장음표시 사용
171쪽
Arg. I 2. Eras Ioh. Resur. I Uia,quodantea dictum fuerat,probaretur. quare per fectis,statim sit reditus ad superiora;Cr sermo cum eo, '
quod antea fuerat dictum, eoniungitur atque connectitur. Nemo enim, arbitror,negauerit,uerba illa in linitio versiculi 4M Verumtameri & ex principibus multi crediderunt in eum, coniungi debere eum superioribus illis versiculi 3τ, Cum a
tem tanta signa fecisset coram eis, non cre debant in eum, ad easi relationem habere.
ERAS MUS IOHANNIS. Quid igitur caussae fuit,ut Iohannes post recitata testimonia hanc appendicem addiderit, cum omnibus constet Dei gloriam inveteri testamento apparuisse, Sc prophetas ne ipso Deo locutos esse . Plane igitur ociosa Sc superuacanea est haec pars, si de Deo intelligatur .Quia vero nemo facile de Christo istum locum prophetae intellexisset, nisi diserte fuisset Christo accommodatus, ideo Iohannes haec verba addidit. FAUSTUS SOCINUS. Visa estgloria Dei in vetere testamento; sed γοnimirum senseu,quo Scriptura hanc locutionem Uuse pure solet) non perpetuo, immo Raro,ut mox dicam.
Locuti etiam sunt prophetae de Deo; sed nonsemper. im scpifime de alijs quoque verba fecerunt; Intelli ge praecipuὸ sive,ut loquuntur, principaliter. nam con=quentor, C ut sic discni, acceserie, er de Deo
172쪽
Arg. 12. Eras Ioli. Relat. fere sunt locuti, cum tamen dc alijs formo institutus
praecipue e et,. rursus de aliis verba fecerunt,cum tamen de Deo praecipue loqucrentur. id quod unicui que prophetica scripta Iegcnti apertis ime constabit. Iam vero,qubdDei gloria,quam Scriptura intelligit, cum eam conlectam fuse ucit, in vetere testamento pcrpctuo non apparuerit, immo ita rarὁ,ut, implicia ter laquendo vix apparasse dici posit; indicant in ter alios, qxi in Scriptura extant, plures loci apud ipsum Esaiam in qui b. noui testamenti tempora prae- . dicvsitur, CT itinc gloriam Dei visum iri affirmatur
loci sunt cap. 3s. v. a: cap. O. v. sc cap. 6O. v. I,
Creta Cr cap. 66. v. iS. Cr alij fortaβe apud eundem prophetam. Dei autem glarium tunc videri Scriptura intelligit, cum Deus singulari aliqua ratione, Creum splendore ac maiestate quadam eximia se praebcntem ostendit. Propterea legitur Exo. et6. V. T. Mane videbitis gloriam Domini: Cr v. io. N ec ce gloria Domini apparuit in nube. nempe quia Dei praesentia splendida ac magnisca aliqua ratione ibi oste isu est. Idem habetur Leuito. v σ
v. s. Vide etiam Exo. 33. v. i8. ubi Moses ipse Deum
rogat, vi ipsi ostendat gloriam suam. Sed quid plura cum certum sit, Esaiam eo in loco,ad quem ipse vis appendicem quam vocas Iohannis referendum esse, id est cap. s. talem de Deo visionem babuse, qualis eum exhibetur, tunc Dei gloriam apparuit e, Scri-
pthra nominatim dicit, ies ad discrentiam aliarum
173쪽
Arg. Ia. Eras Ioh. Resur. Dei, quae prophetis ipsis contingunt, apparitionumsNam Ezechies,cum cap. prima,per totum caput, similam visionem sibi iuxta fluuium chebar exhibitum luculenter enarra fiet; non solum in initio fecundi cap. dixit, Haec visio similitudinis gloriae Domini: scd etiam,cum postea rursus non digimilam visionem habuisetcap.3 v. 23. inquit, Et ecce ibi gloria Domini stabat,quasi gloria, quam vidi iuxta fluuium Chebar. Itaq; , ut tandem eoncludam, dico, Iohanni causem addendi,quod Esaias illa dix fet,cum vidit gloriam Dei, hanc fulse, ut indicaret lacum in Esaiae libro , ubi haec scripta erant. Visio enim illa magnifica Cr gloriosa admodum celebrem Deum faciebat; glorias Dei nominata, quam Esaias vidi et, statim visio ista intelligebatur. nihil enim simile nec ante,nec po,,ei conlectum fui' legitur. Quod autem adiungit, Sc locutus est
de eo,id eo pertinet,ut sciamus,verba,quae ex eo Ioco recitaueruim id co=rmandum,quod dixerat, Iudaeos credere non potui , ad ipsum Deum referendae': verba, inquam, illa, Excaecauit oculos e . rum, Sindurauit cor eorum; quatenus scilicee Dei consilio excaecatio ista , Cr induratio euentura
praedicitur. quod alioqui non facile animaduersum fulset,cum sine dubio ultima verba, de sanem eos, ad Deum re renda sint: ea autem fuerint in prima
persionaenunciatasuperioravero in tertia. unde con
stare videtur, ad alium quempiam superiora referenda e se. Id autem eo libentias fecipe Iobalines exist mandas
174쪽
1 4. Arg. Iet. Eras. Ioh. Resur. mandus est, quod graecaeditio,qua tunc poti is uviebantur, id est illa,quae το, illis interpretibis triabuitur, locum hunc eiusmodi verbis expresum habe
bat,ut vix vlla ratione excaecationem,σinduratione
istam Dei consilio factam fuse, apparere poset. Sic enim in ea editione Iocus hic habebatur, ut a Luca sub Fauli persona recitatur A ct. 28. quemadmodum i statur H ieron. in commcntarijs suis in Esaiam. sed is hodie in vulgata interpretatione graeca, quam multi illam ipsam το. interpretum Ue volunt,4 eum m dum legitur.
ERASIIVS IOHANNIS Fateor mihi haec nequaquam satisfacere. FAUSTUS SOCINUS.
Ego vero non video, cur ea tibi satisfacere non debeant,praestrita cum caupa quam ipse in extremis tuis verbis attulisti, cur Iohannes haec verba addiderit, quia videlicet alioqui nemo facile istum locum Prophetae de christo intellex fet ubi corrigis quodammodo id , quod supra dixeras de eo,quod alioqui Iohanni objci potuiset, Cr aliquanto tolerabilius loqueris cum, inquam, ista cuina,vt ante dictum fuit, nulliam firmitatem habeat. Non enim solum,quem admodum ostendi, fuit a Paulo hic idem Iocus eidem Iudaeorum incredulitati accommodatus citra ulla iusmodi a se addita verba; sed etiam vix inuenies tales additiones umquam a noui testamenti scriptoribus v-surpari, cum ex vetere testamento locos citant, quos
175쪽
. Arg. 72. Eras. Ioli. Relat. I S. ad christum ei vis tempora accommodent;etiamsi saepe isti eiusmodi unt, ut multo minus, quam iste apud
Esaiam, ad rem facere videantur. cuius generis sunt illi duo ab eodem Iohanne citati, OS non comminuetis ex eo, Cr, Videbunt in quem transfi- Nerunt. Certe, quod Iohannes in illis verbis, quando vidit gloriam eius, ad id respexerit, quod ego dixi, id est,ad hylendidum Cr magnificam visionem i, iam Dei, quae Esaiae apparuit, sensicrunt ali quoque
ante me. atque inter hos auctor vcI potius auctores annotationum novi testamenti in biblijs Valubli.
Namq; ad verba ista silc ibi annotatum est,Id est laocpi aedixit Esaias, quum vidisset magnificum illum splendorem in quo apparuerat illi Deus in templo illo imaginario. Ex qua etiam annotatione, etsi auctor illius, ut verisimile est, Triniatarius errat, tamen con ci potest, illum ea Iohannis verba non ad christum sed ad Deum retulse; cum nihil addatur , unde sciri pol it, quomodo id, quod diaxerat, ad chrillum accommodari debeat. Haec profecto sutis ese debercnt, ut planum fiat, Iohannem de Deo potius, quam de christo, locatum fulse G sic tibi satisfiat in responsione ad argumen tum, quod ex isto Iobannis loco duxisti. Attamen, ut nihil praetermittam, quod a me desiderare posis, Dico, Iohannis verba ad christum,ut tibi placet,r ferri pose, nec tamen hinc quidquam tuam causam adiutum iri. Nam, aut vis Iohannem intellex se gloriam aliquam christi ab Esau visam,quae ex ipsis E-
176쪽
6. Arg. I 2. Eras Ioli. Relat. sitae verbis colligi posit;aut,quae inde nonpo it cotitui. Si nolis, illam inde pose colligi, non satis prudentem facies Iohannem,qui selectorum ludibrio exponat, tamquam, qui sua somnia narret potius,quam
id, quod reuera fuerit. qua tamen de re utcumque
put uendum sit, cum qtialis fuerit visio ista gloriae
christi, quae ex ipsis Propherae verbis non colliga tur, nullo modo constet,nihil impediet, quominus diaeamus, eam futurae gloriae sufe, per stiritum propheticum; de quo vide . Pet. i. v. ii. Ex quo nihil
prorsus concludi poterit de christi existentia tempore Esaiae, vel antequam ex virgine nasceretur. Sin autem velis, istam christi gloriam ex ipsis Esaia Membis colligi pose; Timc rursus, aut vis, Iobannem,ctim verba illa addidit, ad virumque E saiae locum re-θcx se, aut ad posterius a se recitatum tantum . si ad utrumque, apparet, quod ad priorem Ioco citatum attinet, heces ecfῖe, ut Iohannes de futura christi gloria ab Esaia visa Ioquatur. quandoquidem totum illud caput 33. Esaiae loquitur de Christo, vi homine; qui, licet coram hominibus delectus aliquandiu es-kt futurus, en turp i morte a iciendus, tamen Cr apud Deum, propter sanctitatem atque innocentiam suam admirabilem, perpetuo gloriosus futurivi e fct, Cr postmodum,propter suam obedientiam, non polum apud Deum, sed etiam apud homines ingentem eam ;perennem gloriam adepturus. cum igitur ista Christi gloria ab Esaia visa, quae ex loco isto colligi poses est, eiusmodi sit, ut ad christis hominem rcferri debeat;
177쪽
Arg. Ia. Fras. Ioli. Relat. I Decbeat; non est ullo modo dubitandum, quin ea, qua ex altero loco colligatur, ad eundem Christum homi nim sit referenda. Ea vero qualis sit, satis ex loco ipso intelligi potcst. cum enim constet, ibi praedici caecitatem ,σ daritium cordis Iudaeorum inside christo adbibcnda, Cr statim siquatur praedictio desolationis, Cr vastationis illius populi; apparet , christi gloriam ab Esaia praeuisam,gloriosam illum punitionem fui se suorum inimicorum, Cr consequenter ad alias gentes sui nominis per illustrem propagationem. quamquam christi hominis futura glaria in illa etiam ipsa Dei visione Esaiae exhibita continetur; vipdullo post dicam. Nam, si velis, verba Iohannis tantummodo ad locum istum posterilis citatum referenda e se, tunc nece se est, ut gloria christi ab Esaia vias vel in visione illa contineatur, vel in aliis, quae ibi praedicuntur. Si in visione illa continetur: aut ideo continetur , quod christus sit ille idem Ieboua, qui Esaiae conlectus est: aut quia in ea lebouae gloria,
quae in v sone illa conspecta fuit, christi quoque gloria contineatur. Quod christus sit issc idem Iehoua, te, qμi mecum devito Deo patre confientis, dicturamine, in anim lim meum inducere non pol uni; licet non
desint, ex ijs qui tecum sentiunt , qui omnino veIint, christum in vetere testamento frequentisime Iebo-uam fuse appcllatum, Cr in locis paene innumerabi libus id, quod diserte Iebosiae tributum est, ad chriastum referri debcre; etiamsi nulla rei futurae praediactio in illis contineatur nam hoc unum est ex pluria
178쪽
biu absurdis, in quae tundem vestram sententiam JG fendenti deuensendum est quod aliud nihil est, quam Trinitariis, vel certe ijs, qui christum ex ipsa diuiana e entia Cr generatum epe Cr constare volunt,
aperte Ducre. Sed haec relinquamus , Cr quando satis alibi a nostris hominibus, CT a me ipso demonstratum est , christum non es e illum Iebouam , Cr ad hunc Io cum, tamquam, scilicet, sit a Iohanne ad christtim de
commodam fui et, a quibusdam Cr a me ipsio,ut si e ro, non male retonsum fuit; concludamus, si christi gloria ab Esaia visa in illa ipsa visione continetur, id alia ratione fieri, quam quia is, qui illi in gloria est conlectus, ipse christus eget: altera, videlicet, illa ratione, quod in illa Iebouae gloria, christi quoque
gloria contineatur. unde etiam restonsis patet ad- ,
nersus illos, qui hinc, propter Iohannis verba, chriastum, ipsum Iehouam et e probari contendunt. Nam que intelligendum est nimirum, in visione illa non praefentem, sed futuram Iebouae seu Dei glorium apparuise, Cr Esaiae repraesentatam ese: gloriam, in- quam, illam, de qua, ut supra indicaui, idem Esaias alibi vaticinatur, quod ab hominibus conlicienda esset; quae etiam in verbis, quae in ipsa visione audiuit, distrie commemoratur. clamabunt enim illi serapbim, Sanctus, sanctus, sanctus, Iehoua exercituum, plena est omnis terra gloria e
ius. Tunc enim reuera omnis terra Iebouae gloria
plana fuit, quando christus primum Israelis populo apparuit, er deinde praedicatiu est gentibus per vilia acrsim
179쪽
Arg. I 2. Eras Ioli. Relat. I 9. versum orbem. quod ut verum epe intelligas, vide ex iocis eiusdem Estiae, quos supra notaui, potifimum cap. 66. v. a8. cum haec igitnr ita be habeant, unia cuique perlicuum Ge potest, quomodo in gloria illa Iebouae ab Esaia conlecta ipsius christi gloria contineretur, Cr ita per illius visionem christi gloriam, non quidem tunc praebentem, sed post ipsiim christum ex virgine natum Cr mundo exhibitum futurum, ille viderit. Vnde liquet, ex Christi gloria, quae in illa visione Esaia apparuerit, nullo pacto ipsius christi existentiam, antequam ex virgine nasceretur, probari pose. Quod si postremo christi gloria,quam via dit Esaias , quae ex Ioco isto positi intelligi, non in illa visione, sed in alijs continetur, quae ibi praedia cuntur, nece eest, ut illa non praesens, scd futura fuerit. qualius vero illae' positi, iam antea ostendi: id est, eiusmodi,quae omnino post christum ex vita ne nutum, extiterit:immo postquam christus, Iudaeis annunciatus, ab illis reiectus fuit. ERAS MUS IOHANNIS.
Prodo testimonium,quod extat Heb. I . 6. dorent eum omnes angeli Dei. Hoc dictum,
quia citatur e psal. 97. satis declaran, Daui dem suo tempore hortatum esse angelos ad laudandum Sc celebrandum Christum,quod minime fecisset, si suo tempore non extiti iaset. Quod si quis dicat aliam fuisse mentem
180쪽
7so. Arg. IJ. Eras. Ioh. Resiit. Dauidis, neque hoc argumentum eo psalmo tractari: Saltem ex hac citatione colligitur quod sentit autor eius epistolae de Christo, eum videlicet re ipsa tempore Dauidis extitisse,& ab angelis adoratum esse. alias mini me istud Psalmi testimonium citare potuita
In Psalmo 9 . quemadmodum alii etiam animes vertcrunt, est vaticinatio de regno christi: idq; sub poplenae poβcgionis terrae Israelis,quum,deuictis sitis hosfibus,adeptus est David: per qAem,videlicet, Deus tunc regnase dicitur. A tque id, quod dixi, de po Dauidis, confirmat prorsus in graeca interpretatione inscriptio; quae,si latinὸ reddatur, sic ad ver bum habet,Psalmu Dauidi quando terra ipsi restituta est. nam apud Hebraeos,ut ibidem subiungitur,psalmus ille est sine titulo. Idvcro, quod dixi, de regno christi ibi praedicto, siensit omnino auctoripst epistola ad Hebraeos. C propterea προ ba,quc ex illo citat,ad christi regni initium scommodauit e-gni, inquam, illius tum primim initi,cum christia in
caelum, deuictu morte, Cr inferno, translatus in futurum nobis orbe terrarum introducti mper quem, videlicet, Dem regnat,Cr regnaturus est;quemadmo dum ostendisupra inreloni sie ad qui inctum argv- mentum. Os id igitur culi ae habes,cur omnino velis,
si ad chri tum verba illa psalmi recte fuerint accommodata, ipsum christum iam tum, id citi Dauidis tempores