장음표시 사용
121쪽
strat & suam erga Iudaeos beneuolentiam, & illorum erga Ase ferocitatem. Nam quod tanquam ad fratres ac patres m- tendat sermonem, quid aliud his indicat nominibus quam quod secudum cognationis dignitatem ad illos feratur. Iudaei vero parum huic affectui deserant, sed potius aduersus signa per ipsum facta crudeliter affecti sintὶ Ideo quoq; Ste-
anus in illorum improbitate, quae ex infecto animo erat,iberius coarguenda occupatus est. Et promisssionem quae ad patres facta est ob quam efferebatur, ostedit ante eum locii, ante circuncisionem. ante sacrificia, ante templum facta eL se,& neque hi circuncisionem aut lege accepe: ant quod diagni fuissent,sed solius obedientiae merces erat sola terra. Et neque data circuncisione completa est promissio, quod etiahaec in figura cotingerct. Cosiderρ vero quod si pater Tha--. Bre non fuit socius peregrinationis cum filio Abraham eo
quod indignus esset, multo magis filij, etiam si plurimum
viae confecerint . Abraham itaque adeo fuit obtemperans, ut& cognationem & patriam solo motus oraculo reliquerit. Quod si hic ita se habuit , quomodo hi qui in omnibus
inobedientes esse deprehenduntur, in filios Abrahae reputabuntur 3 Neque enim vitae natiuitas sed morum imitatio filiationem conciliat: quoniam ita quoque monstris mala fortuna natis quod legitimii ac naturale est posset attribui. Hoc modo quanquam dictionis serie non procedat, magna tameabbreuiati sermonis intelligentia progrediens,& iluom impudentiam ad Christi usque passionem coarguens, passias est quae verisimile erat eum pati oportere qui malos argueret. QEt promisit se illi daturum. Hine deinceps Abrahae procedit historia quae tota patriarchae narrat tolerantiam ad euetum usque promissionum. Siquidem Abraham eiusque nepotes qui circa diuinas promtissiones longanimes fuerunt demonstrat percelebres, negligentes vero similes praesentibus tunc auditoribus , qui & ipsi illorum calamitates absque dilatione uni cum eis assequentur,abstractis ab eorum manibus, bonis quae sperabant. Quae tamen omnia parua sunt si ad extremum in Christum ausum commensuretur. Ideo quoque duri ceruice de incircuncisi corde ae auribus dicuntur: propter quae & prophetarum homicidae esse eoarguuntur, imo
ipsus etiam Christi,qui & interitum dg nouissimam ipsis di
122쪽
D spersionem rependet. Tanta itaque sunt quae videre conti git in hoc abbreuiato sermone prudentissimae cocionis Si phani diuina praediti sapientia, quorum etiam iuxta nostram tenuitatem sumptum intellectum hactenus ordinauimus secundum qualitatem dati nobis sermonis,fine una cum principio contrahentes: in ipso sermone, a quo latex hic diuia
nitus scaturiens effluxit,nos oblectantes. Iam autem utile erat per partes ea quoque tuterpretari iuxta nostram possibis litatem,quae maiorem desiderant moram. Non enim frustra ad concionantis roborationem assumpta est Abraliae eius deinceps nepotum historia i sed ut ostendatur & maiorum Oea id quod diuinum est facilis obedientia,& minorum ob improbos mores inobedientia . Et primum quidem ex ei E plum ex Abraham profertur, quod non oporteat accelerare ea quae diuinis promissis deseruntur quia neque Abraham accelerari petiit nepotum ab Aegypto egressum : quum m nifestata esset ei detentio,quae ad quadringentos annos proroganda erat, idque cum multa afflictione & subactione inseruitutem subactione vero non qualibet, sed intolerabili, siquidem illis non ut seruis sed ut inimicis utebantur. Et certe nulla prosertur ab Abraham deprecatio de abbreviando tε-pore, sed paululum quiddam duntaxat ad refocillationem praestitum, nempe respondens aduersus affligentes vitio, ab eo qui se iudicaturia promisit illos qui hostiliter eos interimerent, qui nihil iniuriae ipsis intulissent . Animari vero ad expectandas a Perside in Palistinam promissiones,& neque F propter longam moram , aut rerum magnitudinem deto quere promissionem ad impossibilitatem,quia totum in pro mittentis potestate reponitur, quantae est erga deum qui id suadet confidentiae 3 praeterea inuidia fratrum aduersus I
seph ponitur, & iiuriariim obliuio,in eo quod quum posset.
novitiis sit eos qui se afflixerant,quin potius beneficia repEdit. Post haec subiungitur eorum correptio, qui aperte ac furibunde mouebantur aduersus Christum eiusq; discipulos.
Ille circumueniens genus nostrum afflixit paα tres nostros , ut exponerent infantes Auosne in uita
καTατος ι ταμ vos,id est, circumueniens, hoc est deeernens quo
123쪽
uo pacto versutis technis superior eis efficeretur. Nam σο- Ασι Gaas coacta interpretatio uicitur. Propter quod ita significanter dicit violeme videlicet illis imponere volens. , nisde& σοφιςὰς vocat linpostores, utpote veritatem fraude ac dolo occultates. Post ea qui de Abraha dicta sunt ex diuino responso : significat nepotum ipsius aerumnas ab Aegyptiis toleratas quarum etia compensatio recreans, Aegyptiorum est interitus,qui ab ipso deo illis circa mare rubrum impendisse significatus est, ne discruciatium rerum impetu, desperatio salutarium causam praebeat collabedi in infidelitatem.
Considera etiam quae sit fidei securitas de his quae promittuntur. Quaena illa est inquies 3 nepe quod circuncisio genitalium partium ipsis solis data insigne fuerit, non iis quibus
non coligerat. Ex quibus omnibus eoru intuere obedientia Bqui diuina acceperant responsa. Sed & t pore quo afflictoruinstabat egressus, amplius progressa est affligentium iniuria,quq obstetrices admonuit ad masculorum perditionem. Verum in aliis quidem afflictionibus id oppositum est,afflicti
amplius multiplicabantur Haec aute improbitas praeterquaquod in malis dolis intelo frustrabatur, Mosen etiam qui ipses perditurus erat praeter expectationem seruauit, ac regia educatione curaq; dignum effecit. Quo aute fine id assum- . ptum est Ad indicandum quod neq; nunc negandum sit iis qui aduersus Christum eiusque discipulos armantur similia contingere,qui in operibus manuum suarum coprehenduntur. Signum vero circuncisionis in partibus genitalibus id significare vult, nempe operimentum quo se primi parentes Coperuerunt in paradiso, natum inuidia serpentis, qui princi pium & caput est malorum: ex quo etia fide dignior habitus est quam deus circa ligni esum. Hoc abiicere circii cisio eum adhortabatur qui vitam secundum deum transmutabat, iuxta Mosi quidem legislationem eorum praecipiens amputationem quae a natura solent amputari. Praeterea vero etiam
tempus aduetus Christi designati quo uniuersa umbratica ac figurativa ad euangelicamveritatem trasseruntur.Vnde eos qui ita eorrigi non sustinent in sequentibus duros ceruice ac incircuneisos esse describit: duros quidem ceruice ad subi eiendum se diuino spiritui: incuncisos autem corde & auribus utpote non tolerantes mutuo datis occasionibus expia-
124쪽
D ri aut attingi in rebus. Quod si admirandum erat in Ioseph quod sit venditus a fratribus, ipsos tamen venditus seruau rit: illud magis admiratione dignum quod rex eum nutrierit qui ipsus principatum erat subuersurus. Ostendit autem faciens infantes exponi quod non volt et eos manifeste occidi. Et vide quod diabolus per ea prouexerit dei promissi satiri ip. nem, per quae conabatur eam dissoluere. In exilium releg tur Moses, sed in exilio visionem illam adipiscitur, & populi ducatus illi committitur: ita venditum quoque seruum ibi regnare facit ubi seruus habebatur. Et ipse Christus in morte potentiam demonstrauit ac robur, adeo sapiens est deus,& incomprehensibilis prouidentia eius.
Quo tempore natus est Moses, fuitque gratus deo, sui nutritus esὶ tribus me ictibus in domo patris, exapolii tum autem ipsum tulit filia Pharaonis, σ eduine luit eum sibi in silium. Et eruditus est Moses in omisni sapientia Aegratiorum, ergique potens in operiabus er sermonibu s. Vt autem expletum est idi quaadraginta annorum tempus , ubiit in cor eius, ut ina
viseret fratres suos filios frael. Qi umque uidisset quendam iniuria asci, defendit eum, Cr ultμs Vt uiocem eius qui Ulligebatur.
Illo igitur tempore natus est, inquit Moses,fuitque gςθορ, F id est gratus, siue dilectus deo. vel 2ςειος proprie,hoc est in puerili quo ad corpus aetate irreprehensibilis. E xpositum autem ipsum quum tulisset filia Pharaonis edocuit omni sapia entia Aegyptiorum. Ex hoc manifestum est non reiicienda esse omnem externae scripturae eruditionem. Siquidem en- comis vice dictum est, quod Moses eruditus est omni sapiEtia Aegyptiorum. De trib' quoq; pueris,ac Daniele dicitur, Darior quod super omnes eminebant Chaldaeorsi sapietia ceterisq; scietiis: Oportet autem paululum illis adhaerere eos qui scripturae diuinitus inspiratae immorantur. Neque enim Moses neque Ananias, aut Daniel preregrinam didicerunt eruditionem , nisi neeessitate ae coactione dominorum, in nullo etenim ea usi sunt. nisi sorte quis dicat quod bonum sit, eam discere Nola
125쪽
discere ad euertendas ii Iorum fraudes. . u A
Occidit Moses Aegyptium n5 animi furori obseeundas, neque ira motus,sed zelo. Omne autem quodcuque factum fuerit iuxta dei verbum pietas est,etiam ii cmies fuerit dei intuitu, iam non est caedes. Certe quum Phinees duos una manu ueremisset,audiuit.Stetit Phinees Zc placauit & quie- να osuit plaga,ac reputatum est ipsi ad iustitiam. Diuersa natique est voluntas homicidae dc eius qui pietatem exercet: etiam si peractum opus sit viiii. Factum itaque perolosen signum .it.... . fuit quod deus per Mosen Aegyptios occideret, dictos autem Israelitas seruaret. Et ita quidem se habent quae ad Mosen attinent. Verum sermo hic rursum nobis supremat contemplationis dispensationem eoncinnabit qui in Christo vfuit. Siquidem quum inuenisset deus Israelitas indignam sistinere violentiam : nam insilierat in eos Satanas veluti comminuens ac deuorans, misertus considerauit, ut liberaret , quum autem modo quodam eum interemisset qui iniuriam intulerat, abscondit in terra,hoe est in subterraneis locis conclusit in infernum. Prius enim in infernum velut o . eluso satana, visus est Israelitis iustitiae praemium tribuisse. At illi quum gratias agere debuissent dicebant: Hic non eiicit tamonia,nisi per Beelzebul principem dimoniorum. Nisit Arrupropterea etiam ex Iudaea transmigrauit in Galilaeam, sicut& Moses transatus est in terra Madian, & vocavit transmigrationem Gentium.
Existimabat autem intelligere fratresfiu Oss deus Q iper manum eius daret ipsis salutem: isti uero no intellexerunt. Et sequeti die cos ectus est illis litigalibuis, er
redegit eos in cocordia dicens: Viri,uos fratres estis, siquid uos inuicem Dditis Is autem qui proximo irrarogabat iniuriam repulit eum dicens: Quis te costituit principem ac iudicem fiuper nos s Num tu me uis in te
sicere queadmodum interfecisti heri Aegπtium s Fugit autem Moses ad uerbum hoc, factusque est aduena in terra Madio cr generasit filios duos.
126쪽
P Quod remissionem tribuat,& nos testes sumus,& spiritus sanctus,qui nequaqua superuenisset, nisi primum soluta fuissent peccata Huiusmodi autem sermo modesti animi.est neque enim dictum est Nobis solis qui' eum diligimus distria buendo munera,sed communi sermone ad omnes prolatum est qui ipsi obtemperant . ita ut etiam si illi obedirent, non fraudarentur parte doni ipsius ob ira ressionem, quae pro
Surgens autem quidam in concilio Phariseus nοα mine Gamaliel legis doctor, in precio habitur apud totum populum iusit, ut paulister foras secederent Apostoli,dixitque ad illos: Viri Istraelitae attendite uobis αἶ ipsis super hominibus istis quid acturi sitis. Ante horenim dies extitit Theudas dicens se esse aliquem: cui
adhaesit numerus uirorum circiter quadringentorum:
qui occisius est, omnesque quotquot ei adhaerebant disa patifunt,er ad nihilum redacti.
Hic Gamaliel Pauli praeceptor erat. Hunc ergo qui praeceptor erat, & in iudiciis legis approbatus, adhuc non credere,quanquam persecte no intelligeret, extremae erat domentie. Et manifestii est ex verbis eius,quae etiam satis ostEdunt, quod prudentia excelleret. Et etiam ex factis suis p F tet. Nam iubendo Apostolos eiici a concilio, ut ipsis terrorem incuteret, ipsum quoque suspitione liberabat, qua putaretur verba facere in gratiam illorum, qui eiusdem cum ipso essent sententiae. Ideo neque magna vehementia usus est, sed tanquam temulentis prae furore ait: Attendite vobisipsis quid acturi sitis, ae si diceret: Non temere feramini. Deinde eorum quoque exempla in medium adducit, qui insipienterae sibiipsis inutiliter consulentes propter huiusmodi interepti sunt nempe Theudam ac Iudam Galilium,qui ad auspicatum sibi terminum non peruenerunt. At non vetera pro fere exempla ,sed recentia, & quorum multi fuerant ipsi co- spectores: ut experientia caueat, ne in similem exemplorum terminum incurrat. Dein te ut sermone his emollito tentet auditores auertere a dano Mostolis inferedo: ne quo modo,
127쪽
c ea quae Deum habent auxiliatorem, sine ullo impedimeto
finem sortiuntur , imprudenter inquit Deo repugnantes hos occidamus: atque ita non aduersus illos,sed aduersus nosipsos armemur. Qui enim conatur rei Deo probatae aduersari, is seipsum oppugnare solet. Nam fi humano haeret consilio, superflua est aduersus ipsos indignatio: finis naque ac eius emedio sublatio similiter procedet ut initium, prbut exempla subindicat, Non autem manifeste dixit Apostolorum factu, Dei aut hominum motum esse cosilio,sed ambigue. Etenim si Dei dixisset, protinus illi contradixissent,si vero ex hominibus rursum proptos aduersus Apostolos reddidisset. Propterea sapienter temperato sermone finem expectare iubet, dc non temere ferri aduersus rem quae ignoretur. Qui enim
pugnat aduersus id quod Deo probatur,no illud sed seipsum a
perd i. Etenim si humanum est inquit,quid vobis necesse est facessere negociut si vero diuinum, neq; susceptis molestiis poteritis ipsum dissoluere, & ita non videtur temere procedendum aduersus res quae ignorantur.
Post hunc extitit Iudas Galilaus in diebus descriaptionis, er multum auertit po1ὶ se populum: illeque per l, Cr quotquot paruerant ei, dilbersi fiunt. Et de reabus praesentibus dico vobis.
Verisimile est Galillos teporibus Pilati in seditione motos fuisse, dogmata sequentes Iudae Galilaei. Dogma autem Iudae prout etiam Iosephus in postremis antiquitatu Iudai- Ceae historiae libris ostendit, multam prae se ferebat ambitio- Libro. i t.
nem, propter strennuitatem religionis. Dicebat enim nullii cici. I i. Oportere,vel oretenus dominum appellare, neque ullius honoris, aut beneuolentiae gratia, de ita neque eum qui regno
potiretur. Et multi ipsorum ne Caesarem dominum vocarct,
nuserrima perpessi iunt supplicia. Hi etiam docebant non 'portere alias praeter assignatas in lege Mosi victimas exhiberi Deo, ideoque prohibebant traditas a senatu,ac populo fieri pro salute regis ae gentis Romanorum. Verisimile e go est Pilatum propter ista Galilaeis indignatum iussisse inter sacrificia, quae iuxta legem offerre videbantur, ipsos interimi,ut luc mixtus sit oblatis hostiis sanguis eorum qui capistbantur , prout etiam in euangelio iuxta Lucam resertur. Lum ,
128쪽
ACTORUM APOsTOLORUMD Abstinete ab hominibus istis, er fuite illos. Namsi
fuerit ex hostilibus conflium, aut opus hoc, dissolueαtur: sin autem ex Deo est, non poteritis illud dissolueo
N,ne quado er Deo repugnare reperiamini. Persuasi sunt autem ab eo. Quumque aduocasent Apostolos, caesis praeceperunt ne loquerentur in nomine Iesu , Crdimiberunt eos. Illi itaque ibant gaudentes a constectu concili : quod digni qbent ut pro nomine eius contumelia afficerentur. Et quotidie in templo, Cr in fingulis 'domibus non cessabant docere ex annunciare Iesium
Non dixit quod ex Deo esset, sed neque quod humanum esset opus. Nam dicenti quod ex Deo illi statim contradixissent, si vero dixisset quod ex hominibus, audaciores contra Apostolos reddidisset. Vide ergo hominis prudentiam, qui sapienter dirigebat sermonem. Iubet autem expectare fine. Neque dixit, si non dissolueritis illud, scitote quod ex Deo est,sed.Si ex Deo est,non dissoluetur. Illud enim daretur feritati illorum,hoc autem diuinae potentiae. Persuasi sunt autem, quum haec in Apostolorum praesentia non dicerentur, sed illis foras eiectis, tum quod is qui rem una cum ipsis explorabat, rei eventum, hoc ne an illo modo succederet, forismidabat,quemadmodii etiam illis suggerebat. Praeterea au-F tem sermonum lenitas una cum aequitate ad persuadendum, fuerunt ipsi auxilio. Verum si persuasi sunt,quomodo flagris illos caeciderunt 3 Persuasi quidem sunt ne occiderent, nam hoc furibunde exoptabant attamen ceciderunt,ne viderentur insipienter ea tentasse , quae ipsis impossibilia erant. Ad haec re vera accidebat,ut truculentiam quidem illorum di solui ex virtute esset consiliari j verberare autem Apostolos, eorum qui imbuta insania persuasi erant. Vide autem Ap stolorum ad meliora incremetum. Nam per afflictiones quibus deuincendi sperabantur, magis exercebantur ut ad em-caciorem,magisque imperterritam doctrinam procEderent, ut noy in occulto, sed statim in templo quoque unde copre
bensi erant, & ubiuis etiam alibi Christu annunciaret, eoru
129쪽
qui vim eis intulerant vanitatem auditoribus ostentantes . Λc Α P V T. V II, De electione tem diaconorum.
N his autem diebus quum multiplicare iis y tur disicipuli, exortum est murmur Graeeois V ι
aduersius Hebraeos, eo quod desticeren- tur in ministerio quotidiano viduae ipso .caeterum duodecim illi quum aduocassent multitudianem discipulorum, dixerunt, Non est aequum ut nos dea reluino sermone Dei ministremus menses.
Non in eisdem diebus, sed in quibuldam sequetibus. Ve- is
fini more scripturet facturus narrationis exordium hoc mo- 'do etiam minc procedit, autem voca non Graecos religione,sed graece loquctes. Per murmur vero,alterius ten 'tationis genus enarrat, non ab externis exortum, sed ab his aut intus erant. Hoc enim Apostolorum probitatem demorat, qui undique & intrinsecus & extrinsecus impugnab tur,undique autem palmam referebant. Nam quum duode-eim illi multitudinem aduocassent, illos nempe qui ex eoru qui designandi erant praefectura, commodum erant repo
laturi, electionem ipsis permittiit: indignum iudicantes sese circa mensarum apparatum impediri postposito verbo diui
no. Vnde electos crearunt Diaconos, non iuxta gradum, qui
nunc est in ecclesia, sed λακονους, id est ministros : ut omni Ceum diligentia,& non neglectim distribuerent viduis simul& orphanis ea quae ad alimentum reposita erant: idque potissimum viduis & orphanis, propter quos maxime exortum erat murmur. Vocat autem ministerium quotidianum eleempsynam, ut quae& facientibus,medicinae loco sit, & bene ficio affectos honoret. Non erat autem malitiae quod vidua contemneretur,sed ignauiae multorum. Ideo quoqsse ubi dignum visum est ut cura adhiberetur, sedatus est animi dolor. Vel etiam publicam dicunt administrationem. Nam hoc significate vult nome λακουiα. Siquidem Graeci publicuri penu λMTeiu appellant, quod quisque magno studio contendit liberaliter in illud inferre ad eommunem impciam, quae:
130쪽
VI. ACTORUM APO GTOLORVM D circusticite ergo fratres uiros ex uobis testimonio
coprobatos septem,plenos stiritu sancto er sapientia,
quos costituamus super hoc negocio. Nos vero oratio ni er adiutius ratioui sermonis incumbemus. Placuit sermo coram tota multitudine. Et elegerunt Stephanisi
uirum plenum fide er sipiritu aucto, Er Philippum, σ
Prochorum, σ Nicanore, Cr Timone, σ Parmenam,
Cr Nicolaum proseisia Antiochenum: quos statuerili in eoisbectu Ap tolorum. Et quum orassent,imposue
runt eis manus. Et sermo Dei crescebat,ac militiplicari E batur numerus Discipulorum in Ierusalem ualde,mutataque turba sacerdotum obtemperabat fidei.
Impletos esse spiritu sancto & Dpietia eos qui elisedi eta sent Apostoloria obtestatio requirit. Neq, enim quor tuis est maledicetii serre orphanorii & viduarii, sicut neq; eoru qui ipsos exediit ac deuorant. Nam licet fur no fuerit,segnis tamen suaq; negligetia omnia perdes aut temerarius quicquid occurrerit peruertes,nihil utilitatis sua praesectura adferret, nisi ex toleratia nugatorsi,quod maximia est sapiet te indictu. Dicit aut E quod sermo Dei in huiusmodi quasi descessi crescebat ostedens quata sit vis eleemosynae adeo ut ne coetus quide sacerdotu ascopo aberrauerit, quin simul assumpta sit. p c A PVT. VIIIou Leorum insurrectio ει eat amnia aduerso
Orro stepbantu plenus ideae fortitudine faciebat prodigia, er sena magna in po
Quum communis fuerit illorum septem designatio, hic maiori ad electionem idoneitate copiosiorem contraxit