장음표시 사용
671쪽
est ut mutuum sit vere causa damni emergentis, aut lucri cessantis; verbi causa , ut pecuniam destinatam negotiationi , vel emptioni rei frugiferae subtraham ab illa destinatione , eo quod tibi mutuem. Nec id soldin, sed requiritur insuper ut non habeam aliam penes me Otiosam pecuniam, quam possim substituere in eundem usum ad quem priorem deuinaveram pecuniam , quam tibi do mutuo : si enim par alia pecunia mihi rest e,ce ssabit praetextus lucri celsantis, aut emergentis damni, cum facile pos-sm illud interesse reparare impendendo in hoc ipsum eam , quae mihi superest, pecuniam otiosam. Ad hoc tamen non est necessc illam pecuniam computare quae in alios eventus rationabiliter se posita est , ut recte notae Navarra cap. II. num. 2I2. qualis est illa quae reservatur ad alimenta de provisiones familiae , ad filiorum dotem, ad emendam praesecturam, vel Officium , ad casus fortuitos, quos prudens & commodus pater similias debet praecavere , ne inopinato ingruente aliquo eoruna opprimatur, ut sunt morbi privati , incendia, bella, epidemiae , occurrentia litigia , longinquae profectiones. Secunda conditio est, ut minus lucrum exigas quam quod ex tua destinatione sperare poteras, siquidem deduc nda tist laborum di expensaruna aesti inatio , & quanti minoris valet id quod suturum atque incertum est quam quoiu certum est & praesens. Tertia dcmum conditio est, ut lucri cessantis compensatio non exigatur statim dato mutuo, sed post
conveniens intervallum : ut si ex mutuo centum aureoruna debeantur mihi octo lucri cessantis , non paciscar octo statim mihi solvi ; aliosui enim
jam reipsa non mutuo cem una, sed solum nonaginta duos aureos : S: tamen non minus ex illa imminuta summa referrem nomine intcresse, qu Mais mimiassem centum. Medina de usur. quaest. , f. Septima conditio, Lessus
X l V. Hic admonendos diaco Sc poenitentes , & Consessarios , plerumque fieri ut honaines per caecun3 sui amorem decipiant alios, atque etiam seipsos falsis praetextibus , quibus suas obvelant usuras ad excusMidas excusationes in peccatis. Unde Sanctus Papa Gregorius I. pari. P.istoralis , cap. 9. ait: Saepe sibi des mens Usa mentitur. Multi quippe fundant interesse in hoc, quod possent creditam pecuniam exponere legitimo alicui lucro , cum tamen nullum ad id habeant , aut habuerint essicax propositum, aut etiam repugnantem habeant Voluntatem ob pericula quae reformidant. Isti quidem identidem assirmant se nunquam colonrissuros ut suae pecuniae arcis otiosae includamur ; cum tamen aut solum intendant ex mutuo lucrum , vel saltem de aliis lucrandi modis nihil certo ac essica iter proponant , nisi sorte solo illo casu quo fidi debitores non occurrerem, quibus tu id suam pecuniam cum foenore credant. Illud proposi-rom cst plane praeposterum, nec potest fundare lucrum cessans. Ut enimvero obtendi possit cessans lucrum , necesse est ante mutuum praecessisse completam de essicacem voluntatem aliis negotiis licitis de lucratoriis pe-
672쪽
cuniam ist .im impendendi , quam postmodum rogor alii mutuo credere. Idque adeo certum est , ut Toletus lib. s. cap. 33. num. 2. & 3. asserat omnes hac in re Doctores convenire. Et tamen corum plerique qui lucrum Cessans praetexunt , recusare solent occurrentes occasiones illius lucri quod sibi cessare praetexunt, quales sunt praediorum frugi serorum emptiones , frugum aut fructuum mercimonia, verae , nec fucatae cum mercatoribus societates, aut census perpetui; quia videlicet in hoc unum , aut certe rimarib intendunt, ut lucrum specioso de fallaci praetextu reportent ex mutuo cum certissima mutuatae sortis recuperatione , quae magna est avaritiae illecebra.
X V. In pignoribus quoque & hypothecis contrahitur etiam palliatum foenus , ut fit in pacto legis commissoriae , quod debitorem amissioni pignoris adstringit, transfertque illud in creditorem, si tempore praestituto non solverit. Jubcnt vero leges pignus distrahi,&ex ejus pretio summam dubiram deduci , qua credi rori satisfiat , necnon distractionis impensas I totum vero residuum restitui dctatori. Pactum legis commitariae circa pignora damnatur in utroque Jure, cap. I. & L de usur. & l. I. & χ. C. de pignorat. action. Verum duobus casibus Canones permittunt-creditori fructus pignoris percipere sine sortis dimi mitione. Primus cst , si dominus Ludi pro debita sibi , vastallo pensione sumat in hypothecam ipsum seu date praedium ; non enim quos inde fructus capiet , conferre tenebitur in sortem , cap. r. & cap. Conquestus , de usur. & cap. r. de Ludis. Ex quo enim Ludum in manus Domini directi recidit, spectant ad ejus domisium fructus ex jure seu dati. Secundus castis cst in pignore dotali quod socer genero assignavit. Potast enim gener fructus sine dotis dimimitione percipere pro sustinendis oneribus matrimonii, cap. Salubriter , eod. tit. Ulterius addit Soto de itastitia lib. 6. quaest. i. art. a. idem juris e N in vidua
quae mortuo viro suam nondum dotem recepit, ut possit ad onera Viduitatis sustinenda fructibus frui dotalis hypothecae sine ulla dotis deductione.
Caereroqui fructus quos creditor ex pignore percipit, computandi sunt in sortis diminuit onem, cap. r.& d. cap. Salubriter, de usur. . XVI. Denique hoc sciendum, prohibitum esse ab utroque Jure , Ecclesiastico & Civili, usuras nondum persolutas in sortem convertere. l. Ut nullo modo, C.de usur. & Pii V. Constitutio de censibus idem prohibet, ne census antea constitutus augeatur ex pensionibus debitis quidem, sed non solutis, quan uis ex jam solvIis augeri possit. Navarra quidem , AZorius, Bona cina de contractib. disp. 3. quaest. q. num. 4o. aliique Doctores asserunt istam prohibitionem non esse juris naturae, sed duntaxat positivi in aequitate s mdati, ne censuarii hujusinodi accessionibus supercrescentibus opprimantur. Qua prohibiti duiu viger, obligat secundum conscientiam,
sevi & aliae Iuris positi, dispositiones , de quibus pronunciat Apostolus Rom. 13. Qui pοιι ii res is , ordinat ri Dei res t. Idea necessitate fudis
673쪽
estote, non se tum propter iram, sea etiam propter conscientiam. Usuras usu is super nascentes vocant Graeci Anatocisnarum. XVII. Plerumque usu venit, ut novus creditor alienum mutuum sua pecunia exsolvendo , subrogetur in jus & nomen prioris creditoris , qui justo titulo lucri celsitatis , vel emergentis damni usuras ex mutuo repor-rabic , quique novo isti creditori qui id mutuum exsolvit, omni jure suo cedit: quaeritur an vi hujus cessionis licitum sit subrogato huic creditori easdem usuras circa mutuatarium continuare t Videbitur forsan alicui hodei licere , tanquam succc libri ac cessionario prioris creditoris qui eas lici thexigebat, juxta communem utriusque Iuris regulam : Qui ita jus aberiusfccedit, eodem quo ille Iure uti debet. Caeterum contrarium prorsus statuendtura, nisi novus iste creditor similiter patiatur lucri , vel damni interesse Cum enim jus illud quod pristino creditori comperebat, sit penitus per solutionem extinctam, non potest in subrogatum creditorem transmitti, secundum alteram istam Iuris regulam : Nemo plus juris in alium trauferro potes, quam ipse habet, cap.Nemo potest, de regul.jur.in 6. & l.Nemo plus juris , D. eod. Caput istud concludo legis tum Romanae, tum Francicae prohibitione. Iustinianus non committit ut tutores & curatores sin quibus, erat plautibilior usurarum praetextus) minorum pecunias usuris exponant; sic enim novella 72. f. Quoniam, sancit: Quoniam aretem videmus curatores, Pu mque Dei mem .riam habent,ad curam docuiter accedere Prorer faenera rorum necessitatem , D icimus nullam meo*atem ex legibus ese curruoribus mianorum pecu vas 'nerari , sed caute reponere ct reservare. Successit posterior novella Basilii Macedonis, prohibens tutoribus & curru oribus minora m& pupillorum pecuniam scenori dare. Deinde altera Leonis cognomento
Philosophi, qui patri Basilio successit, qua profitetur pupillares has risuras
divina lege vetitas elle t permittit tamen generaliter usuras , quemadmodum alia mala publice tolerantnr, ut Iudaici cultus , lupanaria , eo quod inopes urgente necessitate non aliam possent nancisci pecuniam nisi scene brem. His subjicio Henriei III. Gallicanam Sanctionem in Comitiis Ble- sensibus, arta χο 1. Omnibus cujuscumque sexus cir conditionis inhibemus usura exercere, ac pecuniam Disori vis are vel lucro , sub poena pro prima vice honorirria petenda venia, ct exilii gravis pecuniaria multationis , cujus quarta pars denuntiatoribus adsuricabitur. Pro secunda autem vice pona corporea ct generalis bonorum conse catio in ligetur. Quibus ii em poenii subiacere decem muo etiam prota et- ct med inoras usurarum.
674쪽
CAPUT VIII. De V2ra fundata super periculo fortis.
IRCuMsPEcet E procedendum est in discernendis periculis creditae sortis : cupiditas enim, quam radicem malorum omnium vocat Apostolus, plerumqua animum excaecat, ut sibi pericula effingat, quae reipsa nulla sunt; aut gravia putet quae leviora sunτ. Nec tamen negari potest , vera pericula quibus res exponitur , ine pretio aestimabilia, damnisque & jacturis obnoxia, quae recta ratio & sustitia compensari meritδ judicent , ne unicuique officium suum vertatur in damnum. Haec itaque aestimatio judicium requirit probi prudentisque viri.
Frequens enim docet experientia, multos accidere casus, per quos res creditat deteruntur vel consuinuntur, aut eo adducuntur sive ex debitorum advertis rebus , sive ex aliorum creditorum concursu , sive ex mala fide vel
judiciariis tricis & artificiosis evasionibus , sive ex inevitabilibus litium expensis, sive ex Iudicum ipsoru in favoribus & corruptelis , ut multis satius fuerit rem debitam non repetere quina judicio prosequi: ita ut certissima veritate nitatur ista Iuris regula: Mi s es habere allionem quam rem, lege Minus est, D. de regul. jur. II. Lieitrum est igitur in mutuo aliquid supra fortam recipere ratione periculi amittendi sortem , aut recuperandi cum molestiis , laboribus &expensis, ut docent Sylvester verbo Ustra I. quaest. 3s. Petrus Navarriis lib. . cap. 2. num. 343. Medina tract.de restit. quaest. 38. Filliu cius tradi. 3 . num. 9 . & Io 3. Bonacina de contract. disp. 3. quaest. 3. puncto s. Cessant tamcn huiusmodi cautiones ubi creditor nihil periclitatvr , eo quδd si praemunitus idoneis cautionibus, fidejussoribus & pignoribus. Sed tandem praeter rationis & periculi evidentiam , quale non tenetur creditor subire, quaestionem & resolutionem istam extra omnem dubitationis aleam eximit Decretum Sacrae Congregationis ab Innocentio X. Pontifice approbatum, postulantibus apud Sinensium regionem Regularibus Missionariis , Roinae typis oditum anno I 6 s. relatumque a Ludovico Bancei Dominicano Pr festare Theologiae in Aventovensi civitate , & Fidei Inquisitore , in sua Morali Summa , verbo Usura , his sancitum verbis : In praesito Sinarum Regno lege stabilitum est ut in mutuo triginta pro centum accipiantur ab L que respectu tueri cessantis& damni emergentis. Quaeritur utram Christianis sit licitum pro pecuniarum suarum mutuo , licet non interveniat lucrum cellans aut damnum emergens, praedictam triginta pro centum quan
675쪽
inatem lege Regni taxatam accipere Et causa dubitationis est, quia in recuperanda pecunia est aliquod periculum, quod qui accipit mutuum fugiat, vel quod tardet in solvendo , vel quod necesse iit coram Judice repetere. vii proper alia hujusmodi. Censiit Sacra Conor alio Cardinalium S. R. E.
III. Apud quosdam Summi stas evidenti rationi praevaluit capitis Nais
picanti, de usur. math intellecti , aut ut alii volunt, depravati aut horitas, cujus capitis lLec leguntur verba : Naviganti vel eunti ad nundinas certam mutuans pecunia qIantitatem , pro eo quod in se recepit periculum recepturas ultra sortem , usurarius es cengendus. Quidam textum prout vulgo legitur,
falsitatis arguunt , Sc ablatam negativam vocem Conqueruntur, voluntque
legi, V rarius non est censendus. Id contendit scribens in hoc ipsum caput Barbosa , idque clare in serr ex collatione verborum immediate subsequentium : Ille quoque qui dat decem solidos , ut alio tempore totidem Ni gran .
vini, vel olei mensurae reddantur , qua licet tunc plus valeant, utrum plus vel minus solutionis tempore fuerint valiturae verisimiliter dubitatur , non debet ex hoc usura ius reputari. Ubi particulae, Ille quoque, indicant Pontificem velleneutrum censendum esse usurarium. Si evim de uno vellet, & non de aliatero, non addidisset, Ilu quoque, quae sunt Voces paritatis & consorinitatis; sed dixisset, Et ille econtra. idque probabilius commonstrat ab exscriptore aliquo depravatum fuisse textum , amota negativa. Alii vero quosael legat R. t equitur loco superius adducto Bonacina , advertentes alienum elle ab ordinario usu, si mutuans ipse assecuratotem se constituat erga mutuatarium illum mercatorem , omnemque inter creditorem & drbitorem initam
Gligationem supra mutui solutionem additam, reprobari jure ipso ut usu rariam , colligunt 1 mutuante fuisse mutuarario impositam legem , ut non alium quam seipsum eligeret adversus pericula obventura n dejutarem;& fortassis accepta quod deterius est in a mercatore cui mutuabatur , pe
I V. Pari ratione tametsi usurarium sit carius vendere praecise ob dilatam solutionem mercium, cap. In civitate, de usuris ; licitum est tamen credith vendentibus augere aliquatenus pretium ob incommoda quae subit mercator : tum quia solitus est de pia senti pretio nova contrahere mercimonia, suaque augere luera, quod est verum lucri cessantis, aut damni sibi emergentis interesse: tum etiam ob periculum , cui se exponit, pretii vel amittendi, vel diminuendi, vel cum expensis , aut cum emptoris malevolentia & molestiis recuperandi. Etiamsi vero postmodlim contingat, ut mutuator aut emptor rem suam vel pretium sine jactura vel molestiis, quales
676쪽
apparenter metuebantur, recipiat, potest sibi augmentum praedictum retinere , modb pretium non fuerit immoderatum , & revera periculum neri eamittendi vel expendendi, aut graves subeundi a debitore molestias. Ratio, est , quia propter hujusmodi pericula quibus se creditor exposuit, res ipsa
pluris valebat , ideoque potest excelliam retinere. Petrus Navarrus lib. 3. cap. 2. num. I A. COVarruvias lib. 2. Var. re l. cap. 3. num. 6. Lessius lib. 1-dub. . num. 28.3c 32. Bonacina de conrract. disput. 3. quaest.2. puncto num. 18is. Medina de restit. quaest. uir. aliique. Iustitia quidem commutativa, ut docet Aristoteles , in aequalitate consistit utrobique servanda.. lib. s. Et hic. cap. s. sed aequalitatem ac Pretium variant diversae circumstantiae hinc inde occurrentes.J
ONTRAcmuM alii celebrantur in gratiam dantis, ut depositum ; alii hi gratiam accipientus,ut mutuum,commodatum donatio ν alii in gratiam utriusque, ut emptio Venditio, locatio conductio,pignus, societas. Secundlim tres hasce distirentiastati contrahentium tenentur de dolo dc lata culpa tantum; alii pariter de levi culpa alii etiam de levissima. Culpas nic intelligimus civiles ; non enim necesse estem theologicas , idest quae apud Deum pro peccatis imputentur. Si ergo res alterius sit apud te per contractum qui in tuam solius utilitatem initus fuerit, teneris, si res intereat, non tantum ex lata , sed etiam ex levi, & levissima tua culpa; ut si liber , aut equus tibi commodatus apud te ex levissima tua culpa deperdatur. Hoc docet caput unicum de commodato , his verbis : Cum Iratia sui tantum quis com -δει- aecepit , de levissima etiam culpa tenetur : & lex In rebus commodasis , D. commodati. Ex officio quippe gratitudinis summam in aliena re gratis concessa diligentiam convenit exhiberi. At vice versa si contractus in solius domini commodum cedat, solam latam culpam praestare tenetur H qui rem habet alienam. Exemplum.*st in deposito, Instir . quib. modis recomrah. oblig. 6. Praeterea ctis, ubi decernitur, depositarium ex solo dolo tene . Ibi vero per dolum lata quoque culpa intelligitur, ut ibi Glossa exponit. Denique si contractus cedat in utriusque , dantis simul & accipiendis emolumentum , tenetur quis in re conservanda de lata & levi , sed
non de levissima culpa. Instit. ut supra, DCreditor. Et in universum tripli-
677쪽
cem istam aequitari valde consentaneam distinctionem tradit lex Contrarius 23. D. de regul. jur. II. Cum igitur emptio venditioque celebrentur in gratiam & commodum utriusque contrahentium, isti non tenentur de levissima , sed delata & levi culpa, si res dispereat, aut deterior fiar. Admodum tamen probabilis est assertio Lessii lib. h. cap. . mim. 3. non reneri contrahentes delevi aut levissima culpa in foro conscientiae , nisi post Iudicis sententiam. clim in his duabus aut nullum, aut solum veniale ex quadam inadvertentia peccatum contingat. Sed si damnum futurum advertit sufficienter & neglexit , ibi intervenit lata culpa, quari vis malitia abfuerit 3, 6c in soro conscientiae tenetur sic laedens laesae Parti satisfacere. III. Emptio est Pactio pretii pro merce. Venditio est Pactio mercis pro pretio , juxta l. I. D.de contrahend.empl. Tria igitur ad hujus contra dis substantiam efflagitantur et merx, pretium, & mutuus consensus.
I V. Rerum venalium pretium duplex distinguitur,scilicet legitimum, quod a Magistratu , vel , Principe , vel Republica praefixum est ι & vulgare, quod i communi prudentium aestimatione dependet , juxta l. pretia 63. D. ad legem Falcid. Pretia rerum non ex assectu, nec utilitatesinoulo-ram, sed communiter inguntur. Pretiivira legitimum consistit in indivisibili, ut non liceat illud tantisper augere. Vulgare autem habet aliquam latitu- dinem , & dividitur in summum , medium , & infimum, ut si mediumst centurue, infimum oterit esse nonaginta quinque, summum verb cen- . tum & quinque, ut locet Covarruvias lib. 3. Variarum re tui. cap. 3. num. r. Ubi praevalet legitimum pretium , non licet illud supergredi, aut minuere εὶ & si secus fiat, restitui debet. Sed ubi vulgare dominatur, potest idem mercis genus nunc pluris , nunc minoris vendi, modb non transiliantur fines summi aut infimi pretiit quod enim transilierit, restituendum est. Neque obstat lex In cause cognitione, D. de minor. Idem Pomponius ait in pretio emptionis venditionis naturaliter licere contrahentibus se eircumis venire. Hoc enim intelligendum de circumventione intra latitudinem pretii vulgaris, juxta Covarr. loc.cit. num. 2. Adhuc enim Versatur quis in tra justi pretii fines, si summum , aut infimum non trans liantur. Et praevalere debet illa quae supra omnes leges excellit prohibitio Apostoli t. Thensa l. 6. Ne quis supergrediatur, neque circumveniat in negotio fratrem fisum, quoniam vindex est Dominus. Et si vero in externo foro non concedatur actio ei qui vendendo vilius, vel carius emendo non excessit dimidium justi pretii, l. i. C. de refc.vend. cui suffragatur cap.Ciem dilecti, & cap.Cum causa , de empr. & vendit. id ita constitutum est ad vitandas innumeras liistes & dissidia qvie nascerentur , si ex qualibet laesione daretur a stio 3 uont amen per hoc extinguitur obligatio conscientiae ad restituendum in foro. interiori, & coram Dei judicio , in quo exigitur ratio usque ad ultimum,
quadrantem. S.Thomas a. a. quaesi.77. Mi. I.
678쪽
V. Illa quidem lex z. C. de rescind. vend. loquitur de solo venditore laeso ultra dimidium justi pretii , quia de solo venditore suerant Imperatores interpellati. Quaeritur an sit idem quoque judicium de emptore laeso
Assirmat ibidem Accursus , eaque est communis sententia, licet Cujacius in parat. eod. tit. hoc jus ad emptorem extendi noli r. Sed cum sit iste coim tractus mutuus ex eorum genere qui peraeque fiunt in gratiam utriusque, justitia exigit ut eodem uterque jure gaudeat. Et iFa tapius in emptorum gratiam Aquisextientis Senatus judicavit. Queritur praeterea, quatenus sit
aestimanda laesio ista ultra justi pretii medietatem λ Glossa dici e legis su D ficere dicit ad rescissionem , si res cujus justum pretium est nummorum
quindecim, vendita fuerit minus decem nummis, et sed recepti est ut ad rescissionem in externo foro requiratur ut medietas sumatur respectit totius ac integri pretii conventi, juxta Cujacium & Mornacium ad d. l. a. &se judicati assolet in Curiis Gallicanis. At in foro conscientiae standum est his quae dixi de laesione quantumvis exigua , quae latitudinem transilierit justi pretii, sive per excessum , sive per desectum iaVI. aeritur an propter peculiarem in rem affectum , quae neque legitimo, neque vulgari pytio aestimetur, ut sunt insignes quaedam tabulae, statuae , & similia , vendi possint quanti velit earum dominus 3 Assirmans quidem Solus tib 6. de justitia, quaest. Σ. art. 3, dc Petrusi Navarra tib 3. de
restitui. cap. L. num. II. Sed istud non absolute concesserimo Justus enim ,
valor nunquam esse potest illi miratus ; sic enim num servaretur aequalitas , nullaque proportio dati & accepti. Tametsi a om privatio afictionis & oblectivionis quae habetur ex possessione & usu rei rarae at9ue insignis , sit pretio aestimabilis , ideoque justam praebere possit causam carius vendendi non tamen il limitato ac enormi pretio, sed quali taxaretur a prudenti & insigniter perito harum rerum viro , qui rei raritatem ac sngularitatem agnoscens, limulque ipsam oblectationem & aiketiim , intra aliquos tamen rationis Si moderationis terminos aestimabit. Affectus namque immoderatus reducendus est ad aliquem discretionis modum , de nullatenus enormi pretio redimendus. Leuius lib. 2. cap. LI. dub. 3. & num. 17. Objiciensi vero nullam emptori fieri injuriam sponte & citra ullam necessitatem tanto pretio emere consentienti, cum sit unusquisque rerum suarum moderator & arbiter, l. In re mandata, C. mandati ;. N restanti valeat qnanti vendi potest , i. a. f. Si haeres , D. ad Trebellian. Respondeo haec intelligenda. esse intra modum & terminos rectae rationis; alioqui per eandem rationcm licitum esset mutuum dare cum usuris etiam Θmnem modum excedentibus, illi qui nulla compulsus neccssitate mutuum petit ad ganeam . aleam & scorta in se mendum ;. & omnes a Iure contractibus & humanae societati praefixi limites dispelleren r.
VII. Item quaeritur , utrum liceat rem suam eo nomine carius distrahere,qubd. sit vald E commoda ., aut etiam necesiaria emptori Respondeo negati v k
679쪽
negative cum S.Thoma 2.2. quaest. 77. art. I. & Sccto in A. dist. Is . quaest. 1. Marti no NaVarra cap. 23. num. 83. Petro Navarra lib. 4. de restitutioni b. cap. 2. Lessio lib. 2. cap. 2 i. dub. 6. num. 3I. Bonacim de contractib. disp. 3. quaest. χ. punct. A. i. 27. & aliis communiter. Summa hujus ratio est , quia nemo potust licite vendere rem alienam I atque ita cum praesitum emptoris commodum non pertineat ad venditorem , non potest ab eo vendi , aut ejus praetextu pretium augeri , ut neque creditor plus exigere a mutuatario ratione commodi eidem ex mutuata pecunia obventuri : dominium cniintam rei venditae quam mutuatae ad solum mutuatarium, vel emptorem peristinet. Ili is duobus plerique delinquunt, dc istam venditorum injustitiam pauci Consellarii advertunt, vel ab ea dehortantur, aut ea demum facti ad restitutionem ejus quod superexcedit obligant. VIII. Contractus emptionis & venditionis consensu partium perficitur, ac ideo contrahi potest inter absentes per nuntium, aut per epistolam, ut docet lex i. in fin. D. de contrah. emiat. Et traditionem ad siti essentiam dc obligationem non requirit, sed tantum ad ultimum sui complementatum proprer quod celebratur. Facta ergo inter ementem & vendentem conventione, uterque statim Obligatur, etiam re non tradita , vel prelio nondum soluto. Eoque fit ut si post mutuam conventionem res de pereat penes vendi totam sine ipsius culpa , hoc damnum perrineat ad emptorem ,. juxta legem Uuodspe, 6. In his , D. de contrah. empl. l . Inter patrem 2..
f. Sine protio, D. eod. l. Empti mei, C. eod. vir. & l. r. & seq. C. de perie.
de commod. rei vend. Sulvcstre Verb. Em tio , num. 3. Covarruvias pract. quaest. cap. 3. mi . y. Lessius lib. 2. cap. 2I. dub. I x. idem sentium Gallica
ni , Cllarondas in Pandectis Iuris Francici, lib. a. cap. 29. De speisseus
tona. I. de empl. & Vend. Dct. 3. num. ry. &nq. Similiter si vendita rixtra lita fit emptori necdum soluto pretio,& pereat, aut deterior penes eum sit, damnum illud solum attingit emptorem, qui adhuc tenebitur ad pretium, d. l. Em times C. de contrah. empl. hac ratione quia res domino perit. De spei neus loco cit. sect. num. 3O. I X. Venditor non solum rem venditam emptori tradere renetur , si detiam si contingat rem venditam o alio quopiam evinci de emptore,
veni lior tenetur erga emptorem de eVictione , l. Scmus quem , f. i. IJ. de
act. empl. & vend. l. Ex empto , f. Et in primis z. D. eod. h Qui fundum 41.. D. de eviction. Non tamen tenetur venditor de damno & interesse, ni si dolo suo emptorem circumvenerit, sed sum ciet si emptori pretium restimat
quod acceperit, i. Ex empto, 6. fin. D.de action. empti. . X. In venditione non licet uni conrrahentium altero invito a conventione discedere , l. De contractu 3. C. de rescind. Vend. Possunt ramea inrerveni re pacta quaedam ab initio , per quae contractus iste altera inviti
etiam Parte dirimatur ex postfacto. Hujusmodi tria ista sunt: Pactum legis commissoriae , Pinum addictionisAar diem . & pactum redemptioniy
680쪽
Vidimus superius quIrs sit illicitum pactum legis commissoriae in pignoribus & hypothecis ; sed ejusdem legis pactio circa venditionem licite fit,
ut scilicet si intra statutum tempus pretium non solvatur , revocetur emptio ac si facta non fui siet, i. Cum venditor 1. & l. Ss fundas . in princ. & ing. Marcellus, D. de lege commissi Quin etiam emptor arrhas pcrdet quas dederit, nisi aliud expresse conventum suerit, i. De teste 6. in princ. D. de rescind.vend. fructusque a se perceptos restituet, i. Sed Celsus, 3.Ss fundus, D. de contrah. empl. dc l. Leoe fundo vendito dicta, D. de leg. commissi. Valet quoque pactum addictionis in diem , seu de retrovendendo, ut si intra praefinitum diem alius emptor meliorem obtulerit venditori conc ionem, seu majus pretium, prior venditio non subsistat, i. Quoties, in prine. D.dein diem addict. Idemque jus est si fuerit pactum ut possit venditor rem se venditam redimere intra praestitutum tempus , l. Si fundum , & l. Si a te
comparavit, Cod. de pact. int. empl. & vend. XI. Dissolvitur pariter venditio in regno Galliae per retractum qui fit ab agnatis venditoris par pretium offerentibus intra annum incipien- rem decurrere postridie contractus. Cui locus scit olim apud Judaeos, Le. vit. 1 f. & Ruth cap. 4. Invaluerat & apud Vereres Romanos, sed hoc abro garunt Imperatores Valentinianus & Theodosus l. penuit. C.de contrah. empl. Redintegratum vero est in Gallia ad bona immobitu intra consanaguineos conservanda. Ideoque retractum intentans jurejurando assirmare compellitur, velle sibi rerinere , neque potest alteri jus tuum cedere. Boerius deci Li39. Imbertus in praxi, Mai nardus lib. 2. cap. 8 r. Grimaudetur lib. I. de retractib. cap. s. & lib. 6. cap. 4, Ad retractum agnationis foeminae quoque admittuntur. De speisseus I. p. tit. de emptione , sect. 6. num. 9. Grimaudetus lib. 2. de retractu, cap. 1.
XII. Dissolvitur quoque venditio per retractum seu dalem aut censualem , quod vocatur etiam jus praelationis , sive rerentionis: & excludie
hoc genus retractus ipsos quoque agnatos emere , aut retrahere volentes,
quia jus seu date ac censuale in proprietate & dominio fundatur ipsius praeiadii, quale jus dominii nullum praecessit in retrahere contendentibus agnatis. Huic juri , non autem agnatorum, favent Imperiales le ues, i .fin. C.de jure emphyt. & lib. 2. seudorum, tit. 9. 3. Porro, Massilerius in praxi, in. defraudis 26. num. . Guido Papae quaest. I s. Charondas lib. 2. Pandectarum, cap. I 1. Rebussas tract. de constitui.reddit. art. T. glossi II. n. is. His juribus siti iciuntur omnia praedia moventia sive Domino seu dati, sive a Domino quocunque directo. His etiam Dominis debetur quoque laudemium ab emptore solvendum, cujus taxa & aestimatio varia est pro loeorum diversis consuetudinibus , vel statutis. Ius commune definit illud ad quimquagesmam partem pretii, vel aestimationis loci, l. fin. Cod. de juri emphyt. Hoc vero sciendum, majorem isse retractus seudalis, quam gentili- 'cii praerogativam, quatenus agnati men possunt jus 'suum alteri cedere;