장음표시 사용
641쪽
y V. Item si contra justitiam Iegalem, hoc est contraveniendo legi, vel statuto id prohibenti , aliquis in aliam provinciam merces distraxit,
aut vetitas merces , aut sal, aut arma prohibita vendidit, non tenetur j
stum pretium restituere quod lucratus cst. V. Insu par si Princeps aut Magistratus neglecto digniore contulit officium minus digno, non tenetur digniori restituere , quia deliquit contra solam distribativam justitiam , quae restitutioni non obligat, ni ii per acci dens conjungeretur huic aliqua Violatio commutati vae justitiae , qualis esset silex aliqua , vel consuetudo existeret obligans ad conferendum digniori ad concursum accedenti pro adipiscenda Praebenda, aut Magisterio, vel Praefectura: tunc si minus digno conferatur, exurget obligatio
restituendi digniori qui suis exclusus , non quia contra iustitiam distimuli.
vam , sed quia contra commutativam peccatum sui te quatenus ilex , vel statutum, vel jus consuetudinis attribuunt digniori jus non temotam, sed
V I. Citra tamen concursum & examen nussa existit restimendi obligatio, dummodo digna persona fuerit electa. Ratio est, quia tunc digni non habebat jus nisi remotum , solamque respiciens jussit iam disti ibuti
vam , juxta Satirin lib. . de jast. 6. art. 3. ad 6. Navarram cap. IT. num. 3. Adrianum, Covarruviam, Lessium, Valentiam, &cilios. VII. Inter virtutes justitiae annexas pietas in parem es insignem l
cum tenet, ut docet S.Thomas 2.2. q. IOI. art. v. Sapienter observat Philo
Iudaeus lib.de Decalogo, Deum ideo in praeceptis duarum tabularum , qu rum prior cultum Des respiciebat, secunda vero nostra erga homines of ficia, interposuille praeceptum de papentibus honorandis inter primam & s cundam tabulam medium, atque adeo in fine ipse prioris tabulae, τελZ-7 προτερας τῆς hac ipsa collocatione significasse parentum conditionem nonnihil habere divinisatis , esseque iriermediam quodammodo
inter divinam humanamqtae naturam . quo magis ad eorum venerationem
filii provocarentur. Honor vero parentibus exhiberi jussus ad qua tuost ossicia redigitur , honorem , amorem ,, obedientiam & sustentarionem. Istam explicabo ; caetera enim tria officia per se clara sunr. VIII. Tenentur ergo liberi parentibus subvenire in Meessitare constitutis, si commode illis possint subvenire, can. I. dist. 3o. & can. Inter ca-ιera, in .q. 4. & l .a. & 2. C. de alendis liber. oc parent. Nisi sciant patrem propriis bonis, vel ossicio quo singitur pusse sibi contulere ; tunc enim non tenetur filius ex bonis suis conferre , nisi munus illud, vel ars quam pater callet, statui ipsius dedecori esset. NaVarra ea p. I 4. num. I 3. Bona-cina in Decalog. disp. 6.puαὶ s. num. 2. cum alii quos i bi citat. A deoque eerta est ista filiorum obligatio , ut teneatur filius in gravi necessiste ra-Hiuum non modo abstinetre ab ingressu Religionis , quam is illam us viniat , sed etiam quanuis Religionem iugiosius fuerit, exire tenetur, qua nuis
642쪽
parentum necessitas non si extrema, dummodo sit gravis, ea ratione qua filius ei non subveniens mortaliter peccaret existens in seculo. Hoc docet
S. Thomas 2. 2. q. Io I .art. . cui subicribunt caeteri omnes Doctores, additis duabus limitationibus , aut tribus. I. Ut alius praesentaneus non sit succurrendi modus. 2. Ut probabile sit parentem hac ratione adjutum iri. 3. Dummodo filius hoc ipso non implicetur occasione , aut periculo probabili ac urgente spiritualis salutis , dum remanet in secuto ; quilibet enim tenetur salutem animae suae saluti corporeae alterius praeserte. His quae de Religione relinquenda dicta sunt favet can. I. dist. O. & aperta ratatio jubens ea quae sunt praecerit , illis praeferri quae meri consilii sunt, cujusmodi sunt vota dc religiosa pro sessio. I X. Vicissim quoque tenentur parentes liberis de victu providere simili virtutis pietatis obligatione , qua parentibus filii debent , l. fin. C.de alend. liber. Ergo liberi triennio apud matrem educandi sunt, & post triennium apud patrem, l. Nec filium, C. de patr. potest. &cap. 2. de convers. infidet. Eisque tenetur pater alimenta praebere, hoc est victum , vestitum, habitationem , aliaque ad vitam necessiaria , ut sunt medicamenta in infimmitate, i. Si quis a liberis, D. de liberis agnoscend. & l. Legatis, D. de aliment. & cib. leg. & quas habet filias dotare, i. Qui liberos, D. de ritu nupr.& l. fili. C. de dotis promissione. Sed si pater ex inopia non queat liberos alere, tenebitur mater huic ossicio supplere , d. l. Si quis a liberis. In defectum autem matris id onus praestare tenentur avi & alii ascendentes, i. penult. D. de liber. agnose. Si mater intra triennium aliquid pro infante expenderit , poterit a patre repetere, i. Nec filium, C. de patr. potest. & l. Nesennius, D. de negor. gest. X. Diversi tamen casus occurrunt in quibus pater non tenetur filium
alere, ut sunt patris ipsius inopia ac impotentia. Item si bona sum cientia ipsi filio suppetant. Item si filius artem calleat, aut ossicio provisus sit unde possit suam vitam sustentare. Denique si filius adeo si ingratus, aut flagitiosus , ut secundum jura ex haeredari mereatur. Sylvester verbo Filii,
X I. Iura quidem Civilia denegant spuriis, & omnibus illegitimis liberis alimenta : quin etiam illos a successione , non quidem materna , sed paterna repellunt, ut ait cap. Per venerabilem, qui fit. sint legit. Idque comstat ex authent. Licet patri, C. de naturat. liber. & authent. Ex complexu, C. de incest.nupt. Sed Ius Canonicum hoc eorrigit, ut naturalibus & illegitime natis liberis ab utroque parentum praebeantur alimenta, cap. Cum
haberet, de eo qui dux. in matrimon. Quae canonica provisio chm sit ipsi juri naturali aperte conformis, praevalet Romanis legibus, dc ubique fete servatur .tiam in Gallia. XII. Quoad successionem vero filiorum naturalium in bona parentum defunctorum nihil innovatum a Iure Canonico reperio. Jus autem
643쪽
Civile si e de eernit in primis quoad suceessionem in bona 'materna , ut ab
intestato filius naturalis succedat matri carenti legitimis liberis in universa bona , sit iste haeres ex asse ; matri autem intestatae legitimos habetiali filios iuccedat ex aequo cum illis , l. Si qui illustris , C. ad Senatuscons. Orficiamim. Quod attinet ad paternam Luccessionem ab intcstato filii naturales excludi solent. Sed solum eis restat in bona paterna ius alimento- m. Sunt, tamen capaces legatorum ipsis a patre relictorum , modo immodica non sint ac in fraudem legitimorum haeredum. Capaces similitersiant moderatarum donationum , aut dotium ab iisdem. Bariolus in l. Gaurai , 6. Quod si bis, D. de liber. & posthum. & inter Gallicanos Iuriscon-
sultos Papo lib. 2 i. placitorum , tit. 3. num. 2. referens Placitum Senatus ,
Parisiensis quo donationes inter vivos , & legata paterna in gratiam ille- , girimi filii fuerunt eidem ad)udicata.Coquillus responsorum cap. 29. LoUctus lit. D, num . r. ubi docet quoque in Galliae Curiis nullum fieri & haberid i scri men inter filios naturales ex solutis personis , & spurios N adulteri- . nos & ex sacrilega copula conceptos, sed eodem omnes jure censori. Ibis enim disceptabatur causa liberorum ex Sacerdote conceptorum, quibus Senatus Parisieritis legatum adjudicavit a patre relictum. Item Bonifacius in compilatione Senatusconsultorum Curiae Aquensis, p. 2. lib. . tit. s. ubi legata filiis adulterinis a patre , qui eos dum esset conjugatus, ex pellicesu sceperat, relicta , fuere iisdem confirmata. Cujacius quoque consuli. 2.
asserit patrem Sacerdotem liberis suis quos tempore Sacerdotii sui suscepit , posse & donare & legare. Nulla enim liberis culpa imputatur qud draliter nati stat. Atque ossicium propriis liberis providendi victum est naturale debitum , quod humano ullo jure infringi, aut convelli non
por: st.. XII I. Haec pariter ex Jure Civili observanda, neque patrem , neque matrem. qui quaeve liberos habens ex priore conjugio ad secundas nuptias convolaverit, ullo modo polle vel in gratiam posterioris conjugis, . vel filiorum qui nati sunt ex posteriore matrimonio quidquam amplius elargiri , sive per donationem aut aliam inter vivos dispositionem , sive per ultimae voluntatis aliquam dispositionem amplius dare, vol relinquere. quam datum , aut relictum ab eodem , eademve fuerit uni ex prioris conjugii liberis , cui quamminimum prae reliquis fratribus fuerit datum , aut relictum. Hoc ita providia lex Hac edictali. C. de secund. nupt. Hoc immen ita limitandum est , mod5 jura legitimarum integra serventur posterioribus liberis , si forte minimum anterioris matrimonii filio relictum debitam posteriori filio legitimam non adaequaret. Parentibus enim liberum arbitrium de bonis suis inter liberos dividendis eatenus servatur, dum legitima singulis eorum integra servetur, l. Parentibus, C. de inossi c. testam. Eandem in Gallia provisionem edixit Franciscus II. anno Is6o. eodemque suo Edicto constituit, ut viduae ad secunda vota transgrc llae non - . .: II ii possint
644쪽
possint ullatenus de bonis ex prioris mariti liberalitate aequi fitis quidquam disponere , nisi in gratiam filiorum ex priore matrimonio si perstiatum. De reliquis porro & aliunde quae litis bonis ne largius disponere eis liceat in favorem sive ultimi mariti, sive liberorum ex ultimis nuptiis, Ilvam relictum fuerit uni liberorum ex primo matrimonio , cui minimum, uerit attributum. Quod si major pars liberis posterioris matrimonii obtigerit , id qaod superest deducatur & dividatur ad praescriptum Imperat rise legis & Gallicani Edicti se periva memorati. Quod utique peraeque o
servatur in viris ac in scemirus , ut testificatur Charontis lib. 3. re1ponsorum, ad finem. Et sane de seminis ita statuit lex Fae in C. de secund. nuptis De vitia mitem hoc edicit lax Generabim, C .eod. tit . ut quidquid ex bonis idefunctae uxoris lucrati sunt, id omne servetur libetis mioris matrimonii, 1i. vii ad secundas nuptias transvolaverit, neque possit ex bonis quae ea priore uxore lucratus est, quidquam in eorum maejudicium alienare. ΡrO-
viderat etiana mus per Moxsen Deut. 2I-uum. 16. quum esset licitae
populo Dei polygamia.& Ius primamini maIrimoniorum duplicem si1-Pra reliquos fetatres viribueret porrionem. nov. licere patri jus illud , filio ex fistiditae axare primogenito ad filium natu posteriorem ex uxore impensas dilectα susceptum trans serae. XIV. Quanquam rum tenetur maerer alem Hiram triennio majollem. l. messiana, Caet parn potast. ω cap. t. de eonum C infide l. eadem tamerate uetur ulteri ux alere filium indigentem, si pater is ad hoe debitum impotens, i. M s ais libanis , ride liberis agnata inire etiam in desectum simul patris & matris ista obligatio devolvitur M avos , aliosve ascendentes , l. penult. D. t ad . tuta Similiter mater per se non te cietur dotem filiae constituere, hoc enim onere solus pater adstringitur, I. Neque mater , C. de
iure doc. 8e l. Si pateri& Authentit, pis, Ciae dote promissa. Tamen ipsa mater ad hoc tenetur quando filia indiget, nee ἀiunde dotem habere po-ust,dicta lege Si quis a liberis, & colligitar is lege Neque mater, C.de juro t. in his verbis prelisi ex is Ma S pribasili ea α Et quia dos vice alia
memorum constituitur , ad quae praebenda tenetur mater , s puer sit imis
X V. Qihi etiam iα desectum ascendentium , di matris Rater comis pellendus est dotare sororem p non enim solummodb id exigit ordo charitatis , sed etiam recte colligitur ex lege Cis filiam , D. ubi pupili. educari
vel morari deb. n hi st mi itur non poste pupillum a tutore repetere aliment. quae tutor ejus sorori tribuir. Ergo tenetur frater alimenta praestare so
rori his indigenti; alioqui enim pupilius hic pollet haec alimenea , ut istandebita, a tutore repetere. Igitur serorem Meare tenetur 3 dos enim ita keum succedit alimentorum. Restringitiis tamen ista obligatio in sorora ex eodem patre mea , nec debet ex endi in sororem tuerinam , quau quidem statuitar in l. C- μι- , ,. . D. de admis Iu g. non licere tu-
645쪽
etari ex bonili pupilli dotem sorori ejus consti inere ex ano patre ortae. Istaeolligam & docent Barbasa p. 4. l. I. D. solve. matrim. num. 183. Bona made contractib. disp. 3. quaest. II. puncto 2. n. 23. Id tamen limitandum ni si rater ipse sit haeres matris , seu patris ipsius sororis o tune erum repratissentat perisnam destincti, & ejus onera sustinet. XVI. Quod dixi de obligatione patris in consti uenda dote filiae, Tta legitimum est , ut teneatur lege iterum eandem dotare, si prima dos deperdi ta fiterit. dummodo illis conditiones simul concurrant. Primhm quidem , ut dos absque filiae culpa fuerit amissa. Secκ δ , ut primum nliae Matrimonium fuerit dissolutum , ne filia desectu dotis excludatut 1 secundis nuptiis , l . Si eum dorem, .et. D. solui. matrim. durante namque primo matrimonio pater non tenetur te sarcire dotem , quanuis sine eulpa filiae amΗsa fuerit. Sed licet non integram dorem ipsam quae major fit legiti-HI, tenetur tamen legitimam filiae debitam reparare, ac eidem erogare,
etiam durante ejus matrimonio.
siuibus ex causis oriatur obligatio restituendi , t 'de contractibus in genere.
UM sit compertum omnes restirirendi obligationes non pas. sim ex quavis specie justitiae , aut alterius virtutis oriri, sed solum ex iustitia commutativa, ut capite praecedenti docui ; nunc propius dispiciendae sunt Ubligationum testituendi radices & causae. obligatio est vinculum Juetis, quo necessitate ad stringimur aHeujus rei solvendae. Instit. de obligationi b. in princ. Justicia potia, est constans N perperii a voluntas jus sinam cuique tribuendi , l. Iu- sitia, D.de just. & jur. Dividitur jiistitiatum ab Aristotele, tum a Sancto Thoma, in publicam quae legalis dicitur , & privatam. Rursus privata in stiria, in distributivam quae versatur in distributionibus officiorum ac
munerum , praemiorum atque poenarum I 8c in commutativam versantem in aequalitate dati & aecepti. Utraque sane iustitiae species tendit ad aequalitatem , diverso ramen modo e nam distributiva spectat aequalitatem geometricam , commensurando proportiones , capaci ates & distincta merita , sive personarum, sive rerum e nimirum ut magis idoneis consetamur graviora officia , dignioribus ampliora mi nera , praemia , Vel poenae , praediis quoque uberioribus majora onera , sterilioribus autem minora. Commutativa rem cum re ex aequo pensat , secluso omni personarum respe-
646쪽
ctu atque ita aequalitatem arithmeticam observat. Haec de utraque justitiae specie discrimina tradit Alistoteles lib. Ethicorum ad Nicomaco Cap. . & A. I I. Restimendi obligatio , ut visum est Theologis , ex triplici capite derivatur. Primo ex re accepta , etiamsi acceptio quae praecessit, non fuerit injusta, ut si haeres rem defuncto cui succedit , commodatam , aut apud eum depositam reperiens inter res haereditarias , sibi bona fide assumat. Secundδ ex inJusta acceptione , vel damni ficatione , ut in usura , fimo. Tertio ex justa conventione , seu contractu. Iurisconsulti paulo aliter exploratu obligationum sontes , ut vel emanent a toto naturali Iure, ut est nudum pactum 4 vel a Iure tantum Civili , ut quunt sub spe futurae solq-tionis chirographum anticipate debitori concessum fuit, quo fateatur crγditor sibi elle pretium perlolutum. Hic namque civilis inest obligario ob civilem praelumptionein factae solutionis ; sed deficit naturalis obligatio, cum revera pretium non iit persolutum. Vel denique una concurrunt ad obligationem Ius Civile & naturale, ut m emptione venditione, locati ne conductione , deposito , mutuo , & simillibus. 'II I. Hoc tamen sciendum de nudo pacto,quod dira parere obligationem naturalem , sed non civilem , quatenus ex nudo Pacto nulla conceditur in Iure Civili actio , ipsum pactum nudum Sine promissionem nullo contractu vestitam, sive stipulationis, sive alterius conventionis mutuae- istud porrd naturalem , quae vulgδ δicitur, conseientiae obligationem pari t. Sed hoc ita intelligendum, dummodo it Iud pactum, seu promissio suerit acceptata per alterius partis utcumque significatum consensum : nam citra acceptationem ne quidem inducitur naturalis ex pacto nudo obligλ-
io , ut post Sotum, Iulium Clarum, Gomesium, Covarruviam & aliosa irriit Layman lib. 3. tract. . cap. i. num. 3. Etiamsi vero pactum nudum sic explicatum non sussiciat ad intentandam actionsm , lassicit tames ad pariendam legitimam exceptionem , l. Iuris genιium, *- Sed cum αιlla, D. pactis , qua impeditur repetitio soluti, l. Iulia s , D. de condict. inde b. &datur ius compensandi advers s actorem. Nam id quod natura debetur, venit in compensationem , l. 6. D. de compensation. I V. Istae demum ex Iure naturali simul & Civili permixtae obligationes ex quatuor fontibus emanant, ex contractu , & quasi contractu ; ex delicto. & quasi delicto. Ista demum quatuor capita plenius continen Obligationum fomes quam tria illa, rei acccptae , damni injuria illati , de contractus, ad quae non nisi improprie reduci possunt muliae ex quasi cor tractu, α cx quasi dclicto obligationes.. - : rV. Contractus definitur, Plurium ad idem olpcitum conventio. Contractus dividuntur in innominatos. quales sunt illi quatuor: Do ut des, Dohat facias , Facio ut des, Facio ut facias ; Sc iacula in tos, qualcs sum Emp-llio , Locatio , Mutuam Nominati contractus tribus Aontrahuntur modis,
647쪽
. re , Nerbis, tonsensu , l. i.& 2. D. de obligat. & action. Contractus qui reperficiuntur, quatuor recensentur: Mutuum, Commodatum quo nomine precarium quoque includitur) Depositum, & Pignus. Qui ero consensuperficiuntur contractus quinque mimeranar : Emptio Vendi io, Locatio Conductio, Societas , Mandatum, Emphyleusis. Verbis initur solus stipulationis contractus .:ad quam reduci rue fidejusso. Verborum nomine comprehenduntur quoque nurus, aliave signa ἐκ scriptura. P . . 'V l. Obligatio pariter ex quasi contractibus oritur, per quos aliquis tacito Obligatur etiam absens & ignorans. Hujus generis septem potitii muria numerantur. Primo pignus tacitum , cui locus est in mobilibus in domum losatam invectis , ut dominus , seu locator domus possit illa propensione domus retinere a qua ex causa competit ei actio Servianae ex edi- . cio Servii Praetoris, l. Labeo, 3e l. S er,s. Si iubitιν, D. de pignor. dicta quoque pignoratilia actio u ilis, ad discrimen pignoratiliae' directae, quae recontrahitur. Item in fructibus de fundo locato provenientibus, favore pariter locatoris pro sandi locati mercede, l.In Pradiis, & l. Ominu . D inqui b. caus. pign. vel hypoth. tac. contrah. & I. Si l e , D .locati. Praetere. in fructibus rei pignoriiraeui debitore perceptis in favorem Creciiroris pro solutione crediti, d. l. Quamis. Secunda ex quasi contractu obligatio est in tutela & cura , perinde ae si contractum ellet inter pupillum & rut
. rem, inter minorem dc curatorem Tertia in negotiis gcstis ; filigitur enim tacitum mandatum, ut ex alterius negotio utiliter gesto , qua nui absentis
de inscii, servetur indemnis ille qui gessit. Quarta in soluxione indebiti,
ut solutum reeuperetur per condictionem indebiti. Quinta iii legata ira adversus haeredem , quasi convenisset inter ipsos de praestando legato. Sexta in causa communis dividundi, ad quam pertinet illa quoque fami liae erciscundae , hoc est haereditatis dividendae. Septima de nitima in eausa λnium regundorum , idest de , terminis locandis , inter habentes confinia praedia . Ad haec universa titulusi pertinet Institui. de obligat. quae quasi
VII. In universum contractus alii bonae fidei sunt , aIii striar juris . Bonam fidem hie liuellige non prout opponitur dolo ; sic enim contractus omnes esse bonae fidei debent : sed intellige latiorem de benigniorem, interpretationem secundum aequitatem ρ cum tamen contractus stricti ju-- ris Iudicem adstringant ad strictiorem & exactiorem verborum quibus contractus initi sunt interpretationem. Porrδ bonae fidei contractus sunt emptio venditio locatio conducti , negotiorum gestio, mandatum, dg-: positu ga, sciet etas exseri numeratio in Actionum v Institui. dei actioni b. Reliqui non ibi recensiti, sunt stricta juris . ut aliqui contractus inno-- minati, mutuum , census , emphyleusis , gratuita stipulatro donatum Uti enim ait l. QMdquid sto. D.de verNoblig. Quidqmd adprisiaresae obligat on est, id verbispalans extσima Graniolim inubiqitur . aciferasemper secui -
648쪽
iam re Finem inrer diramur 3 hoc est, ut non extendatur obligatio ultra quain ipsa stricte sumpta vota exprimant. Qnod idem intelligendum esse an votis , seu promissis Deo factis, docent Covat vias , Sanchez , Re- hellus . id que iure merito: cum enim line initio gratuita fuerint , benivalius interpretanda sunt, nec uitin expressa promittentis verba. Principis quoque donatio ac beneficium, si nemini praejudicet, neque juri communi restagetur, favorabiliorem intrepretationem admi xit ob liberalitatem Manunificentiam quae de Principe pnesumitur , i. 3. D. de constitui. Princ. 4. Princeps . D. de verb. signis cap. Cum dilecti, de donation. VIII. Obligatur quis ex desicto , maxime ex his quartior, furto,irapina , quae sei licet ad ruretum vim inuoque illatam adjangit adversas reis artivae domi m . ac ex damno illato ex tige Aquilia ,& ex injnria. Quatuor ista delicta privata iam & aemilia, quatenus in his non publieavi dicta expetitur ab actore, sed congruens pro accepto damno reparatio, ices harum actionum aliquae Lmota stir, ut situ, rapinae, injuriarum. IX. Legis Aquiliae duo capita sant a rimum caput in eum qui alterius
άervum , aut pecus injuria Occidit , Minitum ibi vere damnetur quanti Uurimi res eo anno valuit : nut fi servus damnum istiusmodi intulit, ejus domimus vel eum noxae dedat, hoc est transferat in ejus qui damnum passus est dominium, vel damnum ipse resarciat. Alterum caput in illum qui alienum servam, aut pecus Vulneraverit, aut alio modo sine ejus interitu, serit , aut aliud quodvis animal laeserit , occideritve, ut tantum solvere compellatur quanti servus aut animai proximie triginta fliebus valuit: aut s us istud damnum fecit, noxae a domino dedatur, aut dominus ejus Ruanti ea res erat exsolvat. Hoc ultimum caput ad plura quam illud primum extenditur , mimirtim ad animalia pariter quae pecudum, vel pee Tum nomine non comprehenduntur , cujusinodi sunt canes , gallinae, an-4eses, columbae, sepulculi. Ista vera actio utplurimum civilis est. Sed si animal occisum aut vulneratum fuerit in contumeliam domini, dabitur
actio criminalis, i. Item apud Labeonem, j. Si psit, D. de injur. & l. Praetyria it , eod. X. Praeter memorata damna eum iniuria facientis data, est aliud dam-mum sine satientis injuria datum , quod in iure Pauperies.ssicitur, ut quum quadrupes sine injoria aut culpa domini ini damnam intulit 3 Nec enimianimal brutum in tiam Reisse potuit quod sensu carer, l. x. D. si quadrup. pavp. sec. dicat. Eoque casu liberum domino est, vel quadrupedem noxae dedere, vel damnum pecimia resarcire. XI. Injuriarum actio in eum intenditur qui dolo malo liberi hominis corpus, digilatatem, aut famam seu verbis, seu ficto laeserit.
X I L Iam vero quoad obligationes ex quasi delicto , non intervenit in his dolus malus, sed negligentia At culpτ. Et istae ad quatuor species mIure reducuntur. Primum in Ddice, qui Mon per dolam, sed ex imperitiai . male
649쪽
male judicavit, ideoque litem suam secit, i. Fuiusfamia , D. de iudieiis, &Institui. de obligat. quae ex quasi delicto nasci in princi p. Simile est de M dico vel Chirurgo im eritor unde ait caput S. culpa tua, de injur.& damn. dat. Si ἐιmna aliis imperitia tua ,sivo negligentia evenerκnt, jure super his te Iarisfacere oponet: nec striorantia te excusia ,s scire ἐιbuisti ex fatis mο injuriam verisimiliter pose conia gero, vat 'actinam. Et Iustitur. de lege A qui ν. condemnantur Medici aut Chirurgi qui ex imperitia servum alienum oec derunt , ad omne damnum domino refarciendum.. XIII. Secundum quasi delictum est in appenso , quod eadems transeuntem laesit , ut de damno teneatur qui appendit. Tertium est in effuso similiter aut peojecto. Quartum in exemptore, aut institore, ut exercitor de damno teneatue illato ei quem recepit in suam navem : institor vero de damno illato illi quem reeepie in stabulΗm , vel cauponam : unde contra hos exurgunt exercitoriae & institoriae actiones , quibus ipsae quoque temnentur mulieres, i. Et si a mulsere, C. de instit.de exere.ΚΕ
Utrum conventiones inter vivos , aut ultima bo-
norum d stositiones valeant in conscientia, etsi
Jure CiῬili habeantur inetalida ex desectu s-
Setuo prae norandum est, supponi in primis Partes contrahentes . aut de facultatibus. suis disponentes omnem habere aptitudinem simul & libertatem a Iure requisitam. Secunda e Manuis circa qMaestionem istam Doctores in oppositas sententias dividantur, & singuli fuam tueantur opinionem ut probabiliorem, in hoc ramen convenire & ingenue fateri, contrariam sententiam rationibus niti valde probabilibus. II. Contractum libere, se , personis idoneis celebratum sine solenniis talibus 1 Iure Civili requisitis validum esse , quod attinet ad forum conis
rir. cap. 3. Iasou 3 D l .ia non sonem, in rinci p. D. de condict. indeia Tra-ouellus post leges connubiciles , glossa. α num. M. di alii ces ebres Iuri Gconsulti.
650쪽
consulti, quos et ixat Covarruvias in cap. Cκm elles , num. s. ide testam. ubi assirit hanc elle squam tamen ipse non sequitur) communiorem opinionem. His adde Sotum de justit. libM.quaest. s. Molinam de justit. tract. a.disp. 8 i.
Reginaldum lib. 23. mun. ios. Emanuel.Sa in aphori linis etiam Romae correctis, verbo Contr.Aut, num. I. Petrum de Aragonia in 2.2. de justi t. q. 62. & alios. Ex opposito negant Covarruvias in cap. CAm esses, de test mri n. s.& seq.i& in cap Qua is pactum, parte a. - Suareae de lcgib. lib. .cap. 24. , num. 4. SI cap. 21. num. 22. Lesitus lib. 2. cap. I9. dub. . Bonacina de conti
tractibus, disput. 3. quaest. i. puncto 3. num. 2.&I. De iugo de contractibus in genere, dii put. 12. sua. 9. Horum ratio fundatur in potestate legum quae solennitates indux crunt. : Add ni tamen plerique Authores primae senten. tiae, eum cui Iudex ctiam juxta solsamitaIes a Iure req*istas prununcians
rem ad judicaverit, licito. p uidere , Soto , sa: quia juε. lioquii ambiguum per Iudicis sententiam dirimi par est. iIII. Prima tamen sententia fundatur in naturari hominum libertate disponendi de rebus suic, atque in obligatione naturali di debita fide circa quarumcunque fraudum suspsuam perplexamque materiam : non tamen per hoc intendere ut vincu-um naturale dis Llvatur; quin imb Iure ipso Civili naturalem obligationem pacti nudi adstrui, licet actionem de illo non permittat intentari , sed tamen, concedere legitimam ex pacto nudo exceptionemr, qua repellatur actoris intentio , l. iuris gentium , S. Sed eum nulla, & 3. Quinim. , D. de pactis : & cap. Antigonus, de pactis. I V. Testamentum conditum sine solennitatibus a Iure Civili per legem Hac consultissima , C. de testam . requisitis , validum quoque jure naturali assirmant Covarruvias loc. sit. Su Gez de legibus lib. s. cap.26. l . A.
dc cap. 1 F. num. 22. Bonacina locis cit. Contr autem, valere in conscientia , & natur alcm parere obligationem, contendunt Sylvester verbo Testamentum I. quaest. s. & verbo Bareditas 3. quaest. 7. Iulius Clarus de testam. quaest. 9. Mantica de conject. ultim. 'Obwx. lib. 2. tit. I Α, num. Io. Molina
locis cit. Emanuel Sa etiam post Romanam emendationem ρ verbo Te ment: m 3. Malde rus de testam. duius. Reginaldus loc.cit. quod mireris. L ssius loc .cit. Dihil tamen adducens pro ratione discriminis , cur id quod negat ibi de contractibus, assirmet tamen de festamentis. Quin etiam idem Lessius & Clavis Regia lib. 3. cap. 7. 5: Salas de legibus disput. IO. art. 4.num. 11. & Mollisius unanimes asserunt, haeredem ab intestato qui certus sit, vel esse debeat de testatoris voluntate in testamento aut codicillis solennitatibus Iuris carentibus comprehensa , teneri sub mortali ex muris naturae obligatione restituere haereditatem, & solvere legata secundum mentem testatoris. Huc spectat quod Plinius ait lib. 4. epist. Io. Defoctorum