장음표시 사용
681쪽
cum tamen Dominus directus possit jus suum retinendi cedere alteri, venis .dere , & omni modo transferre, ratione dominii directi, in cujus fructibus censentur laudemia , census de retractus : quorum fructuum liberam habet dispositionem, ut testantur Charondas lib. 3. responsorum, cap. 22. & lib.7. cap. ΙΑΟ.& I48. Mainardus lib. 8. cap. χO. Mornacius ad leg. 16. D. de legib. Renatus Chopinus lib. 3. de Domanio, cap. 2 . num. F. aliique commu
XIII. Minime usurarium aut illicitum est vendere frumentum aliasve fruges , aut etiam mutuare hoc pacto , ut vel pretium emptionis , vel par quantitas rei mutud creditae solvatur alio tempore quo fruges, aut merces istae plus fortassie valebunt, dummodo istae concurrant conditiones, & non aliter. Primb, ut liberum accipienti relinquatur solvere, si velli, aut possit ante id tempus solutioni praefinitum. Secundb ut aeque incertum sit utrum valor augendus sit, an minuendus tempore illo praefinito. Sic enim statuit caput Naviganti, g. Ille quoque, de usur. Oua licet tunc plus valeant, utrum plus, vel minus tempore solutionis fuerint va itura, verisimiliter dubitatur, non debet ex hoc usuramus reputari. Idem habet caput In civitate, eodem rit. his verbis: Nisi dubium sit merces illaι plus minis e solutionis tempore valituras. Haec tamen secunda conditio non requiritur in illo qui ideo praefinit tempus istud solutioni, sive mutui, sive pretii rei venditae , quia jam apud se
statueres rem suam in id rempus servare, quo sperabat pretium auctum iri; . utitur enim jure suo , nec aliud amplius quam indemnitatem quaerit. Praeterea id ipsum decernitur dicto cap.Naviganti, S.Ratione, his verbis: Excu-Dtur qui pannos , Dranum, vinum, oleum, vel alias merces vendit, ut ampliusquam tunc valent, in certo termino recipiat pro eisdem ἱ si tamen ea tempore contractas non fuerat venditurus. Sed in isto casu istae conditiones servandae sunt. Primo, ut qui venditionem rei suae in id tempu reservabat, quo pretium sperabatur auctum iri , potuerit simul actu ipso & jure suo differre,. qualis est qui fruges ex propriis latifundiis aut redditibus colligit. Non enim licitum est frumentatoribus & dardanariis sic enim in Iure Romano
vocantur in frumenta quae ad negotium coemerunt recondere , atque in opportunius ad lucrandum tempus venditionem eorum differre. Horum enim coemptione & occultatione fruges venales deficiunt, annona supprimitur,& plebecula fame de inopia absumitur. Quamobrem dicit Salomon Proverb. I i. Qui abscondit frumenta, maledicetur in populis : benedictio otem suis per caput vendentium. Et Canones districte vetant recondere fruges vilius emptas in aliud. tempus, ut carius in eodem loco vendantur, can.Canonum, de can. Quicumgue , ΙΑ. quaest. q. Secundo ut expensas deducat quas facturus idem venditor fuerat ad servandum merces suas usque ad praefinitum diem , ut est pretium conductionis horreorum, apothecarum, cellariorum vasorum in quibus recondendae crant. Praeterea aestimationem computet di minutionis, deteriorationis de periculi harum mercium in id tempus reser vandarum
682쪽
vandarum. Clim enim venditor aut creditor fiat ab his omnibus expensis dc damnis immunis , ex quo res istas vendidit aut mutuavit , si i lia non computaret, plus exigeret quim sibi ex justitia debeatur, & ultra suam indemnitatem in illa anticipata pretii, aut mutui taxatione. Tertia demum requisita conditio est, ut si differatur pretii aestimatio quamdiu valitura res erit die , vel hebdomada, vel mense designatis, non computetur summum, sed tantum medi re quod erit illa die , hebdomada , vel mense preti ina, ut justa quoad fieri poterit, servetur aequalitas. Ita communiter Summissae,
Angelus verbo Usura I. s. 36. M. Navarra cap. II. Num. 2I9. Covarruvias lib. 2. Variar. resol. cap. . num. 6. Petrus Nav-rra lib. . dc restitui. cap. 2.
XIV. .Is qui bona fide rem furto ablatam emit, clim primum sciverit
ejus dominum, tenetur obligatione rei acceptae restituere domino , nec ullum jus habet petendi, aut compensandi pretium a se datum, nisi cum solo
fure, non verb cum domino, l.Incivilem, C. de surtis, l.Ss mancipium, C.derei vindicat. I. Super empti, C. de cviction. Res enim aliena pro domino interpellat. Hoc tamen Doctores communiter ita modificant , ut is qui bona fide rem furtivam emit , possit re cognita , dita luendo contractum rem in eum statum in quo fuerat anre coiatrachum reducere, atque ita rem furi a quo emerat reoituere, ut ab eodem pretium recuperet quod solverat; cum admonitione tamen restituendi domino cui subripuerat. Sylvester verbo Res tutio 3. qtiaest. 7. Angelus verbo Restitutio r. num. I. Alexander Alensis I. parte , quaest. 86. membro 3. art. 1. Gabriel Biel in η. distinet. is. quaest. 3.
arti c. 3. dub. s. ubi citat Ostiensem , Navarra cap. II. irum. 9. Lessius lib. 2. Cap. 3. dub. 3. num. I . Hic enim contrachiis fuit omnino iuvoluntarius, cui
error causam dedit. Et aliunde licitum est unicuique bona fide agenti consulere juri suo prae altero: praesertim quum rescindendo contractiim non constituit rem in dior so quam qui praecesserat staru , argumento legis Si Praeses , C. de servir. dc aqua : dc cap. Non licet, 23. quaest. s. Imo Alensis, Gabriel, Sylvester de Angelus hoc quoque extendunt ad illum qui scienteremi Ter rem furtivam. Sed ab his dillentio cum Navarra num. Io. Qui enim mala fide acquisivit, transtulit in se omnem obligationem restituendi, qua . fur venditor erat obstrictiis; & tenetur titulo injustae acceptionis perinde ac stir, , quo emit scienter. Hoc tamen tenendum, quod si quis exiguo pretio rem majoris aestimarionis redemit , fure, aliove injusto retentore , hoc animo ut eam domino redderet , jus habet repetendi a domino pretium 1 se erogatum, & tenetur dominus illud ei persolvere , utpote qui suum ne-gcitium utiliter gessit. Atque etiam in foro externo solvere comrelletur, I. Si quis Absentis, D. de negot. gest. S Instit. de obligat. quae quasi ex contraeta nasc. f. I.
X V. Celebris est di sputatio , ut ruin seiens pretium mercis mox esse minuendum, possit eam pretio currente vendere Aut utrum sciens nun -
683쪽
morum valorem esse reducendum novo quod praeparatur Edicto , possit celeriter nummis quos habet se expedire , sive emendo , sive debita redimendo 3 Cicero quidem lib. 3. ossiciorum affirmat haec esse contra sustitiam , & in fraudem alterius inscii contrahentis. Ex adverso nihil incile iniustitiae docent S. Thomas 2. 2. q. 77. art. 3. ad 4. C etanus ibid. Sylvester verb. Emptio, q. IJ. Solus lib. 6. quaest. θ. arr. 2. ad 3. COvarruvias ac regul. Peccatum , p. 2. f. q. num. & 6. utique communiter. Id probatur exemplo Joseph, qui sciens mox futuram per plures annos frumenti caritatem de agrorum sterilitatem , Omne frumentum AEgypti pretio currente comparabat. Genes. I. Et ratione ista firmatur , quia res juste venduntur de emuntur secundum praesentem aestimationem , sive mercium , sive monetae. Nec verd privata unius , aut alterius circa suturum notit a tollit praesentem Sc approbatum rerum , aut nummorum Valorem ac aestimationem, in quibus fundatur pretii justitia. Praefatis quoque Authoribus su D
fragantur Armilla verb. Emptio, num. 2o. Petrus Navarra lib. 3. de restit. Cap. 2. um. 68. Lessius lib. 2. cap. 2I. dub. s. num. Ao. Bona cina de contractib. disp. 3. q. 2. punct. 3m. I 2. I . dc ΙΑ.
XVI. Improbandum prorsiis de usurarium est genus illud emptionis
Venditionis, quo quis mutuum roganti offert merces ei vendendas altiori .
pretio , sed latuen intra latitudinem justi pretii , hac intentione easdem merces protinus redimendi justo quidem alias, sed minori pretio , quod statim persolvitii r ei qui mutuum rogaverat, quique hoc ipso restat obligatus ad refundendum hoc pretium praefixo temporis termino, simulque id quod superexcedit usque ad complementum maloris pretii in priori venditione stipulati. Haec est insignis stropha qua foeneratores obtegere student mutuum augmento lucri supra sortem cumulatum, occasionem injusti lucri captantes ex inopia supplicis in necessitate sua mutuum rogantis. Scio nonnullos hominum cupiditatibus nimium indulgentes contractum istum approbasse , ducem sequentes Martinum NaVarraua Manual. cap. 23.
9r. Haec sane vel unica est deformitas, vel saltem prae reliquis paucis insignior in scriptis gravissimi & sapientissimi Doctoris , qtic in decepit justi ex utraque parte pretii sallax praetextus: cἰim tamen manifeste se prodat foenerantis inimio mutuandi sub augmento lucri, de duplicem venditionem simu latam praetexendi ad operiendum verum de usurarium mutuum. Contractum istum quem Hispani vulgδ mohatram , Itali bucco
vocant, merito reprobant S, Antoninus p . . tit. 8. cap. . g. 4. Medina lib. r. Summae , cap. I 4. f. 23. Toletus lib. s. tis. 3I. num. 1. Bona cina de contractib. disp. 3. quaeli. 2. punct. 3. n. 9. Sane excularetur ab usura ille, qui summo pretio vendens nullatenus adduceret emptorem ad revenditionem , si diverso tempore , dc spontanee , ac praeter venditoris intentionem emptor sollicitaret venditorem ad easdem a se merces emendas i, tunc enim cellat
intentio mutui palliati de simulatarum venditionum ,εe potest in secunda. OOoo de
684쪽
& tempore dissita venditione offerre justiim infimum pretium eadem ratione & jure quo quivis alius posset. Praedictis adjunge duo provincialia Concilia , scilicet Mediolanense primum sub Sancto Carolo , & Burdigalense anni millesimi quingentesimi octogesimi tertii, di serte prohibentia
ne cui praesentem pecuniam quaerenti quidquam carius vendatur, ut statim h venditore per se , vel per interpositam personam vilius ematur. Hujuscctgenesis retro venditiones reproba ans unanimes triginta Doctores Parisie Les , & reprobationi subscripserunt inense Februario m. I 666. quorum deinde censuram suo chirographo approbavit sequente Martio Cancellarius Parisiensis Universitatis.
A Main M est litorosa pecuniae eum altera pecunia permuta tio. Distinguitur in fictum , quod vocant siccum ; & in. rea te. Fictum, seu siccum, est verum mutuum ementito cambii nomine, quo traditur pecunia sub adjectione lucri solvenda. nullo alio titulo quὲm lapsiis temporis, dilain in alium, qui fingitur, locum solutione. Et hoc illicitum est & usurarium,nisi forte justificetur per verum lucri cessantis , aut damni emergentis interesse. Reate verb eam hium bifariam distinguitur in minutum & locale. Minutum est permutatio praesentis pecuniae. cum alia praesenti pecunia, sed inaequulium & di spa
rium specierum , ut aureae cum argentea, aut argenteae cum aerea , aut pe-
cuniarum diversὸ si natarum , quod saepissime contingid occasione migrationis in aliam provanciam, in qua quaedam certo modo signatax rejiciuntur , aliae verδ aliter signatae recipiuntur ; aut, pro locorum tu quae aliquis . profectionem parat , diversitate , pluris , aut minoris valenr. Locale camis Num seu ad literas , est permutatio pecuniae, praesentis cum alia pecunia ialio loco per syngrapham solvenda. I I: Cambia realia , sive minuta , sive localia , superaddito pro num--ulario seu campsere moderato lucro , esse licira probat eorum necessitas, ω publicum ex eis nascens commodum , & onera ae pericula quibus sed campsores adstringunt. Et in summa sum eadem ratione licita qua caeteraram rcrum justa commercia. Et si enim primarius pectini aram usus ad hoc sit institurus ut sirat rerum alia iram mensura & pretium , est tamen alter eorumdem legitimus usus , habita ratione materia: ex qua constant, ut cmercium quoq'e loco habrantur ita ut pecunia Ox una parte tribuenda s. l.cum.
685쪽
gocum mercis teneat, altera vero in ejus com nsiuionem solvenda , sit 1oco pretii : atque habita materis ratione possum ex causa permutari, aut vendi, aut locari pecuniae.
I I L. Cambium locale , thu Dei *ngrapham nonnunquam ita fit , ut solutioni praefigantur primae , vel secundae, vel tertiae alicuius loci nundis nae. Ad cujus intelligentiam sciendum cst , nundinas ad quas cambium stat
v endum remittitur, celebrari quater solere quotannis inter mercatores
quibusdam in iovi , ita ut inter singulas nundinas spatium intercurrat
trium mensium : od intervallum mercatores requiri aiunt, ut commode a loco in locum merces & pecuniae praeparentur dc comporIeutuc , 8e literae ad correspondentes ac socios transmutantur. Itaque cambium fieri adauimas seu proximas nundinas , nihil est aliud quam mutua inter campia a diu &campsarium conventio, ut fiat solutio itura trimestre ; ad secundas mundi hins , intra sex ν ad tertias ver δ , intra novem menses. I V. Summa justi cambi i lex est . ut servetur , quemadmodum di in aliis commerciis, aequalisas dati x accepti. quae sicut in aliis mercimoniis ivariatur oro paucItate aut multitudine campsorum dc campsariorum , prodissicusta 3 majori aut minori transportandi alia in loca pecunias , pro expensarum modo, pro periculis iIinerum majoribus , ut tempore pestis. aut hostilis incursionis , aut latronum infestarionis ε pro locorum in quae fit transmissio longinquitate , pro pecuniarum in diversis locis majore. vel minore valore , am etiam repro' tione M inutilitate. Augere vero. .aut etiam admittere quidvis lucri ex dilatione temporis ad uilvendum praefiniti , prohibetur non minus in cambio quam in mutuo , tanctuam usurarium ac sceneralitium , ut declarat Pii V. Constuutio , & Cassii
V. Quod vero attinet ad cambii conditiones quas praescribit Pii Con-
iturici anni as i. relata a Navarro cap. 17. num. 28 eae ad has reducui
gur. Prima , ne campsor paciscatur deducro ratione latae solutionis ultraeterminum. Hinc tamen excipiendi suur casus legitimonteresse, modo conventio praecesserit illud subeundi ac praestandi ; quod etiam fieri licet in
mutuo. Secunda enim quam Bulla praescribit conditio, ne de certo quo dam interesIe pactio fiat, sive ante, sive post cambium , quoniam ista non Lundatur nisi in praesumptione fraudis , non obsigat nisi in externo foro, non autem in foro conscientiae , si fraus absit , sue quis paciscatur de certo , sive de incerto interesse , ut docent ibid. Navarra , aliique commum iter Doctores. Tertia conditio , ne aliter fiant realia cambia quam ad proximas nundinas , vel ubi nundinae non sunt , ad proximum terminum in cambio designari consuetum ad talem locum ; intelligenda est eum Na-πarra & reliquis , non qu bd vetet cambium ad secundas , vel tertias nundinas , non enim vult Papa differri prorsus solutionis terminum, cum fiat tu campiarii majus solamen , sed ne propter hanc dilationem augeantur
686쪽
lucra nummulariorum. Navarra cap. II. num. 283. Reginaldus lib. 23. cap. 33. num. 467. BOnaci na disp. 3. quaest. s. num. 9. Toletus lib. s. cap. 33onum. 7. & cap. s. mim. 2. Tota itaque Bullae hujus prohibitio in hoc vet- fatur, ne contemplatione dilatae solutioni equaerantur per cambium lucra usuraria , & statuit conditiones quae in externo foro locum dent praesumptioni u su rarum.
V I. Lucri verδ justam quantitatem , si non sit lege praescripta , reserendam esse perspectis locorum distantiae, laborum, culorum , & usus& qualitatis monetarum commutandarum , aliisque cum stantiis , adproborum .& in his negotiationibus perittirum virorum arbitrium , praefati docent Authores. VII. Disceptatur inter Doctores , utrum cambium cum recambio,
quod vocaut Itali con ia ricorsa it licitum Z Id fit quum Titius accipit Mediolani a campsore nummos centum solvendos Plaoentiar, ubi Titius nec pecuniam habet, nec respondentem : ideoque Titius campsorem rogat sibi concedi ipsius campsoris procuratorem , leu respondentem qui Placentiae residet, ut nomine ipsius Titii satisfaciat , & solvat campsori, Campsoritaque literas Placentiam ad suum correspondentem dirigit. s acceptis correspondens nomine Titii eandem summam recambit Mediolanum ad Camplorem, ut centum nummos exigat a Titio. Quidam Doctoi es dicunt
id esIe speculative licitum, sed tantis obvolutum fictionibuε quae malam fidem arguunt, & tantis mali aptarentiis indutum , ut praxim dicant estediit uadendam. Alii verδ prorsus Sc speculative & praehice dicunt illicitum:
rationes verδ quibus licitum ab aliis alteritur, tam exilis esse subtilitatis, ut pondere & soliditate destituantur. Ideoque meliori judicio reducunt ad cambium siccum , hoc est ad mutuum usurarium, sed palliatum titulo ementito cambii localis : cum tamen & datio, & solutio pecuniae nec Placentiae, nec alibi ni si Mediolani facienda sit ; Titius verδ nec voluntatem, nec necessitatem ha eat Placentiam , ubi neqtae pecuniam , neque ulla negotia habet, comm randi. Et his accedit, quod Placentinus ille eampso ris Mediolani versantis procurator & correspondens , unam & eandem injure persona in cum suo socio Mediolanensi camptare constituit, atque ita nullus est recambio locus, sed tantum mutuo usurario, quod falso nomine obvelatur cambii realis & localis. His demum adjunge , quod campsarius involuntarie solvit, illoque falso circuitu uti cogitur faciende in Placentina urbe solutionis ; cum tamen reveri Mediolani suturum sit ut solvato Et quisquis sit praetextatus ille consensus, non magis ii suram purgat quarn consensus solvendi usuras ejus debitoris qui non potuit aliter mutuum ab
V I I L Cambium reale multis modis licitum est, modo in pretio non excedatur , sive eampsor campsario numeret pecuniam ab ipso alibi solvendum, sive ex adverso camparius numeret cam Psori pecuniam alibi ab illius
687쪽
respondente persolvendam , sive pecuniae plus aut minus valeant in loco ubi primum recipiuntur, quam in loco ubi solvendae erunt, dummodo fiat horum ratione augmentum, vel diminutio de pretio, quod juste exigeretur si utrobique pecuniae paris valoris essent. Sylvester verbo UDO . , . 8. Na-Varra in cap. fi n. de ulu r. num. 62.Toletus lib. I. cap. sq. I X. Campsor , aut respondens nihil exigere a campsario possunt ratione laboris numerandae pecuniae , vel scribisti literas quas mittant ad correspondentes. Ratio liquet, quia hic labor ab eis debetur ex natura contractus , non minus qu1m labor emptoris in pecunia venditori numeranda , vel scribendi ad amicum vel debitorem suum , ut eidem exsolvat.
Utrum is qui ex re aliena lucrum retulit, quod
dominus rei non retulisset, possit istud sibi
I. frio ista non procul distat , materia cambiorum, de qua se disputatum paulis ante fuit. Fieri enim potest, ut famulus vel : negotiorum gestor, cui dominus crediderit pecuniam credi- ω tori suo solvendam , hac utatur pecunia, quae sit aurea , ad
cambium minu Ium, quo permutet eam cum moneta partim argentea, par
tim aerea, cum adjectione lucri; ex illa verδ vilioris materiae compermurata pecunia creditoribu P domini sui satisfaciat. Quaeritur nunc , utrum ille possit sibi hoc lucrum retinere Θ Stabiliatur in primis generalis deciso. II. Is qui est re aliena lucrum tua particulari industria retu Iit, quod dominus rei non retuli mi, potest sibi licite illud lucrum retinere , sive ex bona, sive ex mala fide rem alienam possederit. Atque ita campsor iste alienae, sibique creditae pecuniae, non tenetur hoc lucrum restituere,nisi eo casi quo dominus ejus aut mandator hoc fine pecuniam altioris materiae de pretii credidisset , ut creditoris gratiam iniret , aut ut creditor majus inde commodum resurret ; eo namque casu resti tuere teneretur ob violatam justitiam. Ita Navarra cap. 17. num. 23. Molina de justitia , tract. 2. dispar. ΟΣ. Lessius lib. 2. de justit. cap. 23. dub. 2. ritura. I 8. Bona cina de contractibus. disp. 3. quaest. 3. num. F. Regi naidus lib. 1 f. cap. 3. mim. 4so. Similiter fit rqui ex aliena pecunia, sive per suam industriam , sive per fortunam suam, ut si pecuniam ablatam ludo exposuerit, ex quo notabile lucrum sit consequutus , quod domino rem suam , aut pecuniam possidenti non obve-
688쪽
nisset, potest sibi lucrum retinere. ratio est, quia id lucrum est fructus ejitasngaeatis industrice, avi Fortunae. Haec autem cum sint personalia , si nullum pactum in opposito D intercessit, non fructificant nisi soli personae in qu uur. Pr eterm sessicit Alienae rei detentori ea restitutio, per quem laesus dominus reddatur indemnis tar iste redditur indemnis , si res oblata cum omni d mno & i.teresse illi restituatur. Ergo qui liis omnibus resar-icitis supellant fructus , ves industriis , vel fortunae singularis , non subji- iniuntur te ψqndi obligat ni. Haec docet sanctus Thomas 2.2. quaest. 78.
III. Praeterea hoc idem in Iure decernitur apertE pluribus locis. ARenim lex Si ex ea pecunia , C. de rei Vindicat. Si ex ea pecunia quam depo- fuerM , is apud quem collocata fuerat sibi Possessiones comparavit, ipsique tradita sunt , tibi vel omnes tradi, ver qua am ex his compensationis causis asinvito eo in te transferri injuriosum est. Similis est decisio in lege Q'i ori Lin fine, D. de furtis. Cum jur inquit rem furtivam vendidisset, eique nummos pretii dominus rei per vim extorsit, furtum eum in morum fecise resso sum est. Et paulo post: Nummus qui redactus es ex Egesto rei surtiva non est faenisus.
De sensibus , s de contractu emphyleutico, s
R ET En MIss Is aliis Vocis Censis notionibus , tractamus hie de censu quatenus definitur , Ius percipiendi annuam penia sonem ex re . vel persona alterius sub pretii constitutione. l-Dico jus, quia census non est Pen sio , proprie loquendo, sedios ad pensionem , ut communiter asserunt Doctores. Dico ex re alterius, qui nemo in re sua proprie dieitur habere censum , sed dominium ; non pensionem , sed proprietatem. Dixi sit, prexit constitutione , quia confractus iste reciprocus est , de foecies quaedam emptionis venditionis , in quo ille qui ius acquirit ad penuonem oblato pretio. dicitur emptor , ille vero qui recepto pretio se ad solvendam annuam pensionem obligat, di-rcitur venditor , non quidem rei permanentis N lixae , ut fieri ρssolet inemptione venditione communiter usitata I sed rei successivae ac redeuntis. qualis est annua pensio. Galliec censualis contractus vocatur Achapi de ψον, - σεψitinion de rente. IL Ceesuum dψae sunt species. Alius enim est censis Ieservativus, alius
689쪽
asus consignati v I s. Reservativus est quo aliquis rem suam in alterum transfert secunddm utrumque dominium, directum & utile, reservata sibi solummode, annua super illa re pensione. Hujusmodi fuit census quem I seph ab AEgyptiis emit, trans serendo in ipsos terras AEgyptiae regionis hae lege, ut quintam fructuum portionem annuatim Pharaoni penderent. Gen. . De hac specie nulli est mentio in Constitutione Pii V. ut notant Boninsignius, Lelsius, Bonacina. Ideoque prohibitio illius Constitutionis ne pactum legis commissoriae apponatur in contractu eensuali , non habet hic locum , sed solum incensa consignativo. Ideoque licitum est paci sciin censu reservativo , ut res super qua constituitur , seu qua emitur pensio , cadat in commissum, hoc est revertatur ad eum qui pensionem constituit, si pensio certo annorum decursu non fuerit soluta , ut docent Covarruvias lib. 3. variarum resolui. caP. 7. num. I. Lessius, Bonacina, . aliique. III. Differt ver iisdem testibus, census reservativus abamphyleusi; quia in emphyteusi non transfertur directum, sed tantum utile dominium; .sed in reservativo censu.transfertur utrumque dominium. Secundo, quia si in emphyleus rei Ecclesiae non solvatur pensio intra biennium , aut inem phyleusi rei secularis intra triennium , dominium utile cadit in commissum, & redintegratur cum directo dominio ipso jure et secus autem erit in contractu censuali , nisi de Hoc expresse conventum suerit. Terti δ, . quia non potest emphyleuta praedium emphyreuticum vendere, nisi praemonito Domino directo , alioqui enim cadet in commissum, & dominiumo praedii utile revertetur ad Dominum directum: & insuper etiam praemonito Domino directo debetur laudimium . . Ad neutrum autem horum obligat
I V. Census consignativus contrahitur quando aliquis super re sua, jus dominium saltem directum retinet, vel etiam super propria peisona consignar alteri jus annuae pensionis. Itaque census consignativus dividitur in personalem, realem,& mixtum. Realis census Hudatur super aliqua re , ve I praedio. Personalis constituitur super persona quae se obligat ad pensionem solvendam, quatenus haec persona capax est acquirendi, sive per proprium laborem , sive per suam industriam ; & transfert in alterum quempiam jus exigendi aliquid annuatim ex acquisitis a se per laborem proprium ac industriam. Etiams ver b hic apponatur interdum bonorum upotheca ad majorem pensionis personalis securitatem , hoc fit non virtute contractus censualis, sed per alterius contractus adjunctionem , nimiserum hypothecae r neque census constituitur super illa hypotheca, sed super' ipsa persona ; neque ex hypotheca νsed ex persona pensio solvenda est, . ni si accideret ut ex persona, seu ob i psrus personae moram , ali mve causim pensio recuperari non posset. V . Disput mi Doctores, utrum jyre naturaedicitus sit census persona 4 lis es
690쪽
lis 3 Negant esse jure naturae licitum S. Antoninus 2. p. tir. I. cap. 8. Angelus verb. ura, g. 78. Martinus Navarra comment.de usuris, n. 79. 8o. 8 I. Molina tona. 2. tract. 2. disp. 387. & alii. Assirmant verd licitum Panormitanus in cap. In civitate, de usur. Conradus de contractibus quaest. 7 .ct 7s. Major in A. dist. is. quaest. 3 . Gabriel Biel ibid. quaest. I 2. art. I. conclusi. Solus lib. 6. de justitia , quaest. s. art. I. concl. 4. Joannes Medina de usuris, quaest. II. S. Sed quaret aliquis , Covarru Vias lib. 3. variar. resolui. cap. 7. num. 4. & s. Thomas Boninsignius cap. q. num. . de seqq.Lessius lib. 2. cap. 22. dub. . num. IS. ila seqq. Bannes 2.2. quaest. 78. art. q. Bona cina de contractib. disp. 3. quaest. . pultist. unico , num. 3. Salas decensibus dub. 3. num. 2. Valentia , Fili luctus & alii a firmantes posse personalem censum institui in locis , ubi non est recepta Extra vagans Pii V. incipiens , Cum onus ; atque huJus prohibitionem esse iuris tantum positi- .vi humani, nec non alia ibi diversa prohibita circa census. Porro argumenta utrimque ab oppositis inter se Doctoribus proposita recenset Lessius loco cit. V I. Mixtus denique census scindatur in re simul & persona , ita ut si res dispereat, continuetur nihilominus obligatio pensionis exsolvcndae in ipsa persona. Haec species census ob admixtioncm personae reprobatur &Vetatur per dictam Pii Extravagantem . quan vis jure naturae licitum amrment citati Authores. VII. Jure ipso naturae, atque seclusa illa Pii Constitutione, quae non est recepta in Gallia , conditiones ad contrahendum ccnsum rcquisitae sunt: Primum ut adsit intentio emendi & vendendi , ne sub praetextu cen sus ineator mutuum usurarium; contractuum enim vis & obligatio dependet a contrahentium voluntate. Secundo, ut interveniat justum pretium; debet enim quaelibet res tanti vendi quanti valet. Iustum pretium census illud censetur , qiiod lex , vel communis proborum & prudentum aestimatio, perspectis rerum & locorum circumstantiis , temporum Occurrentiis, commerciorum & pecuniarum raritate, vel copia approbaverit. Minime tamen exigitur ut pretium census proprie & strictim adaequet pensiones persolvendas ; non enim emuntur futurae pensiones, sed jus illas deinceps exigendi. Id liquet in simili emptionis agri, cujus pretium multum d cficit a valore omnium ex eo futurorum proventuum. Ad justitiana pretii pertinet praetcrea , ut majori pretio ematur census perpetuus quam temporalis , de plurium annorum census tam pauciorum. Item in aestimatione censuum habenssa est ratio graviorum aut leviorum onerum , qu disve emptori, sive venditori imponuntur. Tertio requiritur ut res super
qua census constituitur , si in libet. dispositione constituentis. Nemo enim plus juris in alterum transferre potest quam ipse habeat, i. Nemo plus juris, D. de regii l. lur. & cap. Nemo potest, eod. tir. in 6. Transfertur autem dominium pretii, seu rei super qua census constituitur , in vendit