Elementa metaphysicae mathematicum in morem adornatorum ab Antonio Genuensi ..

81쪽

M ELEMENTOR. M ET A PII. Es illud tamen in nobis , quod tempore in illo Multimodis agitatur omneis accipit in se Laetitiae motus curas cordis inaneis Mediocria omnia. Quis ab Epicureo meliora expectet Sed ecce Baetius a ex instituto Dicaearchum refellere aggreditur. Peream, si quid boni a Sceptico P ι-

caearchi , inquit, opinio indigna ei Philosephos qui se

enim , ut ille , ratiocinatur, et agatur sne ullis scientiae principiis , nec quid si biennatica harmonia intelligit Quicumque ponit, animum atque anima=n non esse a coropore diinEctam . inique esse in omnibus corporibus viυis aequaliter fusam, unamque escere rem naturam cum corporibus iventibus, aut ipse se non intelligit, aut is defendat etiam oportet , eam irtutem nullo umquam tempore a corpore separari. Nempe quod a corpore dijiinctum non es , sentiale es corpori , pugnatque ero cum ma--, Hia ratione, quae sunt Enti Jentialia separari ab eo posse. Quod s verum es, o cadaυera tua viυent , ' partes corporis sngulae, quae ab illo decidunt quotidie

partem quoque animae humanae sem trahere . . . Praeri

terquam quod se corpus doloris capax est, aut voluptatis quin ulla alia subsantia animetur, ubicumque eadem V corporis natura , in lapidibus , in metallis , tum etiam iud luentibus corporibus aqua aere eundem inesse fensum necesse 1 . Sentiebat Baetius argumenturum suorum imbecillitatem , non enim tam obtusi erat e ctoris , ut non animadverteret , esse , qui reponerent, vita sensum non esse corpori essentialia , se eius potius modificationes , quae dilapsa machina humana abesse possint , qui naturae carparis quidquam detrahatur. Eam igitur exceptionem occupatum it . Timeo Danaos , o dona ferenteis ' Ea , inquit, doctrina bis furta sis nam omnes modiscationes sunt ita natura comparatae, ut earum nudiet destruatur umquam, is alterius similis intrusone ita nunquam deletur in corpore figuranis

82쪽

P MI R. 63 msi altera 'uara , non color nis colore alter I . . Qui , , rar L principiis coiisentanee ratiocinari velit , is dicere debet, non cessare in homine sensum P vitam, nil alteritis sensus vitae virumne is is ita est , nae homi nes beati , qui velint nolint, semper illuri sunt .... Rem gerent, esse in corpore modos, qui fruuntur, quin alii ejusdem generis eorum locum occupent e proferetur exemplum motus, qui quiete, re nempe minime positiva res Iat. Repono fossum se differre motum huietem lut postipum , P ejus privationem, sunt potius ambo emria positiva nec differunt, is externis relationibus. Nam quies es confervitio praesentiae in loco eodem e motus ejus praesentiae commutatio c. Nempe acie perturbabatur exemplo motus Baetius , ut homo alioquin Scepticus quod mirum , ne a coepto desisteret , ineptum protulit,' quod Physici omnes rideant Nuis enim con- Coquat novam hanc motus' quietis theoriam P Nihil esse potest clarius , quam motum esse actionem realem, quae e corpore in corpus transeat, quaeque separabilis a corpore sit a 'rop. X. Mobilitas singularum partium coniuncta cum divisibilitate, soliditas, inertia , sunt corporis proprietates es entiales. D. Primum . Omne orpus natura sua divisibile est usque in indivisibilia elementa, idest quatenus est ex tensum e at intelligi nequit diuisibilitas sine mobilitate , ut patetra ergo mobilitas singularum partium conjuncta cum ivisibilitate ita est corpori essentialis ut intelligi nullum corpus sine ea possiit. Ea de re igitur dubitandum non est inter hominest ex post. I. 4. . . ii Alterum Soliditas philosophis est ea extensi qualitas. . iqua fit ut una eius pars alteri, ne eumdem locum Occupet , resistat def. 7. p. p. fiam singulis quorumcum . que corporum partibus eam vim inesse experimenta de-

83쪽

- E L na iam To R. M E T A PH. monstrant, Wit quidem ut intelligi nequeat sine dixo litate corpus corpori igitur essentialis est soliditas.

Tertium . Inertiam appellamus cum Newtono a , --. insitirm materiae qua corpus numquodque , quantum

Non sum nescius , plerisque Philosophis in dii-bium vocari diissibilitatem cum obitate conjunciam iti inertiam materiae Aristotelem materiam mund . nam sisse unam, indeq; que immensam linia ob μathhe 4ndivisibilςm nenio est dii immat Eadem fuit sex victri . . Indesonuisti hi titiam primi im omisem post main eo latus se deuinii inire M 'i, Corollario propolitionis Iu resun te scribit. Ex his finisu nullam subsantiam, di consequenter nullam sub fantiam corpoream . 1se divisibilem Cujus opinionis r tionem paucis comprehendit in Scholio. Quod sub ,

iam lictionem implicat. Quid autem Z honne expeti--mamrspicsse eo tonstrant , materiam divid, Ei

84쪽

Ares ALTE. A. 673nquit, ax, respondebo, quod quantitas duobus modis a nobis concipitur ab iracte scilicet 'sis superficialiter prout nempe ipsam imaginamus 9 vel ut substantia, quod a solo intellestu'st. Si itaque ad quantitatem attendimus, prout in imaginatione es, quod i faeilius ambra , , reperietur finitati dissibilis ex partibus conflata si autem ad ipsam prout in intellectu es attemuimus, meam, quatenus subitantia est, concipimus , quod dio cultaris , tum , ut jam satis demons υimus , n-fnita, unica, ct indiυisibilis reperietur, quod omnibus qui inter imaginationem , o intellectum singuere sciaverint, satis manifestim erit Praecipue s ad hoc etiam

attendatur, quod materia ubique eadem es , nec parier' in eadem si uumur . di quatenus materiam Metermmode assectam esse concipimus , unde ejus partes Maliter tantum singuuntur , non realiter . Ex g. aquam qu

renus aqua es, dividi concipimus, ejusque partes ab invi cem separari ; at non quatenus subsantia es corporea eatenus enim neque separatur, neque diυiditur. Quum hic homo corpora dividi quidem non inficiatur, prout imaginationis sunt objectum , neget prout obiectum sunt intellectusci assirmet aquam dividi quatenus aquam 'neget quatenus substantiam ς perspicuum est eum quod illi familiare abstracta illa substantiae, quam commentus eis, idea deludi Scilicet tantundem eii , quod ait, atque abstractam quidem subitantiae notionem non dividi , in quo ei non adversantur dividi autem corpora ipse . Nos qui philosophamur ex deis , quas habent homines post. I. quique praecipere solemus, caveto ab deis abstrastis tantυer-1alibus ς ex iis de rebus ipsis ne judicato b contenti sumus hujusmodi deridiculi erroris fontem indigitasse

nec vitamus operae pretium in re vidente argumenta

non necelsaria congerere . Atque ne quis inertiae id

ri a nostrae

85쪽

nostrae tribuat, is sciat , duo esse rerum enera, quae demonstratione comprehendi nequeant , Iumme Uidem.

tia ' summe Ucura. Bene autem habet , quod ii Philosophi , adversus quos differimus , Epicurei nempe priori illi theoremati noliri parti non ad veriantur. Quod spectat ad inertiam , ei videnturin veteres plurimi, non pauci e recentioribus Philosophis contraire . Nam memocritici omnes atque Epicurei actu is corpora secerunt fecit Aristoteles cum suis sormis substantialibus , quamquam eas minime corporeas habuerint Peripatetici omnes e nec repugnant Scholastici omnes nunc Leibnitiani suum addunt cataculum. Nec Platonici eam negarunt activitatem, etsi . a formis aeternis repetierunt b in Arabes quidam praecipue Avicebron, quem B. Thomas memorat ch. omnes aestiones , quae videntur esse corporum , esse actνο- ne cujusdam etvrtutis spirituatis, quete penetret per omnia corpora , putarunt. Quid , quod ipse Newtonus ab hoc naturae spiritu plastico non abhorruit d) Eandem nos corporum omnium activitatem in priori partem prop. 96. statuimus. Si quis ii, qui ita adversus inertiam corporum ita serat is quaestionis vim non dum intellexi tri ea enima activitas, de qua loquuntur , non pugnat cum istis, hac recentium philosophorum. Nam haec ei vis iJla, qua corpus reluctatur vi extrinsecus impressa , quae e satis suo deturbatur , ut in suo sat se conserint, qua re agit in causam impellentem e). Est autem perspicuum , eam vim omnibus inesse corporibus in non pugnare cum activitate illa, quam isti opponunt.

' Prop.

e Ibidem . d Vide a nobis disia in dissert de origineis constitur.

rerum corporearum quam iterum edidimus ad calcem pria

86쪽

Prop. XL Cogitatio, ratiocinatio pugnant cum soli ditate , divisibilitate, cinertia corporis. D. Primum Cogitatio. ratiocinatio est actio , qua plures idae comparantur scies. 4. Vocetur haec actiora , deae quae conseruntur B, C E. Sint hujusmodi deae motiones extensi solidi G. Eae conser-xi non possunt , nisi in unam A confluant , ut se mutuo in ea repraesentent , quemadmodum est mani- fellum . id vero aut fit, quia totidem particulae solidi , quae sint subjecta quatuor illarum motionum C, D, E , in unum compenetrantur, aut quia actio ne tantum A, B, C, D, sine suis subjectis in unum ψconfluunt. Posterius esse nequit, quum modificationes nequeant existere sine suis subjectis Ma pro p. 7 primae part superest prius ἰ at id evertit soliditatem def. 62. r. pari. orrini modo cogitatio' ratiocinatio pugnant cum soliditate. Alterum . Pone subjectum cogitans G dividi in partes B, C, D, E cogitatio A aut coextendetur iiDdem , aut non si posterius evertetur cogitatio, quippe diffluent ab ea ideae B, C, D, E. Prius ergo di 'videtur autem ea in partes, an indivisibilis erit in to

to illo divis B, C, D, E Posterius in intelligibile

est , neque ex eo philosophari fas est post. i. Si prius, . singulae ne partes, puta P, Q, R complectentur integram comparationem phantasmatum B, C, D, E;- an . a Reponet quispiam, motiones omnes fibrarum cer

bri, quae in rotidem perceptiones, consuere in unum cerebri punctum , quod sensus si communis , ibique in rse Onferri . Sed principio , confluent in indiυsbile , an in diυisibile cerebri punctum non primum id enim

motum nullum excipere potest . Si alterum, idem alve sis ne motionibus agitabitur , an una motione Omposita ex di--rsso Primum me intelligere non posse fateor : posterius es , unam haec moris a novam deam retra sentabis non plure , quas inter se conferet

87쪽

σου MAE N i R. Mi H. singulae singula .Prius ei contra hypothesin e --que enim eo casu divisa erit cogitatio et alterum totam Maturam cogitationis evertet. Cogitatio ergo rati cinatio eum sunt comprehensiones plurium idearum in uno impar tibii pugnant cum divisibilitate. H. . . Tertium . Libertas , seu saeuitas agendi aut cellandi ratione Odef. I 2. cuicumque inest , uti inferius sumus demonstraturi ratione pendetin cum ea est coniunctari nec ratio quidpiam est , nisi vis cogitandi def. a. . Quum autem ea libertas evertat ne 'tiam , ut patet sequitur, vim cogitandi cum liber-etate pugnare. .

. Praeterea , quoniam corpora sunt inertia , perspicuum est Newtoni illud axioma , Mutationem motus propor-

rionalem esse vi motrici impressa , .feri secundum lineam reflam , qua vis illa imprμitur a at cogitatione' ratiocinatione totum hoc axioma vertitur: nam de infinitis rebus cogitamus, quin ulla actione externa agitemur . in libertatem habemus seriem demonstrati ni unius interrumpere , alteramque omninora versam ' ggredi, idque centies repetereo intermittere. Praeis aere , minorem intendere , aut remitterela ab imagi- ratione ad intellec ionem is vicissim , quoties libeat transire. Quae omnia cum corporis illa proprietate atque cum iis, quae ex illa sequuntur, manifesto pu

Schol. Pugnare corporis divisibilitatem cum cogitatione observatum Cartesio perspecte. Is enim sic eam in rem scribit a d Nempe in primis hie adverto Ignam esse disserentiam inter Mentem, o Corpus , in eo quod corpus ex natura sua sit semper divisbile mens autem plane indimisibilis . Nam sane quum hanc considero sive meipsum quatenus sum tantum res cogitans , dias in me parre possum linguere , sed rem plane unam'

88쪽

1ntegram me esse intelliges. Et quamvis oti orpora tota mens mira se videatur , abscisso tamen pede .vel brachio , vel quaυι alia corporis parte, nihil ideo de mente subliuctum esse cognosco . Neque etiam facultates volendi sentiendi, intelligendi c. ejus partes dici possunt , quia una: eadem mens est, quae ult, quae sentit quo. int ligit. Contra vero nulla res corpore Me extensa potes a me cogitari , quam non facile in partes cogitatione dividam, atque hoe ipso illam dioisibilem esse intelligam. Guod unum uinceret ad me docendiam, rentem a corpore omnino esse diuersam, si non dum illud aliunde satis scirem. Operae tamen fecisset pretium si paulo accuratius ex legibus Mechanices rem explicuisset nimis enim vage id dicit. Prop. XI Mens humana est substantia incorporea'. D. I. Quum cogitationes sint istiones ex def. . Seh. esse debet earum vis aliqua , seu potentia 4. part prop. 66. , ejusque vis aut potentiae subjectum

sive subitanti ibid. prop. 63. Iam si id subjectum

corpus est, id earum a praesentatio, perceptio, tum iudicium ti ratiocinatio non aliter fieri pollunt quam confliini partium corporis 4rop. i. quo quum effenequeat trop. 8. ejus Coroll. cogitationes erunt subjecti alicujus incorporei e subjectum vero cogitatio num nostrarum Mens est humana def. I. Mens ergo humana incorporea est . II. Praeterea si non et incorpore , erit aut habitus' temperatio corporis aut eius attributum aliquod substantiale. Primum esse nequit prop. 9. nec

secundum I nam quum mens pugnet cum praecipuis cor

poris attributis essentialibus, divisibilitate , mobilitate partium, soliditate, inertia prop. Ito eadem substantia corporea constaret ex iis, quae se mutuo destruunt, quod fieri nequit irim part prop. I. 4. . Nec Te geratur, ignorare nos essentiam corporis, ac propterea non pollis affirmare , cogitationem non esse illius attributum elisentiales nam ut demonstrem pugnare , Ex g.,

89쪽

ELEMENTOR II. utriusque omnes proprietates nosca rata ei scire, es. se in illa figura, . . , proprietatem , quae destruat hanc Trianguli, tres ejus angulos aequales esse

duobus rectis

Coroll. Attributa essentialia Mentis omnino sunt di- uersa ab essentialibus Corporis attributis . mempe substantiae diversae iisdem attributis constare nequeunt. . . 'Prop. XIII. mens humana , quoad vivit perenni perceptione praedita sit necesse est, si ex postulato primo philosophemur. D. Principio, Mens humana est substantia a corpore distincta diversa prop. 32. , ejusque attributa essentialia ab attributis corporis essentialibus distincta sunt diversa morol. prop. a. ergo civit i Mentis quoad ea vivit, diversa esse debet ab ea, quae corpori vulgo tribuitur, aut quae corporis esse propria ponsi, nempe agitatione, aut energia corporearum par

tium . Iam posita est omnis vita in actione quacumque, quae sit perennis quoad vita durat, quemadmodum per se est perspicuum des io. ita plantam , ignem . atque alia , tamdiu vivere dicimus, quoad actione aliqim vitali agitantur actio tigo, qua Mens vivit, perennis esse debet, quoad vivit. Ea vero actio aut corturea DI tio eli, aut cogitatios neque enim ullius alterius actionis ideam habemus motio esse non potest ex superioribus x cogitatio ergo est perenni ergo cogitationς Mens praedita est, quoad vivit, dei ex natura Mentis sequitur necessario , ut semper cogitet. Praeterea . Ponatur Metis non semper cogitare per intervalla cogitabit, non cogitabit. Cogitet tempore A non cogitet tempore B: perpetuo a latu cogitationis ad satum incogitantiae transibit fieri au tem id potest aut ipsa Mentis natura aut obiectu ex terna a terius causae . Primum esse nequit , nam prin-.cipio quemadmodum illium corpus suapte natura notu ad quietem transire potest 'ita nulla substantia suapte natura ab Ectione quacumque ad inactionens cu-3us rei ratio est, quod quaelibet res natura sua ta sme

90쪽

cluti moue nulla es iis conitare possit, quae se mutuo deseruunt omnia cuiuslibet rei attributa ex quorum indi Visibili unione eius rei essentia existit', natura comis

parata sunt ad esse Ze conservari ut idcirco nullum ensactione Di, sed passione perire possit. Deinde quemadmodum nullum corpus a quiete ad motum transire po-

tes suapte natura , ita nulla substantia ab inactione adactionem , cilicet ex nihilo nihil fit, prop. I. pari. p. Suapte ergo natura Mens humana, si perenni cogita 'tione destituitur, neque ab A ad B, neque a B ad Atransire per intervalla temporis potest. Alterum si est vel corporis biectu id fit, vel Dei, aut alterius Non corporis Quum enim Mens sit incorporea prop.xir intefligi nequit conatus corporis in mentem ut quum nulla sit alia actio in corpore, nisi motio, idest mutatio spurae, situs , Ociu nec ea fieri in mente possit ex super. Mens a corpore ad cogitandum excitari nequit. Quo triam ergo nullus esse potest physicus in

suxtis corporis in Mentem , corporis actione nec cessare potet Mensis ogitatione, nec ad cogitationem excitari. Id ipsum conficitur de quacumque alia corporea causa. De vero voluntate id eri pol se, non negamus sed neutri ad id confugere polsumus ut enim nos nuta

la habemus argumenta, quibus id non fieri vincamus ita , qui huic theoremati adversantur, nulla , quibus probent id fieri. Sehol Magna inter Philosophos huius aetatis de perenni Mentis ocritatione controversia exorta est. Nam

Cartesius quum Mentis humanae essentiam in actuali cogitatione posuisset, non potuit non asserere Mentemperenni cogitatione praeditam esse, quippe qua sublata Mentis essentia aufertur ex Cartesii doctrina. Scio re Aspondere recentiores Philosophos Cartesio temere illud sumi mentis essentiam in cogitatione positam ex quo consequitur concidere totum illud enati argumentum.

Sed quum isti non inficiantur , coiritationem K vim cogitandi essentiale esse Mentis alui butum ridem omnino