장음표시 사용
341쪽
necessariis tantummodb circumstimiis , ciuae ex singularirate persenae, vel ara perversitate intentionis, vel ex scandalo, aut aliunde ducuntur. XXI. Idem sit liter asserendum de plerisque foedis Ac libidinosis eo- .gitationibus ; sufficit enim earumdem generalis ac specifica accusatio,cum naumero & circumstantiis specieiu murantibus et an scilicet intervet ritonsensus ad actum exteriorem , an verb sola morosa delectatio absque .proposito exequutionis. Item exprimendum, si sit orta pollutio ex praeeedentibus, si motiones carnis ex causa Voluntaria. Designandae quoque sunt personarum qualitates istae, si solutae, si ligatae matrimonio aut voto conarinentiae , si spiritualiter aut carnaliter assines , si consanguineae, quove in gradu. Caeterae autem mulsi plices ac indi viduantes circumstantve sumetunt iub generali expressione aurpium cogitationum, desideriorum , actuum, Propter Sacramenti hujus no starem I neque plura exprimi necesse est ultra species aspectus libidinosi , tactus, osculi, coitus. Turpia vero , quae itum immediate iriaecessere is consentiunt unanimea Dcustores, non esse mecesse confiteri, cum seu cra haram tes ad actum illum ultimum disposi-.tiones et sicut neque qui iis num Decidi, tenetur proximos ad id homi-vidium apparatus exprimere is qixantos sori spectati itat peccata mori, 4ia, ut armorum ad id praeparatio , aliique similes actas anteriores prox i-ane ad patratum homicidium relativi. Attamen peccata contra naturam,
qualis est pollutio, cum speciem distinctam. & majorem in ieipsis nequi- aiam piae aliis ilibidinibus comprehendant , ii comigerint ante eoitum,
cookilisne sunt exprimenda. m ΣΠ ἰ
De cainis ab interritate confessionis excinantibus.
t ovo torris integritatem distinguinat eommuniter D p istores in materialem & sormalem. Materialem dicunt qua
ira omnia peccata exprimuntur , quorum crus est poenitens, ς ut nullum prietermittatur. Formalem vero , qua omnia pe cita sua poenitens exprimit quae tenetur exprimere , quanuis aliqua raceat quae hic & nunc non tenetur exprimere. Materialem porro non esse praeceptam ad hoc S cramentum , sed formabem duinaxat integritarem. Cumque verissima sit doctrina ista, restri nune inveitigandum, quibus casibus Lifficiat formalis integritas. II. Primus casus contingit in oblivione peccati mortalis, aut in ejus inadvertentia vel ignorantia, vel ineulpabili prorsus, vel saltem non moe . tali t
342쪽
taliter culpabili, qnalis non .essit in eo qui suae conscientiis examen neglexist ante conscisionem ; sic enim esset ista omi monis culpa mortalis: sed si tantum venialis negligentia intervenerit , non frustrabitur poenitens fructu hujus Sacramenti. III. Secundus casus est in Sacerdote , qui non potest aliquod suum peccatum confiteri nisi. mani f. stando peccatum & peccati aut horem , cujus: ipse confessioiaem audivit: absolute enim tenetur illud reticere; si ne cessi tare urgetur. consessionii , nec h.ibeat Confessarii copiam cui sit poenitens ignotust: .sed si non urgetur praesenti necessitate confitendi, tenetur differre, atque etiam alin proficisci ad integre confitendum. Tertius casus est in muto nutibus confitente Sacerdoti nutus ejus non intelligenti ; nam impotentia loquendi mouis ab integritate materiali. artus est in extraneo, cujus idioma non satis intelligitur, modo non sit copia alterius
Consentit qui ejus linguam bene intelligat. Quintus casus est quum poenitensior justa ratione conjectatur Vel proprium , vel Consessarii deni mentum, si deficiente alterius Confessarii commoditate , & urgente animae propriae salute confiteatur reticendo aliquod mortale peccatum , ne ilinde sequatur detrimentum e ut si justa sit metnendi causa ne ConLCrio x ipse ex in sit x malitia. aut innata levitare, linguaeque' ineontinentia noti ficet id peccarum , aur odium adversus Poenitentem , Vel vindictam, eonesis piat , auteriam ad turpis solicitet. His enim aevi fis tenetur ipse licentistens reticere,ne propriam, aut Confessarit salutem prodat. SEd ubi ratione si Teienti non nititur il Iuda judicium aut suspieio , non potest poenitens ste pe aliquod mortale peccarnm Spxtus casusi extruum Infirmus morbo laborat contagioso, neEpotest a longe confessio ejus audiri ; tunc enim auditis uno aut alio pec eato , si sit grave ex diuturniori lassistentia periculum , potest a Sacerdotestatim absolvi, ut Meerit Vas scae , Contrach , Bona Elna. Septimus ea sus obtingit quando infirmus mimis fatigatur, adeo ut ejus ores peries itenturta exachiori peceatornm ex ptisatione, sive ipsi per se admoneat , si mei AE prudens Consessarrasi advertar. Henrique z, Bona cina. Octavus casus est in mortis imminentei periculo, ut incendio , naufragio , ruina et potestonim Sacerdos audito hisingulνs uno recato omnibus simul linam absoluationem impendere dicendo e DP A MEadem ratio est in repentinatastium irruptione. Ubi vero instat perieulosus eur hoste conflictus, possunt omnes is i I ostendere funa doloris de peecatis, simulque omnes
aliqua peccata confiteri , dc sic simul absolvi, saltem sith conditione , sh
talis confessio valeat ad Sacramentnm. Srlvester im ver, Conmm rin: et 3:. g lus 4 bi d. num. χ' .. R. t ginaldus in Praxi , lib. 8. n. 23. Connich disp.7 dub. 9. num. 74. Item quando periculum est ne confitens su bi id moriatae antequam detur absolutio. si . V. Utrum verbilicitum sit peccatum reticere quod exprimi aliter non
343쪽
possit nisi mam sistando peccatum complicis, ubi non adest alius Co fe Catius cui complex ipse sit ignotus , duae sunt oppositae sententiae, quarum Authores utrimque damnant peccati mortalis secus facientes quam ipsi opinantur. Obligant enim in isto casu ad particularis istius peccati,
silentium eum qui confitetur , M.ti si ius lia A. dist. I 6. quae . I 2. art. q. ad 7. Rrmilla verb. Circumstantia, num. I i. Navarrus cap. 7. num. 3. Vigueri Institur. Theolog. cap. I 6. f. q. vers. II. Ex adverso teneri scenitentem isto Casu ad integritatem materialem , docent S.I.omas opusc. I 2. q. 6. & in A. dist. I 6. quaest. 3. arr. h. ad 4. Durandus ibid. quaest. . lit. V, item S. Antoninus, Adrianus , Suareet, Coninch. Ratio prinaae sententiae cst , quia ubi Concurrunt oppolita praecepta , quorum unum est Juris naturalis, quale istes conservanda proximi fama ; alterum juris positivi, ut est materialis integritas consessionis, oportet ut naturale praeceptum praevaleat posti- o. Rario autem secundae sententiae in , quia miliumcasus occurrit obli-igaas reum ad fatendum proprium delictum alicui judici , qui non eundem pariter obliget ad prodendum complicem , si nequeat aliter proprium delictum manifestate suffieienter , aut si de illo juridice interrogetur. At Confessarius cst judex ; ω circumstantia complicis est quandoque prorsus necellaria ad competentem in interiore tribunali causae cognitionem. Socius vcrd delicti se huic legi per silum crimen subjecit. Cum itaque hac inicausa jus amittat ad propriam famam, sequitu r per ejus manaestationem
non viis lari Ius naturale , atque ita corruit contrariae Partis argumentum. Consentiunt tamen in hoc uno oppositi Doctores ubi εst id terius Confissa rii colla ', qui complicem non cognoscat, astringi poeniteotem obligati ne recurrendi ad illum , atque ita consulendi aestimationi complicis simulque consessionis integritati materiali. . rVI. Communis olina opinio fili , poenitentem reserVatoriim casuum reum absolvi posse ab inferiore Sacerdote, & dc inde remitti ag sui eriorem pro reservatorum absolutione directa, cum jam esset ab inferiore ab iisdem absolutus indirecte. Sed si primum recurrerit ad superiorem, posta, ab eo ejus audiri consessionem circa sola reservata peccata , & ab hoc a sol vi, de postea ad Sacerdotem inferiorem remitti pro confessione & a solutione non reservatorum. Ita censuerunt Dominicus Soto, Ca eranus, Paludanus, Joannes Milior , S. Antoninus, Gabriel Biel, Durandus, An gelus , Navarrus , Gr. Hus, Emanueli S, verb. Absorutro , Tolerus lib. 3. cap. 8. Sed his opponuntur communiter recentiores . qui illud primum dein seriori Sacerdote jure merito negant , eo quod careat jurisdictione circa reservata. Secundum etiam de Superiori , quia integritas consessionis citra sum neeessitatis est divini ac indispensabilis juris. Ita SuareΣ , Vasqueet, Becanus, Coninch, Lai man, Bonacina , Filii ucius, aliique. Id luculenter probant usiba ista Concilii Trident. se C. I . cap . Extra articulκm mortis
Saccrdotes, clim nihil possim in casibus reserviais,id unum poenitentibuι perser . dere
344쪽
nitantur , ut ad superiores o legitimis, iudiees pro beneficio abselu leniraccedam. Verumtamen in casibus necciniatis,ha quibus valeret etiam dimidiata consessio , pollet Sacerdos carens potcst. ite circa reservatos Calus absolvere hos quidum casus in directe , caetera aut m iron reservata prcc2ta directe. Suarcet disput. 3 i. secl. 3. num. 2. Henrique E lib. 6. cap. I s. nui . Coninch disp. 8.duo. I . num. ior.& ros. id etiam i i dem extendunt i xtra Castura nece sit talis, quando poenitens bona fide confitetur, etiam si Con- Lilarius peccarct pcr ignorantiam aut malam fidem.
VII. Cclebris agitatur inper Doctores quaestio, utrum ille possit ab is solvi qui Constillarem accersiri mandavit urgente mortis periculo , & antequam Sacerdos ad vcnerit loquelam amisit, aut mente vel sensibus destitutus repente sucrit. Negant poste eo casu absolvi Solus in A. dist. 18.q Laest.2. arr. F. Lope Z I. p. cap. I 8. & nonnulli alii. Sed ex adverso absolvi posse affirmant S. Antoninus 3. p. tit. Io. cap. z. circa med. Sylxestcr vel b. Confessio 3. quaest. 3. Navarra cap. 26. num. 17. Bellarminus lib. 2. de poenitentia , cap. 7. ad finem , Suarcet de poenit. disput. 23. sech. I. num. F. Bona-cina de poenit. disp. s. quaest. 1. sech. a. punct. 2. num. 7. Coninch de t cenit. disput. 7. dub. Io. num. 97. Toletus lib. 3. cap. 8. de plerique cae eri, quibussu stragannir. Ratio est , quia impotentia dispensat ab integritate materiali confessionis ; hic autem aeger confestus est ut potuit rii genere , se habere leccata, deque eis dolere dum petiit Conscstbiem, aut signa exhibuit do- oris. Adest igitur qualis exhiberi potuit materia,atque ut iuppono, intentio
ministri de forma. Est igitur validum Sacramentum. Praeterea accusati unius peccati iri genere , cujus spccrei nullatenus poenitens recordatur , &dubitat f ieritne mortale , an veniale , est materia necellaria & poenitentem obligans ad ejus in genere consessionem , ut In NAVarra cap. io. num. s. tenent communiter Doctores. Ergo dc ista generica accusatio per
signa praecedentia aegroti,qui mox loquelam aut sensum amist, potcst csse sufficiens materia ad absolutionem. Et sicut valet confesso per interpretem , ita de ista ante exhibita poenitentiae signa valent ad Sacramentum , si
qui tu ne praesentes erant, affirment & attestentur.
VIII. His adducti rationibus praeallegat; Doctores , Suare et aliique
sapienter affirmant, Confessorem in conscientia obligari in tanto aegrotide salute aeterna periculo absolutioncm ei sub conditione impendere. Urgent etiam veterum Conciliorum decreta. Nam Carthaginense quartum, cui sanctiis intersuit. Augustinus, sic st ituit can.7. Is qui poenitentiam in in-srmitate petit, si casu dum ad eum Sacerdos invitatus venit, oppresus infirmita re obmutuerit, vel in phrenesin versus fuerit, dent resimonium qui audierint, ciraccipiat paenitentiam. Et si continuo moriturus creditur, reconcilietur per manus impositionem, ct injundatur ori ejus Eucharisia. sisupervixerit, admoneatur a
praedictis testibus petitioni suasatis Desum, ors bdatur salutis paenitentia legitusqκandiu Sacerdos qui poenisemiam dederit probadierit. Hoc idem fure sancivit
345쪽
Ionethum ετ uticanum primum ean. 12. dicens e Subito obmiatescens, Prout satutum est , bapti xi μαι foenia ε --ccipere potes , si voluntatis materitate momum aliorum verbis habet , aut ρ sentis o num. r. IX. Argumentum adversanx una hoc est: Non debet quis sacrament :Iiter absolvi, nisi accedat peccatorum confissio, quae pulla hic inest, cum peccata non magis cognoscamur quam anto illa edita signa ; scitur enim hi genere quemlibet hominem esse pecca Orem. Sed facilis est responsio; adest enim cons Io qualis adesse in illo emimu potest : & quan vis ante hie aeger agnoscebatur ut peccatordam agu.citur ut peccator se accusans per petitionem consessionis, aut pes signa contritionis, vel praesentia , vela circumstantibus attestata. Eo aliunde ex illo qui tenetur se accu sare 'peeiacati in genere , cujus speciem obluus est , liquet genericam consessionem esse Miquo casu simulentem dc necessariana m*xςxisun sacramentalis: abso-. utippis.s na quae Sacerdos Polyst abaegrpto expetaere loqui non valent Linustringstre expetentis Sacerdotis minum , avi oculos vel manus sursum, Hevare, aut pectoris percusao , τ Oblatae cymzit exosculatio. Et quanvix su ere aliouando possit prnisnuum hominum aptustatio , conari tamen, tbet Saserdus oriums praestinis . utic muranes .hu ium aςramenti Ieges ouoad sedi. mM ι; . laa siti . ix. Sed ubi ivilla mina lux, Nprimi Priecesserunt per tae com kssionis aut eont*ium οἱ nequi Mn I te perspecta, neniae ae circum bilitarista sed planei -
De irinum Consegione qui tenerunt ex alta L. -
Uv P.o M 2Tu R in primis quod superius dixi, posse que absol vi in aliena dioeee si a Saeerdote in hac dioecesi appro-.ba . Nilnc quaestio est circa refervatos in una dioecesi eminsus , n n irae alia et ut si Titius Massidiensis. commiserio m Gaium ab Episcopo Massiliensi reservarum , & prosectus Aquas-Sextiam adiitigandum.coram suprema Senatu Pis vinciae ibi residente, confitearum
346쪽
avud sachrdotem dioeeesis Aquis- Sextiensis, in qna flle ea sus non cst ri: laevatus, an possit per eundem ab illo casu absolvi Negant polle absolvi
iusta causae cognitio non est astri lagenda sub conditioitibus 1mpossibilitabas, sic enim iudicia tollerentuPr sed e Ni conditio in Dossibilis, de proinde iniqua, si Confessarius quilibet astrinseretur ad Ieseliseum omnes & singulos casus reservatos in dioecesibus e milia qui ad se ebnfemonis causa confluunt , cum teneatur Consessarius scire in quibus possit , vel non p6ssit absolvere. Secundδ , quia constans usus ac regula 'receotissima ea, in omisi'causa delicti judicandum esse reum secundam jura ipstus ioci in 'quo idem judicatur reus. Authent. Q in mimia, C. ubi ae cimine agi
I I. Hoc tamen limitatuet in rivom amicariotilbds' teletestis , r.ei fit 'ti,,'sive ab homine. In his enim paenitens 'hIdiscrimissatim remit tendos est ad Superiorem propriam, ut ob eo legem accipiat & absolvatatur, it aut ad ipsius arbitrium petb tum satisfaciat. st quia lim ex dili exiti Concilii can. y. ex commum catio per proprium Episcopo ni illi' .i , reum alliget in quamcunque se parceriam ture didicesii, transferat, quod cliam
ame incisa 'n'ii. quaest. 3. si istist lx communiectio ab ho mine siri judies , nullus alios Episeopus podern ab ea 'solvere , nis ejus udistis , 1 ouo latu vis, Superior, mi in respecta Soffragraeorum 11ctro politanus , sed in solo appellationis visu ; citra orb appellationem Ρapa, et L aetus. Sed fi re mura reser aca, ephim poeniteri theu cli, lata sit i lare , distinctiorae Da st : VH enhii Sacerdos judicaratus hunc alienae ai Beefis 'aenitentem; habet ab Epistopo proprio . vera stipa potestitem absolvendi a censuris 3 sive in ipsam dice si . siue umeraliter ac si1Λε praefi-xione reservatis ; 3c his casibus poterit absolvere his irretitum dioeeesarium alieniim sibi eonfitentem, modb parti at se aut Ecclesiae pro delicti Qualitate satisfaciat, quemadmodum potat legitime proprium condice ceianum in pari causa sol vere 4 censu a.
III. Circa reservata hoc pariter observandum et Si contingat ut quis oblitus alicujus peccati sui reservati absolutus in eor emone ab eo fuerit qui facultatem. obtinuerat absolvendi a reservatis , idem poenitens in alia
consissione so serit absolvi ab iisdem caribus t escuatis Per alium Sacerdo-
em approbatum , etiamsi facultate darent abdit innat a reservatis. Nun absolutio collata ante a ConscTirio sacUltate circa reservata, monito abstulit reservationem, quatenus idem absolverat quidem directe , consessisnoa reservatis 3 sed te im gratia Sacramenta dimidiati non possi t, sitnul-- que
347쪽
que omisia mortalia peccata deleat idem absolverat indirecte i non eo fossis, in quibus eram casus relervati. Ita docent Sanctus: Antoninus , Ca-jetanus , Sylvcster , Navarra , MateE. Idemque communirer Doctores afirmant de illo qui reservata quidem contatus est ,& cui absolutionem pronunςiavit Consessarius habens circa rescivatos palus facultatem sed ii se poenitens sine mala sua fide erat an is no incapax ad gratiam 3c absol tionem sacram:nti. Hic enim confiteqs pos modum alteri carenti facultate circ.i reservata, poterIt per eum valide absolvi, iuxta S. Antoninum 3.p. tit I . cap. 19. ajetanum verb. Cases, Angelum , Armillam eod. num.η. Sylv/ stium vel b. Confessio I. m. M. Suareae disp. 3I. sect. n.9. Conincit disp. 8. dub. . num.' I. 92. 9 34 qui hoc assicinant non solum in confissi rie facta ordinario Supersori, sial etiam Sacemioli habenti. hanc potesta*mdelcgatam, Et his innituntur rationibus e Tum quia talis poenitens fatis, facit reservationis fini , qui alius non est quam ut Superiori se praesentems stat, a quo possit melius dirigi de monita salutam cum poenitentiali satisfactiorie suscipere : at ver b poenitens iste haec praestitit, atque ita ablata causa reservationis tollitur essectus taloc cst ipsa reservatio. Praeterea sic absolvens intendit absolvere quantum ficta potest secundum praesentem confitentis dispositionem , quae quidem est incapax absolutionis , peccato, sed .incapax absolutionis a reservatione.Terti ei, quia ctim tam mulli atque adeo graves Authores hoc a gerant ,. nec Superiores ac Praelati Ecclisae u 'latenus c tradi π int, desse tur cur sentire. in
' adjungendum censui, necessie esse iit poenitens , qtantumvis aliunde indicpositus, accedat eum bona fide, hoh est sciens & volens non abutatur comsessione. Nullatenus enim praesumi debet, Superiores velle favoribus pro equi eos qui animo sacrilego β cum aperta malignitate Sacramentis ab Adntur t ut enim sancitur in L i D. de regul. juria nemo ex suo delino Heliorem sualia conditionem facere potest. Aitque cap. Si vir, de cognati spirit. Nemini sua fraus patrocinari debet, vel dolus. . .
. RAEsuvPONENDUM est , Varie quidem accipi nomen Com
p scientiae ; sed quod ad praelei rem o i qui utionem artinet,s' conscientia in esse iudicium , quo , is qui d bonum aut malii natiI esse judicamus. Et si enim lex , sive naturalis , fvepOfitrua,five divina, sive humana, sit prima sive bonitatis , sive malitiae ope tatio
348쪽
rium nostrarum regula ; at proxima regula cst ipsum conscientiae judicium, seu rationis dictam en proponens voluntati objectum tanquam honestum vel turpe. Pora b conscientia ista , seu rationis judicium varie distinguitur: vel enim recte judicat, de dicitur Conscientia recta : vel errat, dc dicitur Conicientia erronea : vel neque assentit, neque dissentit, de dicitur dubia Conscientia : vel astentit quid cm uni parti, sed cum formidine circa partem oppositam, de dicitur Conscientia opinans : vel nullum praebet a fun- sum , ted tamen magis in unam partem inclinat quam in alteram ,& dicitur suspiciosi: vel ducitur in formidinem ac Vehementem apprehensionem peccati , scd tamen ex levibus fundamentis , quae vir prudens spernenda elle judicet; de dicitur Conscientia scrupulosa, quae quidem ut rectificetur , quantumcunque formidet , aut violenter aliquid apprehendat, debet fimum judicium cohibere , dc sibi tanquam incapaci recti judicii difffidendo , aliorum prudentioruna doctrinae ac judicio se commiti cre &obtemperare, ut omnes Theologi Scriptores conveniunt. Itaque scientia aut fides habet firmum allienium ; opinio habet assensum non planὰ cerrum ac firmum , sed cum formidine oppositi: suspicio nullum praeb t an scii sum , sed magis in unam quam in alteram partem propendet. Dubium quoque expers ita est omnis assensus , ut sit in aequilibrio, nullamque in partem magis aut minus inclinet. Fides igitur, scientia & opinio assensum habent; tu spicio autem & dubium assensu vacant. Atque lupr, memoratae distinctiones istae ab omnibus admittuntur.
II. Scientia , opinio 8c dubium distingui solent in speculativa & practica. Speculativa dicuntur quando intellcctus in communi dictat ut certum, vel opinatur, vel dubitat aut suspicatur aliquid esse licitum aut illicitum. Practica quando in singulari , seu hic Zc nunc , seu perpensis particularibus circumstantiis intellectus judicat aliquid ut certum , vel opinabile , vel dubium. Ex scientia , vel dubio , vel opinione , vel suspicione speculativis oriuntur scientia , vel dubium , vel opinio , vel suspicio practica ; valet enim ductum argumentum ab universalibus ad lingularia lubillis comprehensa , nisi aliqua ratio specialis aut particularis conditio judicium practicum a speculativo faciat differre, judicando propterea hic&nunc licitum quod incommuni judicatur illicitum, aut de eo dubitatur. Itaque quando adest scientia , opinio seu dubitatio speculativa , licitum est quandoque contrarium operari, eo quδd adsit cognitio practica suadens oppositum hic de nunc ex speciali circumstantia. Hoc modo sciens speculative non licere in L stis servilia exercere , potest practice sormare conscientiam , sibi hoc licere , quia egestate premitur. Similiter dubitans speculative, an haec res si sua , porcst practice non dubitare , licere sibi eam retinere, eo qudd possideat , de indubiis melior sit possi dentis con ditio. Unde constat id quod in commutari st illicitum, aliquoties in parti iculari esse licitum ratione specialis cucumstantiae. Sic docent Cue tam ,
349쪽
opusc. 37. respons I 3. dub.7. Medina de restitui. quaest. II. f. Aliter tamen.
Soto in A. dist. 27.quaest. I. ast. . f. Imo vero: Sanchez lib. 2. de matrim. disp. r. num. 8. idem in Decalog. lib. I.cap. 9. Suare et tom. J.in . p. disp. O. sedi. s. num. I 4. VatqueZ in l. 2. quaest. I9. art. 6. disp. 61. cap. I. Iri m. sylvius in I. 2. quaest. I9. art. 8. conclus. 3. quo loco negat in dubiis eligendam este tutiorem partem, dum tuta de probabilior apparens eligatur: addens praevalere debere hasce juris regulas r In pari causa potior est conditis possidentis : de , Ckm partium jura sunt obscura, reo potius favendum es quam
actori. Aut si partem unam esse consectandam suadeat vitatio gravis damni in oppositum sequuturi , &c. Hae namque rationes pondus augent; multasqtie &' graves adducit Doctorum authoritates ad hoc ut sumciat
posside vii discutere, num ad oppositam partem aliqua illucescat certitudo, qua non apparente, securh in pristina posse si1one persistet. Addit tamen contra Covarruviam, quod infans repertus expositus non potest licite o dinari, nisi accedat debita dispensatio, quia rarissime exponuntur legitime nati, spurii autem frequenter. IIII. Res ita diversae sunt, opinionem hine probabiliorem , aut esse tutiorem , ut opinio probabilior possit esse minus tuta , & opinio tutior possit esse minus probabilis. Tutior enim ea dicitur quae . periculo peccati remotior est; probabilior autem quae fortioribus innititur fundamenistis. Ut si controversia sit, an aliquid liceat, vel an ad aliquid obligemur, opinio negans licere, & dicens nos obligari , est tutior , etsi minus probabili, , si debiliori fundamento innitatur. U. Quando post adhibitam diligentem inquisitionem, quam ego post sapie aliores & graviores Doctores eontra quosdam neotericos prae requirendam & ncecitariam ad hoc existimo , ut quis prudenter & tutaeonscientia possit judicare & agere, si nihil certi N plane perspecti squod
fiequentur in rebus humanis occurrit in compareat, tunc, & non alias potest quis agere ex opinione probabili. Conclusio ista est contra Fagnauum in cap. Ne innitaris , de constitui. num. 19. qui in morali quacunque materia negat licitum esse opinari, eo quδd opinio i sic enim argumentatur in versetur citca rem incertam, & ei conjuncta sit formido oppositi; ipse verδ constanter assirmet necessariam esse in omni actione morali certitudinem , sine qua nemo potest agere nis cum peccato, ob periculum cui se exponit, quemadmodum & omnis agens cum conscientia dubia. Veram superius ostendi latum discrimen quod intercedit inter conscientiam probabilem atque opinativam , & inter dubiam : dc ita subvertitur ejus fatidamentum. Quin etiam illa moralis certitudo , quam ipse circa inscrtam materiam miniis caute exigit, re ipsa nihil differt nisi verbis ab ipsa, quam amoliri nititur , probabili opinione; cum post illam omnem quam exigit cautionem in illa quam supponit certitudine morali, adhuc permaneat ilix ipsa, quam tantopere aversa.ur, formido circa Oppostum.
350쪽
V. Ille utique Doctor plus exigit in actibus humanis quamplurimis
quam permittit humana & inculpabilis ignoratio circa res , quarum certam notitiam Deus conferre homini noluit. Illa vero quam e iungit moralis certitudo nulla est. Etenim ut quis rem aliquam ita se habere cerib &citra omnem in oppositum suspicionem sibi certo persuadeat, debet niti certo fundamento, certaque ac infallibili ratione , non quidem mathematica, quae omnino aliter nunquam se habere queat, sed morali tamen quaest prudentiae consorinis , ita ut animus rationabiliter circumspectus prudens judicci rem juxta communes & frequentissimas occurrentias aliter elle non posse , neque prudenter pertimescendum in re praesenti oppositum. At vero in illa quam dicit Fagnanus morali certitudine, imprudenter judicaret qui omnem contrarii metum aut suspicionem dimovendam
judicaret. A ssumere enim rem de se incertam, sibique velle persuadere quod certa sit ; dc super falsa ista persuasione velle fundare moralem aliis quam actionem , est proprie assiimere pro sundamento circa moralia errois rem & sallitatem e quod sane est omni rationi & rectitudini, ac ipsi bonae fidei legique aeternae ex diametro oppositum. Illa namque fictio intellectus seipsum fallere conantis, sibique persuadere quod res aliqua certa sit, quam tamen non potest seeunddm rationem aliter quam probabilem 3udicare, non excludit formidinem de opposito , quandoquidem ipsa potest aliter se habere, ut omni recte judieanti compertum est , ipseque Fagnanus cogitur fateri. Ergo illud quod hic astruit de morali certitudine iudicium, . est necessarid irrationabile , imprudens, & a rectitudine devians.
VI. Id quod est solummodo probabile , non potest recte judicari ceretum, sed probabile, idemque opinabile, juxta receptam ab universis Theo- lotis Aristotelis doctrinam , qui passim probabile judicium vocat opinionem , atque adeo cap. I. lib. I. Topicorum , quinquies usurpat opin
bile pro eo quod est probabile , vocans probabile ινδοξον, idest opinabile , deducto nomine a radice δόξα , quod opinionem significat. Quinetiam prudentiae virtus , circa quam maxime versatur morum disciplina,
pro suo respieit objecto res ipsas opinabiles, quae aliter se habere possunt, eodem Aristotele reste lib. 6. Et hic. ad Nicomach .cap. s. his verbis : Omnino prudens es qui ad consisanaum est aptus , confiutiat autem de iis nemo , qua aliter se habere non posui: ct de iis qua sunt neeesario , consultinis fieri
non potest. Deinde sie prosequitur : C m autem dua sim anima partes rationem habentes, alterius eris 'sa pruέentia virtus vijus , inquam , opis
riva partis ; nam opin o cirea id versatur quod aliter se habere pore si, sti a prudentia. Haec Aristoteles qui distinxerat pauid ante prudentiam Escientia. Quias inquit scientia quidem est eum demonstratione x quoσum autem principἰa se aliter habere pol unt , eorum Gon es demonstratio. Ita Phil
Vu.. Nullatenus licet ex ditabas opinionibus oppositis, quarum sin-S,s x gulaei