장음표시 사용
131쪽
eontraxit gratiam. Q eni in ante electionem prodigia nou A faciebat, ut qui nec iacis cognitus erat, ubi per electione cognitus effectus est, tunc etiam donum quod electionem consequutuerat,demonstrabatur. Vt mam sestum fiat quod non
sola sufficiat gratia, sed opus est quoque addi electionem ad gratiae augmetum iuxta praestantiam eorum, qui ex prom- ἐξ Veso trtitudine suseipiuntur. τύτου
Exorti sunt autem de congregatione quae dicebam
cr eora qui erant i cilicia, Cr Asia dilutates in Steαpbano, CT no poterat recti teresipietis cr stiritui qui
loquebatur Tuc ubornarunt uiros,qui diceret Audia huimus eum loquete uerba blasthema in Mosten ac Deu. commoueruntque plebem, er seniores,ac scribas.
R xi 'a ἀνοατιμ dicit ipsorum exacerbationem & impetum, non a tuis tantum, verum etiam ab alia multitudine quae tortavis ad diiputandii & philosophadum idonea erat. nempe Libertinorum,& Alexadrinorum, & Cyrenensium & Cilicum,& Asianorum. Et quemadmodum per una multitudinem est disputatio,ita & per alios est accusatio, de fori ma dolos texentium ac deploratorum. Prohibiti enim a Gamaliele,ut nihil contra Apostolos intentarent,imo nihil ha- bentes aduersus illos accusationis, Stephanum de praesenti- 'bus rebus calumniose aggrediuntur, a veri inquisitione aberrantes nugaci loquacitate. Libertinos autem dicit fortassis vocari Romanos, quod a Libia Augusti coniuge seipsos celebres reddiderint: eo quod & mulier percelebris esset, &ab Augusto,virtutis gratia, eximie adamaretur: cui sane ipsa quoque id rependit, ut ad Augusti sepulchrum toleranti animo perseuerauerit. A O Mono. Libertinorum de Curenensium qui erant a ciuitate, quae est trans Alexandriani: nempe circa sophisticem vires,ac gloriam apud Hebraeos habentium t quorum variae congregationes Ierosolymis erant,inhabitantium more gentium. Ideo quoque si nagogas habebant, nempe loca separata ad lectionem legum Mosaicarum. Multi siquidem eorum, qui adorationis gratiae Ierusalem
132쪽
Cap. VI.' AC TORVM APOSTOLORUM
D Ierusalem accedebant,maxime circa pascha: quod non licebat extra Ierusalem celebrare,in ea agebant. Ne enim conistinue cogerentur 1 patriis locis petegre agere frequentando Ierusalem,ibidem residebant. Libertinos autem appella bant,qui a Romanis manumissi erant. Stephano igitur indignum ducente , cum eis tanquam corde excaecatis conuersari, ipsi suae vanitati fidentes, ad disputandum cum eo pro cesserunt. Solum autem ad eum non ad alium t tum quidem inuidia eorum que edebantur ab eo signorum, ut si sorte adhaesitantiam,ac consilij inopiam eum adigerent,pudore sitffunderent,tanquam insipienter se habentem in his quae sibi delegata essent: tum etiam ut distractione disputationis erga ipsos, causa illi essent, ut a signis vacaret. Quum itaq; si E de causis illi instarent. Insuper maligno quoque animo ad quippiam aduersus legem dicendum impellerent, ad quod etiam omne studium illorum tendebat: ipse malitiam eurum aggressus initio facit hoc,ut acriori certamine,qd illis praecipuum erat aggrediatur, ac diuini qui in eo erat spiritus &sapientiae virtute os ipsis obstruat. Deinde etiam ad ea quae isti decernebant, obscurius quam ut possint intelligere qu=dam in medium adfert. Propter quod&ipsi iam deincep, clam procedebant,& ipse postea apertissime, quod si inimberat eis, proponebat. Quidnam Z certe legis cessati Ohe, uani non exprimebat, sed innuebat. Nam si id manifeste eYpretissset,salsis non fuisset eis opus testibus,quod ipsi quidem s-nis optatus fuit,illis vero perditionem parauit.
Et in iurgentes corripuerant esim, adduxeruntque in concilium.
Furtivos ubique nituntur aggressus: Christum comprehendetes per viros homicidas, gladios, nocte lampadum factimque auxilio, serentes. Petrum reliquosque Apostolas a templo nunc autem & Stephanum iudicandum, a doctrina loco ad concilium rapientes.
Ac statuerunt Fos testes qui dicerent: MIOmοφόinon cessat loqui uerba blasiphema aduersus locum Discium hunc, cr legem. Audiuimas enim eam dicentem,
133쪽
equod Iesus Nazarenus hic demolietur Iocum hune, er '
mutabit instituta,quae tradidit nobis Moses.
Submiserunt viros qui dicerent, Audiuimus eum loquentem verba blasphema aduersus Mosen,ac Deum. Quaenam autem sunt ea verba ρ Q MIesus Nazarenus hic demolietur Ioram hunc. Λtqui hoc dixit Stephanus, & si non adeo aperte: quomodo ergo sunt lii supposititu, falsique testesὶ Quia non ut audierant ita narrabant: sed alio quidem modo audierant, nunc vero ipsi alio modo proferebant: merito itaque falsi testes esse reseruntur. Quemadmodum miti,cenim de Christo quod posset templum dissoluere . falsum fuit testimouium. Neque enim Cnristus dixerat Soluam, sed soluite, ad illos non ad se referens solutionem ita re a nunc mendaces sunt, qui Stephanum aiunt Iegis ac loci demolitionem Nazareno attribuere t quodque vir Nazarenus suis videlicet manibus faceret, & non Deus per Romanos exercitus. Mosi vero instituta manifeste Deus ipse per discipulos suos, & Apostolos commutauit. Nazarenus autem contumeliose dictum est. Nam stephanus nequaquam Nazarenum dixit Christum , sed Hebraeorum principes: ipse venerandum semper Christum ae iustum a prophetis an nunciatum, Deoque semper dixit adstantem, luti etiam ex propositis eius sermonibus mani semina est, cum quibus una discessit ab hac vita flagitiosa absolutus. Dema-ιirtur lacum hunc. Multus siquidem de templo illis metus erat, ut qui etiam propter illud locum habitationit mutas- Cient. Duplex autem erat accusatio , quod instituta mutatu rus esset, & eorum loco alia inducturus. Ubique etiam ob tendebatur Moses : quandoquidem Dei placita non aeque illis curae erant, ut Mosi: ita ad solam multitudinis gloriam, vitam omninodirigebant.
Et Aiactites eum uniuersi qui fledebant in concilio, iterunt faciem eius, tanquam faciem angeli. Dixit autem princeps sacerdotum: Num e ita se habenis At illi ait:
Vi derunt faciem eius. Ita contingit etiam illum, qui in interiori gradu est gratiosum, ac splendidum videri. Vter-eb go sermo cui, Vim
134쪽
D go strinouibus quos dict urus erat consternarentur, a faciei stupore , quo facilius verba eius excipiantur , sumit
Viri fratres Cr patres audite.
Vide quod se ad docendum non inseruerit,sed ab his qui
interrogaueriit coactus sit. Et quoniam verbis ac signis vincebat, intolerabilis eis erat. Falsum vero testimonium me
cede conductorum inductum in , ne violentia in negocio suboleat. Siquidem Deum non timebant, sed ad hominum gloriam respiciebant. Est autem vere sapiens. ac animi m gnitudine plenum exordium. Nominum etenim proprietate demonstrare intendit prudentis non esse, iniuriosum E quippiam, aut quod damnum adferat aduersus fratres, ae patres inducere: id autem adferre quod& gloriam nouit, ct lucrum parere, hoc demum viri eu natura abseluti qui que salutifero ad eos loquitur, ad quos est sermo. At de v bis inquit nihil tale concipi potest: quod enim vocationis fratrum ac patrum mihi facta sit mentio, in contrarium huius actum est, quum vos tanquam communis naturae oblitos procedere animaduertam , indiscreto erga nos odio, quod vos inducit ad ea quoque praetergrediendum , quae ad diuinam referuntur potentiam. Nam ut caetera omittam horum vobis memoriam suggero, quae non sine diuina potentia si nem sortiuntur,sgnorum inquam, ac prodigiorum per nos editorum , quorum & vos testes estis, quae nonratio modo F prosperum sortirentur effectum. Sed postquam stepha num per fratrum, ac patrum appellationem. haec obse re de si antem com p imus: nunc etiam cosderemus duae his ad ta sunt non vulgui modo,sed cum magna ae diuinitus afflata sapientia.
Deus gloriae apparμit patri inostro Abraham quum esset iis Mesopotamia, priusiquim habitaret in charis
cene. n. τ an, dixitque ad eηm. Egredere de terra tua, Cr de cognatione tua, CT lieni in terram quamcunque osten
dero tibi. Tiinc egressus de terra chaldaeorum hab id it in ch rran; er inde postquam mortuus est pater
135쪽
CAPUT VIII. 3s Cap. VII. eius, transtulit eum in terram banc, in qua uos nunc ba A
bitatis, Cr illi haereditatem in ea, ne uestiagium quidem pedis.
Vide & hic quomodo statim ab exordio tollit eorum gloriam, referendo gloriam, non ad templum , neque ad gentem, sed ad solum Deum, Nam quod ait, Deus gi ride. idem est, ac si dictum sit. Deus glorificatus. Hic autem glorificatus est, eo quod is qui ex perplexis ac difficilibus commoda facit de facilia, atque ex ingloriis reddit gloriosor, etiam nos tales efficiet. Siquidem qui immensa sapientia hominibus a seculo imperauit, hie ipse nunc ea quae his visa svnx impossibilia, ad facilitatem perducere voluit. Utque hoc fiat credibile, Abraham eiusque historia in medium Badducitur, qui non in templo, non per hostias Dei appari tionem nactus est, quum in Mesopotamia esset. Haec autem proseri, veluti iam dictum est , demonstrans Deum gloriosum, quod in illis fecit, posse de in nobis facere, quodque occultum est manifestum constituere. Atqui quum multae nationes ac reges dolose cum Abraham, eiusque semine congrederentur, illi quidem ad nihilum redacti sunt, quod autem humilius erat factii est sublimius. Si ergo Deus gloriar in his ita dispensavit, oportet inquit considerare, ne&in nobis lassa contingant. ALio Mono. Vide quomodo ipsos a leporalibus abducit, & interim a loco, gloria Deo non loco attribuens. Ipse etenim gloriae fons est, non egens gloria , quae per templum a nobis est. Quum autem Qdicat scriptura Thare patrem Abraham egressum esse, ut proficisceretur de terra Chaldaeorum,quomodo nunc Stephanus ipsi Abraham oraculum hoc attribuit Ad quod dici potest , quὁd ipsi quidem Abraham diuinum responsu in datum est, sed scriptura patri attribuit, quoniam filij consilio quod a diuino erat oraculo non contradixit, quanquam pater esset. hoc exemplo detegens praesentium inobedientiam. Vtrum enim esse inobedientes non c5uincuntur,quilin
Thare consilio filij non cotradixerit. ipsi vero post diuino rum signorum experientiam non solum increduli sint veram etiam prae inuidia ad caedem hostiliter eos aggrediendo perseuerent,qui ob diuina signa glorificari merentur'e iij Et promisit
136쪽
D Et promicti illi eam se daturum p idendam, ersemini eius post ipsium quum non haberet filum. Loquutus est autem ita Deus, quod futurum 4bet semen
eius inquilinum in terra aliena, er seruituti ipsumsubale iuri esent, males tractaturi annis quadringentis. Et gente cuicuque feruierint,iudicabo ego dicit Deus. Et post haec exibunt, er feruient nubi in loco isto. Et α'. 3o.; dedit ei testamentum circuncisonis. Atque hic genuit Isaac, er circuncidit euit o fauo die, er Isaac Iaacob, cr Iaucob duodecim patriarchas. Et patriarchae inae E uidia accenβ, Ioseph vendiderunt in Aegγptum: crevat Deus cum eo, er eripuit eum ex omnibus aflictionibus ipsius, Cr dedit ei gratiam Cr sapientiam coram Pharaone rege Aegγpti , constitutis eum praefectum Genet. 4 i. super Aegγptum, ac totam domum suam. Venit autem fames super uniuersam terram Aegγpti, Cr Chanaan, magnάque aflictio, nec inueniebant cibos patres noucca Α - stri. Audito autem Iaacob, quod frumenta essent ii, Aegreto, mist patres nostros primum, quumqueseata cundo misi essent, agnitus est is utribus suis , er inanotuit Pharaoni genus Ioseph. Misi autem Ioseph deis cersitum patre uum Iaacob, omnemque cognationemn is animabus sieptuaginta quinque. Et dejcendit Iaacob in Aegγptum , mortuusque est ipse, er patres nostri.
Et tranflati sunt in Sγchen, positique Iunt iu sepulis
chro,quod emit Abraham precio argenti . filiis Emorflij Sγchen. Quium autem instaret tempus promistorinis, quam promisit Deus ipsit Abraham, crevit popuisius, Cr multiplicatus est in Aegγpto , donec exortus est alius rex,qui non nouerat Ioseph.
In praesenti concione beatus Stephanus mulcia demo p
137쪽
strat & suam erga Iudaeos beneuolentiam, & illorum erga . Ase ferocitatem. Nam quod tanquam ad fratres ac patres intendat sermonem, quid aliud his indicat nominibus quam quod secudum cognationis dignitatem ad illos feratur. Iudaei vero parum huic affectui deferant, sed potius aduersus signa per ipsum facta crudeliter affecti sim Ideo quoq; Ste- anus in illorum improbitate, quae ex infecto animo erat,iberius coarguenda occupatus est. Et promissionem quae ad patres facta est ob quam esserebatur , ostedit ante eum locis, ante circuncisionem. ante sacrificia, ante templum facta eL se,& neque hi circuncisionem aut lege accepe: ant quod diagni fui sient,sed solius obedientiae merces erat sola terra. Et neque data circuncisione completa est promissio, quod etiahaec in figura cotingeret. Cosiderρ vero quod si pater Tha- Bre non fuit socius peregrinationis cum filio Abraham eo
quod indignus esset, multo magis filij, etiam si plurimum
viae confecerint. Abraham itaque adeo fuit obtemperans, ut & cognationem & patriam solo nactus oraculo reliquerit. Quod si hie ita se habuit, quomodo hi qui in omnibus
inobecbentes esse deprehenduntur, in filios Abrahae reputabuntur 3 mque enim vitae natiuitas sed morum imitatio filiationem conciliat: quoniam ita quoque monstris mala fortuna natis quod legitimia ac naturale est posset attribui. Hoc emodo quanquam dictionis serie non procedat, magna tameabbreuiati sermonis intelligentia progrediens,& illaru impudentiam ad Christi usque passionem coarguens, passus est quae verisimile erat eum pati oportere qui malos argueret. Q1t promiost illi daturum. Hinc deinceps Abrahae procedit historia quae tota patriarchae narrat tolerantiam ad euetum Vsque promissionum. Siquidem Abraham eiusque nepotes qui circa diuinas promissiones longanimes fuerunt demonstrat percelebres, negligentes vero similes praesentibus tunc auditoribus , qui & ipsi illorum calamitates absque dilatione uni cum eis assequentur,abstractis ab eorum manibus, bonis quae sperabant. Quae tamen omnia parua sunt si ad extremum in Christum ausum commensuretur. Ideo quoque duri ceruice& in circuncisi corde ae auribus dicuntur: propter quae & prophetarum homicidae esse coarguuntur, imo
ipsius etiam Christi,qui & interitum & nouissimam ipsis di
138쪽
D spersionem rependet. Tanta itaque sunt quae videre conti git in hoc abbreuiato sermone prudentissimae cocionis Sthphani diuina praediti sapientia, quorum etiam iuxta nostram tenuitatem sumptum intellectum hactenus ordinauimus iscundum qualitatem dati nobis sermonis,fine uni cum principio contrahentes: in ipso sermone, a quo latex hic diuunitus scaturiens effluxit,nos oblectantes. Iam autem utile e Tu per partes ea quoque tuterpretari iuxta nostram possibilitatem,quae maiorem desiderant moram. Non enim frustra ad concionantis roborationem assumpta est Abrahae eiussedeinceps nepotum historia r sed ut ostendatur & maiorvincvea id quod diuinum est facilis obedientia,& minorum ob improbos mores inobedientia . Et primum quidem exem- E plum ex Abraham profertur, quod non oporteat accelerare ea quae diuinis promissis deferuntur quia neque Abraham accelerari petiit nepotum ab Aegypto eguessum : quum manifestata esset ei detentio quae ad quadringentos annos proroganda erat, idque cum multa afflictione& subactione inseruitutem subactione vero non qualibet sed intolerabili, siquidem illis non ut seruis sed ut inimicis utebantur. Et certe nulla prosertur ab Abraham deprecatio de abbreviando tε-pore, sed paululum quiddam duntaxat ad refocillationem praestitum, nempe respondens aduersus affligentes vitio, ab eo qui se iudicaturm promisit illos qui hostiliter eos interimerent, qui nihil iniuriae ipsis intulissent. Animari vero ad expectandas a perside in palistinam promissiones,& neque F propter longam moram , aut rerum magnitudinem deto quere promissionem ad impossibilitatem,quia totum in promittentis potestate reponitur, quantae est erga deum qui id suadet confidentiae 3 praeterea inuidia fratrum aduersus Ioseph ponitur, & iiuriariam obliuio,in eo quod quum possetinoultu et sit eos qui se afflixerant,quin potius benescia repedit. Post haec subiungitii r eorum correptio,qui aperte ac furibunde moliebantur aduersus Christum eiusq; discipulos.
Ille circumueniens genus nostrum afflixit patres nostros, ut exponerent infantes Auos ne in uita
καTατος ι τάμενος,id est, circumueniens, hoc est deeernina quo
139쪽
quo pacto versutis technis superior eis efficeretur. Nam σο- Aσι σμος coacta interpretatio uicitur. Propter quod ita significanter dicit violente videlicet illis imponere volens. Vnde dc σοφιςὰς vocat imposiores, utpote veritatem fraude ac
dolo occultates. Post ea quς de Abraha dicta sunt ex diuino responso : significat nepotum ipsius aerumnas ab Aegyptiis
toleratas quarum etia compensatio recreans, Aegyptiorum
est interitus,qui ab ipso deo illis circa mare rubrum impendisse significatus est,ne discruciatium rerum impetu, desperatio salutarium causam praebeat collabedi in infidelitatem.
Considera etiam quae sit fidei securitas de his quae promittuntur. Quaena illa est inquies Z nupe quod circuncisio genitalium partium ipsis solis data insigne fuerit, non iis quibus
non coligerat. Ex quibus omnibus eoru intuere obedientia Bqui diuina acceperant responsa. Sed & tcpore quo afflictoruinstabat egressus, amplius progressa est affligentium iniuria, qu obstetrices admonuit ad masculorum perditionem. Verum in aliis quidem afflictionibus id oppositum est v, afflicti
amplius multiplicabantur Haec aute improbitas praeterquaquod in malis dolis intuto frustrabatur, Mosen etiam qui ipses perditurus erat praeter expectationem seruauit, ac regia educatione curaq; dignum effecit. Quo aute fine id assum- . ptum est 3 Ad indicandum quod neq; nunc negandum sit iis qui aduersus Christum eiusque discipulos armantur similia contingere,qui in operibus manuum suarum coprehenduntur. Signum vero circuncisionis in partibus genitalibus id significare vult, nempe operimentum quo se primi parentes Coperuerunt in paradiso, natum inuidia jerpentis, qui princia pium & caput est malorum: ex quo etia fiὸe dignior habitus est quam deus circa ligni esum. Hoc abiicere circuciso eum adhortabatur qui vitam secundum deum transmutabat, iuxta Mosi quidem legi sationem eorum praecipiens amputationem quae a natura solent amputari. Praeterea vero etiam
tempus aductus Christi designat: quo uniuersa umbratica ac figurativa ad euangelicam veritatem trasseruntur.Vnde eos qui ita eorrigi non sustinent in sequentibus duros ceruice ac incircuncisos esse describit: duros quidem ceruice,ad subii-eiendum se diuino spirituit incuncisos autem corde & auribus utpote non tolerantes mutuo datis occasionibus expiari aut
140쪽
C p. VII. AC TORVM AposΤOLORVM
D ri aut attingi in rebus. Quod si admirandum erat in Ioseph quod sit venditus a fratribus, ipsos tamen venditus seruauerit: illud magis admiratione dignum quod rex eum nutrie rit qui ipsius principatum erat subuersurus. Ostendit autem faciens infantes exponi quod non vcllet eos manifeste occisdi. Et vide quod diabolus per ea prouexerit dei promissio- satie. io. nem,per quae conabatur eam dissoluere. In exilium relegatur Moses,sed in exilio visionem illam adipiscitur, & populi ducatus illi committitur: ita venditum quoque seruum ibi regnare facit ubi seruus habebatur. Et ipse Christus in morte potentiam demonstrauit ac robur, adeo sapiens est deus,& incomprehensibilis prouidentia eius.
Quo tempore natus esὶ Moses, fuitque gratxs deo, qui nutritus esὶ tribus mensibus in domo patris, exinpositum autem ipsium tulit filia Pharaonis, σ eduine luit eum sibi in Alium. Et eruditus est Mostes in omanis pientia Aegutiorum, eruque potens in opertabum Cr sermonibus. Ut autem expletum est isti quaadraginta annorum tempus , subiit in cor eius , ut ina
uferet fratres suos filios frael. Quyumque uidisset quendam iniuria alfici, defendit eum, er lutus est uiocem eius qui Ulligebatur.
Illo igitur tempore natus est,inquit Moses,suitque et, hy, F id est gratus, siue dilectus deo. vel inproprie,hoc est in puerili quo ad corpus aetate irreprehensibilis. E xpositum autem ipsum quum tulisset filia pharaonis edocuit omni sapia
entia Aegyptiorum. Ex hoc manifestum est non reiicienda esse omnem externae scripturae eruditionem. Siquidem en- comis vice dictum est, quod Moses eruditus est omni sapie-tia Aegyptiorum. De trib' quoq; pueris,ac Daniele dicitur, Danior quod super omnes eminebant Chaldaeorsi sapietia ceteris scietiis: Oportet autem paululum illis adhaerere eos qui scripturae diuinitus inspiratae immorantur. Neque enim Moses neque Ananias, aut Daniel preregrinam didicerunt eruditionem , nisi neeessitate ae coactione dominorum, in nullo etenim ea usi sunt. nisi sorte quis dicat quod bonum sit eam discere Nola