . Tertia& quarta virtutis caussae sunt educatio, exercitatio educatione enim, exercitatione, ut tenellae plantae continuata cultura ad fruges, ita natura nostra ad habitus virtuosos tandem inflectitur . Qui dixit, hominem civilem nihil esse aliud, nisi
habituum congeriem ex educatione, exercitatione contractorum dignum Philosopho pronune lavit Scilicet homo naturalis tam differt a civili, quam marmora statua . Sed ad educationem, & exercitationem conserunt plurimum praecepta doctrinae, quae quinta sunt virtutis causa . Ea enim praecepta, si attente excipiantur recolantur saepissime, ita ut in succum,
sanguinem convertantur, non parvam vim obtinent ad
naturam perficiendam, promovendam , praesertim si vitiosi habitus non impediant. Sed de his nunc accuratius disseramus.
280쪽
a 6 ELEMENTOR ME, A m. f. a. praecepta ei observanda , qui se ad virtutem
excitare exercere vult, duorum sunt generum
alia generalia, alia specialia . Specialia virtutum praecepta iis in locis Ethicae si vita suppetat, trademus , i uibus de Ossiciis hominum disputabimus, Generari an tum hoc in loco proponemus. f. 3. Primum Praeceptum est, ut Divinum auxilium, quo ad virtutem colendam vir s recipiamus, assiduis preci bus imploremus. Nam, prima caussa virtutis effectrix est Deus, ut supra demonitiatum est timor Dei χυ-tium sapientiae in divinis Scripturis appellatur . Quo in loco adnotandum est, vocabulum Inpientiae non accipi theoretice pro scienti doctrina tantum, sed practice, idest pro cognitione, Warte vitae directrice Quumque fieri polsit, ut quis multiplici eruditione , cdoctrina resertus , nesciat interim recte i. ere, fieri illud potest, ut quis sit doctus , sed non sapiens. f. q. Secundum Praeceptum est, ut virtutis insignis Iulchritudo, uberrimi fructus continenter ob oculos
abeantur. Socrates dicere solebat, quod si honestas Qvirtus vultum suum sine elo ostenderet, incredibiles in nobis amoris flammas accenderet. Inter fructus Vero virtutis praecipui sunt, animi tranquillitas , quae a sola virtute proficiscitur ut in superiori capite demonstratum est deinde vera laus, gloria quae non a vitiis, sed a sola virtute expectari potest: praeterea Vera utilitas quandoquidem vitia utilitatem mentiri
Possunt, veram praestare nequeant, uti aliquando contingat, esse fortunata , nunquam tamen sunt tuta tum
vera nobilita nobilitas enim ex virtute primum nata est in virtute posita essentialiter, ut qui avi , ta nobilitate gloriantur, ipsi omni virtute vacui, bilium magis filii, quam nobiles dicendi sunt. Tandem Virtus magnum hoc beneficium secum affert, ut amo rem etiam a Barbaris extundat hi ἀ praeelarum illud
Tullii , Virtu etiam in hole diligitur 3. 3. Tertium Praeceptum es, non mediocria tantum, aut factu saciliora, in virtute tibi proponas